Als ik wakker word ziet de wereld er direct een stuk vriendelijker uit. Het is iets magisch dat er ’s nachts een totaal andere wereld tot leven komt dan overdag. In mysteriën gehuld, grotendeels onzichtbaar voor ons mensen. Maar de aanwezigheid van al het leven om me heen is voelbaar, onmiskenbaar. Het is inderdaad een schitterende plek waar ik heb geslapen. Omhuld in de rotswanden, onttrokken aan elk zicht, maar toch relatief vlakbij de bewoonde wereld. Ik pak alles in en wil net beginnen met mijn yoga, als het begint te regenen. Shit! Snel pak ik de laatste dingen in en haal ik mijn regenkleding en regenhoes tevoorschijn. Dan maar geen yoga.

De betekenis van de zwijnen

Ingepakt begin ik aan mijn dag. De buien zijn echter kort, en ik kan mijn regenkleding algauw weer opbergen. De route blijft de kloof volgen, die steeds indrukwekkender wordt. Wederom loop ik hier weer in totale afzondering, ik kom geen levende ziel tegen. Waar zijn de wilde zwijnen die ’s nachts met tientallen om mijn tent scharrelen overdag? Waarom komen die dit jaar zo frequent bij mij buurten? Welke boodschap zit daarin gelegen?

Ik heb opgezocht wat de betekenis zou kunnen zijn van de wilde zwijnen. Het blijkt dat in veel culturen een wild zwijn een positieve associatie heeft. Ik citeer: “het is een krachtig totemdier dat je aanmoedigt moeilijke situaties aan te gaan, je instincten te volgen en de verbinding met de aarde te voelen”. Op een andere plek lees ik: “het zwijn moedigt je aan om je wortels te kennen, op je instincten te vertrouwen en door te wroeten je nieuwe groei te vinden. Het vertegenwoordigt het primitieve, krachtige overlevingsinstinct en de wijsheid die voortkomt uit het confronteren van de duisternis.” Hoe bijzonder! Vorig jaar zag of hoorde ik ze nergens, nu bezoeken ze me heel frequent. Ben ik er nu meer klaar voor? Ik geloof niet in toeval, ik geloof dat alles met een reden gebeurt.

Naar beneden

Na de kloof gaat de route een berg op via één van de rotswanden waar ik lange tijd zicht op had. Eenmaal boven, duikt de route weer steil naar beneden, wat eigenlijk nog veel zwaarder is dan bergopwaarts lopen. Als ik omhoog loop, heb ik grip op waar ik mijn voeten zet. Naar beneden lopen is een aanslag op mijn gewrichten en mijn voeten glijden regelmatig weg met de losse steentjes van het pad. Het is veel vermoeiender en belastend voor mijn lichaam.

Als ik eenmaal beneden ben aangekomen, zie ik nergens meer de routemarkering. Ik check mijn horloge en mijn telefoon. Beiden navigaties zeggen dat ik ingeveer 100m van de route ben verwijderd. Ik besluit af te snijden en zo rechtstreeks mogelijk naar de route te lopen, om weer op de route te komen. Om daar te komen, moet ik 100m door hoge begroeiing en struikgewas lopen, die vaak tot aan mijn schouders reikt. Het gaat heel moeizaam. De scherpe planten bijten zich vast in mijn kleding, tas en zelfs mijn stok.

Weggemaakte routemarkering

Eindelijk kom ik op een nauwelijks herkenbaar paadje en al snel word me duidelijk dat ik weer een oude, in onbruik geraakte route te pakken heb, die dus ook niet wordt onderhouden. Maarja, in teruglopen heb ik ook weinig zin, ik was immers de route al eerder kwijt, dus heb er weinig vertrouwen in dat ik die terugvind. Wat het belang is van onderhoud aan de route ervaar ik kort daarop. De uit de klauwen gegroeide planten links en rechts van het pad is nog mijn minste zorg. Het pad ligt echter vol met omgevallen bomen, takken en stammen, die het op sommige plekken bijna onmogelijk maken om doorheen te komen.

De oude witroodmarkering is hier grijs geverfd, om duidelijk te maken dat dit niet meer het pad is, maar ik heb op dit moment weinig alternatief. Het lijkt erop of er alles aan gedaan is om het pad zo onbegaanbaar mogelijk te maken, als een soort afschrikbeleid. Alle obstakels lijken moedwillig als versperring op het pad gegooid te zijn. Ik duw mijn rugzak voor me uit, klim over een gevalle boom heen, en wurm me in onmogelijke hoeken naar voren toe. Het voelt als een onbedoelde obstacle run waar ik ineens aan meedoe. Mijn knieën trillen in wild protest van de inspanning als ik mezelf aan rotsblokken omhoog trek. Mijn haar zit vol relikwieën uit de natuur en ik neem me voor straks mijn kleding en schoenen te ontdoen van alle takjes, steentjes, prikkels en andere zaken die zich daar hebben verzameld.

Even snikkeren

Na deze frustrerende periode, bereik ik uit het niets een hekje, zoals een veehek of tuinhek. Daarachter ligt een groot, overzichtelijk veld en een soort boerderij. Thank god, ik kan eindelijk even uitrusten en ontsnappen uit deze verstikkende jungle! Boven op de helling plof ik neer, uitpuffend van het recente avontuur. Ik neem de tijd om mijn kleding, schoenen en tas uit te kloppen en mezelf te trakteren op een snicker. ‘Even snikkeren’, maakte mijn jongste dochter er jaren eerder van, als we er allemaal even doorheen zaten en een mentale oppepper konden gebruiken.

