Na een heerlijke nacht op de slaapzolder van ons cadeauverblijf krijgen we om 8u een ontbijt geserveerd van brood met koffie, thee en gebakken eieren. Wat boffen we enorm! De prijs is op donatiebasis, top geregeld. Met gevulde buikjes vervolgen we onze route. Het belooft weer een zonnige dag te worden, waarschijnlijk met temperaturen ver boven de 30 graden, dus dat wordt weer zweten! De route slingert door valleien en kleine gehuchten.

Zondagse stilte

Het is zondag, en dat is te merken. Wat een stilte en rust onderweg! Tegen verwachting in zijn de kerken niet overal vrij toegankelijk, en verzamelen we vandaag maar weinig stempels. Het doet echter niks af aan de mooie route van vandaag, door weilanden, langs bosranden, en door het bos. Meestal is het pad duidelijk te volgen, maar in enkele gevallen is het pad ineens verdwenen, bijvoorbeeld bij een driesprong of bij een overwoekerd gebied. We moeten dan even zoeken naar de gele pijlen of schelpen aan de achterkant van bomen en palen. Soms is het onze eigen schuld, letten we niet op, en blijken we al een pooslang de verkeerde weg te volgen waar we al hadden moeten afslaan.

Door berenbossen

Deze kleine setbacks vallen echter in het niet bij onze dwalingen in Bosnië, waar ik me voor het eerst in mijn leven echt verdwaald voelde. De grond is hier veel minder sterk begroeid, en de bossen meer open en toegankelijk. In Bosnië waren de wouden zo dicht begroeid, dat er nauwelijks daglicht doorheen kwam. Wat wél een overeenkomst is, is dat we ook hier in Slovenië door berenbossen lopen, zonder het te weten. Misschien maar goed ook. Pas als we de bossen uitlopen en achter ons kijken, zien we de waarschuwingsborden voor beren staan.

Modderstromen na de overstromingen

Door de modderstromen van de overstromingen zien we talloze sporen van dieren: herten, everzwijnen, maar ook grote, hondachtige poten. Beren? Ook lopen we langs bomen die als tandenstokers doormidden zijn gespleten, in de kern verkoold, grote, gezonde takken die zijn afgebroken. Blikseminslagen en stormschade. Het is alsof de natuur ons wil inwrijven welke gevaren we vorige week hebben gelopen, in Bosnië. Meer dan eens moeten we over gevallen bomen en takken klimmen. Het noodweer is hier gigantisch geweest en Moeder Aarde heeft haar spierballen getoond.

Eindeloze klimmetjes en steile afdalingen

De pelgrimsroute volgt grofweg de loop van de rivier, maar het pad kiest veelal de uitdagende route, die over de omliggende heuvels en bergen heengaat. Vandaag staan er ook twee flinke klimmetjes op het menu. Vooral tijdens de tweede klim lijkt er maar geen einde te komen aan de stijgende meters, en voelen we ons behoorlijk bedonderd door de navigatie. We lopen op een berghelling, waar we ineens op een afgrond staan: het pad is letterlijk afgegraven, blijkbaar is er de afgelopen jaren een bedrijf gekomen die hier de grond afgraaft, en is het pad nog niet verlegd.

Belaagd door vliegjes

We zoeken onze weg om de afgravingen heen, en ploeteren vervolgens door manshoge maïsvelden naar het volgende dorp. Onderweg worden we regelmatig lastig gevallen door zwermen vliegjes, die met ons mee dansen, en vooral Fosses geduld op de proef stellen. Maaiend met zijn armen en gefrustreerd roepend naar de beestjes, loopt hij verder. Het doet me denken aan een zenverhaal, over de man die mediteert, maar wordt gestoord door de muis in zijn habijt. Ik deel het verhaal met Fosse en leg uit dat hij er misschien een aandachtsoefening van kan maken. Er is nog flink wat oefening nodig, ook bij mij, maar wie weet is er een zaadje geplant.

De vermoeidheid slaat toe

Na een tijd krijgen we uitzicht op de bergen, ver weg. Wat een machtig mooi gezicht, en wat kunnen we ver kijken! Als de zon zakt, werpt het een zacht, gefilterd licht over de heuvels, die achter elkaar vervagen. Ik geniet van het uitzicht, dat elke kant op prachtig blijft, al het groen om me heen, de diversiteit van de planten en bomen hier, de vochtige en geurende bossen. Maar de vermoeidheid is ook merkbaar, en ik struikel regelmatig over de vele, losliggende takken op de grond. Door de storm is er veel nog niet opgeruimd en het vraagt concentratie om niet te struikelen.

Met mijn neus op de feiten

En dan gaat het echt mis: ik blijf met mijn rechtervoet achter een tak hangen, terwijl mijn linkervoet voor de tak staat. Mijn hand zit in de lus van de wandelstok, en als ik face forward naar beneden smak, kan ik mezelf niet opvangen. Ik klap op de grond, en het gewicht van mijn rugzak komt in tweevoud op mijn hoofd, die daarmee met een luide krak van mijn neus in de grond wordt geduwd. Een felle pijn schiet door mijn neus en hoofd. Die is gebroken, denk ik direct, en ik verwacht een bloedneus als ik opkrabbel. Dit lijkt mee te vallen, hoewel mijn neus dik en geschaafd is, een beetje scheef staat en vooral heel veel pijn doet.

