In het eerste deel nam ik je al mee in onze dromen en plannen voor een plek voor outdooractiviteiten en retraites gericht op zingeving en natuurbeleving in Slovenië. In deel 2 ga ik verder in op deze ideeën en onze ervaringen die we hebben opgedaan in ons korte verblijf in februari 2024.

Workawayplek in prachtig Slovenië

We willen deze plek gebruiken als plek om te verbinden, met de natuur en met elkaar. Daarom hebben we het ook op Workaway geplaatst, en daarom staan we open voor vrienden en anderen die hier kortere of langere tijd willen verblijven in ruil voor wat hulp op het land. We willen dan genoeg tijd hebben om elkaar beter te leren kennen, van elkaar te leren, goede verhalen uit te wisselen bij het vuur en samen te koken.

Tam Tam

Als we langzaamaan weer terug wandelen, passeren we een vrouw bij haar moestuin. Ze spreekt gebrekkig Duits, en in ons beste Sloveens stellen we onszelf voor (me veseli!) en leggen we uit wie we zijn. De tamtam lijkt ons echter al ingehaald te hebben in onze afwezigheid, en de buurt is reeds op de hoogte van onze komst en verheugd dat we hier zijn. Ze vertelt dat er hoger op de heuvel vorig jaar een gezin uit Duitsland is komen wonen, en dat zij het vast leuk zullen vinden om kennis te maken. Dat klinkt goed, en we zijn geraakt door zo’n warm en vriendelijk ontvangst.

Sleuteloverdracht

Die middag is het zover: we gaan naar Celje waar we een afspraak hebben met de makelaar en de oud-eigenaar voor de sleuteloverdracht. We worden overladen met welkomstgeschenken door de oud eigenaresse, die ons al eerder een hele middag op sleeptouw nam om de toeristische attracties en bezienswaardigheden uit de omgeving te laten zien. Ze is teleurgesteld als ze ziet dat onze kinderen er niet bij zijn, voor wie ze traditionele cake en krentenbrood had gebakken en andere lekkernijen had meegenomen. We proberen uit te leggen dat we hopen dat ze op een ander moment langskomt, om elkaar weer te zien.

Mountainbiken over talloze paden

De volgende dag is het zondag waarin alles gesloten is. We besluiten daarom e-mountainbikes te huren van de eigenaar van het appartement, om op die manier de omgeving verder te verkennen. In de directe omgeving is het bergachtig, met bergtoppen van rond de 1000m en alles eronder. Er zijn talloze watervallen en riviertjes op loop- en fietsafstand. We passeren een berghut, ontdekken allerlei nieuwe bloemen die we nooit van ons leven hebben gezien, en zetten koers in de richting van Sevnica. Onderweg fietsen we over een pad dat ooit werd gebruikt als mijntrein en fietsen een tijdland relaxt langs de rivier den Sava. In Sevnica is een groot kasteel dat een bezoekje waard is volgens de bediende van het terras. In al ons enthousiasme over het moois hier in de omgeving, vergeten we echter onze accu’s bij te laden, waar we algauw spijt van zullen krijgen.

Vuursalamander en watervallen

Na het terras gaat de route namelijk flink omhoog, en loopt de accu van de e-bike rap leeg. Het is zwoegen en ploeteren omhoog, maar met de schitterende omgeving is dat uiteindelijk geen probleem. We stoppen hoog op een berg, om te voet een afdaling te maken naar een verstopte waterval. Hier zie ik net een dikke vuursalamander wegkruipen in zijn holletje, schitterend! We trappen op onze laatste krachten en met lege accu’s de fietsen terug naar het dorp, waar we tevreden en voldaan een biertje drinken om even op adem te komen.

Plannen voor het stuk land maken

Aan het einde van de middag gaan we terug naar ons land, ditmaal met de auto en de sleutel van het huis. Het huis staat al zo’n 20 jaar leeg en is behoorlijk verpauperd en onbewoonbaar. Toch willen we het goed bekijken om te zien of en wat we er eventueel nog mee kunnen. Maar na een grondige inspectie komen we toch tot de conclusie dat het huis er weliswaar leuk uitziet van de buitenkant, maar niet de moeite waard is om op te knappen. Voor nu ligt onze prioriteit bij het maken van faciliteiten op het land.

