Het lijkt een beetje een trend te worden, want ook vandaag vertrekken we later dan gepland. De wekker gaat niet af, waardoor we direct achterlopen op wat we hadden voorgenomen. Het plan is om vandaag naar het Nationaal Park Una te lopen en daar een plek te zoeken om te wildkamperen. Want als we doorlopen betekent dat minstens 32 kilometer lopen, wat vrij fors is voor een eerste wandeldag. We besluiten het gewoon aan te kijken en terplekke een beslissing te nemen. Het is 9.15u als we de rugzakken op onze rug hijsen en de auto gedag zeggen. Deze blijft de komende 3 weken stof vangen op de parkeerplaats van de camping. We lopen de poort uit, slaan linksaf, en zijn dan echt begonnen met ons avontuur. Na 100 meter moeten we allemaal al plassen van de liters water die we uit voorzorg allemaal achterover hebben geklokt.

Van pittoreske dorpjes naar langsrazend verkeer

De route loopt voornamelijk langs de dorpsweg en kruist een authentiek dorp met mooie watervalletjes. Op de hoek van de straat staat een ijskar, waar we direct een ijsje scoren en onze weg vervolgen. Het volgende stuk van de route loopt over de grote weg, met druk langsrazend verkeer, waar diverse auto’s toeterend passeren. Niet bepaald rustgevend. We moeten soms schreeuwen naar elkaar om boven het lawaai van het verkeer uit te komen. Eindelijk buigt de weg af en gaat de groene heuvel op omhoog. Maar ook dit pad is een desillusie, met links en rechts gestort vuil. We lopen langs, vermoedelijk, uit de rotswanden gehouwen schuilkelders en niet veel later wandelen we langs de eerste borden die ons waarschuwen voor niet opgeruimde mijnen.

Pas op, landmijnen

De doodskoppen in roodomrande driehoeken zijn behoorlijk confronterend en direct loop ik niet meer zo ontspannen, en luister gespannen naar de geluiden onder mijn voeten, kijk alert naar ringvormige rotzooi in het pad die ik al snel als bedreiging zie. In mijn hoofd ontstaan doemscenario’s, waarin ik ledematen zie exploderen en hoe ik vervolgens moet handelen als dat aan de orde is. Ik ben dan ook verrekte blij als we dit terrein achter ons laten en wat relaxter kunnen lopen. Het volgende obstakel dient zich al vlug aan, in de vorm van een diepe plas op ons pad, die ons dwingt onze schoenen uit te trekken en op onze slippers het water te doorkruisen. Hierna komt het pad weer uit op de provinciale weg en lopen we weer langs de langs zoevende auto’s. Gelukkig is er een strook nog aan te leggen rijbaan, waar we op veilige afstand kunnen lopen.

Sporen van de oorlog

Onderweg zien we talloze grafstenen en oorlogsmonumenten. Hele families die op dezelfde datum in 1992 zijn overleden, Canadese militairen en de ene na de andere grafzerk of herdenkingssteen in de berm langs de weg. Het oorlogsleed is nog vers en zichtbaar. We zien een man op krukken, zonder onderbeen. Slachtoffer van een landmijn? De gebouwen op onze weg zijn niet zelden doorzeefd met kogelgaten, en veel staat leeg. Steef leest boeken over de oorlog, maar ook hierin blijft de precieze aanleiding voor de oorlog onduidelijk. ‘Onze’ rol als blauwhelmen voelt als een verre verantwoordelijkheid voor al het leed dat hier heeft plaatsgevonden. Ik hoop tijdens onze tocht meer te leren over de geschiedenis.

Nationaal Park Una

Eindelijk lopen we dan het Una Nationaal Park in. Althans, er staat een houten hokje, en een man met een ontbrekende voortand heet ons enthousiast welkom. Hij lijkt buitensporig blij om ons te zien, wat me het gevoel geeft dat hij maar weinig mensen ziet. Uitgelaten deelt hij high fives uit aan Fosse en vertelt vervolgens dat de Una Regata (de hoofdweg, vermoeden we) gesloten is. Of we met de auto zijn. Op ons ontkennende antwoord geeft hij aan dat hij het door de vingers zal zien dat we te voet het park in gaan. Althans, dat maken we op uit zijn gebrekkige Engels met handen en voetentaal. ‘Maar weten jullie zeker dat je daar te voet heen wilt? Het is 15 kilometer lopen naar de watervallen. En er is wild!’, waarschuwt hij. ‘Beren, wolven…’, hij trekt een ongerust gezicht als hij dit zegt. Jaaa, tuurlijk zien we dat zitten, 15km moet geen probleem zijn, wuiven we zijn waarschuwingen weg. We moeten tenslotte toch die kant op, er is weinig andere keuze hier.