Onverwacht gezelschap

Terwijl ik geniet van de zoete chocola, bekijk ik de kaart om me te oriënteren. Hoe loopt de route in godesnaam verder? Het lijkt wel dwars over het terrein van deze boerderij te lopen. ‘Buenos tardes!’ hoor ik ineens luid achter me. Ik schrik op, draai me om en zie een man vrolijk op me afkomen. Door de wind die hier over het open terrein waait, versta ik hem pas als hij bijna bij me is. Ik klop de graspollen van mijn bezwete lijf, en veeg vlug mijn mond af na de snicker. ‘Hoe ben jij hier nou beland?’ vraagt hij met een grote grijns. De man is mijn leeftijd, iets ouder misschien, en ziet er wat verfomfaaid uit, met vettige, zwarte piekharen die alle kanten op waaien en enkele ontbrekende tanden in zijn gebit. Zijn ogen zijn echter vol leven, met een ondeugende twinkeling. Ik voel me direct op mijn gemak. Als ik wijs naar het hekje dat ik net ben doorgekomen, en vertel over de gr7 die ik volg, gaat er een lichtje branden bij hem. ‘Oh de gr7, die ken ik! Wat sportief, dat zou ik nooit kunnen. Het enige wat ik nodig heb hier is marihuana en mijn dieren’ zegt de man, terwijl hij trots zijn hand over het terrein laat glijden, waar ik nu inderdaad dieren onderscheid. Schapen, paarden, geiten… ‘Heb je wat nodig? Kom, ik haal wat fruit, en water natuurlijk. Kom, dan laat ik de dieren zien. Heb je het niet koud? Zet die tas maar neer, neem pauze! Wauw, zo’n zware tas en zoveel wandelen, ik zou het niet kunnen. Madre Mia!’ fluit hij tussen zijn overgebleven tanden.

Opvangcentrum voor dieren

‘Dit is een opvangcentrum voor dieren die iets mankeren. We werken hier met vrijwilligers en verblijven om toerbeurten steeds een paar maanden hier, weg van de drukte en de stad. Enkel natuur en de dieren, dat is wat mij gelukkig maakt! De steden zijn me te druk, hier vind ik mijn rust’. Ik kan me er alles bij voorstellen. Ik ervaar het leven in de randstad ook in toenemende mate als te druk, en ik herken ook de rust die ik vind in de natuur. Ik neem het terrein in me op terwijl mijn nieuwe vriend binnen fruit en water voor me haalt. Nu pas zie ik de verschillende dierenverblijven, en de grote verscheidenheid aan dieren. Een dik bruin schaap stoot ineens tegen mijn been, en snuffelt nieuwsgierig aan me. Ik schrik, maar als ik de bruine rastaharen van deze grote goedzak zie, maakt de schrik plaats voor vertedering, en ik kriebel het schaap over zijn kop.

Een uitgeleide naar het vervolg van mijn route

‘We vangen de dieren op die afgedankt worden, of die niet goed genoeg zijn. Anders worden ze afgemaakt, maar hier hebben ze een goed leven’ legt de vrijwilliger uit terwijl hij met appels en mandarijnen naar buiten loopt. ‘De gr7 loopt daar weer verder, maar dan moet je door de dierenverblijven. Ik zal met je meelopen, om de dieren rustig te houden. Ze zijn angstig, snap je, veel van hen zijn getraumatiseerd. Als ik bij je blijf, dan blijven ze rustig.’ Hij neemt me mee door de hokken, terwijl hij de dieren aanwijst en benoemt. Paarden, koeien, ganzen, andere vogels, honden… We lopen richting de grote bergketen die de boerderij flankeert. Dankbaar voor deze bijzondere ontmoeting en het warme welkom neem ik afscheid met een hand en wederzijdse gelukwensen. Hij zwaait me uit als ik met een nieuwe fles water en hernieuwde motivatie de gr7 verder op wandel.

Verder over het verkeerde pad

Helaas loop ik nog altijd op het oude, in onbruik geraakte pad. En de toestand van het pad wordt van kwaad tot erger, kom ik al snel achter. Het pad vanaf de boerderij loopt als het ware ‘dood’ tegen een rotswand aan. De weg gaat wel verder naar rechts, langs de rotswand, maar mijn route geeft duidelijk aan dat ik rechtdoor moet, óver de rotswand heen. Een beetje in de war check ik nog eens of ik het wel goed zie. Op de berg kan ik inderdaad een smal, zeer steil paadje ontwaren, niet meer dan een wildpad. Ik neem een diepe teug adem en spreek mezelf toe. ‘Er zit niets anders op. Met dit bijltje heb ik wel vaker gehakt, dus let’s go!’. Met een kleine aanloop om wat momentum te creëren, stiefel ik het paadje op, enigszins naar voren gebogen om te voorkomen dat het gewicht van mijn tas mij achterover trekt.