Een onsje teveel afzien

Dit had vast een mooie home video geweest, maar ik kan er niet om lachen. Waarom val ik zo vaak? Word ik met mijn neus op de feiten gedrukt? Welke les ligt hierin verscholen? Ik kom er niet achter. De val haalt me behoorlijk uit mijn humeur en bezorgt me flinke koppijn. Na het vele stijgen, volgt het onvermijdelijke dalen, en de kinderen beginnen het in hun knieën te voelen. Ik baal dat de afstanden veel langer zijn dan voorzien, en voel me rot naar de anderen toe. Wat doe ik ze aan? Ik laat ze zo afzien, in hun vakantie notabene! Wat ben ik nou voor moeder?

De lekkerste hamburger ooit

Met de nodige zelfverwijten, vermoeidheid en pijntjes sukkelen we verder, tot we gelukkig niet lang daarna het stadje Straza zien liggen, waar we uit eten willen gaan. En als we weer asfalt onder onze voeten voelen, hebben we nog genoeg energie om naar het restaurant te komen waar we de lekkerste hamburgers ever eten, en onszelf ook nog een groot ijsje als toetje toe trakteren. De camping ligt op een uurtje lopen, wat gelukkig goed te doen is na de uitgebreide maaltijd en rustpauze. Rond 21u komen we hier aan, zetten in het licht van onze hoofdlampjes de tentjes op, terwijl de kinderen hun lang verlangde douches nemen.

Laatste wandeldag

Met alle avonturen van de afgelopen dagen en weken, alle wandelkilometers in de benen en het toch wel vele afzien, besluiten we dat het ook wel genoeg is geweest, en om morgen de laatste wandeldag te maken. Dan zullen we naar Novo Mesto lopen, waar we de trein naar Ljubljana terug zullen nemen. Dan hebben we nog een paar dagen om rustig aan terug naar huis te gaan.

Overpriced nachtje tukken

Het besef dat we rustig aan kunnen doen vandaag, is prettig. We staan op het gemak op, nemen de tijd. Als we onze overnachting op deze eenvoudige camping afrekenen, schrik ik me rot van de prijzen die worden gehanteerd. Een rib uit ons lijf! Niet direct een aanrader voor trekkers. Het is niet ver meer naar Novo Mesto, en de route gaat voornamelijk over vlak terrein.

Ooievaars: een nieuw begin

Onderweg zien we regelmatig ooievaars, symbool voor een nieuw begin. Een teken? Een nieuwe start, een schone lei. Is het toevallig dat we de ooievaars tegenkomen nadat we hebben besloten een bod uit te brengen op het stuk land in Slovenië? Ik interpreteer het als een gunstig voorteken. We hebben mazzel met de laatste wandeldag, die langs de rivier Krka meandert en weinig veeleisend is. We wandelen langs groene velden, waar mensen op het land werken, en velden vol met bloeiende bloemen in vrolijke kleuren. Ook de verschillende gewassen zijn bijna klaar om geoogst te worden.

Novo Mesto, ons eindpunt

Novo Mesto ligt in de bocht van de rivier, met op de top van de heuvel in het stadje de kathedraal, waar we onze laatste stempel deze reis halen. Als we een drankje nuttigen op het terras, ontdekken we dat vandaag een bijzondere dag is, waarop alles gesloten is, om de mensen te eren en bedanken die hebben geholpen tijdens de overstromingen. Een mooi gebaar voor de betrokkenen, maar balen voor ons, want nu grijpen we net mis voor de lunch. Als we op de trein wachten, ontdekken we op het nippertje dat er een nabijgelegen supermarkt als enige tóch open is vandaag. Steef laat zijn tas achter, trekt een sprintje door de zwoele zomerhitte, om broodjes en fruit te scoren, en is nét op tijd weer terug om met ons de trein in te springen richting de auto.

Terug in de rust

We verwonderen ons over de terugreis: wat hebben we in 4 dagen tijd een eind gelopen! Ik ben onwijs trots dat we dit allemaal hebben kunnen doen, maar ben ook heel blij dat we nu even in de rust gaan. Terwijl het landschap onder ons doorschiet, mijmeren we verder over onze Sloveense plannen. Het blijft een puzzel hoe we alles moeten gaan doen, maar ergens moeten we het balletje aan het rollen brengen, en het uitbrengen van het bod, voelt als het in gang zetten van dit proces…

Het bericht Jakobova Pot: van Gombisce naar Straza verscheen eerst op Struin Stories.

