De eerste regen van de reis

Het opbreken in de regen is nog best ingewikkeld. Ik kleed me aan in de tent, die gelukkig ruim genoeg is om rechtop te zitten, en probeer alles zoveel mogelijk droog in de tent op te ruimen voordat ik naar buiten ga om te koken. Hier ontkom ik er niet aan om in de regen mijn potje te koken en te moeten eten. Met mijn regenbroek en -jas aan ben ik goed beschut tegen de nattigheid. Het zachte roffelen van de druppels op mijn capuchon en het beperkte zicht ervan maken de sfeer toch behoorlijk troosteloos. Hier zit ik dan, op de grond, in de regen, met een kapotte, zeiknatte tent en het vooruitzicht om de rest van de dag in de regen te lopen. Ik vraag me hardop af waarom ik dit doe. Ik pak de tent in, zwaar van de regen, en hijs mijn rugzak met regenhoes op mijn rug.

Verlangen is lijden

Het eerste stuk van de route gaat, zoals vrijwel op elk begin van de dag, steil omhoog, en binnen de kortste keren ben ik nat, niet van de regen, maar van het zweet dat binnen mijn regenkleding geen kant op kan. Het is maar 5km tot Mecina Bombaron, zeg ik tegen mezelf, misschien kan ik daar even een kopje thee drinken en schuilen voor de regen. Als ik de eerste straten van het dorp bereik, ruik ik open haard en kaarsen, en krijg ik een enorm verlangen naar knus binnen zijn. Beelden van zachte banken met dekentjes, een knappend haarvuur en dampende theemokken dringen zich aan me op.

Verlangens, één van de vormen van lijden volgens de Boeddha. We willen altijd wat we niet hebben. En we willen ook niet wat we wél hebben. Ik voel me alleen terwijl ik hier loop. Wat zou ik nu graag met mijn gezin warm bij de kachel zitten, met thee en een boek. In het dorp aangekomen tref ik inderdaad een bar, nu druk met mensen die de binnenruimte vullen om er te ontbijten of hun ochtendkoffie drinken. Ik kies de laatste vrije tafel om te schrijven en op te drogen met een glas thee.

Na de thee wil ik afrekenen, maar het is inmiddels zo druk, dat het ondanks meerdere pogingen van mijn kant niet lukt om af te rekenen. Ik roep, zwaai met geld, en probeer oogcontact te maken, maar de uitbaters blijven weglopen en anderen bedienen, dat ik het opgeef en wegloop.

De enige foto van mij deze reis

Gelukkig is het intussen gestopt met regenen, en ik prop mijn regenjas in de tas. Op naar Yegen! Ik krijg weer nieuwe moed nu de lucht lichter wordt, en later zelfs af en toe wat zonnestralen door de wolken piepen. En wat een prachtig stuk is dit! Mooie, grillige bergen en rotsen in verschillende tinten rood, wit en zwart, zover ik kan kijken. Het doet me denken aan een grot, maar dan zonder dak. Een goed begaanbaar pad loopt langs deze bijzondere vergezichten. Vlak voordat ik Yegen bereik, lopen twee mannen me tegemoet en zien me foto’s maken. Ze bieden aan een foto van mij te maken. ‘van mij?’ reageer ik wat schaapachtig. ‘Ja natuurlijk van jou!’ reageren ze lachend. Wat verlegen en ongemakkelijk, maar ook trots en blij poseer ik voor de foto. Zo is er toch nog een foto van mij waar ik helemaal opsta deze reis.

Vuurwerk en regenwolken

De etappe vanaf Yegen beschrijft de wandelgids als één van de mooiste etappes, langs diverse dorpjes van de Alpajurras. Ik heb toch een andere mening. De witte dorpjes zijn inderdaad mooi, maar de omgeving blijft voor mij wat eentonig. In één van de dorpjes in de verte wordt al uren vuurwerk afgestoken, waardoor er steeds knallen door het land hoor galmen, en de witte rookpluimen nog minutenlang als mist over de omgeving blijven hangen. De regenwolken verplaatsen zich in de nabije omgeving, waardoor ik in de verte wolken zie breken en de regen zie vallen, terwijl de zon het land ernaast fel verlicht met zijn stralen. Mooie contrasten die elkaar blijven afwisselen.

Op de camping

Ook hier loop ik weer een gedeelte van het pad waar in de gids wordt gewaarschuwd dat het ‘overgrown’ is. Ik vrees een herhaling van zetten van wat ik al eerder ben tegengekomen, en dit blijkt inderdaad zo te zijn. Het ergert me om zo geremd te worden in mijn wandelen op stukken waar de begroeiing zo dicht is en zich vastbijt in mij, mijn kleding of tas. Het vertraagt me gigantisch en beschadigt mij en mijn spullen. De route gaat vooral omhoog, langs de befaamde witte dorpjes die ondanks het feit dat het zaterdag is, behoorlijk uitgestorven op me overkomen. Ik heb mijn zinnen gezet op een camping bij Laroles, maar het is aanpoten om er voor het donker aan te komen.

