De volgende ochtend word ik al 2 minuten voor de wekker wakker, perfect. We breken ons kamp af en gaan de watervallen bezoeken waar Martin Brod bekend om staat. We krijgen gezelschap van de campingzwerfhond die met ons meewandelt. Bij de watervallen kijken we onze ogen uit, maar krijgen niet veel tijd om hiervan te genieten, want de wolken breken open, en storten hun regen op ons. Ook begint het te onweren en moeten we ons haasten om regenkleding aan te trekken en de tassen in hun hoezen te stoppen. De campingzwerfhond heeft zich ook direct uit de voeten gemaakt.

Mali, onze tijdelijke vakantiehond

We schuilen voor de regen, maar trekken na een poosje de conclusie dat het voorlopig wel blijft regenen, dus gaan toch maar op pad. Hier haakt een andere zwerfhond aan bij ons gezelschap, die zich niet laat wegjagen door de regen. In Martin Brod lopen we maar liefst 3 keer verkeerd voor we de goede route vinden, waardoor we al 4km hebben gemaakt voor we überhaupt het dorp uit zijn. Uiteindelijk komen we op een echt wandelpad, die de berg opslingert tussen het natte gebladerte door. We zien een gigantische pad, die lijkt op een grote steen. Het pad slingert omhoog, en we puffen in onze regenkleding bij de eerste serieuze hoogtemeters van onze tocht. Het bos is sprookjesachtig en voelt heel oud. Het is duidelijk dat hier weinig mensen komen.

Wild in de bossen

De regen is intussen overgegaan in een zachte miezer, en tussen de felgroene beplanting hangen mistslierten over de weg. De wolken blijven laag tussen de heuvels hangen en ontnemen grotendeels het uitzicht. Het bos voelt mysterieus, oud. Ik hoor de bomen zachtjes fluisteren over onze komst, die voor hen net zo onverwacht is. Eindelijk stopt de regen, en breekt de zon weer door, die direct een warmte met zich meebrengt en daarmee de belofte voor een hete dag. In de stilte van de bossen herinner ik me weer dat hier beren en wolven leven en andere dieren die in het dichte woud huizen. Van de week hebben we al een groot hert zien oversteken, en de Hongaar vertelde dat hij een familie everzwijnen tegen het lijf was gelopen.

De stuipen op het lijf gejaagd

Onze zwerfhond loopt nog steeds met ons mee, en hebben we intussen Mali genoemd, wat zoveel als ‘kleintje’ betekent. Ik vraag me toch af wanneer hij besluit af te haken, want wij komen niet terug in Martin Brod. Af en toe rent Mali het bos in en begint dan hard te blaffen naar iets… Uit angst houd ik halt, in de veronderstelling zo een grommende beer uit de bosjes te zien springen als reactie op het geblaf. Iedere keer komt Mali echter weer kwispelend en vrolijk uit de bosjes terug, om ditzelfde grapje een paar minuten later weer te herhalen. Het bezorgt me keer op keer een halve hartverzakking.

Genieten van wilde, ongerepte natuur in Bosnië

We lopen richting Drvar, maar zullen daar pas morgen aankomen. Vanavond gaan we ergens wildkamperen op de route. Heel af en toe staat er een schamel huisje vlak bij onze route, die we vrijwel allemaal opzoeken om ons water steeds weer aan te vullen. Iedereen begroet ons hartelijk. Als we na de hoogtemeters boven komen, lopen we op een soort hoogvlakte in een meer open gebied. We genieten van de schitterende omgeving, de weidsheid en rijen opeenvolgende heuvels en bergen, zo ver je kunt kijken. Er is vrijwel geen bebouwing te zien. De heuvels kleuren groen en goudgeel van het zomergras. Vlinders in allerlei kleuren en vormen dartelen boven het gras, terwijl Mali vrolijk naast ons mee hobbelt en niet van onze zijde wijkt. We zien een onduidelijk bord dat het wandelpad Via Dinarica aangeeft richting Drvar, en besluiten deze te volgen. Algauw eindigt dit pad in het niks, en staan we in een groot open veld. Met behulp van mijn gps op mijn horloge probeer ik een pad te ontwaren in het heideachtige landschap, maar zonder succes.

