De wekker gaat. Mijn voeten bungelen over het voeteneind van het bed, want zoals bij alle Spaanse bedden die ik tot nu toe tref, is het bed te kort voor mij. Ik heb weinig zin om te lopen en wil liever lanterfanten, een beetje lezen in de zon en verder niks, dus mijn start van de dag is traag. Vannacht schrok ik zo nu en dan wakker van de koelkast die ineens begint te zoemen, maar iedere keer val ik alsnog weer in slaap.

Bij mijn vertrek uit Restabal voel ik direct dat het een hete dag gaat worden. Mijn gedachten springen alle kanten op: naar thuis, regelzaken, Slovenië, onze plannen qua werk en de toekomst. Ik wil de Sloveense taal leren en krijg ineens allerlei ideeën die ik wil delen met Steef. Mijn hoofd is niet erg bij de wandeling. En aan de andere kant, door het wandelen komen juist alle ideeën.

Scherpe geuren

Soms ruik ik ineens iets, munt, rozemarijn, de zoete geur van vijgen die bijna kokosachtig aandoet, bloemen, citrusvruchten. Deze vallei is echt een weldaad voor de neus, met een explosie aan geuren, helaas soms ontstemd door de aanwezigheid van de vele hondenpoep van talloze zwerf- en waakhonden die overal zijn. Met mijn verscherpte zintuigen wordt het contrast tussen deze twee uitersten alleen maar groter.

Al vrij snel begint de wandeling te stijgen, een heuvel op om buitenom naar Niguelas te komen. Algauw loopt het zweet weer in stralen langs mijn lijf. ‘Bah, als ik nu ga kamperen, plak ik weer zo smerig’ gaat er direct door me heen. Niguelas is het dorp dat tegen de Sierra Nevada aan ligt en na dit dorp gaat het pad echt de bergen in, waar ik over de westflank van het gebergte loop. Ik heb een mooi uitzicht over de valleien en omliggende bergen.

Niguelas

Bovenaan de eerste berg, tref ik twee mannen bij hun auto. De ene met een leeg pak witte wijn die met moeite overeind kan blijven staan, de ander is er iets minder dronken aan toe en ondersteunt zijn maat om te voorkomen dat deze omver valt. Ze beginnen op vrolijke toon een heel verhaal tegen me, en wijzen me ten overvloede de weg naar Lanjaron, met wild zwaaiende armen die daarmee een ruime marge bestrijken wat volgens hen ongeveer de goede richting is. Grinnikend loop ik verder en kies een eindje verderop een lunchplek in de schaduw van olijfbomen voor mijn wraps met gedroogde ham en de sinaasappels die ik gisteren in de berm vond. Net op tijd zie ik dat in één ervan maden zitten, bah!

Lanjaron

Mijn stemming is dubbel, ik mis de kinderen en steef, ik mis fysiek contact en knuffelen, ik mis het om getuige te zijn van alle klussen en verbouwingen die steef uitvoert, en ik mis gewoon een praatje pot. Ik voel me een beetje allenig, terwijl het wandelen verder prima gaat. Niet snel, maar voorspoedig. In mijn herinnering ben ik al eens in Lanjaron geweest, tijdens een vakantie 10 jaar geleden, maar ik herken niets van de stad als ik er aan kom. Het heeft diverse waterbronnen met heerlijk water en blijkt in de zomer een hotspot te zijn voor toeristen. De stad stikt van de hotels en pensions, maar ik moet lang zoeken naar een café dat open is. Het eenzame gevoel is er nog steeds, en wordt zo mogelijk nog versterkt door nu in de stad te zijn.

Even bijkletsen

Als ik na een tijdlang zoeken een café vind, heeft Steef gelukkig tijd om te bellen en bij te kletsen. Het is zo fijn om onze plannen met betrekking tot Slovenië te delen en bij te praten. Ik geniet ook gewoon van het zitten in de zon. Ik wil even niet meer lopen, maar ga het wel doen, natuurlijk. Volgende week is het mooie weer voorbij, maar daar denk ik nog even niet aan. Ik wil nu enkel zitten en lezen, verder niets.

In Lanjaron vind ik een goedkoop hostal waar ik overnacht, met een eigen dakterras waar ik nog van de avondzon geniet. Ik eet een blikje opgewarmde bonen, aangevuld met nootjes en andere snacks. Ik kijk uit over verschillende daken van huizen en appartementen, met hier en daar een inkijkje in de huiskamers van de Spanjaarden. Een stel op leeftijd met logge, donkerbruine eikenhouten meubels kijkt tv en heeft de was buiten hangen, onder de satelietschotel op een miniscuul balkonnetje. Naast mij hoor ik een andere gast, een man, en ik vraag me af wat zijn verhaal is, wat hem hier brengt. Een zakenreis? Een afspraak met zijn minnares? Een vlucht?

Wierrook

Ik trek mijn mat het balkon op en mediteer op het dakterras, onder de door de maan en sterren verlichte hemel. De wierrook is mijn vriend en trouwe metgezel tijdens het mediteren. Waar ik ook ben, op welke nieuwe plek dan ook, de wierrook is een houvast die me steun geeft omdat het me herinnert aan het mediteren, aan mijn thuis, zowel qua fysieke plek als het thuis voelen in mezelf. Normaal prik ik de stokjes in de grond voor me, maar hier op de tegels steek ik het stokje in een prop nat wc papier bij wijze van houder. De buurman steekt zijn hoofd naar buiten en kijkt naar me, bedenkt zich en gaat weer naar binnen. Ik vraag me altijd af wat anderen zullen denken als ze mensen zien mediteren. Oh, daar raak ik alweer afgeleid, terug naar mijn adem. Adem in, adem uit… wat is de waarde van een emmer zonder bodem?

Het bericht Spanje gr7 dag 17 Lanjaron verscheen eerst op Struin Stories.