Bij het grindpad overwegen we de opties. Het grindpad volgen is geen optie, die leidt nergens heen, het is een doodlopend pad tot diep in de bossen, een richting op waar we totaal niet heen moeten en waar geen enkele bebouwing is. De enige opties zijn teruglopen, wat nog uren zal kosten en waarbij we letterlijk terug bij af zullen zijn, of de gps volgen en grofweg in de richting lopen waar we heen moeten. Hier heb ik af en toe een beetje ontvangst en zie ik op google maps dat er hemelsbreed op zo’n 300m verderop een groter pad moet liggen. Een pad die naar dorpen zal leiden. We balen gigantisch en voelen ook een behoorlijke druk: welke optie we ook kiezen, ze zijn beiden waardeloos. Ik wil het liefst zo snel mogelijk richting bewoonde wereld, maar durf niet goed de bossen in en van het pad af.

Optrekkende mist en onzekerheid

Zo staan we te dubben, terwijl de mist verder optrekt en een kilte met zich meebrengt. Het lijkt alsof het al schemert. Uiteindelijk hakken we de knoop door en wagen het erop: het kan nooit ver zijn door het bos om bij het pad te komen, we moeten even de schouders eronder zetten en doorzetten. Hier en daar zit graffiti op de bomen wat aangeeft dat er in het verleden houthakkers actief zijn geweest, waaruit ik concludeer dat landmijnen hier niet aannemelijk zijn. Maar ja, zekerheid hebben we niet…

Hachelijke onderneming

Eenmaal de keuze gemaakt, komen we er al snel achter hoe hachelijk onze onderneming is. Het bos is werkelijk een ondoordringbaar oerbos, waar al decennialang geen mens is geweest. Ik word bang en terwijl we dwalen, de gps van mijn horloge volgend die steeds weer lijkt af te wijken, vallen we allemaal stil en blijven we staan. Ik trek dit niet. Ik zie de kinderen ons bezorgd en afwachtend aankijken, zij en ik net zo goed hebben behoefte aan vastberadenheid, aan daadkracht en duidelijkheid om het veilige gevoel te waarborgen. Het lukt mij nu niet, en ik geef steef mijn horloge: ‘ik heb leiding nodig, alsjeblieft, neem jij mijn horloge met gps, en neem de leiding, zeg waar we heen moeten. En als je het niet weet doe je maar alsof, maar vertel alsjeblieft wat we nu moeten doen.’

‘Iemand moet de leiding nemen’

In een vergelijkbare situatie ben ik nog nooit van mijn leven geweest, en het verrast me dan ook hoe we hier met elkaar op reageren. Maar tijd om te reflecteren op dat moment heb ik niet. Ik wil hier weg, ik wil mijn kinderen hier weg hebben. Met Steef voorop, volgen we in een lijntje, lopend in elkaars voetstappen. Het bos is ondoordringbaar, met planten die ver boven onze hoofden groeien, prikkelplanten die we wegslaan met onze stokken en houten stammetjes die we vinden. Een zeis en kapmes hadden hier geen overbodige luxe geweest. Nu Steef de leiding neemt, en de rust bewaart, zakt de paniek en angst een beetje, en komt er ruimte om elkaar op te peppen, te motiveren, te helpen.

Teamspirit in stressvolle tijden

In zo’n stressvolle, onzekere situatie ben ik tegelijkertijd zo onder de indruk van de kinderen, dat ze hun klagen en ongenoegens opzijzetten, en daarvoor in de plaats een prachtig groepsgevoel naar boven komt. We hebben elkaar nodig, en vormen een team. Mijn dochter houdt de planten opzij voor de anderen, mijn zoon helpt de jongste om over een stam heen te klimmen of juist van een rots af te komen, de jongste let goed op of iedereen wel bij elkaar blijft. Ze zijn ongelooflijk moedig en sterk.

Potentiële berenholen

Ik ben de pootafdruk nog niet vergeten, en om me heen zie ik duizend potentiële berenholen en verstopplekken van wilde dieren. We stappen over rotsblokken met tapijten van dik mos, die verhullen dat er tussen de rotsen soms gigantische spleten zitten. Als ik een volgende stap zet, zakt mijn been ineens weg, verdwijnt tussen twee rotsblokken die door het mos onzichtbaar was. Mijn been komt klem te zitten en ik klap met de rest van mijn lichaam naar voren, in één kaarsrechte beweging. Godzijdank de goede kant op, waardoor ik mijn knie niet verdraai, maar wel keihard stoot tegen de rots voor me. We schrikken ons kapot. Dit is dus wat er kan gebeuren. Gelukkig is het niet meer dan een beurse plek, ik heb geluk gehad dit keer. We proberen nog waakzamer te blijven met elkaar.

Onzichtbare aanwezigheid in de bossen

Steef roept dat we zijn kant op moeten, maar vanuit mijn positie achteraan zie ik hem al niet meer. Ik volg mijn kinderen voor me, die op hun beurt hun voorganger volgen. Steef is aanbeland bij een veld bedekt met brandnetels die tot onze schouders reiken. Zo goed en kwaad als het kan slaat hij een weg door de planten heen, maar we ontkomen er niet aan onze armen en benen compleet ten prooi te laten vallen aan de jeukende en brandende bladeren. In stilte spreek ik de bewoners van het bos toe, vooral de beren: ‘we komen in vrede, we zijn slechts passanten, gun ons een veilige doortocht. We zullen jullie met rust laten, laat ons asjeblieft ook met rust en laat ons veilig het bos doorkomen…’. Mijn blik soms van links naar rechts, de aandacht getrokken door schimmen of bewegingen aan de rand van mijn blikveld. Ik bemerk de onzichtbare aanwezigheid die heel duidelijk voelbaar is.