Dankbaar en tevreden

De zon begint onder te gaan als we weer naar buiten stappen. De hemel is goudkleurig en bespikkeld met kleine wolkjes. De contrasten nemen rap toe met het afnemende licht. Het is een schitterend gezicht, en weer nemen we de tijd om van dit uitzicht te genieten. Mijn hart vult zich met… ja met wat? Het voelt alsof het uitzet, alsof er ook licht aangaat in mij. Ik voel me warm, compleet tevreden en zo dankbaar.

Samenwerken met de gemeente

De volgende dag staat een afspraak met de gemeente Sentjur op het programma. Ons dorpje valt onder de gemeente Dobje, dat weer onder de gemeente Sentjur valt. Er lijkt iets mis te zijn gemaakt in het maken van de afspraak, want in plaats van Dobje, treffen we nu Sentjur en ook de toeristische medewerkers. Maar eigenlijk komt dat juist goed uit, want de mensen stellen zich ontzettend vriendelijk en behulpzaam op, denken mee als we over onze plannen vertellen en voorzien ons van namen en adressen waar we weer mee verder kunnen om plannen uit te werken. Na deze afspraak zitten we dan ook vol met nieuwe inspiratie en ideeën. Het voelt alsof alles in het werk gesteld wordt om ons te faciliteren, en ik vat het maar op als een bevestiging dat we doen wat we moeten doen.

Wandelingen in de omgeving

Die middag heb ik wat afspraken voor mijn werk via de computer, maar daarna maken we een wandeling naar het kerkje met zijn kapelletjes. Voordat we bij de heuvel komen, wandelen we door een sprookjesachtig bos, waarvan de bodem bedekt is met paarse krokussen. Ook staan er steeds houten kastjes met informatie over een, wat het lijkt, thematocht voor kinderen. Er is verlichting op verschillende plekken en tussen de bomen en rotsachtige omgeving zijn vlonders, trappetjes en bruggetjes gebouwd die een avontuurlijk karakter geven aan dit bos. De route volgend komen we onderaan de heuvel, met het begin van het pad omhoog langs de 12 kappellen waarin het kruisigingsverhaal van Jezus wordt verteld. Boven op de top van de heuvel is er een schitterend uitzicht over de omgeving, en kun je eindeloos ver kijken. Ook hier zie ik weer borden die diverse wandelroutes aanduiden, en ook prachtige picknickplekken.

Zwemvijver en visvijver

Met de auto zijn we vandaag al langs een zwemvijver gereden, op loopafstand van ons land. Ik kan me voorstellen dat dat zomers een zeer populaire recreatieplek is. Ook op loopafstand van ons land, maar dan de andere kant op, is daarnaast een visvijver met daar vlakbij weer 2 watervallen en wederom mooie wandelroutes, waaronder de Oriontrail. Het maakt bijna niet uit welke kant je opgaat hier, het is overal even mooi.

Bergen, sneeuw en prachtige meren

De laatste dag willen we de bergen gaan bezoeken, in de hoop nog wat sneeuw te ervaren. Slovenië is klein, de helft van Nederland qua oppervlakte, maar heeft toch verschillende bergketens en skiresorts. Op een uurtje rijden van ons land ligt Rogla, een skiresort met bergtoppen van rond de 2000 meter, en naast wintersportmogelijkheden ook voldoende wandelroutes. Eén van de mooiste wandelroutes gaat naar het hoogte hoogveengebied van Slovenië, bij de meren van Lovrenc. Dit worden de parels van Lovrenc genoemd, en zo zien de meertjes tussen het felgroen er inderdaad uit, vooral nu ze bevroren zijn en bedekt met een witte ijslaag. Het is een moerasachtig veenlandschap dat zo’n 8000 jaar geleden is gevormd door ijskappen.

Uitkijkpost en eeuwenoud hoogveen

Vanaf Rogla, waar we onder de skiliftjes doorlopen, lopen we de bossen en bergen in, over besneeuwde stukken en paden. Ook hier is het prachtig, donkergroene dennenbomen, en hagelwitte plukken sneeuw op de grond, waar smeltwater kleine riviertjes vormt en onder de kleine sneeuwkappen heen sijpelt. We lopen over modderige paden of vlonders, en komen uiteindelijk bij de meren uit, waar een uitkijkpost over het gebied heen uitzicht biedt. Ondanks dat dit een populaire bestemming is, komen we amper andere mensen tegen. Het valt iedere keer opnieuw op hoe rustig het hier is, en wat een luxe het is om de natuur voor jezelf te hebben.