Vandaag begint de dag heel mistig, mijn zicht is niet meer dan zo’n 15 meter. Het is koud en vochtig als ik het hotel zonder ontbijt en met gemengde gevoelens verlaat. Nu loop ik door een nat landschap, waar de mist al mijn zicht aan de omgeving ontneemt en me daarmee verplicht terugwerpt op mezelf. Allerlei gedachtes passeren de revue. Wandelen is net als mediteren, een beetje zoals een groot diascherm waarop de ene na de andere gedachte wordt geprojecteerd om even naar te kijken, om vervolgens weer door te gaan naar het volgende beeld. Sommige dia’s blijven nogal eens hangen en nemen veel tijd in beslag voordat de volgende dia zich uiteindelijk aandient. Ik kijk ernaar. Soms verrast, soms verwondert, soms geïrriteerd of gefrustreerd. Het is altijd een verrassing wat de volgende dia wordt, maar bepaalde dia’s komen vaker terug. ‘Alweer die dia, gaat die nog eens weg’, denk ik dan. Andere dia’s verrassen me compleet, ‘waar komt deze dia nou weer vandaan, hoe kom ik daar nou weer bij!’. Weer andere dia’s maken me melancholisch, verdrietig of verlangend. Het verandert steeds. Zowel de dia’s als de gevoelens erbij. En hoelang zo’n dia ook getoond wordt, ik weet een ding zeker: hij gaat uiteindelijk weer weg. Ik hoef er niks mee, net als met mediteren. Heel soms blijft het scherm leeg, tussen twee dia’s in. Dan is er enkel de leegte, een fijne pauze tussen alles in, waarin alles oké is. Maar dit duurt nooit lang, er zijn te veel dia’s om nog te tonen. Dat gevoel kan ik soms ook hebben in mijn hele zenpraktijk. Ik ben nooit klaar met mediteren, er is altijd nog meer te doen, meer op te ruimen, meer om te ontwikkelen. Een gebed zonder end, denk ik op sceptische momenten. Nu, lopend in de mist, is er alleen mijn adem, de cadans van mijn voetstappen, het tikken van mijn stok op de grond. Ik loop in een bubbel waarin de wereld is gereduceerd tot enkele meters om me heen.

Road walking

Ik draag mijn hoofdlamp en ben alert op het verkeer, want vrijwel de hele wandeling vandaag is het ‘road walking’, oftewel op een asfaltweg waar ook verkeer rijdt. Niet mijn favoriet, het kost me te veel aandacht dan ik wil, om goed op te letten. Aandacht en energie die ik liever stop in het waarnemen van mijn omgeving. Ook is het lopen op asfalt vermoeiender voor mijn voeten, ze gaan op den duur branden en de klappen op mijn gewrichten zijn groter, wat de belasting van mijn lichaam ook vergroot.

Ontbijten met uitzicht

Als de mist een beetje optrekt, ontbijt ik op een inrit van een finca, en heb ik zowaar een beetje uitzicht op de vallei onder me. Ik zie de omtrekken van de verderop gelegen heuvels, waar de finca’s liggen verspreid over gestrooid zijn. Kleine oases van witte huizen met oranje pannendaken, omgeven door groene cipressen en palmbomen, vaak geflankeerd door een zwembad. Oases in een verder droog, stoffig, roodbruin landschap. Op mijn gasbrander kook ik water voor mijn havermout, die ik aanvul met cruesli en melkpoeder. Per toeval vind ik nog een Twix in mijn tas, een onverwachte traktatie! De zon neemt toe in kracht en breekt een gat in de wolken, waarmee het de eerdere kilte in één klap verdrijft. De hitte is direct voelbaar.

Olijfbomen en amandelvelden

De weg slingert verder door de heuvels. Ik zie diverse witte dorpjes in de zon schitteren en mooie, grillige rotsen als haaientanden uit het landschap steken. Een graafmachine graaft op bijna autistische wijze gaten in een uitgemeten ruitpatroon in de aarde, klaar voor de aanleg van een nieuwe olijfboomgaard vermoed ik. In elke ruit, gevormd door het trekken van groeven in de aarde in een eerder stadium, wordt een gat gegraven, waardoor elke boom op exact dezelfde afstand van zijn buurman komt te staan. Dit rechtlijnige patroon zag ik al vanuit het vliegtuig, waar de bomen als een regelmatig stippeltjespatroon in kilometers omtrek te zien waren. De regelmaat maakt het landschap wat saai en eentonig. Het urenlang lopen langs kunstmatig aangelegde percelen wordt daarmee inspiratieloos. Voor mij een bevestiging dat we de natuur als mens nooit kunnen evenaren in haar vanzelfsprekende schoonheid. Juist de imperfectie, de onregelmatigheid maakt het voor mij fraai. Op andere plekken zijn boeren bezig met het spannen van netten onder de bomen, voor de oogst van de voldragen vruchten. Het stikt hier van de amandel en olijfbomen, en het is druk in de velden. Voor de deuren van de huizen in dorpen liggen stapels schillen van amandelen, die met de hand uit hun peul gehaald worden. Ik geniet ervan om het landschap elke dag onder mijn voeten te zien veranderen.

Op de fiets zie je meer?

Gistermiddag had ik tijd om te schrijven in het restaurantgedeelte van het hotel. Hier sprak ik kort een Belgische fietser, op weg naar Marokko, die een colaatje bestelde aan de bar: ‘ ja, op de fiets zie je wel een stuk meer’, beweerde hij. Ik durf dat te betwijfelen. Ik ga inderdaad langzamer en overbrug minder afstand, maar zie en ervaar meer op een ander niveau. Ik vertraag, ben langere tijd in eenzelfde omgeving, met meer tijd om details in me op te nemen, en eenzelfde plek vanuit meerdere perspectieven te bekijken. Soms loop ik een halve dag om één en dezelfde berg heen, elk uur een ander deeltje van de berg in me opnemend, de veranderingen van het verstrijken van het licht en het weer bemerkend.