Vallen en opstaan

Met de obstakels op ons pad, waar geen einde aan komt, is er vaak geen tijd om angst te voelen. We moeten onze kop erbij houden. Het tempo ligt ontzettend traag, we vorderen stapje voor stapje. Na het brandnetelveld staan we ineens aan de rand van een afgrond, en kijken we de diepte in. Hier is geen mogelijkheid om rechtdoor te gaan zonder te pletter te vallen, waardoor we een heel eind moeten omlopen om verder te komen. De hemelsbrede afstand neemt vooralsnog enkel toe, in plaats van af. Op een andere plek glij ik uit in gladde modder op een schuin stuk, verlies mijn evenwicht en val hard op mijn zij. Ik krabbel beduusd overeind en voel alleen maar meer noodzaak om hier weg te komen.

We zijn kwetsbaar

Niet veel later klimt Fosse over een gevallen boom, en haalt zijn been open aan een uitstekende tak aan de stam. Hij gilt het uit, en ik voel opnieuw de paniek toeslaan. ‘Het zal toch niet… als er nu echt iets is, dan is het compleet foute boel. Geen bereik, geen mogelijkheid om überhaupt hulptroepen te laten komen’. Ik durf bijna niet te kijken naar wat er is, maar ik moet wel. Het valt gelukkig mee, een schamp op zijn been. Zijn reactie is vooral de schrik en opgekropte angst of spanning, vermoed ik. Wederom worden we gewezen op onze kwetsbaarheid en ik wijs iedereen erop dat we echt onze kop erbij moeten houden. Voorzichtig, voorzichtig!

Tergend traag

We vorderen traag, eindeloos traag. We slaan de planten weg, trappen ze plat, stampen met onze voeten op de grond, helpen elkaar bij steile stukken, hoge opstappen en over spleten heen. We zakken weg in diepe lagen bladeren, modder en mos, en houden elkaar en de omgeving scherp in de gaten. We zorgen ervoor altijd degene voor ons te kunnen zien.

Emotie eten

Eindelijk, na uren, roept Steef vanuit de groene plantenmassa waar hij ergens voor ons in is verdwenen: ‘Het pad!! Ik zie het pad! Ohhhh yes! Het pad, we zijn er bijna jongens!’’, de opluchting in zijn stem is het zoetste dat ik in tijden heb gehoord. We juichen terplekke, en direct erna roep ik: ‘koppie erbij jongens, juist nu, we zijn er nog niet! Niet overmoedig worden nu’. De schemering is al ingevallen en het zicht wordt steeds lastiger, maar de laatste meters wordt het pad inderdaad zichtbaar beneden ons, en vallen we elkaar daar doodmoe en opgelucht in de armen. We lachen en huilen tegelijk, wat een verschrikkelijk avontuur, dit doen we nooit meer! We ploffen neer op de grond, en kijken vanaf het pad terug het bos in, waar we zojuist uitkomen, en begrijpen er niks van hoe we daar in vredesnaam doorheen zijn gekomen. Maar het is ons gelukt, we hebben het achter de rug! Nog nooit ben ik zo blij en opgelucht geweest een pad te bereiken. Van de stress en spanning trekken we de tassen open, om de snackvoorraad te plunderen en even bij te komen. In recordsnelheid zijn de stukken chocola, snickers en nootjes naar binnen gewerkt.

Beren habitat

Dat we niet op wild zijn gestuit en geen beren zijn tegengekomen is een wonder. Dat besef heb ik terplekke, maar wordt versterkt als we later van locals horen dat we dwars door de hét habitat van de beren zijn gegaan. Het gevoel van de aanwezigheid was dus niet voor niets zo sterk. Het is maar goed dat we dat niet van tevoren wisten.

We willen hier weg

Half euforisch dat we deze benarde situatie achter ons kunnen laten, hervatten we de route over het pad met nieuwe energie. We kletsen uitbundig terwijl we de 30km inmiddels aantikken. We zijn nog altijd onderweg naar het monument in de bossen, waar we oorspronkelijk ons kamp wilden maken. Heel soms pikken we een signaal op via de telefoon en kunnen we google maps raadplegen, waarop we zien dat er in de buurt van het monument een weg moet zijn die richting een dorp gaat, waar in ieder geval een kerk staat. We hebben intussen allemaal schoon genoeg van de bossen en willen graag weer de bewoonde wereld in, om veilig in de buurt van bebouwing te kamperen. Of dat haalbaar is moeten we nog maar zien, want de avond valt langzaam in en we willen niet in het donker doorlopen.