Zon in Ptuj

We sluiten de dag af met een tripje naar Ptuj, helemaal rechts bovenin Slovenië, een mooi gelegen stadje met rijke historie en karakteristiek centrum. Hier drinken we een biertje op een zonovergoten terras, waarin het uit de wind zo aangenaam is, dat we hier half februari in onze T-shirts kunnen zitten. Wat is dit genieten! In Nederland is het al dagen, weken of misschien wel maanden guur, koud en regenachtig. Het lijkt een herfst zonder einde daar. Hier ervaren we het voorjaar, voelen de potentiële warmte die de zon al in zich draagt, maar zien ook de sporen van strenge vorst en winters weer. Landklimaat, waarin de seizoenen goed merkbaar zijn. Ik hou ervan, en het maakt me nieuwsgierig om het land in alle seizoenen en omstandigheden beter te leren kennen.

De volgende dag keren we terug naar huis, ons hart gevuld met inspiratie, de warme ontvangst van de mensen die we tot nu toe al ontmoet hebben en mooie herinneringen aan deze dagen. Het was werkelijk een uniek cadeau om hier deze dagen door te brengen samen. We kijken er naar uit om weer terug te keren in de meivakantie, en om ook gasten op ons land te ontvangen.

Het bericht Retraites, natuur en outdoor in Slovenië verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende ochtend word ik al 2 minuten voor de wekker wakker, perfect. We breken ons kamp af en gaan de watervallen bezoeken waar Martin Brod bekend om staat. We krijgen gezelschap van de campingzwerfhond die met ons meewandelt. Bij de watervallen kijken we onze ogen uit, maar krijgen niet veel tijd om hiervan te genieten, want de wolken breken open, en storten hun regen op ons. Ook begint het te onweren en moeten we ons haasten om regenkleding aan te trekken en de tassen in hun hoezen te stoppen. De campingzwerfhond heeft zich ook direct uit de voeten gemaakt.

Mali, onze tijdelijke vakantiehond

We schuilen voor de regen, maar trekken na een poosje de conclusie dat het voorlopig wel blijft regenen, dus gaan toch maar op pad. Hier haakt een andere zwerfhond aan bij ons gezelschap, die zich niet laat wegjagen door de regen. In Martin Brod lopen we maar liefst 3 keer verkeerd voor we de goede route vinden, waardoor we al 4km hebben gemaakt voor we überhaupt het dorp uit zijn. Uiteindelijk komen we op een echt wandelpad, die de berg opslingert tussen het natte gebladerte door. We zien een gigantische pad, die lijkt op een grote steen. Het pad slingert omhoog, en we puffen in onze regenkleding bij de eerste serieuze hoogtemeters van onze tocht. Het bos is sprookjesachtig en voelt heel oud. Het is duidelijk dat hier weinig mensen komen.

Wild in de bossen

De regen is intussen overgegaan in een zachte miezer, en tussen de felgroene beplanting hangen mistslierten over de weg. De wolken blijven laag tussen de heuvels hangen en ontnemen grotendeels het uitzicht. Het bos voelt mysterieus, oud. Ik hoor de bomen zachtjes fluisteren over onze komst, die voor hen net zo onverwacht is. Eindelijk stopt de regen, en breekt de zon weer door, die direct een warmte met zich meebrengt en daarmee de belofte voor een hete dag. In de stilte van de bossen herinner ik me weer dat hier beren en wolven leven en andere dieren die in het dichte woud huizen. Van de week hebben we al een groot hert zien oversteken, en de Hongaar vertelde dat hij een familie everzwijnen tegen het lijf was gelopen.

De stuipen op het lijf gejaagd

Onze zwerfhond loopt nog steeds met ons mee, en hebben we intussen Mali genoemd, wat zoveel als ‘kleintje’ betekent. Ik vraag me toch af wanneer hij besluit af te haken, want wij komen niet terug in Martin Brod. Af en toe rent Mali het bos in en begint dan hard te blaffen naar iets… Uit angst houd ik halt, in de veronderstelling zo een grommende beer uit de bosjes te zien springen als reactie op het geblaf. Iedere keer komt Mali echter weer kwispelend en vrolijk uit de bosjes terug, om ditzelfde grapje een paar minuten later weer te herhalen. Het bezorgt me keer op keer een halve hartverzakking.