Tijd om stil te staan

Ik heb tijd om stil te staan, letterlijk. Voor die boer die zijn olijven oogst, de vrouw die haar was ophangt of de buurvrouwen die verwikkeld zijn in een geanimeerd gesprek en de laatste dorpsroddels met elkaar uitwisselen. Ik proef de sfeer, de cultuur, de stemming van de mensen. Ik heb de tijd om te dagdromen over het leven van alledag hier, als ik zie hoe de lokale buurtsuper wordt bevoorraad en ik de vrouw haar dochter zuchtend vermanend zie toespreken, terwijl ze de dozen van de leverancier aanpakt en op magische wijze in de nauwe winkelpaden laat verdwijnen.

Aandacht voor het kleine

Buiten zit een man op het bankje, hij kijkt naar me en mompelt iets onverstaanbaars. Zijn toon is verdrietig, verlangend. Op veel momenten voel ik me een toeschouwer, soms bijna een voyeur van het leven hier, waar ze me af en toe een inkijkje van gunnen. Op het terras zitten twee jonge vrouwen in felroze uniform, ik gok een thuiszorgorganisatie. Ze drinken een biertje met de oudere mannen die hier hun dagen slijten, en steken elkaars sigaretten aan. Er wordt gelachen, armen om elkaar geslagen en uitbundig afscheid genomen voordat de dames weer aan het werk gaan. Het dorpsleven, waar iedereen elkaar kent. Vertrouwd en overzichtelijk. Nee, ik denk niet dat het klopt dat ik minder zie, al lopende. De gebieden veranderen gestaag, maar elke dag heeft zijn eigen karakter. Op kleine schaal, zie ik een heleboel.

Ik zie jou

Mensen zeggen elkaar gedag hier, een kleinigheidje dat als een kostbaar geschenk voelt naarmate ik langer op mijzelf ben. Ik schrik ervan hoe fijn ik het vind als mensen me aankijken, glimlachen en gedag zeggen. Het voelt als een bevestiging dat ik besta, dat ik gezien word. Ik ben hele dagen alleen, op m’n eentje, ik zie mezelf ook niet, ik verlies mezelf uit het oog, letterlijk en figuurlijk. Soms vergeet ik bijna dat ik er nog ben. Als mensen mij zien, word ik aan mezelf herinnerd, dat er ook nog een persoon is buiten de ervaring om. Het voelt hartverwarmend en na die momenten kan ik er weer even tegenaan. Het maakt me bewust van de waarde van dit sociale contact, hoe summier ook. Hoe verarmd zijn wij in Nederland, vooral in de randstad, dat wij vergeten de ander te laten weten dat we hen zien, hen het cadeau te gunnen van een glimlach, een bevestigende blik. Wat een teloorgang in hoe we als mensen met elkaar omgaan!

Riogordo

Het laatste stuk naar Riogordo, het dorp waar ik een heen en weertje naartoe maak om de noodzakelijke boodschappen te doen, gaat eindelijk over in een onverhard wandelpad. Ik geniet van de prachtige, bijna sprookjesachtige setting waarin ik het dorp zie liggen. Het enige minpunt is dat ik eerst helemaal moet afdalen, om daarna weer dezelfde route omhoog te moeten lopen.

6-10-2023 13.20

Op weg omhoog uit Riogordo, met volle rugzak. Zweten en afzien, maar doordat ik weet wat er komen gaat, is het te doen. Als de splitsing zich aandient voor het vervolg van de route, ben ik blij dat ik weer nieuwe wegen kan inslaan. Ik blijf mooie uitzichten houden vanuit mijn hoge positie. Overal liggen dorpjes en finca’s, waarmee de omgeving een stuk meer bebouwd is dan de eerste dagen, waarin ik vrijwel nooit huizen tegenkwam. Na een tijdje lopen, hoor ik water stromen. Het ruisende geluid van stromend water klinkt me als muziek in de oren, en mijn zintuigen zijn zo getraind, dat ik het geluid van een bron of beekje al snel oppik. Het lopen in de natuur, weg van de vele prikkels van alledag, maakt mijn zintuigen scherper en meer opmerkzaam. Ik merk het vooral aan het ruiken en mijn gehoor, maar later ook aan mijn zicht.

Scherpere zintuigen

Als ik weer thuis ben in Nederland geniet ik intens van de herfsttinten van de natuur. De gele bladeren op het nog groene gras is alsof er gestrooid is met fonkelende gouden sprinkels. Ik zie de bomen waarin de herfstkleuren van groen via geel naar rood overvloeien en verwonder me over de pracht van de natuur. De boom in onze tuin is bijna fluorescerend roodgeel gekleurd en een lust voor het oog. Ik betrap mezelf bij terugkomst op momenten waarop ik me verlies in de explosie van de kleuren, waar ik intens van kan genieten. Wandelend door het park naar de school van de kinderen, leg ik mijn hoofd in mijn nek om de herfstbladeren te aanschouwen. De gevallen gele bladeren lichten als gouden confetti op tegen de donkere asfaltweg, waar ze de regendruppeltjes als kleine poeltjes omhelzen met hun opgekrulde randen.

Een rivier!

Mijn pad kruist het kleine stroompje, wat een mazzel! Er is maar weinig tijd nodig om uit de kleren te gaan en mezelf en mijn kleding in te zepen, af te soppen en heerlijk te badderen in het koele water. Wat een onverwacht cadeautje! Alle stroompjes, op een na, staan tot nu toe droog op mijn route. Met een schoon lichaam heb ik ook direct weer hoop en vertrouwen op een goede nacht, waarin ik enigszins schoon mijn tent in kan. Ik laat mezelf, zittend op een grote steen, in de zon opdrogen voor ik mijn weg langs de eindeloze olijfboomgaarden vervolg. Vrijwel overal zie ik mensen bezig op hun velden, wat de kans om ergens ongezien kamperen tussen de bomen aanzienlijk verkleind. Mijn schaduw lengt als de zon zakt. Op de eerste dag ging de zon om 20.15u onder, inmiddels al om 20.00u. Kleine signalen dat de herfst in aantocht is. Ik loop langs een veld met grotere olijfbomen, die dichter op elkaar staan, op een stuk grond dat wat hoger ligt ten opzichte van het pad. Ik besluit te gaan kijken en tref een mooie, beschutte plek aan met een grandioos uitzicht op de krijtrotsen. Verheugd zet ik mijn tent op, maak mijn eten klaar en bel met thuis. Ik mediteer op deze prachtige plek en duik voldaan mijn bed in, waar ik constateer dat de plek toch meer afloopt dan gedacht. Met als gevolg dat ik deze nacht regelmatig het tentdoek aan één kant opzoek, en mezelf weer naar het midden moet schuiven.