Pas op voor beren en wolven

Dus stappen we blij het park in, over een grindpad dat links en rechts wordt omsloten door zo’n dicht bos, dat er nauwelijks doorheen te kijken valt. Het dichte woud neemt bijna al het daglicht weg, waardoor het lijkt of we in de schemering lopen. Vaag zie ik dat de bomen in glooiende heuvels staan, soms met steile diepten. Tussendoor spot ik grote, grijze keien, begroeit met mos en andere planten. Het is het bos uit roodkapje: ‘blijf op de weg, want in het bos zijn de wilde dieren’. We zijn nauwelijks op weg of we treffen al een waarschuwingsbord voor beren. Even verderop zien we er nog eentje, maar nu voor wolven. Ineens valt me op dat het bos stil is, heel stil. Geen vogels, geen krekels of andere insecten. Geen enkel geluid. Onheilspellend stil. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder zulke stilte in een bos heb ervaren. De stilte ligt als een dikke deken om ons heen en ik voel me steeds minder op mijn gemak.

De angst weg zingen

Dat bord met ‘pas op voor beren’ knaagt aan me. Uit voorzorg vertel ik aan de anderen alles wat ik ooit heb gelezen en gehoord over het omgaan met beren. Laten we vooral blijven praten jongens, geluid maken, zodat ze weten dat we eraan komen en niet ineens schrikken. Laten we gaan zingen! Ik zet wat marsliederen in, maar ben al snel door mijn repertoire heen. Gelukkig heeft Signe genoeg suggesties, en krijgen we zelfs Steef zover dat hij meedoet met ‘I like the flowers’ in canon. Uit volle borst zingen we het bos door, de angst wegzingend. We lopen langs een mooie picknicktafel op een open plek en besluiten daar te lunchen. Ik kook water voor soep, wat een gezellige herrie geeft. Zodra de brander uitgaat, komt de stilte opnieuw op ons af. Maar wacht… hoorden jullie dat ook? Kraken er takjes in de verte? Hoor ik gegrom? Oh het is een vliegtuig. Of toch niet? Nerveus blijf ik om me heen kijken. Zie ik ergens beweging?

Change of plans…

Oké, besluit ik, als we hier gaan wildkamperen ga ik óf dood doordat ik word opgevreten door een beer, óf ik ga dood van de angst voor die denkbeeldige beer. Ik wil hier dus echt niet slapen! De kinderen delen dit met mij, waardoor we ons alternatief van de flinke 32km schoorvoetend accepteren. Met gevulde buikjes vol wraps met tonijn en soep vervolgen we ons pad. De route is wat eentonig, enkel bos, bos, bos. Nergens hebben we uitzicht en het bos zelf is ook niet afwisselend.

Adembenemend mooie watervallen van Buk

Na wat een eeuwigheid lijkt, komen we dan eindelijk aan bij de watervallen van Buk. Hier zijn wat cafeetjes, waar we direct een plekje zoeken en ons tegoed doen aan koude drankjes. Het is ineens een gezellige drukte, met dagjesmensen die de watervallen komen bezoeken. De tafeltjes zitten afgeladen en de generators brullen luid om de koelkasten koud te houden en de keukens gaande. We zien de watervallen vanuit hier nog niet, en eerlijk gezegd stel ik me er weinig van voor na de wat eentonige route hiervoor. Des te groter is de verassing dan ook als we geconfronteerd worden met de machtige watervallen, groter en wilder dan ik ooit heb gezien. De watervallen strekken zich tientallen meters uit en vallen in evenzovele lagen in verschillende terrassen en kleinere stroompjes. Het is werkelijk adembenemend mooi.

Bijna op de camping!

Na ons eindeloos vergaapt te hebben aan deze natuurlijke perfectie, trekken we verder richting de camping. Ik heb op het terras gezien dat er 4km verderop ook een camping zit, in plaats van de 16 die we oorspronkelijk nog zouden moeten. Blij en met goede moed vervolgen we het pad, langs de rivier nu. Hier rijden dagjesmensen langs ons, en worden we ingehaald door rafting organisaties die dikke stofwolken opwerpen van het zandpad. De kilometers gaan traag, de fut is eruit en het tempo daalt steeds verder. We sloffen voort, we zijn moe, zijn het lopen beu en hebben trek. Inmiddels zien we dat bijna elke bewoner hier zijn stukje eigen grond heeft gebombardeerd tot ‘kamp’, en van een stuk gras op die manier een camping heeft gemaakt. Iedere keer dat ik een bordje passeer, zwicht ik bijna, maar de camping waarover ik gelezen heb kreeg goede recensies vanwege het lekkere eten, en dat is nou precies waar iedereen behoefte aan heeft, dus lopen we door.