Opnieuw een tegenslag

Het is intussen al 20u geweest als we op de plek aankomen waar het pad zou moeten zijn. In plaats van een pad is er niks, enkel begroeiing en bossen. Opnieuw haalt de gps en google maps een geintje uit met niet-bestaande paden. Ik wil het eigenlijk niet geloven, want dat betekent dat de route die we hebben geplot en al de hele dag volgen, compleet waardeloos is. Verloren staan we daar, op een open stukje naast het grindpad. Het begint te miezeren. Iedereen is moe, en deze tegenslag hakt erin als een moker. Ik wil de kinderen niet nog langer laten doorlopen, iedereen is moe en hongerig, we hebben vandaag al genoeg te verduren gehad. We besluiten hier terplekke te kamperen en de tenten neer te zetten.

Eten in de tent

Het open plekje is verre van vlak, en bestaat uit ondiepe kuilen en staat vol met onkruid. Met stenen, een zakmes en onze handen en voeten snijden, slaan, trekken en schoppen we alles zoveel mogelijk weg om een vlakke ondergrond te creëren. De twee tentjes passen nét naast elkaar, maar staan verre van ideaal. We krijgen helaas geen tijd om dit te optimaliseren, want de miezer slaat om in dikke regendruppels, en vlug zoeken we de droogte van onze tenten op. De kinderen in de hunne, wij in de onze. Onder de luifel bereiden we het eten: gedroogde pastamaaltijden en bonen met spek die we au bain-marie verwarmen. Het voelt knus en warm in de tentjes, met de roffelende regen buiten ons. We maken thee en de kinderen gaan moe maar met warme, gevulde buikjes hun slaapzakken in. Door alle spanning van deze dag en de vermoeidheid in onze benen slaapt iedereen al snel, in slaap gewiegd door het geruststellende getik op het tentzeil…

Het bericht Trektocht door Bosnië: verdwaald in de wildernis verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende dag staan we uitgerust op, wat later dan anders, en nemen dankbaar afscheid van het stel. Mali heeft ook gelogeerd buiten, en sluit weer bij ons aan alsof hij nooit anders heeft gedaan. We hopen maar dat we hem in Drvar kwijtraken, waar hij misschien meer overlevingskansen heeft en iemand misschien voor hem wil zorgen. We lopen verder naar beneden, richting het dorpje Bastasi, een voordorp van Drvar. In vroeger tijden was Drvar een florerende stad, met diverse fabrieken met tienduizenden werknemers. Ten tijde van de oorlog en daarna is er een complete leegloop gekomen. Er zijn nog maar een paar duizend inwoners over. Veel Bosniërs zijn gevlucht en niet meer teruggekomen. De leegloop van het land is overal zichtbaar en voelbaar.

Kapotgeschoten land en bange beren

David vertelde geëmotioneerd hoe hij dit heeft ervaren. Hoe moeilijk moet het zijn om je land zo kapot te zien gaan. David gaf aan dat er nooit een duidelijke oorzaak of aanleiding is geweest voor de oorlog, behalve het eeuwenoude riedeltje dat volgens hem altijd tot oorlog leidt: een machtskwestie. Volgens David leefden de Bosniërs voor de oorlog juist volledig in harmonie en vrede met elkaar. Ook zijn huis heeft hij weer helemaal opnieuw op moeten bouwen. Er is zoveel verwoest, dat bijvoorbeeld ook alle waterleidingen niet meer bruikbaar waren en in onbruik raakten. De bronnen die voorheen voorzagen in drinkwater uit de bergen, veranderden hun loop door de vele gevallen bommen. De beren, zo gaf David aan, zijn nu schuw geworden door de bombardementen en laten zich vrijwel nooit zien. Ze hebben geleerd bang te zijn van mensen. Zo had ik er nog niet over nagedacht, maar het klinkt logisch. Het helpt voor mij in ieder geval om er wat relaxter mee om te gaan.

Aan de slivovic om 11 uur ’s ochtends

In Bastasi worden we geroepen door een groepje mensen die in de schaduw in hun tuin zit. Willen we water? Ja graag, dat kunnen we wel gebruiken! De familie nodigt ons direct uit in de tuin en haalt er stoelen en krukjes bij. Ze halen water, maar ook zelfgemaakte limonade van kersen voor de kinderen en slivovic voor ons. Het is tenslotte al bijna 11 uur. Eén van de vrouwen blijkt te zijn opgegroeid met David, en is verheugd om te horen dat we vannacht daar sliepen. De man die ons binnenhaalde, kan een klein beetje Engels, en vertelt dat hij en zijn familie hier Servisch is, net als de meeste Bosniërs in dit gebied. Hij legt uit dat er een verhouding is tussen het zuiden en noorden, die vergelijkbaar is zoals bij de Vlamen en Walloniërs. Ze leven in één land, maar voelen zich eigenlijk twee verschillende volken. Het is met iedere ontmoeting met de Bosniërs een warm bad, vol gastvrijheid en hartelijkheid. Onze kinderen worden geknuffeld en bewonderd, we krijgen tips en aanmoedigingen en nemen met een warm gevoel weer afscheid, met goed gevulde waterflessen en blazen.

