Toen ik laatst zat te kletsen met iemand over onze reizen met kinderen, vroeg ze ineens: “maar hoe doen jullie dat!? Leer mij ook eens hoe je met kinderen zulke dingen onderneemt, want het lijkt mij supergaaf, maar ik zie het mijn kinderen echt niet doen. Ik moet ze al motiveren om die 5 minuten naar school te lopen.” Het zette me aan het denken. Tsja, hoe doen wij dat eigenlijk? Ik heb niet het idee dat we dit ineens hebben gedaan en er bewust iets voor hebben gedaan of gelaten. Het is er een beetje ingegroeid. Maar misschien is het wel leuk om te lezen welke ingrediënten mogelijk hebben bijgedragen aan het kunnen maken van trektochten en lange wandelingen met kinderen, met- of zonder bepakking.

Reizen vóór we kinderen hadden

Om te beginnen is het goed om een beetje context te scheppen. Toen we nog geen kinderen hadden, trokken we ook elke zomer met onze rugzak door verschillende Balkanlanden. Het langer op een plek blijven, voelde voor ons niet goed. Liever zagen we veel van de landen waar we waren en reisden met openbaar vervoer in de landen zelf, waar we van plek naar plek reisden, stadjes bezochten, maar vooral de natuur introkken. Bergen en bossen hebben me altijd al gefascineerd en hebben een magische aantrekkingskracht op me. Het liefst trokken we dan ook de bergen in voor dagtochtjes. We waren verre van ervaren klimmers, maar eerder jong en nieuwsgierig. Daar werden de zaadjes geplant voor latere avonturen.

Meer comfort bij jongere kinderen

De Balkan is ons beiden altijd blijven fascineren. De ongerepte landen, nog vrij van massatoerisme, de prachtige uitgestrekte natuur, en de eindeloos behulpzame lieve mensen, waar we keer op keer weer onder de indruk raakten van de gastvrijheid. Toen we kinderen kregen, zochten we wat meer comfort in de vorm van simpele huisjes en wat later campings voor een grote gezinstent. Het kamperen doen we sinds de kinderen al klein zijn. Het slapen op matjes, doen van de afwas, een stukkie lopen naar de wc, koude avonden met dikke vesten voor de tent, simpele maaltijden op een gasstelletje maken, ze groeiden erin op. Dat dit in feite onze norm is, maakt de overgang naar iets avontuurlijker reizen misschien ook minder drastisch.

Wandelen als gewoonte ontwikkelen

Een van de andere gewoontes die er al vroeg in kwam bij ons, was wandelen. Tijdens mijn zwangerschappen was dat zo’n beetje het enige aan beweging dat ik nog kon doen. Toen de kinderen eenmaal geboren waren, wilde ik mijn zwangerschapskilo’s zo snel mogelijk weer kwijt, dus liep ik eindeloos met de kinderenwagen naar het winkelcentrum of door de wijk heen. Bij nummer 2 en 3 gingen de oudste twee op hun driewielers, of later skates en step met me mee. Het bleef een gewoonte om te voet te blijven verplaatsen. Eenmaal wat ouder, werden we al snel opgeslokt in de zogenaamde tropenjaren. Het hele logistieke gepuzzel van het halen en brengen naar de opvang, werken, koken, huishouden en de hele zorg voor de kinderen kleurde onze dagen. Eenmaal bij het avondeten waren we vaak moe, en ook wat prikkelbaar. De valkuil van snel op elkaar reageren en irritaties lag op de loer. Ergens hebben we toen besloten na het eten een wandeling te maken. Gewoon de boel laten staan, en direct schoenen aan en naar buiten. Wat de precieze aanleiding was, weet ik niet meer, maar het was lekker weer, in de zomerperiode, waardoor we deze gewoonte direct als een succes ervaarden en lang vol konden houden.

Avondwandeling, boswandeling, winterwandeling…

De eerste wandelingen waren gewoon een rondje in de wijk, al was het maar 15 minuten. We voelden ons er altijd beter door, de kinderen raakten hun energie kwijt en we konden ze echt moe op bed leggen, waardoor het avondritueel ook gemakkelijker ging. Van lieverlee gingen we langere rondjes maken, en pakten we regelmatig de auto om in de Biesbosch of een dorp in de buurt een rondje te maken. Met periodes kwam de klad in deze gewoonte, vooral rond de herfst als het slechter weer werd. Maar vaak genoeg pakten we de gewoonte weer op, en genoten we opnieuw van leuke gesprekken tijdens het wandelen en het groen om ons heen. Dan doken we de auto in voor een lange boswandeling in de herfst, of een winterwandeling langs het strand met chocomel toe. Het deed ons steevast goed.