Het bericht Spanje gr7 dag 12 Riogordo verscheen eerst op Struin Stories.

Stilte als luxe

Deze Kennedymars wordt georganiseerd door de Rotterdamse Wandelvereniging. Er lopen vooral groepjes mensen van diverse wandelorganisaties mee, die in tweetallen of kleine groepjes optrekken. Als ik rondkijk, heb ik het vermoeden dat ik de enige ben die alleen loopt. Niet erg, ik vind de stilte in mezelf en om me heen vaak meer een luxe dan een gebrek.

Als om 23.00u het startschot wordt gegeven, vertrekken 145 deelnemers met een tempo waar je u tegen zegt. De hoofdlampjes worden aangeknipt om de witte stoepkrijtpijlen op de weg te kunnen zien. Algauw word ik, net als bij de 60km ervaring, links en rechts ingehaald. Voor me zie ik een lange slinger van rode en witte lichtjes, als een soort kerstpolonaise. Ze geven een mooie indicatie van de te volgen route. Ik probeer mijn best te doen een beetje het tempo bij te houden, uit angst dat ik straks achteraan loop en de route kwijtraak. Ik ken mezelf goed genoeg om te weten dat dat echt niet onmogelijk is. Het lukt me om nét niet helemaal achteraan te lopen, tot mijn tevredenheid.

Duiveltjes op m’n schouder

Nog voor we een kilometer hebben gelopen, maakt een vrouw een flinke smak over een stoeprandje. Gelukkig is er geen ernstig letsel, maar het zet de zintuigen nog even goed op scherp. Het is vrijdagavond laat, en het weinige verkeer dat passeert bestaat vooral uit jongeren die de stad opzoeken of huiswaarts keren. In het donker en na een volle werkdag én emotionele week, vraagt dit extra veel van mijn concentratie. Vanmorgen maakte ik een verkeerde beweging en schoot er een pijnscheut door mijn rug. De hele dag heb ik al last van mijn rug met bepaalde bewegingen en daarnaast een bak met spierpijn van eerdere trainingen die week. Ik heb me fysiek nog nooit zo ellendig gevoeld aan de start van een lange wandeling. Perfecte timing. Vanbinnen komen mijn duiveltjes direct in de actie: ‘je kan ook gewoon lekker afzeggen en je bed in’, ‘je hoeft toch niet te lopen? Kan je net zo goed thuisblijven’, etc. Ik stop ze terug in hun hoek, en herinner mezelf eraan dat het juist hierom gaat: die drempels nemen, het oncomfortabele opzoeken.

Mind over matter?

Deze week is een sportvriendin overleden na een zeer kort en heftig ziekbed. Enorm verdrietig en het maakt diepe indruk op mij en al onze sportmaatjes. Van mijn leeftijd en blakend van gezondheid, tot voor kort. Dit verdriet neem ik mee tijdens de Kennedymars, en ik wil daar juist ook plaats en aandacht aan geven. In het besef dat ik deze mars wél kan maken, en zij niet meer. In dat licht heb ik niks te klagen. Een beetje spierpijn, pijntjes in mijn rug. In welke verhouding staat dat tot elkaar? Het is misschien wel een kwestie van mind over matter. Laten we maar eens zien wat er lukt en tot hoeveel ik in staat ben. Als ik echt niet meer kan, dan kan ik altijd dán nog stoppen. Ik ga niet bij voorbaat opgeven. Die neiging ken ik, en ik besluit terplekke die neiging te negeren en ondanks al mijn innerlijke protesten en angsten tóch te gaan. Voetje voor voetje, kilometer voor kilometer.

Wandelen in het donker

De eerste kilometer is een feit. Nog 79 te gaan. Ik besluit me daar niet te veel op te focussen om de moed niet te verliezen. Om mezelf een beetje sane te houden, knip ik de route op in stukjes. Van rust naar rust. Ik herinner mezelf eraan dat ik morgen om dit tijdstip lekker in mijn bed lig en dit alles achter de rug is. Op die manier wordt het hanteerbaar. We wandelen door de Biesbosch, over paden die ik nog niet kende, maar ik baal dat het donker is. Wat stom eigenlijk, dat we in het donker lopen. Nu zien we niks van de natuur en de omgeving. Het merendeel van de tocht is door het donker, ik heb me dat van tevoren maar weinig gerealiseerd. Nou ja, in dat geval zet ik maar wat afleveringen van een cursus in wonderen op, maar ik merk dat ik mijn aandacht er niet goed bij houd en word afgeleid door gesprekken om me heen. Ik loop bijna de gehele route in stilte.

Rustposten en zintuigen op scherp

De rustposten zijn uitstekend verzorgd. Bijna elke 7km is er een rustpost, waar iedere keer een andere versnapering is. Soep, snoepjes, boterhammen, stroopwafels, vlaflip… aan creativiteit geen gebrek! Vooral de dropjes waardeer ik zeer op die momenten. Het is zoeken naar een goeie wildplasplek in de open vlaktes, en wanneer ik eindelijk mijn broek laat zakken, blijk ik plaats te hebben genomen op een bed van brandnetels. De tweede rustpost sla ik over, ik heb nu geen behoefte aan iets te eten of drinken, en hoop zo wat tijd te winnen. Het helpt me om wat meer voor mensen uit te lopen. Intussen begin ik hier en daar ook anderen weer in te halen. Blijkbaar is snel starten voor anderen ook niet vol te houden. Ik loop gestaag door, langs de Merwelanden en de brug over naar Sliedrecht. Hier valt vlak achter mij een tweede persoon, een man op leeftijd. Gelukkig lijkt ook deze valpartij met een sisser af te lopen, maar herinnert me maar weer om scherp te blijven.