Pas tegen 19.00u kom ik er eindelijk aan. De receptie, niet meer dan een houten schuurtje, is dicht en heeft een briefje hangen met telefoonnummer om te bellen als deze gesloten is. Ik moet heel nodig plassen, heb honger en wil heel graag douchen, en besluit om die redenen eerst mijn tent op te zetten en mijn dingen te doen. Douchen, kleren wassen en uithangen, tent opzetten en eten koken, en dan te kijken of de receptie open is. Zo niet, dan kijk ik morgen voor ik vertrek wel. Tijdens andere reizen heb ik al zo vaak pas de volgende dag betaald, dat ik hier geen kwaad in zie. Bovendien ben ik te moe om er nog veel werk van te maken. Het wassen van mijn kleren is al bijna teveel moeite. Het liefst wil ik nu direct mediteren en naar bed. Als ik mijn eten eet, (yoghurt met wat cruesli) bel ik even met Steef. Ik haal er steun uit zijn stem te horen en even te kunnen delen over vandaag, wat me toch wel zwaar valt.

Een maatje missen

Tijdens mijn reis voel ik me regelmatig een toeschouwer in het leven van anderen. Ik kom maar weinig mensen tegen, vrijwel alleen in de dorpen. Als ik anderen zie, merk ik dat ik meer nieuwsgierigheid en interesse heb in het observeren van anderen dan in het dagelijkse leven. Ik volg hun bewegingen, fantaseer over hun levens, bezigheden, hun dromen, wensen angsten en trauma’s. De meeste mensen zien mij echter niet, vrijwel niemand spreekt me aan en ik maak zelden een praatje. Er is eigenlijk nooit iemand met wie ik overdag even van gedachten kan wisselen of ervaringen kan delen. Ik weet dat ik alleen wilde gaan, maar had tegelijkertijd ook niet voorzien dat het zó alleen zou zijn. Vaak genoeg vind ik het prima en voel ik me op mijn gemak en comfortabel in het alleen zijn. Maar vooral bij tegenslag, vermoeidheid, die klote doornstruiken, een gebroken tentstok, de hitte, dorst of hoogtemeters… Kortom, als ik er even doorheen zit, dan mis ik een maatje. Iemand die me even tot steun kan zijn, een arm om me heen slaat, me moed inspreekt of gewoon kan zorgen voor een fijne afleiding met verhalen of een grapje. Al die tijd, al die weken, is dat er niet, en deal ik alleen met alles wat ik tegenkom.

Een voornemen voor thuis

Af en toe praat ik hardop tegen mezelf, om mezelf die moed in te spreken. Ik kan heel dankbaar zijn voor iemand die een vriendelijk woord tot me richt. Nu pas besef ik wat het moet betekenen om eenzaam te zijn, wat een gemis dat is. Een gat dat zich langzaam maar zeker steeds verder uitbreid, als een zwart gat in het heelal, een leegte die jezelf langzaam verteert, opslokt, tot er niks meer van jezelf overblijft. Hoe moet het voelen om dagen, maanden, jaren in eenzaamheid door te brengen? Mijn situatie is tijdelijk en zelfverkozen, maar voor veel mensen is dit de bittere, dagelijkse realiteit. Het gat dat langzaam in je hart wordt uitgesleten, met elke dag die voorbijgaat zonder contact, zonder verbinding, moet angstaanjagend pijnlijk zijn. Alsof je langzaam erodeert. Dit besef maakt me ten volle bewust van de waarde die schuilt in kleine gebaren, een vriendelijk woord, een glimlach, oogcontact, de ander even aanraken. Ik neem het mee als een belangrijk inzicht om hier meer handen en voeten aan te geven thuis. Ik neem me voor om mensen op straat aan te kijken, gedag te zeggen en een glimlach te schenken. Wie weet wat voor verschil dit voor iemand kan maken.

Ik duik vermoeid al vroeg mijn bed in, waar ik al snel in slaap val. De wekker zet ik vroeg, want er ligt opnieuw een lange dag voor de boeg met een behoorlijke hoeveelheid hoogtemeters.

Het bericht Spanje gr7 dag 21 Laroles verscheen eerst op Struin Stories.

We zijn terug van vakantie en het is ongelooflijk hoe snel je dan weer in het oude leventje stapt. De laatste dagen van de vakantie voelde het alsof we verzadigd waren. Voor het eerst hoor ik de kinderen verzuchten dat ze naar hun eigen bed verlangen, hun eigen douche, weer zin hebben om naar school te gaan, te sporten, of af te spreken met vrienden. Het heeft geen zin meer om de vakantie te rekken, puur vanwege het feit dat we nog dagen hebben te besteden. Na een laatste leuke dag, alvast ter ere van de verjaardag van onze oudste, rijden we door naar huis.