Doodlopende paden

Ineens bekruipt me weer die angst, want ik besef dat we in een open vlakte staan, zonder pad, in een land met niet opgeruimde mijnen. De verantwoordelijkheid die ik draag als moeder naar mijn kinderen weegt zwaar. Wat doen we? We besluiten terug te lopen zoals we kwamen, en lopen in elkaars voetstappen. Bij een duidelijk autospoor besluiten we die te volgen in de richting van waar mijn gps naartoe lijkt te wijzen. En inderdaad, gelukkig komt deze uit op onze oorspronkelijke route. Wat een opluchting! Hier is direct ook een mooie plek om te lunchen. We rollen de foliematjes uit en trekken het eten uit de tassen. Ik kook water voor de noodles, Steef snijdt plakjes worst af, en we vullen een leeg blikje tonijn met water voor Mali, die zich hijgend laat neerploffen in het gras naast ons. Die arme hond weet nog steeds niet van wijken, en we voelen ons inmiddels verantwoordelijk om voor hem te zorgen, maar zijn tegelijkertijd bang dat hij dan nooit meer weggaat als we hem voeren.

Op naar een slaapplek

Na de lunch slingert het pad eerst een stuk naar beneden, en vervolgens weer omhoog. Na behoorlijk wat kilometers bereiken we een schitterende hoogvlakte op 1000m, waar de gouden heuvels fluweelzacht ogen, met het zachte gras zachtjes wuivend tot aan de horizon. ‘Welkom op de camping!’ Roep ik naar de rest. Maar Steef wijst erop dat we maar 3l water hebben: dat is voor 5 man te weinig om het avondeten en ontbijt mee te maken en van te drinken. Hij stelt voor om huizen te zoeken om water te vragen, misschien mogen we met toestemming wel ergens onze tent opzetten.

Water vragen

Een beetje teleurgesteld om deze prachtige plek achter ons te laten lopen we verder, en zien in de verte hier en daar een gebouwtje opdoemen. We proberen deze 3 huizen, maar treffen behalve hard blaffende waakhonden niemand aan. We besluiten door te lopen en zetten de afdaling in, weg van de hoogvlakte. Toch maak ik me geen zorgen, ik heb het vertrouwen dat het hoe dan ook wel goedkomt. Het is bovendien nog vroeg genoeg om een stukje door te lopen. Na een poos komen we op een splitsing: omhoog en naar links staat een huis, en rechts vlakbij naar beneden. We kiezen voor het huis rechts. Terwijl Steef de lege flessen meeneemt om te vragen om water, blijven wij op onze rugzakken zitten uitpuffen tot hij terug is.

Met onze neus in de boter

Terwijl ik daar zit, lijkt het of ik Steef Nederlands hoor praten tegen de man des huizes. Ik ben echter te ver weg om het te verstaan, en zal me wel vergissen. Als Steef ons later roept en wenkt, geeft hij aan dat we moeten komen. We mogen daar kamperen! David, de man met wie Steef sprak, blijkt een Nederlandse vrouw, Anneke, te hebben en jaren in Nederland te hebben gewerkt. Hoe toevallig is dat! Het stel verwelkomt ons warm en haalt bier en limonade. De kinderen hebben hun zwembad gespot, en mogen tot hun grote vreugde lekker zwemmen. Ondertussen kletsen we uitgebreid met het stel, dat vertelt over de oorlog en de impact ervan op het land, de scheiding tussen Noord- en Zuid-Bosnië, hoe ze tegen de situatie in Nederland aankijken, enzovoort.

Hans en Grietje huisje

David geeft aan dat hij een gastenverblijf heeft gemaakt op zijn terrein, en dat wij daar mogen slapen vannacht. We vallen echt met onze neus in de boter! Als hij ons meetroont naar zijn vakantiehuis, valt onze mond open van verbazing. Midden in het bos, in het groen tussen de heuvels staat een houten Hans en Grietje huisje, met een mini woonkamer en zelfs een keuken met bar. Wat een luxe! Het is zo’n cadeau om te leven vanuit overgave en dan zulke mooie verrassingen op je pad te treffen. Als we alles hadden gepland of geboekt, was dit tenslotte nooit gebeurd.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Martin Brod naar Boboljusci verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende dag constateer ik dat ik iets te veel slivovic op heb, en tol naar het sanitair hok. Helaas is het geluk niet aan mijn zijde, want ook hier tref ik weer een koude douche. Op de camping in Bihac was er bij de vrouwen ook geen warm water, waardoor ik nu al 6 dagen niet warm heb kunnen douchen. Dus ook hier blijft het bij een snelle poedelwas voor ik weer in mijn kleding schiet en me klaarmaak voor wandeldag 2. Vandaag wandelen we naar Martin Brod, zo’n 20km verderop. We lopen nu met meer uitzicht en zicht op de omgeving langs de, vaak stoffige weg.