Actieve dieren in de nacht

Na de Biesbosch lopen we door de bewoonde wereld van Sliedrecht en Papendrecht, waar ik soms zonder mensen in de buurt loop intussen, en zelf goed de pijlen zoek op de grond. Mijn hoofdlampje is leeg, en zonder licht is het soms een uitdaging om te zien waar ik heen moet. In mijn andere tas, waar ik op 20km bij kan, zit nog een reservelampje, die ik later zal pakken. Een nieuwe ervaring voor me, is dat er ’s nachts ook vogels actief zijn en de nacht door zingen. Of misschien hebben we hen in de war gebracht met onze nachtelijke activiteiten, net als de kuddes schapen die ons luid blatend vergezellen langs de dijken. In Papendrecht draaien we weer de bossen in, waar een rat mijn pad kruist en waar een groep lopers bijna dreigt te verdwalen door slechte markering. Net op tijd sturen we bij en vervolgen onze route door de Alblasserwaard.

Lopen als meditatie

Ik loop door mijn achtertuin, waar ik vele malen tijdens eerdere wandelingen heb gelopen, in het licht. Bij bekende plekken merk ik dat er direct associaties en herinneringen worden opgeroepen. Aan die keer dat we hier als gezin in de regen liepen, die keer dat ik naar een conferentie in Landvast ging, die collega die daar werkte, de snackbar waar we ooit een frietje aten… Het is een prettig gemijmer en direct een soort meditatieve manier van het verwerken van al deze bijna vergeten herinneringen. Het herhalende, ritmische bewegen helpt om in een natuurlijke tranceachtige staat te komen. De nacht lijkt hier nog extra behulpzaam bij te zijn, alsof het lichaam ergens nog beseft dat de nacht bedoeld is voor verwerking.

Slaapwandelen

Na Alblasserdam door te zijn gelopen, lopen we een stuk langs de A15 in de richting van Ridderkerk. Ik krijg het zwaar. Ik loop door, maar ik lijk mentaal uit mijn lichaam te glijden, zonder dat mijn ogen dichtgaan. Soms schrik ik ineens wakker, hoewel mijn lichaam nog steeds in actie is. Dan ben ik er ineens weer ‘bij’. Ik ben doodmoe, en besef dat ik letterlijk slaapwandel. Ik val al lopend in slaap, en ben niet meer bewust van mijn omgeving. In zo’n staat zou ik gewoon een straat kunnen oversteken zonder te kijken. Wow, ik schrik hiervan en doe mijn best wakker te blijven, mijn kop erbij te houden. Het is nu niet ver meer tot de tweede rust, bij 40km. Eenmaal daar, bestel ik zo snel mogelijk een koffie. Ik móet wakker blijven. Ik trek wat laagjes kleding uit, in de hoop dat de frisse buitenlucht me alert zal maken. Ik wissel mijn sokken voor een nieuw paar en spoel een paar paracetamolletjes weg tegen de spierpijn en rugpijn voor ik weer naar buiten loop. De koffie en het pauzemoment doen wonderen, ik voel me weer wakker en alert, en stuif weg, gemotiveerd door het besef dat ik nu aan de tweede helft begin en kan gaan aftellen! Alles wat ik nu nog loop, wordt alleen maar minder dan wat ik al heb gelopen.

Pannenkoeken en mentale support

Van thuis krijg ik op de vroege ochtend een foto van de pannenkoeken die worden gebakken en straks gebracht gaan worden. Nog een sterke motivatie om door te lopen, pannenkoeken! Na deze grote rust loop ik het buitengebied in bij Rijsoord, met de opkomende zon die ons vergezelt. Het wordt een prachtige dag en ik voel de warmte van de zon al goed. Mijn muts heb ik voor mijn pet verwisseld en mijn mouwen stroop ik op. Als ik net heb plaatsgenomen bij de volgende rust, komen mijn man en dochters de pannenkoeken brengen, wat een feest! Ze combineren deze mentale support met het praktische wegbrengen van mijn zoon naar een wedstrijd. Ik eet met smaak de zoete traktatie en krijg dikke knuffels als toetje. Blij en trots loop ik weer verder. Ik loop nog altijd op tempo, veel sneller dan ik gewend ben om te lopen, en ik houd het vooralsnog prima vol. Op dit tempo kom ik rond 15u aan in plaats van 17u die ik had voorspeld. Het geeft me rust om te weten dat ik voldoende speling heb om wat te kunnen vertragen of wat langer rust te pakken.

Landschappen vol belofte

Natuurlijk voel ik mijn lijf wel. Mijn voeten branden, door het snelle lopen en vooral het lopen op het vele asfalt. Veel van de route gaat over verharde stukken. Ook heb ik pijntjes in mijn heupen en voelt alles steeds een beetje strammer. Gaan zitten, bukken of een trap oplopen gaat allang niet zo soepel meer. Ik zit nu bijna op tweederde van de afstand en loop intussen aan de rand van Barendrecht en Heerjansdam. Dit gedeelte van de route is voor mij de grootste en leukste verrassing. Een prachtig natuurgebied waar ik nooit eerder kwam en mijn ogen uitkijk. Hier lopen we over vlonders over het water, waar meerkoeten met rietstengels langs zwemmen om een nestje te bouwen en de zwanen me vergezellen als ik langsloop. Ik tref een prachtige uil op de route, die me verwonderd aankijkt vanaf haar tak, waar zij ook een nest heeft. Verliefde stelletjes zoeken de anonimiteit op de vele bankjes op de route. De vele regen van afgelopen maanden maken de olifantenpaadjes soms een uitdaging, waarbij het pad is veranderd in een modderige rivier waarin mijn voeten wegzakken en vastzuigen. Gelukkig heb ik dan nog mijn hoge Meindls aan, en lukt het me overeind te blijven staan en droge voeten te houden. De felle zon die dag maakt het frisse lentegroen nog intenser. Alles oogt nieuw en vruchtbaar, vol belofte voor de komende maanden.