Botten op het plateau

Ik volg het rotspad verder bergopwaarts, dat op sommige plekken nauwelijks te onderscheiden is van de rest van de omgeving. Soms loop ik op goed geluk maar verder omhoog, over rotsen en stammen heen klimmend. Tot ik op een soort stenen richel kom, met links van me een verticale rotswand waar ik onmogelijk omhoog kan komen, tenzij ik zou bergklimmen. Rechts van me is een steile afgrond. Het smalle plateau waar ik op sta, loopt naar mijn smaak veel te schuin naar beneden. Één uitglijder, en ik lig onderaan de berg. Mijn hart klop in mijn keel, dit is echt doodeng! Wat niet meehelpt, is dat ik de richel bezaaid zie liggen met botten. Blijkbaar zijn er dierenlijken naar beneden gevallen en hier de afgelopen jaren verder verteerd. Een morbide setting. Toch moet ik een weg naar boven zoeken, en klim ik op grote rotsblokken die me uiteindelijk langs de steile rotswand over de bergtop heen helpen.

Waar is Wally

Opgelucht haal ik weer adem, terwijl mijn handen nog trillen van de spanning. Ik heb het overleefd! Ik ben weer op veilig terrein! Hier loop ik op een vlak bergplateau, en volg nu een groen-wit markering. Hoe verzin je het, dat je groen-wit gebruikt in de natuur waar het overal groen is. Een soort Waar is Wally. Tot mijn vreugde loop ik gelukkig al vrij snel weer op het goede, nieuwe pad van de gr7. Hier in het open terrein heeft de krachtige wind weer vat op me, en zorgt daarmee voor een nieuwe uitdaging door een aantal keer mijn pet van mijn hoofd te blazen. Met deze wind is het onmogelijk om mijn tent op te zetten. Inmiddels passeer ik bijna de 1000m grens, en volg ik de gr7 een poosje slingerend omlaag, om daarna al snel opnieuw omhoog te gaan.

De regen komt dichterbij

Gezien het tijdstip en de gemaakte kilometers, wil ik een kampeerplek vinden. Ik speur de kaart af op zoek naar geschikte plekjes en zet mijn zinnen op een huisje met een ruïne op de kaart. Mogelijk kan de ruïne wat beschutting geven tegen de wind. Maar tot die tijd loop ik nog steeds omhoog, met naast me het uitzicht over het dal en de bergen waar ik eerder die dag overheen ben geklommen. Het is een schitterend gezicht, vooral als de wolken boven het dal hun regen loslaten, die als een subtiele neveldouche over de vallei eronder valt. De zon schijnt tegelijkertijd ook nog een beetje, en ik stond nog altijd droog, terwijl de regen langzaam naar me toe beweegt. Een prachtig gezicht. Snel pak ik ook mijn regenjas, die ook helpt tegen de kou, want op deze hoogte en met de straffe wind koel ik behoorlijk af nu.

Eind goed, al goed

Als de regen mij bereikt, vind ik het pad dat van de route afbuigt, richting de ruïne. Helaas ligt de grond rondom het huisje en de ruïne bezaaid met brokstukken, en is het terrein nog steeds blootgesteld aan de wind. Maar iets verderop valt mijn oog op een lager gelegen veldje met wat olijfbomen, die zowel uit het zicht ligt, maar, nog belangrijker: uit de wind! Dit is een meevaller die ik absoluut niet meer had verwacht, en intens dankbaar zet ik mijn tentje op, waar ik direct in kruip. Met extra warme kleding geniet ik van mijn premium spot en het ‘eind goed, al goed’ gevoel dat me kan vervullen na een dag vol avontuur in mijn eentje. Ik heb het niet alleen koud door de vermoeidheid en de honger. Het werd écht koud die nacht.

Het bericht Spanje gr7 dag 17 / 46 Vallada – Bolbaite verscheen eerst op Struin Stories.

Bij het grindpad overwegen we de opties. Het grindpad volgen is geen optie, die leidt nergens heen, het is een doodlopend pad tot diep in de bossen, een richting op waar we totaal niet heen moeten en waar geen enkele bebouwing is. De enige opties zijn teruglopen, wat nog uren zal kosten en waarbij we letterlijk terug bij af zullen zijn, of de gps volgen en grofweg in de richting lopen waar we heen moeten. Hier heb ik af en toe een beetje ontvangst en zie ik op google maps dat er hemelsbreed op zo’n 300m verderop een groter pad moet liggen. Een pad die naar dorpen zal leiden. We balen gigantisch en voelen ook een behoorlijke druk: welke optie we ook kiezen, ze zijn beiden waardeloos. Ik wil het liefst zo snel mogelijk richting bewoonde wereld, maar durf niet goed de bossen in en van het pad af.