Onderweg naar Kulen Vakuf

Terwijl we langzaam vorderen haalt de ene na de andere campinggast waar we gisteren schouder aan schouder mee aan tafel zaten ons toeterend en zwaaiend in. Niet gek, want dit is de enige doorgaande weg, waardoor we iedereen tegenkomen. De Hongaar is al eerder vertrokken dan wij, maar komen we weer tegen op het terras in Kulen Vakuf. Ik ben toch verbaasd, blijkbaar lopen we met onze drie kinderen behoorlijk door als we hem nu inhalen. Ook wij duiken een terras op om even te pauzeren, en halen inkopen bij een supermarkt. Aan de oever van de rivier houden we een picknick, waar we in het ijskoude water spelen en wraps met tomaten en kaas eten, met frambozen en wortels voor de extra vitamines.

Oude bekenden op de camping

Opgeladen vervolgen we de route, waar de kinderen de vele kilometers beginnen te voelen. Fosse klaagt over pijnlijke voeten en Signes tempo neemt steeds verder af. Meia houdt zich tot nu toe goed, maar vergeet af en toe te drinken, waardoor ze ’s avonds last van rillingen krijgt en zich niet lekker voelt. Na genoeg water en extra zout voelt ze zich gelukkig weer snel beter. Als we bijna in Martin Brod zijn, passeren we een ingestorte brug (kan hier gewoon in Bosnië), en komen dan bij een mooie picknickplek. Hier treffen we de Franse fietsvakantiegangers weer, die we gisteren ook aan tafel op de camping hadden zitten. Het is direct een gezellig weerzien. Onze tentjes staan aan het water, waar we de chocoladerepen in leggen om ze koel te houden. Eindelijk kunnen we hier weer een warme douche nemen, voor het eerst in 7 dagen! Onder de douche maak ik een vreugdedansje als ik de warme stralen over mijn lijf voel stromen. Ik was me zo snel mogelijk, omdat ik niet kan geloven dat het warm zal blijven, en verwacht dat het warme water zo waarschijnlijk weer op zal zijn.

Dammetjes bouwen, lezen, mediteren…

Morgen houden we een rustdag, dus we kunnen de tentjes dan lekker een dagje laten staan. Dat voelt luxe. De slaapzakken en matjes leggen we te drogen in de zon en laten we luchten. Soms worden de slaapzakken een beetje vochtig doordat ze tegen het tentzeil liggen, waardoor de condens in de slaapzakken trekt. We spelen weer in de rivier, die een temperatuur heeft van zo’n 5 graden, goed genoeg voor een goeie Wim Hof training dus. De kinderen bouwen dammetjes en steken de rivier over via stapsteentjes. Ik mediteer op de oever en geniet van de rust en het kijken naar de kinderen.

Bijna blut

Na een tijdje nemen we een kijkje in het dorpje, wat niet meer dan een straat is. We kopen wat fruit bij een stalletje en zoeken naar een buurtsuper die we niet vinden. Omdat we geen eten kunnen kopen, besluiten we uit eten te gaan, zodat we ons eten kunnen bewaren voor het wandelen. Na het afrekenen tellen we onze contanten en komen tot de ontdekking dat we bijna blut zijn. De volgende ‘ grote’ stad op de route is Drvar, en de mensen hier zijn onduidelijk over het feit of daar een pinautomaat zit. Zo niet, dan moeten we de komende dagen rondkomen van 50 euro, dus dat betekent budgetteren.

Verstopte buurtsuper en potjes pool

De volgende dag zoeken we nog eens naar de buurtsuper, en hebben we meer succes: de supermarkt blijkt in een vrijwel onzichtbaar pandje te zitten, die enkel op verzoek opengaat. Gelukkig vinden we degene die de sleutel heeft van het winkeltje dat bestaat uit een toonbank en wat planken aan de muur met enkele houdbare producten. Hier kopen we een blikje vis, een rol koekjes en oude broden.

De kinderen ontdekken een pooltafel onder een afdakje naast het enige hotel dat het dorp rijk is. Wat een sentiment om te poolen! Dit deden Steef en ik tijdens onze eerste afspraakjes, en nu leren we het de kinderen. De ballen liggen verstopt in een niet-werkende koelkast tussen de lege kratten frisdrank en bier. Om te bedenken dat Martin Brod met zijn mooie watervallen een van de toeristische trekpleisters is, is best maf. In andere Europese trekpleisters is er sprake van massatoerisme en kun je soms niet eens in de buurt komen van een bezienswaardigheid. Hier is dat wel andere koek.

Geluk in al zijn eenvoud

De rest van de dag brengen we relaxt door, met lezen, in de zon liggen, spelletjes spelen, en in de rivier spelen. Sommige gasten hebben honden, en er lopen ook zwerfhonden rond, waar de kinderen zich ook eindeloos mee vermaken.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Buk watervallen naar Martin Brod verscheen eerst op Struin Stories.