Genieten van wilde, ongerepte natuur in Bosnië

We lopen richting Drvar, maar zullen daar pas morgen aankomen. Vanavond gaan we ergens wildkamperen op de route. Heel af en toe staat er een schamel huisje vlak bij onze route, die we vrijwel allemaal opzoeken om ons water steeds weer aan te vullen. Iedereen begroet ons hartelijk. Als we na de hoogtemeters boven komen, lopen we op een soort hoogvlakte in een meer open gebied. We genieten van de schitterende omgeving, de weidsheid en rijen opeenvolgende heuvels en bergen, zo ver je kunt kijken. Er is vrijwel geen bebouwing te zien. De heuvels kleuren groen en goudgeel van het zomergras. Vlinders in allerlei kleuren en vormen dartelen boven het gras, terwijl Mali vrolijk naast ons mee hobbelt en niet van onze zijde wijkt. We zien een onduidelijk bord dat het wandelpad Via Dinarica aangeeft richting Drvar, en besluiten deze te volgen. Algauw eindigt dit pad in het niks, en staan we in een groot open veld. Met behulp van mijn gps op mijn horloge probeer ik een pad te ontwaren in het heideachtige landschap, maar zonder succes.

Doodlopende paden

Ineens bekruipt me weer die angst, want ik besef dat we in een open vlakte staan, zonder pad, in een land met niet opgeruimde mijnen. De verantwoordelijkheid die ik draag als moeder naar mijn kinderen weegt zwaar. Wat doen we? We besluiten terug te lopen zoals we kwamen, en lopen in elkaars voetstappen. Bij een duidelijk autospoor besluiten we die te volgen in de richting van waar mijn gps naartoe lijkt te wijzen. En inderdaad, gelukkig komt deze uit op onze oorspronkelijke route. Wat een opluchting! Hier is direct ook een mooie plek om te lunchen. We rollen de foliematjes uit en trekken het eten uit de tassen. Ik kook water voor de noodles, Steef snijdt plakjes worst af, en we vullen een leeg blikje tonijn met water voor Mali, die zich hijgend laat neerploffen in het gras naast ons. Die arme hond weet nog steeds niet van wijken, en we voelen ons inmiddels verantwoordelijk om voor hem te zorgen, maar zijn tegelijkertijd bang dat hij dan nooit meer weggaat als we hem voeren.

Op naar een slaapplek

Na de lunch slingert het pad eerst een stuk naar beneden, en vervolgens weer omhoog. Na behoorlijk wat kilometers bereiken we een schitterende hoogvlakte op 1000m, waar de gouden heuvels fluweelzacht ogen, met het zachte gras zachtjes wuivend tot aan de horizon. ‘Welkom op de camping!’ Roep ik naar de rest. Maar Steef wijst erop dat we maar 3l water hebben: dat is voor 5 man te weinig om het avondeten en ontbijt mee te maken en van te drinken. Hij stelt voor om huizen te zoeken om water te vragen, misschien mogen we met toestemming wel ergens onze tent opzetten.

Water vragen

Een beetje teleurgesteld om deze prachtige plek achter ons te laten lopen we verder, en zien in de verte hier en daar een gebouwtje opdoemen. We proberen deze 3 huizen, maar treffen behalve hard blaffende waakhonden niemand aan. We besluiten door te lopen en zetten de afdaling in, weg van de hoogvlakte. Toch maak ik me geen zorgen, ik heb het vertrouwen dat het hoe dan ook wel goedkomt. Het is bovendien nog vroeg genoeg om een stukje door te lopen. Na een poos komen we op een splitsing: omhoog en naar links staat een huis, en rechts vlakbij naar beneden. We kiezen voor het huis rechts. Terwijl Steef de lege flessen meeneemt om te vragen om water, blijven wij op onze rugzakken zitten uitpuffen tot hij terug is.

Met onze neus in de boter

Terwijl ik daar zit, lijkt het of ik Steef Nederlands hoor praten tegen de man des huizes. Ik ben echter te ver weg om het te verstaan, en zal me wel vergissen. Als Steef ons later roept en wenkt, geeft hij aan dat we moeten komen. We mogen daar kamperen! David, de man met wie Steef sprak, blijkt een Nederlandse vrouw, Anneke, te hebben en jaren in Nederland te hebben gewerkt. Hoe toevallig is dat! Het stel verwelkomt ons warm en haalt bier en limonade. De kinderen hebben hun zwembad gespot, en mogen tot hun grote vreugde lekker zwemmen. Ondertussen kletsen we uitgebreid met het stel, dat vertelt over de oorlog en de impact ervan op het land, de scheiding tussen Noord- en Zuid-Bosnië, hoe ze tegen de situatie in Nederland aankijken, enzovoort.