Yoghurt met augurken

Een beetje tipsy van de slivovic op de ochtend lopen we kort daarna Drvar in, waar we tot onze grote opluchting inderdaad een pinautomaat vinden, en ook diverse supermarktjes. We proppen ons vol met vers fruit en rauwkost en doen ons tegoed aan een pot augurken en pot yoghurt. Een tenenkrommende combinatie, maar vooral functioneel zodat we deze zware spullen niet met ons mee hoeven dragen straks. Terwijl wij nog inkopen doen, wordt Mali buiten de supermarkt gevoerd door een dame, die een blik hondenvoer voor hem koopt. Nadat hij zich gulzig tegoed doet aan zijn eerste eten sinds dagen, verkiest hij daarna echter wederom ons gezelschap en vleit zich aan onze voeten onder tafel op het terras.

Onze aanloophond neemt het serieus

Op het terras van het hotel gebruiken we de wifi om de route voor de komende dagen goed te bekijken. We kunnen proberen aan het einde van het stadje een plek te vinden, of nog de berg omhooglopen en daar op een hoogvlakte kamperen. Maar dan moeten we nog flink wat hoogtemeters maken en zo’n 10km extra lopen. We hopen daarom dat we aan het einde van het stadje misschien de tent in iemands tuin kunnen opzetten.

Na een tijdlang langs de weg te hebben gelopen, buigen we hiervan af als we een bordje zien die naar een vissersplek verwijst. Hier treffen we in de buurt ervan een schapenweide en een klein stroompje. Een jongen van een jaar of 14 komt voorbij, en we vragen of we op de wei onze tent mogen neerzetten. Hij is bevriend met de zoon van de eigenaren van dit terrein en geeft aan dat het geen probleem is. Maar zodra we het hek door zijn, blijkt Mali steeds serieuzere vormen van waaksheid aan te nemen, en stuift ineens op de kudde schapen af die vredig staat te grazen aan de andere kant van de weide. Mali rent als een kleine bruine flits over het gras, luid blaffend, waarna de hele kudde angstig in beweging komt, en vervolgens met een luid geblèr het hele veld over wordt gedreven, achternagezeten door een fanatieke kleine hond. Het is ondanks alles vooral een komisch gezicht, en ik kan het niet helpen, de tranen rollen over mijn wangen van het lachen van de absurditeit van de hele situatie. Mali houdt echter vol, en laat de arme schapen nóg een hele ronde over de weide rennen. Steef trekt de conclusie dat hier onopvallend slapen dus geen optie is, met een opdringerige waakse aanloophond. Dus klimmen we het hekje weer over, wat Mali op magische wijze direct in de gaten heeft en de schapen eindelijk met rust laat om ons te volgen.

Kamperen langs de rivier

Hier staan we op een klein groenstrookje, vlak naast ene huis met een hek eromheen. De jongen gaf al aan dat de eigenaar niet aanwezig is. We gokken het er daarom op de tenten hier op het gras langs de beek te zetten. De kinderen spelen in de beek terwijl wij de tenten opzetten, en zien ineens een auto naar het huis rijden. ‘Oh, de eigenaar komt eraan! Kunnen we alsnog toestemming vragen om hier te staan.’ Een vrouw stapt uit en geeft aan dat het geen probleem is dat we daar kamperen. Als ze haar auto op haar terrein heeft geparkeerd, komt ze weer teruggelopen en roept ons: waarom gaan we niet in haar tuin staan? Ze heeft water en een picknicktafel, we mogen natuurlijk gebruik van maken. Jawel hoor, we hebben weer eens mazzel!

Opnieuw hebben we mazzel!

Blij slepen we onze spullen de tuin in en de kinderen zijn in hun nopjes als ze 2 hangmatten tussen de bomen ontdekken. De vrouw duikt naar binnen en komt met haar armen vol eten en drinken weer naar buiten: chocola, Fanta, flesjes bier, een zak snoep… Ze stopt het ons toe en gaat zelf weer op pad, ze moest enkel wat ophalen thuis en is pas morgen weer terug. Wat een vertrouwen en gastvrijheid geven de mensen hier! We genieten van de rustige avond, doen spelletjes aan de picknicktafel, chillen in de hangmat en ik schrijf tot het te donker is om nog iets te zien. Plakkerig en bezweet van de wandeldag kruipen we onze tent in. Mali zoekt een plekje onder de kleine caravan die ook in de tuin staat.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Boboljusci naar Drvar verscheen eerst op Struin Stories.

Het lijkt een beetje een trend te worden, want ook vandaag vertrekken we later dan gepland. De wekker gaat niet af, waardoor we direct achterlopen op wat we hadden voorgenomen. Het plan is om vandaag naar het Nationaal Park Una te lopen en daar een plek te zoeken om te wildkamperen. Want als we doorlopen betekent dat minstens 32 kilometer lopen, wat vrij fors is voor een eerste wandeldag. We besluiten het gewoon aan te kijken en terplekke een beslissing te nemen. Het is 9.15u als we de rugzakken op onze rug hijsen en de auto gedag zeggen. Deze blijft de komende 3 weken stof vangen op de parkeerplaats van de camping. We lopen de poort uit, slaan linksaf, en zijn dan echt begonnen met ons avontuur. Na 100 meter moeten we allemaal al plassen van de liters water die we uit voorzorg allemaal achterover hebben geklokt.