Schoenenwissel

Ik beland op de derde en laatste grote rustplaats, op 60km, waar ik mijn kinderen en man weer zie. Ze hebben mijn trailschoenen meegenomen, die ik de laatste 20km op goed geluk zal dragen. Inmiddels zijn mijn voeten gevoelsmatig 3 maten gegroeid en doet alles zeer. Ik hoop dat het dragen van mijn lichte trailschoenen wat meer comfort en ventilatie zal geven, en andere drukpunten dan die ik nu heb. Ik geniet nog even van de rust in het zonnetje en het gezelschap van mijn gezinnetje, en wordt aangemoedigd door mensen die nieuwsgierig vragen wat ik aan het doen ben. Als ik wegloop van dit rustpunt, laat ik opnieuw meer mensen achter me. Van bijna laatste loper, loop ik nu in de voorhoede van de deelnemers, wie had dat gedacht! Opgetogen ga ik verder, genietend van de warmte van de zon op mijn huid en de lichte tred die ik nu heb door mijn andere schoenen.

Emoties in golven

Het stuk door Zwijndrecht heen duurt gevoelsmatig erg lang. Eén lange rechte weg, en mijn gedachtes dwalen weer af naar herinneringen. Af en toe, vooral wanneer ik pijn ervaar, of de verveling toeslaat, of wanneer ik een andere mentale uitdaging bemerk, glijden mijn gedachtes weer af naar mijn overleden sportmaatje. Soms gevolgd door een golf verdriet of ontzetting. Het blijft voor mij nog zo onwerkelijk. Dan ebt het weer weg, alsof ik het letterlijk uit mijn lichaam loop. Wat er achter blijft is vooral dankbaarheid voor het leven, voor de ervaring dat ik dit kan doen, voor mijn gezin die dit alles faciliteert en steunt. Ik zie vlinders op mijn weg, en groet haar in gedachten. Uiteindelijk steek ik de Zwijndrechtse brug over, en loop ik mijn home town binnen. Daar tref ik mijn man op de fiets, die gezellig een stukje met me meefietst en kletst. ‘Je loopt nog hartstikke soepel joh, je gaat als een trein! Nog even volhouden, dan ben je er!’, spreekt hij me moed in. Ik geniet van zijn gezelschap en afleiding.

Een ommetje naar de wc

In Dordrecht is het één groot feest. De zon schijnt, de terrassen zitten afgeladen, er spelen bigbands, de kleinste boetiekjes hebben hun waren buiten uitgestald en overal heerst een vrolijke sfeer. Ik moet al kilometers enórm plassen, en besluit een omweg te maken via mijn huis. Je eigen wc zit uiteindelijk toch het lekkerste. Het is een raar gevoel om tijdens deze mars ineens je huis in te lopen, het voelt bijna stiekem wat ik doe. Op ons plein is het eveneens een gezellige boel, met een drukbezochte bijen- en honingmarkt. Met dit uitstapje heb ik een dikke halve kilometer extra gelopen. Alsof 80 nog niet voldoende is. zodra ik de 70 klikjes aantik, voel ik aan alles dat ik op mijn reserves loop. Mentaal ben ik er nog goed bij. Ik geniet van de gezellige omgeving in het historische centrum, maar hoe ik het ook probeer, mijn benen en voeten gehoorzamen niet meer aan de door mij gewenste snelheid. Ik loop op mijn maximum, en die is een stuk trager dan aan de start. De laatste 10 kilometers duren gevoelsmatig een eeuwigheid, waarbij ik mezelf blijvend moed in spreek terwijl ik langs plekken loop waar ik zoveel herinneringen heb liggen.

Stoppen met verwachtingen

Als ik uiteindelijk door het Wantijpark loop, heb ik het moeilijk. Dit is onze thuisbasis van onze sporters. Waar zoveel herinneringen gemaakt zijn met elkaar. Ik draag deze mars en deze laatste pittige kilometers in gedachten op aan haar. Hier is ook de laatste rustpost, de volgende rust is de finish. Nog 7 kilometer. Ik kan niet meer. Ik sleep mijn voeten mee, terwijl de ene na de andere zucht uit mijn mond ontsnapt. Weer een lange weg rechtdoor, alsmaar rechtdoor. Een groep fanatieke lopers haalt me in, terwijl ze met elkaar nog even het tempo opvoeren alsof ze een ommetje maken. Ik begrijp er niets van, maar ben gestopt meer van mezelf te verwachten. Als ik nog 2 kilometer moet, staat Steef me weer op te wachten, de engel! Hij praat me er doorheen, terwijl ik voortstrompel en elke pas eruit pers. Als ik de finish in zicht heb, zie ik mijn schoonouders langs de kant staan, met bloemen en chocola. De lieverds! Ik word er verlegen van. Eindelijk ben ik er! Het is 16u en 11 min later sinds ik ben gestart, en ik heb ruim 82 kilometer afgelegd. Ik heb het gehaald, en op een tempo waar ik zelf van onder de indruk ben.

Niet meer: ‘geen tijd hebben’

Wel weet ik dat dit een ‘eens, maar nooit meer’ ervaring is. Ik weet nu dat ik het kan. Ik weet hoe het voelt. En ik weet des te meer waaróm ik loop: omdat ik graag buiten ben, geniet van de natuur, geniet van de vrijheid, het niets hoeven. Ik wil me niet opgejaagd voelen, ik wil in het gras kunnen liggen en de wolken willen bekijken als ik zin heb. Of een dutje doen onder een boom, als ik slaap krijg. Ik wil me laten fascineren door een vlinder op zijn bloem, me verliezen in het moment. Ik heb vandaag geen foto’s gemaakt, gevoelsmatig had ik daar geen tijd voor. Ik wil niet meer ‘geen tijd hebben’. Ik wil leven in het nu, en vrij zijn!

Het bericht Kennedymars: 82km Dordrecht – Ridderkerk verscheen eerst op Struin Stories.