Hans en Grietje huisje

David geeft aan dat hij een gastenverblijf heeft gemaakt op zijn terrein, en dat wij daar mogen slapen vannacht. We vallen echt met onze neus in de boter! Als hij ons meetroont naar zijn vakantiehuis, valt onze mond open van verbazing. Midden in het bos, in het groen tussen de heuvels staat een houten Hans en Grietje huisje, met een mini woonkamer en zelfs een keuken met bar. Wat een luxe! Het is zo’n cadeau om te leven vanuit overgave en dan zulke mooie verrassingen op je pad te treffen. Als we alles hadden gepland of geboekt, was dit tenslotte nooit gebeurd.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Martin Brod naar Boboljusci verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende dag constateer ik dat ik iets te veel slivovic op heb, en tol naar het sanitair hok. Helaas is het geluk niet aan mijn zijde, want ook hier tref ik weer een koude douche. Op de camping in Bihac was er bij de vrouwen ook geen warm water, waardoor ik nu al 6 dagen niet warm heb kunnen douchen. Dus ook hier blijft het bij een snelle poedelwas voor ik weer in mijn kleding schiet en me klaarmaak voor wandeldag 2. Vandaag wandelen we naar Martin Brod, zo’n 20km verderop. We lopen nu met meer uitzicht en zicht op de omgeving langs de, vaak stoffige weg.

Onderweg naar Kulen Vakuf

Terwijl we langzaam vorderen haalt de ene na de andere campinggast waar we gisteren schouder aan schouder mee aan tafel zaten ons toeterend en zwaaiend in. Niet gek, want dit is de enige doorgaande weg, waardoor we iedereen tegenkomen. De Hongaar is al eerder vertrokken dan wij, maar komen we weer tegen op het terras in Kulen Vakuf. Ik ben toch verbaasd, blijkbaar lopen we met onze drie kinderen behoorlijk door als we hem nu inhalen. Ook wij duiken een terras op om even te pauzeren, en halen inkopen bij een supermarkt. Aan de oever van de rivier houden we een picknick, waar we in het ijskoude water spelen en wraps met tomaten en kaas eten, met frambozen en wortels voor de extra vitamines.

Oude bekenden op de camping

Opgeladen vervolgen we de route, waar de kinderen de vele kilometers beginnen te voelen. Fosse klaagt over pijnlijke voeten en Signes tempo neemt steeds verder af. Meia houdt zich tot nu toe goed, maar vergeet af en toe te drinken, waardoor ze ’s avonds last van rillingen krijgt en zich niet lekker voelt. Na genoeg water en extra zout voelt ze zich gelukkig weer snel beter. Als we bijna in Martin Brod zijn, passeren we een ingestorte brug (kan hier gewoon in Bosnië), en komen dan bij een mooie picknickplek. Hier treffen we de Franse fietsvakantiegangers weer, die we gisteren ook aan tafel op de camping hadden zitten. Het is direct een gezellig weerzien. Onze tentjes staan aan het water, waar we de chocoladerepen in leggen om ze koel te houden. Eindelijk kunnen we hier weer een warme douche nemen, voor het eerst in 7 dagen! Onder de douche maak ik een vreugdedansje als ik de warme stralen over mijn lijf voel stromen. Ik was me zo snel mogelijk, omdat ik niet kan geloven dat het warm zal blijven, en verwacht dat het warme water zo waarschijnlijk weer op zal zijn.

Dammetjes bouwen, lezen, mediteren…

Morgen houden we een rustdag, dus we kunnen de tentjes dan lekker een dagje laten staan. Dat voelt luxe. De slaapzakken en matjes leggen we te drogen in de zon en laten we luchten. Soms worden de slaapzakken een beetje vochtig doordat ze tegen het tentzeil liggen, waardoor de condens in de slaapzakken trekt. We spelen weer in de rivier, die een temperatuur heeft van zo’n 5 graden, goed genoeg voor een goeie Wim Hof training dus. De kinderen bouwen dammetjes en steken de rivier over via stapsteentjes. Ik mediteer op de oever en geniet van de rust en het kijken naar de kinderen.