Van pittoreske dorpjes naar langsrazend verkeer

De route loopt voornamelijk langs de dorpsweg en kruist een authentiek dorp met mooie watervalletjes. Op de hoek van de straat staat een ijskar, waar we direct een ijsje scoren en onze weg vervolgen. Het volgende stuk van de route loopt over de grote weg, met druk langsrazend verkeer, waar diverse auto’s toeterend passeren. Niet bepaald rustgevend. We moeten soms schreeuwen naar elkaar om boven het lawaai van het verkeer uit te komen. Eindelijk buigt de weg af en gaat de groene heuvel op omhoog. Maar ook dit pad is een desillusie, met links en rechts gestort vuil. We lopen langs, vermoedelijk, uit de rotswanden gehouwen schuilkelders en niet veel later wandelen we langs de eerste borden die ons waarschuwen voor niet opgeruimde mijnen.

Pas op, landmijnen

De doodskoppen in roodomrande driehoeken zijn behoorlijk confronterend en direct loop ik niet meer zo ontspannen, en luister gespannen naar de geluiden onder mijn voeten, kijk alert naar ringvormige rotzooi in het pad die ik al snel als bedreiging zie. In mijn hoofd ontstaan doemscenario’s, waarin ik ledematen zie exploderen en hoe ik vervolgens moet handelen als dat aan de orde is. Ik ben dan ook verrekte blij als we dit terrein achter ons laten en wat relaxter kunnen lopen. Het volgende obstakel dient zich al vlug aan, in de vorm van een diepe plas op ons pad, die ons dwingt onze schoenen uit te trekken en op onze slippers het water te doorkruisen. Hierna komt het pad weer uit op de provinciale weg en lopen we weer langs de langs zoevende auto’s. Gelukkig is er een strook nog aan te leggen rijbaan, waar we op veilige afstand kunnen lopen.

Sporen van de oorlog

Onderweg zien we talloze grafstenen en oorlogsmonumenten. Hele families die op dezelfde datum in 1992 zijn overleden, Canadese militairen en de ene na de andere grafzerk of herdenkingssteen in de berm langs de weg. Het oorlogsleed is nog vers en zichtbaar. We zien een man op krukken, zonder onderbeen. Slachtoffer van een landmijn? De gebouwen op onze weg zijn niet zelden doorzeefd met kogelgaten, en veel staat leeg. Steef leest boeken over de oorlog, maar ook hierin blijft de precieze aanleiding voor de oorlog onduidelijk. ‘Onze’ rol als blauwhelmen voelt als een verre verantwoordelijkheid voor al het leed dat hier heeft plaatsgevonden. Ik hoop tijdens onze tocht meer te leren over de geschiedenis.

Nationaal Park Una

Eindelijk lopen we dan het Una Nationaal Park in. Althans, er staat een houten hokje, en een man met een ontbrekende voortand heet ons enthousiast welkom. Hij lijkt buitensporig blij om ons te zien, wat me het gevoel geeft dat hij maar weinig mensen ziet. Uitgelaten deelt hij high fives uit aan Fosse en vertelt vervolgens dat de Una Regata (de hoofdweg, vermoeden we) gesloten is. Of we met de auto zijn. Op ons ontkennende antwoord geeft hij aan dat hij het door de vingers zal zien dat we te voet het park in gaan. Althans, dat maken we op uit zijn gebrekkige Engels met handen en voetentaal. ‘Maar weten jullie zeker dat je daar te voet heen wilt? Het is 15 kilometer lopen naar de watervallen. En er is wild!’, waarschuwt hij. ‘Beren, wolven…’, hij trekt een ongerust gezicht als hij dit zegt. Jaaa, tuurlijk zien we dat zitten, 15km moet geen probleem zijn, wuiven we zijn waarschuwingen weg. We moeten tenslotte toch die kant op, er is weinig andere keuze hier.

Pas op voor beren en wolven

Dus stappen we blij het park in, over een grindpad dat links en rechts wordt omsloten door zo’n dicht bos, dat er nauwelijks doorheen te kijken valt. Het dichte woud neemt bijna al het daglicht weg, waardoor het lijkt of we in de schemering lopen. Vaag zie ik dat de bomen in glooiende heuvels staan, soms met steile diepten. Tussendoor spot ik grote, grijze keien, begroeit met mos en andere planten. Het is het bos uit roodkapje: ‘blijf op de weg, want in het bos zijn de wilde dieren’. We zijn nauwelijks op weg of we treffen al een waarschuwingsbord voor beren. Even verderop zien we er nog eentje, maar nu voor wolven. Ineens valt me op dat het bos stil is, heel stil. Geen vogels, geen krekels of andere insecten. Geen enkel geluid. Onheilspellend stil. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder zulke stilte in een bos heb ervaren. De stilte ligt als een dikke deken om ons heen en ik voel me steeds minder op mijn gemak.