Zelfgestookte slivovic

Eindelijk, daar bereiken we dan camping Sefik in Orasac, waar we hartelijk begroet worden door een ongelooflijk gastvrije eigenaar van Tsjechische oorsprong, die ons een plekje laat zien om de tenten op te zetten en kort erop een fles zelfgestookte slivovic onder onze neus schuift. We geven snel onze bestellingen door voor het eten, die het kwieke oude mannetje met een eeuwige glimlach vrolijk bakt op zijn grote buiten barbecue. De houten banken zitten vol campinggasten uit heel Europa, en onder invloed van de drank leren we elkaar in rap tempo kennen en zit de sfeer er goed in. De gekoelde honingslivovic is zo lekker, dat die niet meer geëvenaard wordt in de rest van de vakantie. De lucht vult zich met de geur van gebraden vlees en gegrilde vis, uitbundig gelach van vermoeide en opgeluchte gasten. Na 29km in de hitte lopen met zware tassen zijn we moe en intens dankbaar met het comfort dat we hier krijgen. We kletsen met een Hongaarse hiker, Nederlanders die in een campertje rondtrekken en zoeken rond 22u warm en gelukkig onze tenten op. Wat een topdag!

Het bericht Trektocht door Bosnië: Bihac naar Orasac verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende dag lopen we de Orion Trail in Slovenië, waarover een boek is geschreven door Karl Grzan, the Sign of Orion. Op deze manier verkennen en ervaren we de omgeving verder om er een goede indruk van te krijgen. Het is een prachtige, gevarieerde wandeling van ruim 10 kilometer door de heuvels. We pauzeren met uitzicht op de vallei, naast een vijver en op plekken waar in vroeger tijden rituelen zijn uitgevoerd. Deze omgeving heeft wortels in de Keltische cultuur, vroege natuurreligies (paganisme) en hekserij. Maar ook zijn er raakvlakken met oud-Egyptische, romeinse, Griekse en Chinese spirituele stromingen en religies. Vandaag kom ik volledig tot rust, ik voel me geaard en thuis. Het voelt bekend, vertrouwd terwijl ik er voor het eerst ben. Mediterend in mijn vallei voel ik me ultiem gelukkig en tevreden. We badderen in de rivier, waar de kinderen spelen met de stenen en overhangende bomen. Het voelt bijna zwaar om na 2 nachten ons land gedag te zeggen en koers te zetten richting Kroatië.

Waterpret in Kroatië

Opnieuw doen we langer over de rit dan we hopen en komen pas halverwege de middag aan op een camping aan een rivier met enkel een buitendouche zonder hokje. Balen, want ik verlang inmiddels wel weer naar een warme douche, in plaats van een koude douche in badkleding. Ik moet wennen om hier te zijn: na de rust en weidsheid van de vallei waar we de natuur voor onszelf hadden, banjeren er nu voortdurend mensen dwars door onze spullen, struikelen over onze scheerlijnen of stappen simpelweg over onze matjes heen, in plaats van een paar meter om te lopen. Ik verbaas me hierover en merk dat ik me er meer aan erger dan ik zou willen. Toch vermaken we ons prima, zwemmend in de rivier, waar het water een lekkere temperatuur heeft, en tussen de natuurlijke watervalletjes en stroomversnellingen die een grote natuurspeeltuin vormen voor de kinderen.

Voorbereidingen voor de trektocht

Over een paar dagen starten we onze hike door Bosnië, en we gebruiken deze dagen om ons daar zo goed mogelijk op voor te bereiden en de route te plannen. We maken een route, doen inkopen, zoeken campings en kampeermogelijkheden uit, houden rekening met zon- en feestdagen voor het plannen van boodschappen onderweg, calculeren rustdagen in en verdelen de afstanden over de trail. Al met al is het nog een behoorlijke puzzel, vooral om voldoende plekken te vinden waar we kunnen bevoorraden. Er zijn maar weinig dorpen onderweg, en lang niet elk dorp heeft een supermarkt. Ook het vinden van voldoende water onderweg is essentieel. Het voelt spannend: 19 dagen off grid, met enkel onze rugtassen en elkaar. Geen auto, stroom, stromend water… Wat we kunnen, plannen we. Maar er is ook veel onzeker of onduidelijk: voor die zaken moeten we ons overgeven aan het onbekende en leven vanuit vertrouwen. Tenslotte is ons leven nu eenmaal niet volledig te controleren.