Bijna blut

Na een tijdje nemen we een kijkje in het dorpje, wat niet meer dan een straat is. We kopen wat fruit bij een stalletje en zoeken naar een buurtsuper die we niet vinden. Omdat we geen eten kunnen kopen, besluiten we uit eten te gaan, zodat we ons eten kunnen bewaren voor het wandelen. Na het afrekenen tellen we onze contanten en komen tot de ontdekking dat we bijna blut zijn. De volgende ‘ grote’ stad op de route is Drvar, en de mensen hier zijn onduidelijk over het feit of daar een pinautomaat zit. Zo niet, dan moeten we de komende dagen rondkomen van 50 euro, dus dat betekent budgetteren.

Verstopte buurtsuper en potjes pool

De volgende dag zoeken we nog eens naar de buurtsuper, en hebben we meer succes: de supermarkt blijkt in een vrijwel onzichtbaar pandje te zitten, die enkel op verzoek opengaat. Gelukkig vinden we degene die de sleutel heeft van het winkeltje dat bestaat uit een toonbank en wat planken aan de muur met enkele houdbare producten. Hier kopen we een blikje vis, een rol koekjes en oude broden.

De kinderen ontdekken een pooltafel onder een afdakje naast het enige hotel dat het dorp rijk is. Wat een sentiment om te poolen! Dit deden Steef en ik tijdens onze eerste afspraakjes, en nu leren we het de kinderen. De ballen liggen verstopt in een niet-werkende koelkast tussen de lege kratten frisdrank en bier. Om te bedenken dat Martin Brod met zijn mooie watervallen een van de toeristische trekpleisters is, is best maf. In andere Europese trekpleisters is er sprake van massatoerisme en kun je soms niet eens in de buurt komen van een bezienswaardigheid. Hier is dat wel andere koek.

Geluk in al zijn eenvoud

De rest van de dag brengen we relaxt door, met lezen, in de zon liggen, spelletjes spelen, en in de rivier spelen. Sommige gasten hebben honden, en er lopen ook zwerfhonden rond, waar de kinderen zich ook eindeloos mee vermaken.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Buk watervallen naar Martin Brod verscheen eerst op Struin Stories.

Het lijkt een beetje een trend te worden, want ook vandaag vertrekken we later dan gepland. De wekker gaat niet af, waardoor we direct achterlopen op wat we hadden voorgenomen. Het plan is om vandaag naar het Nationaal Park Una te lopen en daar een plek te zoeken om te wildkamperen. Want als we doorlopen betekent dat minstens 32 kilometer lopen, wat vrij fors is voor een eerste wandeldag. We besluiten het gewoon aan te kijken en terplekke een beslissing te nemen. Het is 9.15u als we de rugzakken op onze rug hijsen en de auto gedag zeggen. Deze blijft de komende 3 weken stof vangen op de parkeerplaats van de camping. We lopen de poort uit, slaan linksaf, en zijn dan echt begonnen met ons avontuur. Na 100 meter moeten we allemaal al plassen van de liters water die we uit voorzorg allemaal achterover hebben geklokt.

Van pittoreske dorpjes naar langsrazend verkeer

De route loopt voornamelijk langs de dorpsweg en kruist een authentiek dorp met mooie watervalletjes. Op de hoek van de straat staat een ijskar, waar we direct een ijsje scoren en onze weg vervolgen. Het volgende stuk van de route loopt over de grote weg, met druk langsrazend verkeer, waar diverse auto’s toeterend passeren. Niet bepaald rustgevend. We moeten soms schreeuwen naar elkaar om boven het lawaai van het verkeer uit te komen. Eindelijk buigt de weg af en gaat de groene heuvel op omhoog. Maar ook dit pad is een desillusie, met links en rechts gestort vuil. We lopen langs, vermoedelijk, uit de rotswanden gehouwen schuilkelders en niet veel later wandelen we langs de eerste borden die ons waarschuwen voor niet opgeruimde mijnen.