Intense ervaringen

Deze vakantie heeft me veel geleerd en ik heb veel ontdekt, op verschillende gebieden. Zo is deze vakantie vooral intensief geweest, in de fysieke activiteit, maar ook in het opdoen van allerlei indrukken en nieuwe ervaringen. We hebben nieuwe mensen ontmoet en zijn met ze opgetrokken, we hebben ons in de wilde, ruige, ongerepte natuur van Bosnië gestort en daar onze angsten onder ogen gezien en onze kwetsbaarheid en sterfelijkheid ervaren. We hebben onze grenzen opgezocht en verlegd, fysiek en mentaal, en zijn vrijwel continu buiten onze comfort zone getreden. Gaaf, indrukwekkend, ontzagwekkend, maar ook intens en op den duur vermoeiend.

Van afzien naar opluchting en dankbaarheid

Het afzien, door de warmte, inspanning, dorst, af en toe slecht weer, angstige momenten, soms oncomfortabel slapen (een van de slaapmatjes ging lek en bleef lek, ook na veelvuldig plakken) bracht de andere kant van het spectrum met zich mee: de intense dankbaarheid, opluchting en verademing wanneer we een goed pad in zicht kregen, een dorp, water kregen van een passant, wanneer onze dag eindigde met een heerlijke maaltijd en een koud biertje, wanneer we eindelijk een warme douche troffen, of een slaaphut met echte bedden.

De dualiteit in de praktijk

De vanzelfsprekendheid waarmee we deze voorzieningen in het normale leven ervaren, is tijdens onze tocht een cadeau, een moment waarop we beseffen hoe gezegend we zijn met alle luxe en comfort die we in het dagelijks leven ervaren. De kinderen vonden hun bed of onze douche bijvoorbeeld nooit bijzonder, het was gewoon een gegeven. Nu echter, werden deze zaken op waarde geschat. Na heel veel kant en klaar pasta’s en noodles is ook het eten van een verse tomaat of komkommer, of vers fruit een traktatie. Er werd voortdurend in het moment geleefd, van dieptes naar pieken. De dualiteit in al zijn verscheidenheid in de praktijk.

Het gras is altijd groener…

Maar andersom is gek genoeg óók waar. Op vakantie zijn we de hele dag buiten, op blote voeten door het gras, in stilte en de natuur, met het ruisen van bomen, een kabbelende beek of tjirpende krekels op de achtergrond. De zon op je huid, het verkoelende windje zo nu en dan. Elke avond een schitterende zonsondergang waarbij de hemel in roze en paarse tinten wordt geschilderd, en vervolgd wordt door een eindeloze sterrenhemel. Eenmaal thuis was ik dankbaar voor mijn schone, zachte bed. Maar direct voelde ik me opgesloten, benauwd. De kamer leek te stil, niet te leven, bedompt. Ik verlangde weer terug naar buiten slapen, naar de frisse lucht en de zuurstof die altijd in overvloed aanwezig zijn. Pas wanneer het er niet meer is, besef je wat je mist.

Spel van verlangens en afkeer

De eerste dag thuis staat natuurlijk in het teken van wassen en opruimen. De auto leeghalen, de kampeerzooi weer terugleggen, slaapzakken luchten, etc. Ineens ben ik de hele dag binnen, en ik voel me ontheemd. De lucht is hier grijs en grauw, typisch Hollands zomerweer. Mijn uitzicht is beperkt tot het pleintje, en achter ons de bouwplaats waar het verkeer langs raast. Binnen voel ik me gejaagd, als een hond die zijn eigen staart achterna zit en niet zijn eigen plek kan vinden. Ik ben niet meer op vakantie, maar ook niet thuis. Het is het niemandsland waar ik na vakanties altijd in verkeer. Door nu weer thuis te zijn, mis ik ineens weer wat we op vakantie voor lief namen. Wakker worden zonder wekker, uren achter elkaar kunnen lezen, de hele dag geen mens tegenkomen in volkomen rust en stilte. Het zijn die dingen die zelfs na een tijdje vakantie gaan wennen, het nieuwe gewoon worden. Het is wat mij betreft een onderstreping van het feit dat, waar we ook zijn, in welke omstandigheden dan ook, er altijd een verlangen zal zijn naar dat wat er niet is. Precies wat de Boeddha ook zegt: al het lijden komt voort uit afkeer en verlangen. Het oplossen van het lijden, is het stoppen met afkeer en verlangen.