Te voet op ontdekkingstocht

Op vakantie doen we vrijwel alles te voet om een plek goed te leren kennen. Hebben we ergens een camping gevonden, dan is het standaard dat we op verkenning gaan over de camping en eromheen. Of kijken bij het nabijgelegen dorpje. Ook het opsporen van geocaches in de buurt is een leuke manier om de plek waar we zijn beter te kennen. Bij het bezoeken van dorpjes of stadjes, kammen we te voet de plek uit. Ongemerkt maken we daarmee al behoorlijk wat kilometers en stappen. De kinderen zijn daarmee ook al gewend aan het lopen, soms met de jongste nog in de draagzak of kinderwagen.

Buiten leven

Voordat we in ons huidige huis woonden, woonden we een halfjaar op een kleine flat die eigenlijk bedoeld was voor 2 of 3 personen, maar waar we met z’n vijven in verbleven. Het was precies in de zomerperiode, en om niet helemaal gillend gek van elkaar te worden, zochten we algauw de buitenlucht op na het eten. Ook hier liepen we eindeloos langs het Wantij, genietend van het groen. We verbleven toen sowieso vaker buiten dan binnen, vanwege het simpele feit dat we binnen vrijwel geen plek hadden. Dan zaten we met elkaar in het speeltuintje, ik met mijn boek en een kop koffie, de kinderen spelend in de wijk. Het buiten zijn en verblijven hebben we op dit soort kleine manieren een gewoonte gemaakt. Het maken van kortere wandelingen is daarom ook iets waar ze aan gewend zijn.

Geocaching

Jaren geleden maakten we kennis met geocaching, een groot succes bij de kinderen. Een soort schat zoeken, waarbij je soms puzzeltochten of coördinaten op een kaart via een app moet opsporen, en in het echt een schat vindt, in de vorm van een logboekje, maar soms ook in originele varianten. Dit geocachen is lange tijd een verslaving geweest: overal waar we kwamen, bekeken we de kaart op geocaches, en liepen we stad en land af om onze score te verhogen. Een onwijs leuk spelelement om toe te voegen aan je buiten avonturen. Bovendien zijn we via geocaching op plekken gekomen waar we anders nooit zouden komen.

Themawandelingen

Binnen geocaching heb je bijvoorbeeld ook themawandelingen die je kunt doen, waardoor je onbekende plaatsen op speelse wijze leert kennen en de leukste ontdekkingen doet. Ook tijdens vakanties gebruiken we geocaching, hoewel we de laatste jaren vaker zonder hebben gewandeld. Die themawandelingen kun je vaak ook in de lokale VVV van een stad of dorp halen. Zo hebben we in Dordrecht een speciale puzzeltocht voor kinderen, de populaire hofjesroute en natuurlijk het Rondje Dordt.

In het volgende deel neem ik je mee naar onze meer recente ervaringen met wandelen met de kinderen, het maken van meerdaagse trektochten en hikes. Ook vertel ik hoe we omgaan met de verschillende leeftijdsfases en met verschillende wensen, weerstand of tegenzin.

Het bericht Wennen aan wandelen met kinderen deel 1 verscheen eerst op Struin Stories.

Slovenië heeft al jaren geleden mijn hart gestolen. Net als veel Balkanlanden, voel ik me hier compleet thuis. De cultuur, de mensen, maar bovenal de veelzijdigheid van de natuur. Slovenië heeft daarbij nog een paar puntjes voordeel ten opzichte van andere Oost-Europese landen. Het is klein en overzichtelijk, enigszins aan te rijden, en, voor mij het belangrijkste voordeel, het is dunbevolkt en daarmee overheerst de natuur. Die schitterend is. ook deze keer heb ik me vergaapt aan adembenemende landschappen en vergezichten. Hier oogt de natuur nog ongerept en in balans. Mensen wonen hier in de natuur, met respect voor het landschap, in plaats van het te willen domineren en controleren. Zoals we hier in Nederland alles naar onze hand willen zetten, en daarbij de natuur ondergeschikt maken aan onszelf. Het voelt alsof de Slovenen begrijpen dat deze zaken hand in hand gaan met elkaar, en dat we elkaar nodig hebben. We zijn tenslotte onderdeel van de natuur.