Pas op, landmijnen

De doodskoppen in roodomrande driehoeken zijn behoorlijk confronterend en direct loop ik niet meer zo ontspannen, en luister gespannen naar de geluiden onder mijn voeten, kijk alert naar ringvormige rotzooi in het pad die ik al snel als bedreiging zie. In mijn hoofd ontstaan doemscenario’s, waarin ik ledematen zie exploderen en hoe ik vervolgens moet handelen als dat aan de orde is. Ik ben dan ook verrekte blij als we dit terrein achter ons laten en wat relaxter kunnen lopen. Het volgende obstakel dient zich al vlug aan, in de vorm van een diepe plas op ons pad, die ons dwingt onze schoenen uit te trekken en op onze slippers het water te doorkruisen. Hierna komt het pad weer uit op de provinciale weg en lopen we weer langs de langs zoevende auto’s. Gelukkig is er een strook nog aan te leggen rijbaan, waar we op veilige afstand kunnen lopen.

Sporen van de oorlog

Onderweg zien we talloze grafstenen en oorlogsmonumenten. Hele families die op dezelfde datum in 1992 zijn overleden, Canadese militairen en de ene na de andere grafzerk of herdenkingssteen in de berm langs de weg. Het oorlogsleed is nog vers en zichtbaar. We zien een man op krukken, zonder onderbeen. Slachtoffer van een landmijn? De gebouwen op onze weg zijn niet zelden doorzeefd met kogelgaten, en veel staat leeg. Steef leest boeken over de oorlog, maar ook hierin blijft de precieze aanleiding voor de oorlog onduidelijk. ‘Onze’ rol als blauwhelmen voelt als een verre verantwoordelijkheid voor al het leed dat hier heeft plaatsgevonden. Ik hoop tijdens onze tocht meer te leren over de geschiedenis.

Nationaal Park Una

Eindelijk lopen we dan het Una Nationaal Park in. Althans, er staat een houten hokje, en een man met een ontbrekende voortand heet ons enthousiast welkom. Hij lijkt buitensporig blij om ons te zien, wat me het gevoel geeft dat hij maar weinig mensen ziet. Uitgelaten deelt hij high fives uit aan Fosse en vertelt vervolgens dat de Una Regata (de hoofdweg, vermoeden we) gesloten is. Of we met de auto zijn. Op ons ontkennende antwoord geeft hij aan dat hij het door de vingers zal zien dat we te voet het park in gaan. Althans, dat maken we op uit zijn gebrekkige Engels met handen en voetentaal. ‘Maar weten jullie zeker dat je daar te voet heen wilt? Het is 15 kilometer lopen naar de watervallen. En er is wild!’, waarschuwt hij. ‘Beren, wolven…’, hij trekt een ongerust gezicht als hij dit zegt. Jaaa, tuurlijk zien we dat zitten, 15km moet geen probleem zijn, wuiven we zijn waarschuwingen weg. We moeten tenslotte toch die kant op, er is weinig andere keuze hier.

Pas op voor beren en wolven

Dus stappen we blij het park in, over een grindpad dat links en rechts wordt omsloten door zo’n dicht bos, dat er nauwelijks doorheen te kijken valt. Het dichte woud neemt bijna al het daglicht weg, waardoor het lijkt of we in de schemering lopen. Vaag zie ik dat de bomen in glooiende heuvels staan, soms met steile diepten. Tussendoor spot ik grote, grijze keien, begroeit met mos en andere planten. Het is het bos uit roodkapje: ‘blijf op de weg, want in het bos zijn de wilde dieren’. We zijn nauwelijks op weg of we treffen al een waarschuwingsbord voor beren. Even verderop zien we er nog eentje, maar nu voor wolven. Ineens valt me op dat het bos stil is, heel stil. Geen vogels, geen krekels of andere insecten. Geen enkel geluid. Onheilspellend stil. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder zulke stilte in een bos heb ervaren. De stilte ligt als een dikke deken om ons heen en ik voel me steeds minder op mijn gemak.

De angst weg zingen

Dat bord met ‘pas op voor beren’ knaagt aan me. Uit voorzorg vertel ik aan de anderen alles wat ik ooit heb gelezen en gehoord over het omgaan met beren. Laten we vooral blijven praten jongens, geluid maken, zodat ze weten dat we eraan komen en niet ineens schrikken. Laten we gaan zingen! Ik zet wat marsliederen in, maar ben al snel door mijn repertoire heen. Gelukkig heeft Signe genoeg suggesties, en krijgen we zelfs Steef zover dat hij meedoet met ‘I like the flowers’ in canon. Uit volle borst zingen we het bos door, de angst wegzingend. We lopen langs een mooie picknicktafel op een open plek en besluiten daar te lunchen. Ik kook water voor soep, wat een gezellige herrie geeft. Zodra de brander uitgaat, komt de stilte opnieuw op ons af. Maar wacht… hoorden jullie dat ook? Kraken er takjes in de verte? Hoor ik gegrom? Oh het is een vliegtuig. Of toch niet? Nerveus blijf ik om me heen kijken. Zie ik ergens beweging?