Optrekkende mist en onzekerheid

Zo staan we te dubben, terwijl de mist verder optrekt en een kilte met zich meebrengt. Het lijkt alsof het al schemert. Uiteindelijk hakken we de knoop door en wagen het erop: het kan nooit ver zijn door het bos om bij het pad te komen, we moeten even de schouders eronder zetten en doorzetten. Hier en daar zit graffiti op de bomen wat aangeeft dat er in het verleden houthakkers actief zijn geweest, waaruit ik concludeer dat landmijnen hier niet aannemelijk zijn. Maar ja, zekerheid hebben we niet…

Hachelijke onderneming

Eenmaal de keuze gemaakt, komen we er al snel achter hoe hachelijk onze onderneming is. Het bos is werkelijk een ondoordringbaar oerbos, waar al decennialang geen mens is geweest. Ik word bang en terwijl we dwalen, de gps van mijn horloge volgend die steeds weer lijkt af te wijken, vallen we allemaal stil en blijven we staan. Ik trek dit niet. Ik zie de kinderen ons bezorgd en afwachtend aankijken, zij en ik net zo goed hebben behoefte aan vastberadenheid, aan daadkracht en duidelijkheid om het veilige gevoel te waarborgen. Het lukt mij nu niet, en ik geef steef mijn horloge: ‘ik heb leiding nodig, alsjeblieft, neem jij mijn horloge met gps, en neem de leiding, zeg waar we heen moeten. En als je het niet weet doe je maar alsof, maar vertel alsjeblieft wat we nu moeten doen.’

‘Iemand moet de leiding nemen’

In een vergelijkbare situatie ben ik nog nooit van mijn leven geweest, en het verrast me dan ook hoe we hier met elkaar op reageren. Maar tijd om te reflecteren op dat moment heb ik niet. Ik wil hier weg, ik wil mijn kinderen hier weg hebben. Met Steef voorop, volgen we in een lijntje, lopend in elkaars voetstappen. Het bos is ondoordringbaar, met planten die ver boven onze hoofden groeien, prikkelplanten die we wegslaan met onze stokken en houten stammetjes die we vinden. Een zeis en kapmes hadden hier geen overbodige luxe geweest. Nu Steef de leiding neemt, en de rust bewaart, zakt de paniek en angst een beetje, en komt er ruimte om elkaar op te peppen, te motiveren, te helpen.

Teamspirit in stressvolle tijden

In zo’n stressvolle, onzekere situatie ben ik tegelijkertijd zo onder de indruk van de kinderen, dat ze hun klagen en ongenoegens opzijzetten, en daarvoor in de plaats een prachtig groepsgevoel naar boven komt. We hebben elkaar nodig, en vormen een team. Mijn dochter houdt de planten opzij voor de anderen, mijn zoon helpt de jongste om over een stam heen te klimmen of juist van een rots af te komen, de jongste let goed op of iedereen wel bij elkaar blijft. Ze zijn ongelooflijk moedig en sterk.

Potentiële berenholen

Ik ben de pootafdruk nog niet vergeten, en om me heen zie ik duizend potentiële berenholen en verstopplekken van wilde dieren. We stappen over rotsblokken met tapijten van dik mos, die verhullen dat er tussen de rotsen soms gigantische spleten zitten. Als ik een volgende stap zet, zakt mijn been ineens weg, verdwijnt tussen twee rotsblokken die door het mos onzichtbaar was. Mijn been komt klem te zitten en ik klap met de rest van mijn lichaam naar voren, in één kaarsrechte beweging. Godzijdank de goede kant op, waardoor ik mijn knie niet verdraai, maar wel keihard stoot tegen de rots voor me. We schrikken ons kapot. Dit is dus wat er kan gebeuren. Gelukkig is het niet meer dan een beurse plek, ik heb geluk gehad dit keer. We proberen nog waakzamer te blijven met elkaar.

Onzichtbare aanwezigheid in de bossen

Steef roept dat we zijn kant op moeten, maar vanuit mijn positie achteraan zie ik hem al niet meer. Ik volg mijn kinderen voor me, die op hun beurt hun voorganger volgen. Steef is aanbeland bij een veld bedekt met brandnetels die tot onze schouders reiken. Zo goed en kwaad als het kan slaat hij een weg door de planten heen, maar we ontkomen er niet aan onze armen en benen compleet ten prooi te laten vallen aan de jeukende en brandende bladeren. In stilte spreek ik de bewoners van het bos toe, vooral de beren: ‘we komen in vrede, we zijn slechts passanten, gun ons een veilige doortocht. We zullen jullie met rust laten, laat ons asjeblieft ook met rust en laat ons veilig het bos doorkomen…’. Mijn blik soms van links naar rechts, de aandacht getrokken door schimmen of bewegingen aan de rand van mijn blikveld. Ik bemerk de onzichtbare aanwezigheid die heel duidelijk voelbaar is.

Vallen en opstaan

Met de obstakels op ons pad, waar geen einde aan komt, is er vaak geen tijd om angst te voelen. We moeten onze kop erbij houden. Het tempo ligt ontzettend traag, we vorderen stapje voor stapje. Na het brandnetelveld staan we ineens aan de rand van een afgrond, en kijken we de diepte in. Hier is geen mogelijkheid om rechtdoor te gaan zonder te pletter te vallen, waardoor we een heel eind moeten omlopen om verder te komen. De hemelsbrede afstand neemt vooralsnog enkel toe, in plaats van af. Op een andere plek glij ik uit in gladde modder op een schuin stuk, verlies mijn evenwicht en val hard op mijn zij. Ik krabbel beduusd overeind en voel alleen maar meer noodzaak om hier weg te komen.