Een hike rond de Julische Alpen

Het is bijna meivakantie en ineens heb ik zin om weg te gaan, op vakantie. De natuur in. Waarom gaan we niet lekker ver weg? Opper ik. We hebben 2 weken de tijd, we kunnen gaan wandelen, misschien een trail doen met het gezin! Ik duik op internet en vind al snel dat Slovenië prachtige hikes heeft en lange afstandswandelingen. De meeste gaan echter door de bergen en over grote hoogtes, waarbij je eventueel gebruik kunt maken van de vele berghutten. Dat is eind april misschien niet zo’n verstandig plan, waar het weer nog wispelturig is, en er vooral veel sneeuw op grote hoogte zal liggen. Dan vind ik de Juliana Trail: een ‘rondje’ rondom de Julische Alpen, waarbij je echter niet (erg) hoog gaat en vooral door de valleien wandelt. Maar wél met uitzicht op de bergen! Dat klinkt me als muziek in de oren.

Voorbereidingen in kleding en uitrusting

De weken die volgen houd ik nauwlettend de weersvoorspellingen in de gaten voor Slovenië. Het wisselt per dag. Van sneeuw, regen en vorst in de nacht, tot zo’n 21 graden en zon overdag. Er is geen peil op te trekken. Zoals we wel vaker doen, laten we het op de dag van vertrek aankomen: als het weer er dan oké uitziet, dan rijden we die kant op. En anders stellen we de plannen bij. Ik heb nog een paar dagen om de laatste voorbereidingen te treffen. Na ons tripje over het Veluwe Zwerfpad, moest ik concluderen dat de kinderen ook écht andere spullen nodig hadden. Ze sjouwden zich een breuk aan hun zware jassen en dikke truien. En dan ook nog een dikke, zware slaapzak erbij. Omdat we deze avonturen vaker (gaan) maken, koop ik verschillende lichtere, warme slaapzakken. Express verschillende, met de gedachte om uit te proberen wat ieders voorkeur is, en ook afhankelijk van het weer een andere slaapzak te kunnen kiezen. De allerlaatste vrije dag vóór vertrek, kopen we lichte, sneldrogende wandelkleding, warme truien en regenjassen voor de kinderen. Nu zijn we écht compleet.

Kwetsbaar leven

Het moment van vertrek loopt anders dan we dachten. De dag ervoor hebben we een uitvaart van een sportvriendin, en de emoties hieromtrent hakken er behoorlijk in. We zijn moe van de afgelopen dagen en hebben nog niet ingepakt voor vertrek. We slapen wat uit, en hebben de tijd nodig om de spullen bij elkaar te rapen. Pas tegen half 11 rijden we weg, richting München, waar we ergens onze eerste kampeerstop hopen te maken. De weg ernaartoe voelt gek: we gaan op vakantie, maar bevragen elkaar welke nummers we op onze uitvaart zouden willen. Dat wij nu in staat zijn om op vakantie te gaan voelt als een luxe, maar door het recente verlies voelt het leven ook heel kwetsbaar.

Picknicken in Bled

Terwijl we Zuid-Duitsland naderen, loopt de temperatuur op. Als we de Oostenrijkse Alpen in zicht krijgen, is het tijd om een korte broek aan te trekken en de tent op te zetten. De volgende dag rijden we in zo’n vier uurtjes Slovenië in, waar we picknicken op de houten steigers aan het meer van Bled. Ik voel me vervuld, thuisgekomen, en ben op slag weer verliefd op het mooie Slovenië, met haar prachtige bergen, groene heuvels en kristalheldere rivieren. We checken het weerbericht voor de komende dagen, en stellen met een pruillip vast dat het morgen bar en boos wordt (er valt die dag bijna 28mm regen). Ons plan om die middag al te starten met de Juliana Trail schuiven we door naar overmorgen.