Op donderdag is het zover in de kerstvakantie in Bretagne. Terwijl de rest van het gezin nog in een diepe slaap ligt, trek ik mijn bekende loperskloffie aan, en stap om klokslag 6u de deur van het vakantiehuisje uit. Daar maak ik direct een domme fout, want het wordt pas om 8.30u licht. Omdat we helemaal in het westen zitten, duurt het nog extra lang voor de zon achter de kliffen opkomt en het écht licht is.

Ik loop het eerste stuk door de bewoonde wereld, en bedenk me dat ik mijn hoofdlampje mee had moeten nemen, zodat ik in ieder geval mijn pad kon verlichten en kon zien waar ik m’n voeten zette. Maar die heb ik niet, dus moet ik me maar neerleggen bij mijn eigen fout, en het zonder doen. De reden dat ik zo vroeg vertrek, is puur praktisch: ik heb uitgerekend dat ik er in dit terrein grofweg 12 uur over doe, en dus rond 18u klaar zal zijn. Ik wil graag weer ‘op tijd’ klaar zijn, zodat ik nog lekker de avond met mijn gezin kan doorbrengen.

Angstige gevoelens

Ik ben door mijn enthousiasme om in de schitterende omgeving te gaan wandelen compleet vergeten dat ik stiekem best wel bang kan zijn in het donker buiten, vooral in de natuur die ik niet ken, waar alles ineens onvoorspelbaar is.

De eerste kilometers voeren door het dorp, waar de route al snel een onverhard pad in slaat aan het einde van een huizenrij. Het is pikkedonker, de maan is nergens te bekennen en de lucht is bedekt met een dikke laag wolken die al het licht tegenhouden. Het pad loopt door dichte begroeiing, waardoor ik geen hand voor ogen zie. Ik voel de zachte ondergrond: modder en gras. Door de hevige regenval van afgelopen dagen, zijn alle paden veranderd in kleine of grotere stroompjes, of op z’n best een zompig modderpad. Het komt voor dat ik ineens kleine riviertjes moet oversteken die zich gevormd hebben en waar ik het riskeer om tot boven m’n enkels in het water te komen staan.

Terwijl ik daar loop, overvalt me ineens een angstig gevoel. Ik loop hier als vrouw alleen, midden in de nacht in een onbekend terrein, zonder licht. Hoe naïef is dat! Ik ben door mijn enthousiasme om in de schitterende omgeving te gaan wandelen compleet vergeten dat ik stiekem best wel bang kan zijn in het donker buiten, vooral in de natuur die ik niet ken, waar alles ineens onvoorspelbaar is. Met flink bonkend hart haal ik een paar keer goed adem en stap dan toch maar de zachte paden op, terwijl ik links en rechts het zachte ruisen van waterstroompjes hoor, die al voorspellen dat het een natte bedoening zal worden.

Lessen in voorbereiding

Na een paar honderd meter raak ik compleet gedesoriënteerd, en ben ik al verschillende keren in enkeldiepe plassen gestapt, waarna ik besluit toch maar de zaklamp van mijn mobiel te gebruiken om mijn pad te verlichten. Geen petzl weliswaar, maar net zo effectief. Ik probeer echter zuinig te zijn met het batterijgebruik van mijn mobiel. Omdat ik graag podcasts luister tijdens het lopen en ik soms de GPS nodig heb om te navigeren, gaat de batterij gestaag leeg. Andere functies probeer ik daarom zoveel mogelijk uit te zetten om de batterij te sparen: als je zo’n 12 uur onderweg bent, is het wel fijn om altijd je mobiel te kunnen gebruiken mocht je hem in geval van nood echt nodig hebben, tenslotte.

In het donker langs de kliffen

Met het licht aan is het pad weer goed terug te vinden en kom ik na ruim een uur eindelijk bij de kust, waar ik op de GR34 inhaak, die ik de rest van de route van plan ben te volgen. Ik besluit het zonder zaklamp te proberen. Dat gaat soms goed, maar er komen stukken waarbij ik duidelijk diepe kliffen op rechts heb en een misstap niet te permitteren is.

Ik vraag me af wat iemand zou zeggen die mij op dit goddeloze tijdstip in deze omstandigheden ziet lopen. ‘Wat een gek’, waarschijnlijk. Maar ik ben vastberaden en herinner me eraan dat het vanzelf licht wordt. Toch is het spannend, wat me scherp en alert houd en zeer bewust van mijn kwetsbaarheid. Het maakt me nederig, want de natuur dwingt respect af op deze manier. Je kunt zulke omstandigheden tenslotte niet naar je hand zetten. De natuur laat niet met zich sollen.

Luister nou eens!

Na het klimmen en langs steile rotsen lopen, kom ik, nog altijd in het pikkedonker, in een wat meer beschutter terrein waar ik op een graspaadje loop dat langzaamaan breder wordt. Ik heb mijn zaklamp een stukje terug weer uitgezet omdat dit weer veiliger terrein is, en loop op m’n gemak verder. Tot het moment dat ik keihard door mijn enkel ga, omdat er ineens een hoogteverschil in het paadje zit. Hinkend van de pijn en mezelf voor de zoveelste keer voor m’n kop slaand, doe ik m’n zaklamp weer aan en besluit nu toch maar écht dit waarschuwingssignaal ter harte te nemen en de zaklamp aan te laten tot het lichter is.

Zonsopkomst

Heel langzaam worden de contouren steeds duidelijker, en kan ik genieten van de rotswanden en kliffen die ook langzaam lijken te ontwaken in het beginnende, rozepaarse licht. Ik ben nog niemand tegengekomen, wat niet zo gek is natuurlijk, gezien het tijdstip. Genietend van het besef dat ik de natuur voor mezelf heb, ongestoord en vrij, loop ik over zandstranden en kom op plekken waar we eerder die week met de auto naartoe zijn gereden om schelpen te zoeken. Ik herken de markante punten die ik op foto’s heb gezien op apps als Komoot of Wikiloc. Opluchting overvalt me als ik steeds beter mijn voeten afgetekend zie tegen de ondergrond, wat toch een veilig gevoel geeft. De zaklamp kan uit, en ik kan eindelijk de eerste foto’s maken met voldoende licht.