We zijn kwetsbaar

Niet veel later klimt Fosse over een gevallen boom, en haalt zijn been open aan een uitstekende tak aan de stam. Hij gilt het uit, en ik voel opnieuw de paniek toeslaan. ‘Het zal toch niet… als er nu echt iets is, dan is het compleet foute boel. Geen bereik, geen mogelijkheid om überhaupt hulptroepen te laten komen’. Ik durf bijna niet te kijken naar wat er is, maar ik moet wel. Het valt gelukkig mee, een schamp op zijn been. Zijn reactie is vooral de schrik en opgekropte angst of spanning, vermoed ik. Wederom worden we gewezen op onze kwetsbaarheid en ik wijs iedereen erop dat we echt onze kop erbij moeten houden. Voorzichtig, voorzichtig!

Tergend traag

We vorderen traag, eindeloos traag. We slaan de planten weg, trappen ze plat, stampen met onze voeten op de grond, helpen elkaar bij steile stukken, hoge opstappen en over spleten heen. We zakken weg in diepe lagen bladeren, modder en mos, en houden elkaar en de omgeving scherp in de gaten. We zorgen ervoor altijd degene voor ons te kunnen zien.

Emotie eten

Eindelijk, na uren, roept Steef vanuit de groene plantenmassa waar hij ergens voor ons in is verdwenen: ‘Het pad!! Ik zie het pad! Ohhhh yes! Het pad, we zijn er bijna jongens!’’, de opluchting in zijn stem is het zoetste dat ik in tijden heb gehoord. We juichen terplekke, en direct erna roep ik: ‘koppie erbij jongens, juist nu, we zijn er nog niet! Niet overmoedig worden nu’. De schemering is al ingevallen en het zicht wordt steeds lastiger, maar de laatste meters wordt het pad inderdaad zichtbaar beneden ons, en vallen we elkaar daar doodmoe en opgelucht in de armen. We lachen en huilen tegelijk, wat een verschrikkelijk avontuur, dit doen we nooit meer! We ploffen neer op de grond, en kijken vanaf het pad terug het bos in, waar we zojuist uitkomen, en begrijpen er niks van hoe we daar in vredesnaam doorheen zijn gekomen. Maar het is ons gelukt, we hebben het achter de rug! Nog nooit ben ik zo blij en opgelucht geweest een pad te bereiken. Van de stress en spanning trekken we de tassen open, om de snackvoorraad te plunderen en even bij te komen. In recordsnelheid zijn de stukken chocola, snickers en nootjes naar binnen gewerkt.

Beren habitat

Dat we niet op wild zijn gestuit en geen beren zijn tegengekomen is een wonder. Dat besef heb ik terplekke, maar wordt versterkt als we later van locals horen dat we dwars door de hét habitat van de beren zijn gegaan. Het gevoel van de aanwezigheid was dus niet voor niets zo sterk. Het is maar goed dat we dat niet van tevoren wisten.

We willen hier weg

Half euforisch dat we deze benarde situatie achter ons kunnen laten, hervatten we de route over het pad met nieuwe energie. We kletsen uitbundig terwijl we de 30km inmiddels aantikken. We zijn nog altijd onderweg naar het monument in de bossen, waar we oorspronkelijk ons kamp wilden maken. Heel soms pikken we een signaal op via de telefoon en kunnen we google maps raadplegen, waarop we zien dat er in de buurt van het monument een weg moet zijn die richting een dorp gaat, waar in ieder geval een kerk staat. We hebben intussen allemaal schoon genoeg van de bossen en willen graag weer de bewoonde wereld in, om veilig in de buurt van bebouwing te kamperen. Of dat haalbaar is moeten we nog maar zien, want de avond valt langzaam in en we willen niet in het donker doorlopen.

Opnieuw een tegenslag

Het is intussen al 20u geweest als we op de plek aankomen waar het pad zou moeten zijn. In plaats van een pad is er niks, enkel begroeiing en bossen. Opnieuw haalt de gps en google maps een geintje uit met niet-bestaande paden. Ik wil het eigenlijk niet geloven, want dat betekent dat de route die we hebben geplot en al de hele dag volgen, compleet waardeloos is. Verloren staan we daar, op een open stukje naast het grindpad. Het begint te miezeren. Iedereen is moe, en deze tegenslag hakt erin als een moker. Ik wil de kinderen niet nog langer laten doorlopen, iedereen is moe en hongerig, we hebben vandaag al genoeg te verduren gehad. We besluiten hier terplekke te kamperen en de tenten neer te zetten.

Eten in de tent

Het open plekje is verre van vlak, en bestaat uit ondiepe kuilen en staat vol met onkruid. Met stenen, een zakmes en onze handen en voeten snijden, slaan, trekken en schoppen we alles zoveel mogelijk weg om een vlakke ondergrond te creëren. De twee tentjes passen nét naast elkaar, maar staan verre van ideaal. We krijgen helaas geen tijd om dit te optimaliseren, want de miezer slaat om in dikke regendruppels, en vlug zoeken we de droogte van onze tenten op. De kinderen in de hunne, wij in de onze. Onder de luifel bereiden we het eten: gedroogde pastamaaltijden en bonen met spek die we au bain-marie verwarmen. Het voelt knus en warm in de tentjes, met de roffelende regen buiten ons. We maken thee en de kinderen gaan moe maar met warme, gevulde buikjes hun slaapzakken in. Door alle spanning van deze dag en de vermoeidheid in onze benen slaapt iedereen al snel, in slaap gewiegd door het geruststellende getik op het tentzeil…

Het bericht Trektocht door Bosnië: verdwaald in de wildernis verscheen eerst op Struin Stories.