Met het gezin hiken

De hele Juliana Trail is zo’n 270km lang, met het officiële startpunt in Kranjska Gora. De route is opgebouwd uit 16 etappes (en 4 bonusetappes als je wilt). Omdat we met ons gezin lopen, doen we slechts een gedeelte van de trail, omdat we niet de tijd hebben de hele trail te doen, en we verwachten dat we als gezin trager en minder ver lopen. We starten bij etappe 8 in Bohinsjka Bistrica, en willen t/m etappe 13 lopen, tot Bovec, om vanuit daar met het OV weer terug te keren naar onze auto. Hier komen we later nog een paar minder welkome verrassingen tegen, die een goeie les vormen voor een volgende keer (hint: check van tevoren de feestdagen in het land van bestemming).

Grotten van Skocjan

De rest van de 1,5 dag besteden we in Ljubljana en in de grotten van Skocjan, die op ons allemaal grote indruk maken. Deze ondergrondse grottenstelsels doen me denken aan Moria, het land van de dwergen uit Lord of the Rings, met ruimtes zo groot als kathedralen, waarin stalactieten en stalagmieten van duizenden jaren in stilte druppelen. Na deze verstilling kom je terecht in een ander gedeelte van het grottenstelsel, waarin een ondergrondse rivier maar liefst 30km bulderend zijn weg baant, voordat deze bovengronds in Italië tevoorschijn komt. De grot toont de sporen van de ontdekkingsreizigers die als eersten hun weg baanden door de grot, langs huiveringwekkende afgronden, over smalle uitgehakte traptreden en houten hangbruggen, die ver boven de diepten bungelen. Ook wij steken het watergeweld over via een hangbrug die zo’n 45 meter boven de rivier hangt. De gehele grot is gevuld met de nevel van de rivier, die vandaag extra gezwollen is door de eindeloze regen die met bakken uit de lucht blijft vallen. Het is al meermaals voorgekomen dat de grotten in een kwestie van uren overstroomde, waar het waterpeil zo’n 60 meter boven de gebruikelijke waterstand aantikte. In dat geval zouden we nu zwemmen.

Hoeveel we nog niet weten

Als we de grot na een route van zo’n 3 kilometer verlaten, belanden we in het buitengedeelte, waar een deel van de grot lang geleden is ingestort. Het oogt als een jungle, met al het voorjaarsgroen op de karstrotsen. We lopen naar het uitkijkpunt, waar we een prachtig overzicht over de omgeving hebben, en ook de twee ingestorte plekken zien. Hoelang zou het duren voordat er opnieuw een stuk van het grottenstelsel instort, door het eindeloze gelik van de rivier, waarna de muren laagje na laagje, druppel na druppel aan stevigheid verliezen? De dagen erop vraag ik me dikwijls af of we misschien zonder het te weten over een grottenstelsel lopen. Hoeveel is er dat we nog niet weten? Het blijft een fascinerende gedachte.

Idyllisch kamperen

We vinden een camping in een waar paradijs, in Dolsko. Verstopt achter een boerderij, die tevens dienstdoet als uitvalsbasis voor dagjesmensen op de fiets of de benenwagen en waar heerlijke huisgemaakte hapjes geserveerd worden door de trotse, vriendelijke eigenaar. De zoon van de familie troont ons mee naar de achterzijde van de boerderij, waar we onder romantisch begroeide prieeltjes langs paarden en kippen lopen, over een houten vlondertje de beek oversteken en uitkomen in een beeldige fruitgaard met bloeiende bloesembomen. Hier zetten we de tent op, en voelen ons koning te rijk. In de boerderij doen we ons in de zomerse zon tegoed aan huisgemaakte frikandeau en worstjes, en drinken de kinderen zelfverbouwde appelsap. De eigenaar laat vol trots het fotoboek zien van de verbouwing die dit gezin aan de boerderij heeft verricht.

Gelukkig in het groen

Liggend op mijn rug in het gras met de zon op mijn huid, wegdommelend met een boek in mijn hand, kijk ik tevreden hoe de kinderen pootjebaden in de beek en hoe de paarden in de wei erachter enthousiaste bokkensprongen maken in de zon. We zijn omgeven door groene heuvels en natuur zover het oog reikt. Als je onze auto wegdenkt, is het alsof we 100 jaar terug in de tijd zijn gestapt. Ik zou hier zó kunnen wonen, denk ik gelukkig. Nog even, en we starten ons avontuur op de Juliana Trail, waarover later meer.

Het bericht Plannen voor de Juliana Trail, Slovenië verscheen eerst op Struin Stories.