Wennen aan weer werken

Dit keer voelt de terugkeer naar huis wel anders trouwens. Doordat we in de meivakantie ook twee weken weg waren, voelt het voor mij nu echt als genoeg. Het was prima om weer naar huis te gaan. Vrijwel altijd na elke vakantie kom ik in een soort minidepressie terecht, ik voel me dan echt heel somber en verdrietig, heb heimwee naar de vakantie en wil helemaal niet thuis zijn. Eigenlijk wil ik dan helemaal niks. Waarschijnlijk heeft dat er deels mee te maken dat ik niet terug wil in het patroon waar ik keer op keer in terugkeerde, maar me niet gelukkig maakte. Ik zag huizenhoog op tegen het weer moeten werken. Ook dat is nu anders, tot mijn grote opluchting. Ik zie niet meer zo op tegen het werken, omdat de invulling van mijn werk nu veel meer is wat ik echt wil en leuk vind. Een goed teken dus.

Voornemens van de kinderen

Een andere factor is dat ik ook heel sterk het gevoel heb, de overtuiging zelfs, dat we terug gaan keren naar Slovenië. Ons plan om daar een plek te creëren, van waaruit we allerlei activiteiten gaan ondernemen krijgt steeds meer vorm, en beiden hebben we ontzettend veel zin om deze plannen te verwerkelijken. Het geeft rust: ik ben terug in Nederland, maar dat is tijdelijk. Vlak voor we naar huis gingen zei mijn oudste dochter: “als we weer terug zijn, ga ik echt vaker naar buiten, ik merk dat ik het zoveel fijner vind als ik veel buiten ben. Dan ga ik gewoon met vriendinnen naar het park ofzo, of met Signe naar de speeltuin. Afgelopen jaar heb ik echt te veel binnen gezeten.” Zonder enige aanleiding constateert ze wat een effect en verschil het buitenleven op haar maakt, en ik bewonder haar voor haar voornemen om hier concreet verandering in te brengen.

Eigen lessen en inzichten

Zelf neem ik ook lessen mee, en wat handigheidjes waar ik tijdens deze vakantie achter ben gekomen die handig zijn om door te voeren als ik straks mijn solotocht ga maken. De belangrijkste les zit hem voor mij vooral in het feit dat ik mijn enthousiasme, passie en wensen niet te veel moet opdringen aan anderen, en me moet beseffen dat dit in de eerste plaats mijn dingen zijn. Hoe een ander die dingen ervaart, kan heel anders zijn, en heb ik bovendien niets over te zeggen. Hoe gaaf en bijzonder ik het ook vind om deze ervaringen met mijn gezin te delen, en hoe tof we het meestal ook hebben gehad, ik voelde me met momenten ook schuldig. Bijvoorbeeld als we te lang liepen en wel door moesten, omdat er simpelweg nog geen plek of mogelijkheid was om te kunnen kamperen. Dat voelde rot, en dat had ik niet allemaal kunnen voorzien. De afstanden vielen groter uit dan gedacht, en de wildernis bleek nog wilder dan vermoed. De omstandigheden maakte dat zaken soms anders liepen of tegenvielen, maar in den beginne was ik wel de Kickstarter van dit alles geweest, wat ik mezelf daarom wel kwalijk nam. Ik neem mezelf dus voor dit soort tochten vooral zelf te maken, of als de anderen daar specifiek zelf naar vragen. Ik wil het namelijk vooral fijne, waardevolle herinneringen laten zijn, tenslotte.

Minder haast

Een andere les waarmee ik verder mag oefenen is die in het nemen van rust, het stoppen met haasten. Dat is een thema die in mijn zenpraktijk ook al vaker naar voren kwam, en waar ik me wel bewust van ben, maar nog altijd moeite mee heb om er anders mee om te gaan. Zo kan ik in de ochtenden nogal op de efficiëntie zitten, en iedereen achter zijn broek aan zitten om snel alles te regelen, zodat we snel op pad kunnen. Ik sla het mediteren dan ook over, want dat voelt alsof er geen tijd voor is, en dit kan ik bovendien niet maken naar de rest toe, die van mij juist te horen krijgt dat er moet worden doorgewerkt. Pas als Steef me eraan herinnert dat we toch geen tijden hoeven te halen, en de hele dag hebben, word ik me weer bewust van deze irritante neiging, en kan ik de teugels meer laten vieren. Ik ben heel benieuwd hoe ik dit straks op mijn solotocht ga ervaren, en of ik mezelf dan wel gun om dagelijks te mediteren.

Al met al brengt de vakantie een heleboel indrukken, ervaringen en lessen om verder mee te nemen. Ik ben benieuwd wie de gevoelens herkent na het terugkomen van vakantie, en hoe anderen hiermee omgaan.

Het bericht Niemandsland na vakantie verscheen eerst op Struin Stories.