Als we op vakantie gaan, plannen we eigenlijk nooit wat. Dat is er door de jaren heen steeds meer ingeslopen. We hebben ook wel vakanties gehad waarin we huisjes op verschillende locaties huurden. Maar dan zaten we ergens met slecht weer en zaten we vast aan de geboekte accommodatie. Dat gaf geen gevoel van vrijheid, maar eerder een beperking. Kijkend op de weersberichten zag ik dat het 100km verderop lekker weer was: frustrerend! Om die ervaring te voorkomen, besloten we daarna op de bonnefooi te gaan. We hadden dan wel een bestemming, vaak in de vorm van een land, en keken van tevoren af en toe wat ons leuke gebieden leken van dat land, of we hoorden suggesties van anderen die daar al eens geweest waren, of kwamen tips op internet tegen.

Avontuurlijk leven als mindset

Avontuur opzoeken is wat mij betreft vooral een instelling. Kies je voor zekerheid, of durf je je over te geven aan het onbekende? Hoe flexibel kun je omgaan met verschillende situaties? Nu klinkt het alsof wij dat met twee vingers in ons neus doen: dat klopt niet. Ook hierin ben ik nog altijd aan het leren. Afgelopen vakantie hebben we aardig wat lesjes op ons bordje gekregen, waar ik toch regelmatig op mijn achterhoofd moest krabben en mezelf tot bedaren moest roepen als zaken tegenvielen. Ik leer hierin nog elke keer, maar dit geeft juist ook weer vertrouwen. Het geeft immers niet als je, plat gezegd, op je bek gaat, want dan is er geen man overboord, je probeert het gewoon nog eens, of kiest een andere aanpak. Het vergt flexibiliteit om te denken in oplossingen en mogelijkheden, en het basale vertrouwen te hebben dat het wel goed komt. Want zeg nou zelf, wat is nou echt het ergste dat er kan gebeuren? Een nachtje in de auto slapen? Heb je tenminste een memorabele gebeurtenis om later op terug te kijken.

Oefenen in flexibiliteit

Avontuur begint thuis al. Meestal weten we niet eens wanneer we vertrekken, en die flexibiliteit geeft ruimte. Er is geen deadline, we hoeven nergens op tijd aan te komen, we hebben geen haast. Is er file, dan doen we er langer over. In ons geval betekent dat dat we wat eerder een camping opzoeken om ons tentje op te zetten. En dat kan dan zomaar eens een verborgen parel zijn waar je anders nooit was gekomen. Zo hebben we afgelopen vakantie echt súper lekkere pizza’s gegeten op onze doorreiscamping. Toch een klein cadeautje op zo’n moment. We zijn ook weleens wakker geworden aan een schitterend meer, toen we bij de schemering de avond ervoor onze tent opzetten. Dan kun je gewoon besluiten wat langer te blijven. Andere vakanties (vaker dan ons lief is trouwens) hebben we pech met het weer en regent het pijpenstelen. Dan is het fijn om op de kaart van Europa te kijken waar de zon schijnt, en de navigatie die kant op in te stellen. Al vaker hebben we de zon achterna gereisd, en lieten we het lot bepalen waar we neerstreken.

Roadtrip en rijden zolang het leuk is

In het autorijden hebben we een heel simpele afspraak: zolang het goed gaat, kunnen we doorrijden. Is het niet meer gezellig, is iedereen er klaar mee, hangt er een rotsfeer? Stoppen. Dit stoppen kan zijn om een stadje terplekke te zoeken, ergens te lunchen, of een camping voor de overnachting te zoeken. Soms is een wc-bezoekje al voldoende om de gemoederen tot bedaren te brengen. De kinderen hebben wat speelgoed achterin liggen (leesvoer en tekenmateriaal), waar ze zich aardig mee weten te vermaken. Ook muziek en meezingen zijn we allemaal voor te porren, en meestal is de sfeer daardoor prima.