Change of plans…

Oké, besluit ik, als we hier gaan wildkamperen ga ik óf dood doordat ik word opgevreten door een beer, óf ik ga dood van de angst voor die denkbeeldige beer. Ik wil hier dus echt niet slapen! De kinderen delen dit met mij, waardoor we ons alternatief van de flinke 32km schoorvoetend accepteren. Met gevulde buikjes vol wraps met tonijn en soep vervolgen we ons pad. De route is wat eentonig, enkel bos, bos, bos. Nergens hebben we uitzicht en het bos zelf is ook niet afwisselend.

Adembenemend mooie watervallen van Buk

Na wat een eeuwigheid lijkt, komen we dan eindelijk aan bij de watervallen van Buk. Hier zijn wat cafeetjes, waar we direct een plekje zoeken en ons tegoed doen aan koude drankjes. Het is ineens een gezellige drukte, met dagjesmensen die de watervallen komen bezoeken. De tafeltjes zitten afgeladen en de generators brullen luid om de koelkasten koud te houden en de keukens gaande. We zien de watervallen vanuit hier nog niet, en eerlijk gezegd stel ik me er weinig van voor na de wat eentonige route hiervoor. Des te groter is de verassing dan ook als we geconfronteerd worden met de machtige watervallen, groter en wilder dan ik ooit heb gezien. De watervallen strekken zich tientallen meters uit en vallen in evenzovele lagen in verschillende terrassen en kleinere stroompjes. Het is werkelijk adembenemend mooi.

Bijna op de camping!

Na ons eindeloos vergaapt te hebben aan deze natuurlijke perfectie, trekken we verder richting de camping. Ik heb op het terras gezien dat er 4km verderop ook een camping zit, in plaats van de 16 die we oorspronkelijk nog zouden moeten. Blij en met goede moed vervolgen we het pad, langs de rivier nu. Hier rijden dagjesmensen langs ons, en worden we ingehaald door rafting organisaties die dikke stofwolken opwerpen van het zandpad. De kilometers gaan traag, de fut is eruit en het tempo daalt steeds verder. We sloffen voort, we zijn moe, zijn het lopen beu en hebben trek. Inmiddels zien we dat bijna elke bewoner hier zijn stukje eigen grond heeft gebombardeerd tot ‘kamp’, en van een stuk gras op die manier een camping heeft gemaakt. Iedere keer dat ik een bordje passeer, zwicht ik bijna, maar de camping waarover ik gelezen heb kreeg goede recensies vanwege het lekkere eten, en dat is nou precies waar iedereen behoefte aan heeft, dus lopen we door.

Zelfgestookte slivovic

Eindelijk, daar bereiken we dan camping Sefik in Orasac, waar we hartelijk begroet worden door een ongelooflijk gastvrije eigenaar van Tsjechische oorsprong, die ons een plekje laat zien om de tenten op te zetten en kort erop een fles zelfgestookte slivovic onder onze neus schuift. We geven snel onze bestellingen door voor het eten, die het kwieke oude mannetje met een eeuwige glimlach vrolijk bakt op zijn grote buiten barbecue. De houten banken zitten vol campinggasten uit heel Europa, en onder invloed van de drank leren we elkaar in rap tempo kennen en zit de sfeer er goed in. De gekoelde honingslivovic is zo lekker, dat die niet meer geëvenaard wordt in de rest van de vakantie. De lucht vult zich met de geur van gebraden vlees en gegrilde vis, uitbundig gelach van vermoeide en opgeluchte gasten. Na 29km in de hitte lopen met zware tassen zijn we moe en intens dankbaar met het comfort dat we hier krijgen. We kletsen met een Hongaarse hiker, Nederlanders die in een campertje rondtrekken en zoeken rond 22u warm en gelukkig onze tenten op. Wat een topdag!

Het bericht Trektocht door Bosnië: Bihac naar Orasac verscheen eerst op Struin Stories.