Ik heb gezien dat er een monument op de route ligt, vlak bij een oud Partizanenziekenhuis, en vermoed dat daar in de buurt wel een plek zal zijn om te wildkamperen. Maar deze dag loopt totaal anders.

We gaan op pad en maken nog een afscheidspraatje met Oliver. Hij geeft ons wat laatste tips en suggesties, en hij drukt ons op het hart dat we maar moeten bellen als we iets nodig hebben. Zwaaiend nemen we afscheid en lopen via Petrovac de heuvels naast de stad in. We komen op een wonderlijke vlakte, waar hier en daar wat huizen en gehuchten liggen. De grond is bezaaid met gaten, als een gigantische uitvergrote golfbal. Zouden hier ooit meteorietenregens zijn ingeslagen? Het spreekt tot de verbeelding. In sommige van de ondiepe kuilen staat nog water, en in de kuilen is de begroeiing duidelijk groener. Verwonderd lopen we door dit gebied heen. De route leidt over een pad waar slechts zelden een auto passeert, waardoor we ontspannen kunnen lopen.

Vochtproblemen

Ik voel mijn rug langzaam zeiknat worden, wat me verbaast want zo hard zweet ik toch niet? Ik haal mijn tas van mijn rug, en constateer waar ik al bang voor was: mijn camelbak is lek, waardoor het water door mijn tas heen sijpelt. Vlug vangen we het resterende water op in de flessen. Maar zonder camelbak missen we minstens 1,5 liter water om te kunnen koken en overnachten, wat ons verplicht om op zoek te gaan naar een fles extra. Gelukkig lopen we door een gehucht, waar het ons inderdaad lukt een fles van een bewoner te krijgen, die geen vergoeding hiervoor accepteert en in plaats daarvan nog een extra fles aan ons meegeeft. Wat zijn de mensen hier toch onvoorstelbaar lief!

100 jaar terug in de tijd

Het pad verandert in een breed grindpad, waarover logge vrachtwagens vol met boomstammen rijden die dikke stofwolken opwerpen. Hoestend gaan we van dit pad af om een picknickplek te zoeken. Tussen de bomen, in de schaduw op een idyllische plek wanen we ons minstens 100 jaar terug in de tijd terwijl we hier onze lunch klaarmaken. De grond is zacht en glooiend, bedekt met dik, compact gras. In de verte zijn hogere heuvels en bergen te zien, met in de vallei ervoor hier en daar een boerderijtje of houten schuurtje. Een oud stel, de man op een kleine trekker, de vrouw met geknoopte hoofddoek zittend op het hooi in de kar erachter, passeert ons tuffend. We zwaaien, en het stel zwaait blij terug, en schenkt ons hun bijna tandeloze glimlach. Helaas is de rivier die we net overstaken opgedroogd. Zwemmen zit er nu even niet in.

Eeuwenoude bossen

Na de lunch zetten we de klim van de berg in. De bewoning is gestopt, er komen enkel vrachtwagens met bomen in- en uit het bos rijden, verder zien we niemand. Dieper en dieper gaan we het bos in, terwijl we steeds verder de berg op slingeren. De vrachtwagens komen tenslotte niet meer voorbij. We komen niets en niemand meer tegen. Het bos is zo anders dan de bossen in Nederland, het voelt eeuwenoud, als oerbos. Als ik op google maps kijk, zie ik enkel een donkergroene vlek, ondoordringbaar, zonder aangemerkte paden of bebouwing. Uur na uur lopen we over het grindpad, steeds verder omhoog, de bewoonde wereld steeds meer achter ons latend.

Groene muren en optrekkende mist

Links en rechts is het pad omsloten door een muur van bomen, waartussen maar weinig zicht is en al het zonlicht wordt weggenomen. Alsof iemand het licht heeft uitgedaan in de bossen. Het weer is veranderd. Tijdens de lunch puften we nog van het zweet, inmiddels is de hemel dichtgetrokken en de temperatuur gedaald. Hier en daar hangt lage bewolking, en na verloop van tijd raken de bergtoppen waar wij lopen de wolken, en drijven de mistflarden en wolkenslierten om ons heen. Het geeft een naargeestig gevoel. Samen met de immense stilte doet het bos nu ineens onheilspellend aan.

Dierensporen in de modder

Na een hele poos moeten we van het hoofdpad afslaan, en smaller, onbeduidender wandelpad in. Wat begint als een leuk paadje, dat geleidelijk naar beneden slingert door het donkere bos, blijkt uiteindelijk uit te komen op een kruising waarin de opties beiden niet de kant op gaan die we moeten hebben. Er is geen ander pad te bekennen. Ik kijk om me heen, zie de modder naast me op het pad, met verse sporen. Kleine hoefjes van reeën, maar ook van een everzwijn. Het stikt hier van het wild, maar we horen en zien helemaal niets. Het zicht wordt inmiddels flink beperkt door de steeds verder optrekkende mist. Wat doen we? We slaan één van de twee opties in, om verderop te zien of het pad alsnog de goede richting op draait. Algauw wordt het pad steeds begroeider en onbegaanbaarder. We klimmen onder en over omgevallen bomen heen, slaan bosjes uit de weg en moeten hier en daar over rotsblokken klimmen. Om ons heen liggen gigantische grijze rotsblokken, bedekt met dikke dekens van felgroen mos, de bodem is bedekt met metershoge varens, brandnetels en andere planten en als we er doorheen lopen, lijkt het of de planten hun geuren laten exploderen.