Neem kleine stapjes

Als je wat meer avontuur met je gezin wilt aangaan, zou ik aanraden dat in kleine stapjes te doen. Maak kleine aanpassingen in plaats van jezelf en je gezinsleden in het diepe te gooien, met als teleurstellingen en tegenvallers tot gevolg. Als je nog nooit gekampeerd hebt, is het boeken van een camping met bijvoorbeeld een ingerichte tent al een hele stap. Of ga niet meteen 4 weken weg, maar probeer het eerst eens een weekendje uit. Er zijn daarnaast ook 1000 manieren van kamperen. We hebben eens een bakfietsvakantie gedaan, van Dordrecht naar Ameland, en gekampeerd op natuurkampeerterreinen. Dat zijn in principe altijd mooi gelegen campings, maar sommigen zijn primitief. Zo stonden we eens waanzinnig mooi in de bossen, maar zonder een douche en enkel een composttoilet in een houten hokje. Wij genoten, maar ik kan me net zo goed voorstellen dat mensen er niet aan moeten denken. En toch, misschien is het opzoeken van dat soort ervaringen dan misschien juist ook heel leerzaam 😉

Terplekke pas beslissen

We houden vooral van natuur, het buitenleven, maar ook mooie, culturele plekken spreken ons aan. Zo hadden we soms al wat ruwe stippen op de kaart gezet, waar we onze navigatie in de auto op instelden. Eenmaal in de buurt, zochten we campings in de omgeving. De ene keer bekeek ik gewoon google maps, dan weer zocht ik op internet, of had ik wat gevonden in een reisgidsje of via via gehoord. Maar net zo vaak reden we een stad of dorp in om in de VVV te vragen welke campings er in de omgeving lagen. Ook komen we soms toevallig langs een bordje langs de weg die naar een camping verwijst, die we dan desgewenst kunnen volgen.

Nieuwsgierige, open blik

Avontuur kun je natuurlijk ook in het klein zoeken. In een nieuwsgierige houding, samen met je kinderen. ‘kom, laten we daar eens gaan kijken’, is een zinnetje die we veel gebruiken. Staan we aan de heuvel, dan willen we toch even gaan kijken wat er nou áchter die heuvel zit. Komen we langs een leegstaand gebouw, kunnen we het niet laten om even naar binnen te spieken. Het kan ontzettend leuk zijn om juist je kind hierin te volgen, die een natuurlijke exploratiedrang heeft, en nog open en nieuwsgierig in de wereld staat. Zo ziet mijn zoontje een gi-gan-tische naaktslak waar wij blindelings langslopen. En mijn jongste plukt de prachtigste bloemen onderweg.

Wat voor soort camping kies je?

De campingkeuze kan veel uitmaken voor het avontuur-gehalte in de vakantie. Het is maar net waar je voor kiest, en wat je het liefst wilt. Zowel voor jezelf als voor de kinderen. Ook wij hebben weleens een all inclusive vakantie in Turkije gehad, met entertainment voor de kinderen. Trouwens, als kind heb ik regelmatig meegedaan met de knutselclub op de grote Franse campings, en daar hele leuke herinneringen aan. Het een is niet beter dan het ander, het zijn de afwegingen waarom je voor het een of het ander kiest. De afweging kan bijvoorbeeld zijn: kies je ervoor om je kinderen te laten entertainen, of wil je het prikkelen om zichzelf te leren vermaken? Een simpele camping met een grasveld en een beekje lijkt op het oog misschien saai tegenover die camping met 14 glijbanen bij het zwembad, maar doet wel een ander beroep op je kind. Ik kan eerlijk zeggen dat onze kinderen zich echt nog nooit hebben verveeld op een camping. En op sommige campings was echt niet meer dan een stuk gras. Het is ongelooflijk hoe creatief en inventief kinderen worden op die plekken. Maak je dus geen zorgen dat je kind het saai, stom of vervelend zal vinden. Dat zal misschien wel de eerste reactie zijn, zeker als dit een nieuwe ervaring is, maar dat is ook de schakeltijd die nodig is om zich aan te passen aan een nieuwe omgeving die je kind op heel andere manieren uitdaagt.

Zekerheid of spontane verrassingen?