Eindeloze stranden in Bretagne

Stiekemweg heb ik die eerste 10 kilometer al veel hoogtemeters gemaakt, maar daar ben ik me niet zo bewust van omdat ik vooral geconcentreerd ben op het neerzetten van mijn voeten. Nu loop ik op hoogte met de zee steeds rechts van me, slingerend over de kliffen, soms door rotsige landschappen, dan weer door open heidevlakten, soms een stukje langs een verharde autoweg, en vervolgens weer kilometers over een strand dat bij eb eindeloos lijkt tot waar de zee begint. Ik heb begrepen dat je op sommige stranden hier wel 600 meter het water in kan lopen, en dan nog maar tot aan de middel in het water staat. De stranden liggen bezaaid met toffe schelpen, van oesters tot grote roze sint jacobsschelpen. Op andere stranden moet ik hink-stap-sprong doen over kleine paarse kwalletjes die de kustlijn sieren.

Weer en wind

Afhankelijk van de bochten die ik maak, loop ik uit de wind waar ik het al snel warm krijg, of word ik besproeid door de zilte zeedruppels, wat het guur en kil maakt en waar ik toch maar weer mijn regenjas aantrek. Het effect is hetzelfde op de golven: in de ene baai rustig kabbelend, terwijl ze in de andere baai haar golven agressief tegen de puntige rotsen werpt. Het is bijzonder dat op een relatief klein stukje natuur zoveel schakeringen en nuances te ontdekken zijn in het landschap. Ik geniet van elk vergezicht en ben telkens weer verrast door de schoonheid ervan.

Inmiddels is het nu echt licht geworden, maar ik kom nog altijd niemand tegen. Dat zal pas tegen een uur of twee ’s middags voor het eerst gebeuren, en niet meer dan 4 mensen in totaal. Enkel op de stranden lopen mensen die hun honden uitlaten, maar daarna weer verdwijnen. Rond een uur of half 10 belt mijn gezin, die inmiddels net wakker is en aan het ontbijt zit. Ik heb er dan bijna 15km opzitten, een gek idee wanneer de rest net de dag start. Na het telefoontje buigt het pad af een bosrijke omgeving in, dat een overgang aankondigt van de rotsachtige kliffen naar een lagere, minder grimmige kustlijn en een tijdlang redelijk vlak loopt.

Klauteren over rotsen

Tussen de 20 en 30km loop ik diverse uitgestrekte stranden over en wordt de kustlijn weer hoger, wilder. Ik klauter over rotsen en maak soms dankbaar gebruik van de metalen leuningen die her en der zijn aangebracht. Door de regenval is alles nog steeds glibberig en onbetrouwbaar: soms zijn er stukken van de grond zo zacht geworden dat ze scheuren en er kans is op afbrokkelen van de berm, waar diverse bordjes voor waarschuwen, maar ik ook met mijn eigen ogen zie. Ik loop over uitstekende schiereilandjes heen die geteisterd worden door felle wind, waar niks anders groeit dan enkele mosjes. Een eindje verder loop ik hoog boven de zee, waar de rotswanden grote grotachtige gaten in de muren hebben en opnieuw wordt gewaarschuwd voor gevaarlijk terrein. Daar kom ik eindelijk mijn eerste medewandelaar tegen.

Uitzicht op het eindpunt

Vanaf die plek krijg ik steeds meer zicht op mijn eindbestemming die dag: de stad Douarnenez, die al lopend steeds ietsje dichterbij komt. De zon breekt intussen een beetje door de wolken en werpt stralen op de zee, wat een prachtig lichtspel geeft. Ik drink koffie en neem mijn ontbijtje op bankjes bij het strand, mijn lunch van een paar droge boterhammen eet ik rond de 30km uit het vuistje omdat ik teveel afkoel als ik stil zit. Wildplassen is soms een uitdaging, omdat alles modderig en nat is, en ik probeer mijn spullen zo en kwaad als het kan van de grond te houden. Helaas lukt dit maar matig, waardoor mijn telefoon toch een aantal keer op de grond klettert en mijn ene oordopje kapotgetrokken wordt door de kracht waarmee deze uit mijn telefoon wordt getrokken. Helaas, pindakaas. Soms moet je offers maken.

Zintuigen op scherp

Vanaf een kilometer of 35 wordt het landschap wat saaier en platter, en begint de vermoeidheid een rol te spelen. Het is druk met surfers op het strand, en ook joggers, mensen met de hond en andere dagjesmensen bevolken de stranden, maar ik loop nu al uren volle bak in de tegenwind en ben het geruis in m’n oren een beetje beu nu. Ik ben dan ook blij als het pad ineens weer een wending maakt, waardoor ik uit de wind draai en meer beschut loop.

Nu is er een nieuwe uitdaging, want er zijn complete rivieren ontstaan op de stranden, waar het vraagt om op goed geluk over stenen te springen, of af en toe een omweg te maken om natte voeten te voorkomen. Ik glij af en toe uit over stapels stenen en kiezels, en spring soms mis, waardoor ik alsnog een natte voet haal. Het maakt het alleen maar avontuurlijk, zet mijn zintuigen op scherp en dwingt me met mijn aandacht in het hier en nu.

1200 hoogtemeters

De laatste vijf kilometers ben ik blij dat ik de afleiding van een podcast heb, want het landschap is nu echt een beetje saai geworden en loopt bovendien behoorlijk stijl omhoog, om vervolgens weer met 20% af te dalen. Ik hijg van de inspanning als ik met Steef bel om te laten weten waar ik loop en waar ik denk te eindigen. Als ik uiteindelijk de auto zie, en mijn kinderen die me rennend tegemoet komen, ben ik blij en trots dat het erop zit. Even later zit ik aan een biertje en bekijk ik mijn staatje in Garmin, waar ik zie dat ik ruim 1200 hoogtemeters heb gemaakt! Dat had ik niet gedacht, en maakt me alleen maar extra trots en gemotiveerd om dit vaker te doen (en langer!).

Het bericht 45km lopen langs de kust in Bretagne verscheen eerst op Struin Stories.