De angst weg zingen

Dat bord met ‘pas op voor beren’ knaagt aan me. Uit voorzorg vertel ik aan de anderen alles wat ik ooit heb gelezen en gehoord over het omgaan met beren. Laten we vooral blijven praten jongens, geluid maken, zodat ze weten dat we eraan komen en niet ineens schrikken. Laten we gaan zingen! Ik zet wat marsliederen in, maar ben al snel door mijn repertoire heen. Gelukkig heeft Signe genoeg suggesties, en krijgen we zelfs Steef zover dat hij meedoet met ‘I like the flowers’ in canon. Uit volle borst zingen we het bos door, de angst wegzingend. We lopen langs een mooie picknicktafel op een open plek en besluiten daar te lunchen. Ik kook water voor soep, wat een gezellige herrie geeft. Zodra de brander uitgaat, komt de stilte opnieuw op ons af. Maar wacht… hoorden jullie dat ook? Kraken er takjes in de verte? Hoor ik gegrom? Oh het is een vliegtuig. Of toch niet? Nerveus blijf ik om me heen kijken. Zie ik ergens beweging?

Change of plans…

Oké, besluit ik, als we hier gaan wildkamperen ga ik óf dood doordat ik word opgevreten door een beer, óf ik ga dood van de angst voor die denkbeeldige beer. Ik wil hier dus echt niet slapen! De kinderen delen dit met mij, waardoor we ons alternatief van de flinke 32km schoorvoetend accepteren. Met gevulde buikjes vol wraps met tonijn en soep vervolgen we ons pad. De route is wat eentonig, enkel bos, bos, bos. Nergens hebben we uitzicht en het bos zelf is ook niet afwisselend.

Adembenemend mooie watervallen van Buk

Na wat een eeuwigheid lijkt, komen we dan eindelijk aan bij de watervallen van Buk. Hier zijn wat cafeetjes, waar we direct een plekje zoeken en ons tegoed doen aan koude drankjes. Het is ineens een gezellige drukte, met dagjesmensen die de watervallen komen bezoeken. De tafeltjes zitten afgeladen en de generators brullen luid om de koelkasten koud te houden en de keukens gaande. We zien de watervallen vanuit hier nog niet, en eerlijk gezegd stel ik me er weinig van voor na de wat eentonige route hiervoor. Des te groter is de verassing dan ook als we geconfronteerd worden met de machtige watervallen, groter en wilder dan ik ooit heb gezien. De watervallen strekken zich tientallen meters uit en vallen in evenzovele lagen in verschillende terrassen en kleinere stroompjes. Het is werkelijk adembenemend mooi.

Bijna op de camping!

Na ons eindeloos vergaapt te hebben aan deze natuurlijke perfectie, trekken we verder richting de camping. Ik heb op het terras gezien dat er 4km verderop ook een camping zit, in plaats van de 16 die we oorspronkelijk nog zouden moeten. Blij en met goede moed vervolgen we het pad, langs de rivier nu. Hier rijden dagjesmensen langs ons, en worden we ingehaald door rafting organisaties die dikke stofwolken opwerpen van het zandpad. De kilometers gaan traag, de fut is eruit en het tempo daalt steeds verder. We sloffen voort, we zijn moe, zijn het lopen beu en hebben trek. Inmiddels zien we dat bijna elke bewoner hier zijn stukje eigen grond heeft gebombardeerd tot ‘kamp’, en van een stuk gras op die manier een camping heeft gemaakt. Iedere keer dat ik een bordje passeer, zwicht ik bijna, maar de camping waarover ik gelezen heb kreeg goede recensies vanwege het lekkere eten, en dat is nou precies waar iedereen behoefte aan heeft, dus lopen we door.

Zelfgestookte slivovic

Eindelijk, daar bereiken we dan camping Sefik in Orasac, waar we hartelijk begroet worden door een ongelooflijk gastvrije eigenaar van Tsjechische oorsprong, die ons een plekje laat zien om de tenten op te zetten en kort erop een fles zelfgestookte slivovic onder onze neus schuift. We geven snel onze bestellingen door voor het eten, die het kwieke oude mannetje met een eeuwige glimlach vrolijk bakt op zijn grote buiten barbecue. De houten banken zitten vol campinggasten uit heel Europa, en onder invloed van de drank leren we elkaar in rap tempo kennen en zit de sfeer er goed in. De gekoelde honingslivovic is zo lekker, dat die niet meer geëvenaard wordt in de rest van de vakantie. De lucht vult zich met de geur van gebraden vlees en gegrilde vis, uitbundig gelach van vermoeide en opgeluchte gasten. Na 29km in de hitte lopen met zware tassen zijn we moe en intens dankbaar met het comfort dat we hier krijgen. We kletsen met een Hongaarse hiker, Nederlanders die in een campertje rondtrekken en zoeken rond 22u warm en gelukkig onze tenten op. Wat een topdag!

Het bericht Trektocht door Bosnië: Bihac naar Orasac verscheen eerst op Struin Stories.