Voor veel mensen is het vertrekken zonder enige planning al een stap die mijlenver buiten hun comfort zone ligt. Ik kan me dat heel goed voorstellen. Je wilt immers geen stress omdat je straks misschien geen geschikte plek vindt, ineens nog urenlang verder moet rijden, of dat de plek ontzettend tegenvalt. Want inderdaad, ook die ervaringen hebben we, en dat is niet altijd rozengeur en maneschijn. Door van tevoren te boeken, weet je dat alles geregeld is, weet je precies waar je aan toe bent en voorkom je onaangename verrassingen. Tenminste, dat zijn vaak de meest genoemde argumenten. Geen stress willen hebben omdat er nog onduidelijkheden of onzekerheden zijn.

Ruimte om ja te zeggen

Onze ervaring is echter dat het op avontuur gaan en de planning durven loslaten, leidt tot de meest toffe en rijke ervaringen, de leukste herinneringen. Het openhouden van al je opties, qua plek, tijd, dagen, slapen, of wat je gaat doen, maakt dat je openstaat voor alle opties. Ook degene die je nog niet op je netvlies had en waar je anders nooit op zou zijn gekomen. Die pareltjes van verrassingen en uitnodigingen waar anders geen tijd of ruimte voor zou zijn, maar die je nu gewoon kunt aannemen en onderzoeken. En, mocht het toch tegenvallen of anders uitpakken dan je hoopte, dan zit je ook nergens aan vast, wat je alle vrijheid geeft om je plan weer bij te stellen en aan te passen.

Houd je opties (een beetje) open

Maar dat vertrouwen dat het wel goed komt, groeit door het te ervaren. Begin met kleine stapjes om jezelf er ook in te laten wennen. Probeer niet alles vast te leggen, maar ergens ook opties open te houden. Je zult zien dat dit vaak tot verrassend leuke ervaringen leidt.

Zo hebben we tijdens onze laatste vakantie in Bosnië de meest bijzondere ontmoetingen gehad met de lokale bevolking. Door mensen aan te spreken, gewoon hallo zeggen, of even een fles water laten bijvullen, raken we al snel in gesprek met mensen. Deze vakantie hebben we gekampeerd bij een bewaker van een bos, waar we met elkaar bacon op een zelfgemaakt vuurtje roosterden, zijn we spontaan te gast uitgenodigd in een schattig houten huisje op het terrein van twee Bosniërs, waar we mochten overnachten, sliepen we in de tuinen bij de vriendelijkste mensen, kregen we biertjes tijdens onze wandelingen, of zaten we rond 11u ineens met de hele familie rond de tafel aan de zelfgemaakte kersensiroop en slivovic.

Vertragen, de tijd nemen

Dit komt door verschillende dingen: al wandelend ben je traag, en heb je meer tijd en aandacht voor de mensen die je tegenkomt. Er ontstaat daardoor automatisch ruimte om even een praatje te maken. Maar het komt ook door hoe je in de ervaring staat. Het is trouwens iets wat ik pas recent heb geleerd: niet direct nee zeggen, maar gewoon de opties open houden en eens ja zeggen tegen onbekende uitnodigingen. Zo kreeg ik laatst in Nederland tijdens een relaxte wandeling de vraag van de eigenaar van een leuke boekenzaak, of ik wilde dat hij me rondleidde. Voorheen zou ik altijd met een standaard ‘nee hoor, ik kijk alleen even’ hebben gereageerd en me al snel opgelaten, te veel of opgejaagd voelen. Maar nu dacht ik: waarom niet? Ik heb de tijd en ben eigenlijk wel nieuwsgierig. Het is een houding die ik nog aan het trainen ben via zen, maar die al wel af en toe lukt.

Mooie ontmoetingen

In Slovenië liepen we bijvoorbeeld een stukje van de st Jakobsroute, de pelgrimsroute die door Slovenië loopt. We haalden onze pelgrimspaspoorten op in Ljubljana, waar we direct onze eerste stempel bij de kathedraal haalden. Toevallig zag de priester ons, en kwam een praatje maken. Hij vroeg of we tijd hadden voor een rondleiding door de kathedraal, die op dat moment eigenlijk nog gesloten was. Ja, leuk! Hij nam ons mee voor een interessante rondleiding, en gaf ons tips en zegeningen voor de tocht die we gingen doen. Een bijzondere, en mooie ervaring die alleen heeft kunnen plaatsvinden door ja te zeggen tegen spontane uitnodigingen.