180.000 onopgeruimde mijnen in Bosnië

Zo hebben we ook geen idee of wat we hebben gepland een mooie route is, hoe de natuur is in de omgeving en hoe de cultuur is in Bosnië. We weten dat er naar schatting nog zo’n 180.000 mijnen onopgeruimd over het land verspreid liggen, ook in de omgeving waar onze route doorheen loopt. Belangrijk dus om niet van de paden af te wijken. Wildkamperen mag officieel niet, maar wordt wel gedoogd. Er wordt vrijwel nooit moeilijk over gedaan, vooral als je het van tevoren even vraagt. Bosniërs staan bekend om hun gastvrijheid.

Wandelen en picknicken in Slunj, aan de Korana in Kroatië

Voor we aan onze meerdaagse trektocht beginnen, hebben we nog een dag in Kroatië, waar we Slunj of Rastoke bezoeken en een korte wandeling maken. Het is een toeristisch dorpje, dat bekend staat om de vele watermolens die in de vele uitlopers en watervalletjes van de rivier Korana hangen. De houten huisjes en het waterrijke, groene gebied is sprookjesachtig en een magneet voor busladingen vol toeristen. Wat verderop aan de Korana picknicken we aan de waterkant, en poedelen met blote voeten in het water, waar we genieten van een gratis behandeling van schoonmaakvisjes, die gelukzalig aan onze voeten en tenen knabbelen. Minder romantisch is de ontdekking van een bloedzuiger bij Fosse op zijn rug na het zwemmen. Deze agressieve vriend heeft zich koppig vastgebeten en lijkt niet voornemens los te laten. Ik herinner me een boek waarin de hoofdpersoon ook last had van bloedzuigers, en deze met zout te lijf ging. Dit heb ik gelukkig ook bij me, en inderdaad laat deze ongewenste parasiet vrij vlug los als ik hem met bouillonpoeder bewerk.

Welkom in Bosnië, waar de EU stopt en de wildernis begint

De volgende dag rijden we naar Bosnië, waar we wederom getrakteerd worden op veel file en wachttijd bij de grens. Ook lopen we vertraging op zodra we Bosnië in zijn, omdat het asfalt in dit land simpelweg stopt, en we stapvoets door dikke modder en grindpaden rijden. Als we eindelijk in Bihac komen, moeten we op zoek naar een ATM, komen we tot de ontdekking dat we de valuta niet kennen, en dat we het niet op internet kunnen opzoeken omdat Bosnië niet tot de EU behoort en dus geen standaard internet heeft. Voor veel geld koop ik noodgedwongen een internetbundel om de komende weken door te komen en bereikbaar te blijven. Welkom in Bosnië. We gaan op zoek naar de grootste supermarkt om inkopen te doen voor de tocht: droge pastamaaltijden, wraps, droge worst, blikjes tonijn, chocola, noten, aardappelpuree…

Grammenjacht tijdens tassen inpakken

Nadat we bij de bouwmarkt nog extra gaskannetjes hebben gescoord, begint op de camping het Grote Inpakken voor de tocht die morgen begint. Daar ontdekken we dat we kilo’s eten hebben, en kijken elkaar verschikt aan: hoe gaan we dit ooit allemaal dragen? We minimaliseren onze kleding, en schrappen het een na het ander. Zo halen we de opblaaskussentjes, donsjassen, een extra lamp, bestek en een spel uit onze tassen om ruimte en gewicht te besparen. Ondanks de grammenjacht, schat ik dat onze tassen inclusief water neerkomen op zo’n 18 tot 20 kilo. Ook de kinderen sjouwen aardig wat mee.

Een land dat mijn nieuwsgierigheid wekt…

We genieten van de relaxte sfeer op de camping, die hooggelegen is en een uitzicht over de lagergelegen rivier heeft. Heel even wordt de lucht donker en valt er een klap onweer, om daarna weer op te klaren. In de verte zie ik minaretten tussen de bomen uitsteken, en om de zoveel uur hoor ik de zangerige oproep tot gebed, een prettig en bijna mystiek geluid in alle stilte. In de korte tijd dat we er nu zijn, zijn we al diverse begraafplaatsen gepasseerd, met zuilvormige zerken. Het maakt me nieuwsgierig naar de cultuur, de geschiedenis, naar hoe de bevolking terugkijkt op de oorlog en zich nu verhoudt tot elkaar. Voor mij is de voormalige oorlog in dit gebied gehuld in geheimen en onduidelijkheden, en heb ik sterk het gevoel dat de geschiedenis zoals die aan ons wordt geleerd, sterk gekleurd is, doordat Nederland zelf een behoorlijk aandeel in de verdrietige gebeurtenissen heeft gehad. Ik hoor het graag van de bewoners zelf, om dichter bij de ervaring te komen.

Het bericht Voorbereidingen trektocht Bosnië 2023 verscheen eerst op Struin Stories.