Doodlopende paden

Het pad loopt dood. Ineens staan we naast een ruïne van wat ooit een huisje voor houthakkers geweest was, de omgeving is hier compleet ondoordringbaar. Zuchtend keren we om, terug naar de splitsing, om het andere pad en tevens onze laatste optie te proberen. Wederom eindigt dit pad in de wildernis, en loopt bovendien ook totaal weg van de kant die we op moeten. Een lichte paniek slaat toe, we hebben er al 20km op zitten, het weer wordt steeds dreigender, het ziet eruit alsof het elk moment kan gaan regenen of onweren, en het is al na vijven. We lopen weer terug naar het begin van het paadje, bij het grindpad, om te zien of daar nog opties zijn.

Een nieuwe pootafdruk in de modder…

In het teruglopen loop ik achteraan en valt mijn blik weer op de modder van de heenweg. Ik blijf staan. Mijn ademt stokt als ik een nieuw spoor zie, een pootafdruk die vele malen groter is dan de andere afdrukken die ik net al zag. Een ovaaltje met 5 kleinere rondjes met daarboven duidelijk zichtbaar 5 diepe afdrukken van scherpe nagels. Een beer. In de tijd dat wij hier heen en weer over het pad zijn gelopen, is er een beer gepasseerd. Ik voel het bloed uit mijn gezicht wegtrekken en mijn handen koud worden, mijn hart roffelt in mijn borstkas. Er is hier een beer! Ik kijk op, en voor me lopen mijn drie koters, onbewust van wat ik net heb gezien. Ik kijk vlug om ons heen, maar er is niks te zien, en niks te horen. Vlug dribbel ik door, achter de rest aan, en houd mijn ontdekking voor me, om geen onnodige angst te zaaien. Maar alles in me wil hier weg nu.

Het bericht Trektocht door Bosnië: van Rasinovac de wildernis in verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende ochtend word ik al 2 minuten voor de wekker wakker, perfect. We breken ons kamp af en gaan de watervallen bezoeken waar Martin Brod bekend om staat. We krijgen gezelschap van de campingzwerfhond die met ons meewandelt. Bij de watervallen kijken we onze ogen uit, maar krijgen niet veel tijd om hiervan te genieten, want de wolken breken open, en storten hun regen op ons. Ook begint het te onweren en moeten we ons haasten om regenkleding aan te trekken en de tassen in hun hoezen te stoppen. De campingzwerfhond heeft zich ook direct uit de voeten gemaakt.

Mali, onze tijdelijke vakantiehond

We schuilen voor de regen, maar trekken na een poosje de conclusie dat het voorlopig wel blijft regenen, dus gaan toch maar op pad. Hier haakt een andere zwerfhond aan bij ons gezelschap, die zich niet laat wegjagen door de regen. In Martin Brod lopen we maar liefst 3 keer verkeerd voor we de goede route vinden, waardoor we al 4km hebben gemaakt voor we überhaupt het dorp uit zijn. Uiteindelijk komen we op een echt wandelpad, die de berg opslingert tussen het natte gebladerte door. We zien een gigantische pad, die lijkt op een grote steen. Het pad slingert omhoog, en we puffen in onze regenkleding bij de eerste serieuze hoogtemeters van onze tocht. Het bos is sprookjesachtig en voelt heel oud. Het is duidelijk dat hier weinig mensen komen.

Wild in de bossen

De regen is intussen overgegaan in een zachte miezer, en tussen de felgroene beplanting hangen mistslierten over de weg. De wolken blijven laag tussen de heuvels hangen en ontnemen grotendeels het uitzicht. Het bos voelt mysterieus, oud. Ik hoor de bomen zachtjes fluisteren over onze komst, die voor hen net zo onverwacht is. Eindelijk stopt de regen, en breekt de zon weer door, die direct een warmte met zich meebrengt en daarmee de belofte voor een hete dag. In de stilte van de bossen herinner ik me weer dat hier beren en wolven leven en andere dieren die in het dichte woud huizen. Van de week hebben we al een groot hert zien oversteken, en de Hongaar vertelde dat hij een familie everzwijnen tegen het lijf was gelopen.

De stuipen op het lijf gejaagd

Onze zwerfhond loopt nog steeds met ons mee, en hebben we intussen Mali genoemd, wat zoveel als ‘kleintje’ betekent. Ik vraag me toch af wanneer hij besluit af te haken, want wij komen niet terug in Martin Brod. Af en toe rent Mali het bos in en begint dan hard te blaffen naar iets… Uit angst houd ik halt, in de veronderstelling zo een grommende beer uit de bosjes te zien springen als reactie op het geblaf. Iedere keer komt Mali echter weer kwispelend en vrolijk uit de bosjes terug, om ditzelfde grapje een paar minuten later weer te herhalen. Het bezorgt me keer op keer een halve hartverzakking.