Het bericht Meer avontuur tijdens je vakanties verscheen eerst op Struin Stories.

Toen ik laatst zat te kletsen met iemand over onze reizen met kinderen, vroeg ze ineens: “maar hoe doen jullie dat!? Leer mij ook eens hoe je met kinderen zulke dingen onderneemt, want het lijkt mij supergaaf, maar ik zie het mijn kinderen echt niet doen. Ik moet ze al motiveren om die 5 minuten naar school te lopen.” Het zette me aan het denken. Tsja, hoe doen wij dat eigenlijk? Ik heb niet het idee dat we dit ineens hebben gedaan en er bewust iets voor hebben gedaan of gelaten. Het is er een beetje ingegroeid. Maar misschien is het wel leuk om te lezen welke ingrediënten mogelijk hebben bijgedragen aan het kunnen maken van trektochten en lange wandelingen met kinderen, met- of zonder bepakking.

Reizen vóór we kinderen hadden

Om te beginnen is het goed om een beetje context te scheppen. Toen we nog geen kinderen hadden, trokken we ook elke zomer met onze rugzak door verschillende Balkanlanden. Het langer op een plek blijven, voelde voor ons niet goed. Liever zagen we veel van de landen waar we waren en reisden met openbaar vervoer in de landen zelf, waar we van plek naar plek reisden, stadjes bezochten, maar vooral de natuur introkken. Bergen en bossen hebben me altijd al gefascineerd en hebben een magische aantrekkingskracht op me. Het liefst trokken we dan ook de bergen in voor dagtochtjes. We waren verre van ervaren klimmers, maar eerder jong en nieuwsgierig. Daar werden de zaadjes geplant voor latere avonturen.

Meer comfort bij jongere kinderen

De Balkan is ons beiden altijd blijven fascineren. De ongerepte landen, nog vrij van massatoerisme, de prachtige uitgestrekte natuur, en de eindeloos behulpzame lieve mensen, waar we keer op keer weer onder de indruk raakten van de gastvrijheid. Toen we kinderen kregen, zochten we wat meer comfort in de vorm van simpele huisjes en wat later campings voor een grote gezinstent. Het kamperen doen we sinds de kinderen al klein zijn. Het slapen op matjes, doen van de afwas, een stukkie lopen naar de wc, koude avonden met dikke vesten voor de tent, simpele maaltijden op een gasstelletje maken, ze groeiden erin op. Dat dit in feite onze norm is, maakt de overgang naar iets avontuurlijker reizen misschien ook minder drastisch.

Wandelen als gewoonte ontwikkelen

Een van de andere gewoontes die er al vroeg in kwam bij ons, was wandelen. Tijdens mijn zwangerschappen was dat zo’n beetje het enige aan beweging dat ik nog kon doen. Toen de kinderen eenmaal geboren waren, wilde ik mijn zwangerschapskilo’s zo snel mogelijk weer kwijt, dus liep ik eindeloos met de kinderenwagen naar het winkelcentrum of door de wijk heen. Bij nummer 2 en 3 gingen de oudste twee op hun driewielers, of later skates en step met me mee. Het bleef een gewoonte om te voet te blijven verplaatsen. Eenmaal wat ouder, werden we al snel opgeslokt in de zogenaamde tropenjaren. Het hele logistieke gepuzzel van het halen en brengen naar de opvang, werken, koken, huishouden en de hele zorg voor de kinderen kleurde onze dagen. Eenmaal bij het avondeten waren we vaak moe, en ook wat prikkelbaar. De valkuil van snel op elkaar reageren en irritaties lag op de loer. Ergens hebben we toen besloten na het eten een wandeling te maken. Gewoon de boel laten staan, en direct schoenen aan en naar buiten. Wat de precieze aanleiding was, weet ik niet meer, maar het was lekker weer, in de zomerperiode, waardoor we deze gewoonte direct als een succes ervaarden en lang vol konden houden.

Avondwandeling, boswandeling, winterwandeling…

De eerste wandelingen waren gewoon een rondje in de wijk, al was het maar 15 minuten. We voelden ons er altijd beter door, de kinderen raakten hun energie kwijt en we konden ze echt moe op bed leggen, waardoor het avondritueel ook gemakkelijker ging. Van lieverlee gingen we langere rondjes maken, en pakten we regelmatig de auto om in de Biesbosch of een dorp in de buurt een rondje te maken. Met periodes kwam de klad in deze gewoonte, vooral rond de herfst als het slechter weer werd. Maar vaak genoeg pakten we de gewoonte weer op, en genoten we opnieuw van leuke gesprekken tijdens het wandelen en het groen om ons heen. Dan doken we de auto in voor een lange boswandeling in de herfst, of een winterwandeling langs het strand met chocomel toe. Het deed ons steevast goed.

Te voet op ontdekkingstocht

Op vakantie doen we vrijwel alles te voet om een plek goed te leren kennen. Hebben we ergens een camping gevonden, dan is het standaard dat we op verkenning gaan over de camping en eromheen. Of kijken bij het nabijgelegen dorpje. Ook het opsporen van geocaches in de buurt is een leuke manier om de plek waar we zijn beter te kennen. Bij het bezoeken van dorpjes of stadjes, kammen we te voet de plek uit. Ongemerkt maken we daarmee al behoorlijk wat kilometers en stappen. De kinderen zijn daarmee ook al gewend aan het lopen, soms met de jongste nog in de draagzak of kinderwagen.

Buiten leven

Voordat we in ons huidige huis woonden, woonden we een halfjaar op een kleine flat die eigenlijk bedoeld was voor 2 of 3 personen, maar waar we met z’n vijven in verbleven. Het was precies in de zomerperiode, en om niet helemaal gillend gek van elkaar te worden, zochten we algauw de buitenlucht op na het eten. Ook hier liepen we eindeloos langs het Wantij, genietend van het groen. We verbleven toen sowieso vaker buiten dan binnen, vanwege het simpele feit dat we binnen vrijwel geen plek hadden. Dan zaten we met elkaar in het speeltuintje, ik met mijn boek en een kop koffie, de kinderen spelend in de wijk. Het buiten zijn en verblijven hebben we op dit soort kleine manieren een gewoonte gemaakt. Het maken van kortere wandelingen is daarom ook iets waar ze aan gewend zijn.

Geocaching

Jaren geleden maakten we kennis met geocaching, een groot succes bij de kinderen. Een soort schat zoeken, waarbij je soms puzzeltochten of coördinaten op een kaart via een app moet opsporen, en in het echt een schat vindt, in de vorm van een logboekje, maar soms ook in originele varianten. Dit geocachen is lange tijd een verslaving geweest: overal waar we kwamen, bekeken we de kaart op geocaches, en liepen we stad en land af om onze score te verhogen. Een onwijs leuk spelelement om toe te voegen aan je buiten avonturen. Bovendien zijn we via geocaching op plekken gekomen waar we anders nooit zouden komen.

Themawandelingen

Binnen geocaching heb je bijvoorbeeld ook themawandelingen die je kunt doen, waardoor je onbekende plaatsen op speelse wijze leert kennen en de leukste ontdekkingen doet. Ook tijdens vakanties gebruiken we geocaching, hoewel we de laatste jaren vaker zonder hebben gewandeld. Die themawandelingen kun je vaak ook in de lokale VVV van een stad of dorp halen. Zo hebben we in Dordrecht een speciale puzzeltocht voor kinderen, de populaire hofjesroute en natuurlijk het Rondje Dordt.

In het volgende deel neem ik je mee naar onze meer recente ervaringen met wandelen met de kinderen, het maken van meerdaagse trektochten en hikes. Ook vertel ik hoe we omgaan met de verschillende leeftijdsfases en met verschillende wensen, weerstand of tegenzin.

Het bericht Wennen aan wandelen met kinderen deel 1 verscheen eerst op Struin Stories.