Genieten van wilde, ongerepte natuur in Bosnië

We lopen richting Drvar, maar zullen daar pas morgen aankomen. Vanavond gaan we ergens wildkamperen op de route. Heel af en toe staat er een schamel huisje vlak bij onze route, die we vrijwel allemaal opzoeken om ons water steeds weer aan te vullen. Iedereen begroet ons hartelijk. Als we na de hoogtemeters boven komen, lopen we op een soort hoogvlakte in een meer open gebied. We genieten van de schitterende omgeving, de weidsheid en rijen opeenvolgende heuvels en bergen, zo ver je kunt kijken. Er is vrijwel geen bebouwing te zien. De heuvels kleuren groen en goudgeel van het zomergras. Vlinders in allerlei kleuren en vormen dartelen boven het gras, terwijl Mali vrolijk naast ons mee hobbelt en niet van onze zijde wijkt. We zien een onduidelijk bord dat het wandelpad Via Dinarica aangeeft richting Drvar, en besluiten deze te volgen. Algauw eindigt dit pad in het niks, en staan we in een groot open veld. Met behulp van mijn gps op mijn horloge probeer ik een pad te ontwaren in het heideachtige landschap, maar zonder succes.

Doodlopende paden

Ineens bekruipt me weer die angst, want ik besef dat we in een open vlakte staan, zonder pad, in een land met niet opgeruimde mijnen. De verantwoordelijkheid die ik draag als moeder naar mijn kinderen weegt zwaar. Wat doen we? We besluiten terug te lopen zoals we kwamen, en lopen in elkaars voetstappen. Bij een duidelijk autospoor besluiten we die te volgen in de richting van waar mijn gps naartoe lijkt te wijzen. En inderdaad, gelukkig komt deze uit op onze oorspronkelijke route. Wat een opluchting! Hier is direct ook een mooie plek om te lunchen. We rollen de foliematjes uit en trekken het eten uit de tassen. Ik kook water voor de noodles, Steef snijdt plakjes worst af, en we vullen een leeg blikje tonijn met water voor Mali, die zich hijgend laat neerploffen in het gras naast ons. Die arme hond weet nog steeds niet van wijken, en we voelen ons inmiddels verantwoordelijk om voor hem te zorgen, maar zijn tegelijkertijd bang dat hij dan nooit meer weggaat als we hem voeren.

Op naar een slaapplek

Na de lunch slingert het pad eerst een stuk naar beneden, en vervolgens weer omhoog. Na behoorlijk wat kilometers bereiken we een schitterende hoogvlakte op 1000m, waar de gouden heuvels fluweelzacht ogen, met het zachte gras zachtjes wuivend tot aan de horizon. ‘Welkom op de camping!’ Roep ik naar de rest. Maar Steef wijst erop dat we maar 3l water hebben: dat is voor 5 man te weinig om het avondeten en ontbijt mee te maken en van te drinken. Hij stelt voor om huizen te zoeken om water te vragen, misschien mogen we met toestemming wel ergens onze tent opzetten.

Water vragen

Een beetje teleurgesteld om deze prachtige plek achter ons te laten lopen we verder, en zien in de verte hier en daar een gebouwtje opdoemen. We proberen deze 3 huizen, maar treffen behalve hard blaffende waakhonden niemand aan. We besluiten door te lopen en zetten de afdaling in, weg van de hoogvlakte. Toch maak ik me geen zorgen, ik heb het vertrouwen dat het hoe dan ook wel goedkomt. Het is bovendien nog vroeg genoeg om een stukje door te lopen. Na een poos komen we op een splitsing: omhoog en naar links staat een huis, en rechts vlakbij naar beneden. We kiezen voor het huis rechts. Terwijl Steef de lege flessen meeneemt om te vragen om water, blijven wij op onze rugzakken zitten uitpuffen tot hij terug is.

Met onze neus in de boter

Terwijl ik daar zit, lijkt het of ik Steef Nederlands hoor praten tegen de man des huizes. Ik ben echter te ver weg om het te verstaan, en zal me wel vergissen. Als Steef ons later roept en wenkt, geeft hij aan dat we moeten komen. We mogen daar kamperen! David, de man met wie Steef sprak, blijkt een Nederlandse vrouw, Anneke, te hebben en jaren in Nederland te hebben gewerkt. Hoe toevallig is dat! Het stel verwelkomt ons warm en haalt bier en limonade. De kinderen hebben hun zwembad gespot, en mogen tot hun grote vreugde lekker zwemmen. Ondertussen kletsen we uitgebreid met het stel, dat vertelt over de oorlog en de impact ervan op het land, de scheiding tussen Noord- en Zuid-Bosnië, hoe ze tegen de situatie in Nederland aankijken, enzovoort.

Hans en Grietje huisje

David geeft aan dat hij een gastenverblijf heeft gemaakt op zijn terrein, en dat wij daar mogen slapen vannacht. We vallen echt met onze neus in de boter! Als hij ons meetroont naar zijn vakantiehuis, valt onze mond open van verbazing. Midden in het bos, in het groen tussen de heuvels staat een houten Hans en Grietje huisje, met een mini woonkamer en zelfs een keuken met bar. Wat een luxe! Het is zo’n cadeau om te leven vanuit overgave en dan zulke mooie verrassingen op je pad te treffen. Als we alles hadden gepland of geboekt, was dit tenslotte nooit gebeurd.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Martin Brod naar Boboljusci verscheen eerst op Struin Stories.