Mijn wekker gaat al vroeg. Ik geniet van koffie en havermout die ik eindelijk weer eens met echte melk kan maken, in plaats van de poedermelk. De kleine gelukjes van een hiker. Het is nog donker als ik alweer mijn weg vervolg, en de berg terug oploop naar de plek waar ik hem gisteren verliet. Ondertussen luister ik afleveringen van ‘een cursus in wonderen’, waar ik aandachtspunten voor mezelf in herken in navolging op de inzichten die ik afgelopen weken heb opgedaan. ‘Eén stap tegelijk’ en ‘richt je op het einddoel, laat het tussenliggende los’, zijn twee van die wijsheden. Wat me ook treft is dat ‘gaven’ worden vertaald als ‘dat wat je te geven hebt’, en dat ‘dat wat je te geven hebt’ gaat over wat jij anderen kunt leren. Practise what you preach.

Laat het ‘hoe’ los

En dat is mooi, omdat ik inderdaad steeds meer bezig ben om met groepen te werken, cursussen te geven en weekprogramma’s te organiseren in Slovenië. Toeval? Daar geloof ik niet in. Blijkbaar is de tijd rijp om anderen ook iets te kunnen leren. ‘Vertrouw erop dat je datgene zult krijgen dat nodig is om datgene te kunnen doen dat je het liefste doet’. Dit is ook weer het loslaten van het hoe, het vertrouwen op het pad, dat vanzelf wel zal ontvouwen. En ook een reminder aan mezelf om me niet teveel zorgen te maken over geld. Die zorgen werken waarschijnlijk alleen maar negatief. Het luisteren naar deze afleveringen geeft me rust, geruststelling en hernieuwde hoop. Het leidt me af van de eerste, saaie kilometers waar ik in regenkleding door een groene tunnel loop, zonder uitzicht op de omgeving.

Lopen langs de afgrond

De regen is sinds gisteravond niet meer gestopt, en inmiddels is er een dik pak wolken die elk uitzicht verder ontneemt. Uiteindelijk kom ik bij een splitsing met de opties voor Benageber en Chelva. Hier besluit ik Benageber over te slaan, en direct naar Chelva te lopen. Daarop volgt een steile, spannende afdaling vlak tegen een steile rotswand aan. Het pad is amper 50cm breed en stopt abrupt in een steile afgrond. Ver weg in de diepte onder me hoor ik wel een rivier bulderen, maar ik zit te hoog om er iets van te kunnen zien. Een paar keer glijdt mijn voet weg in het kleine gruis richting de afgrond, en mijn adrenaline giert door mijn aderen.

Tomb Raider

Een aantal stukken op het pad zijn sterk begroeid, en ik voel me alsof ik me ineens in een scene van Indiana Jones of Tomb Raider begeef. Kruipend schuifel ik onder de hangplanten, klimplanten en braamstruiken door, en even vrees ik een herhaling van vorig jaar. Gelukkig blijft de sterke begroeiing bij dit ene stuk en kom ik zonder kleerscheuren beneden bij de rivier, die ik met een ogenschijnlijk gammele hangbrug moet oversteken. Een aantal planken ontbreken, en enkele planken veren angstwekkend ver door als ik mijn gewicht erop plaats. Aan de andere kant van de brug, die direct het laagste punt van de route markeert, besluit ik te pauzeren om ook weer even tot rust te komen. Met wraps en tonijn. De wraps komen intussen mijn neus uit, maar ik heb nu eenmaal niets anders, mijn tas is alweer bijna leeggegeten.

Wondertonijn

Misschien is het wondertonijn, misschien iets anders, maar na de pauze ga ik tegen alle verwachting in als een malle omhoog. Op sommige momenten voelt het alsof ik bergen kan verzetten. Voetje voor voetje, gestaag ga ik door. Eenmaal boven ben ik nat van het zweet maar ook trots: ik heb het wéér geflikt! Weer een berg bedwongen. De zoveelste berg, de zoveelste hoogtemeters. Vanaf nu zal de route langzaam dalen, op een fijne, begaanbare manier. Ik geniet van de omgeving die steeds verandert. Dit gebied is weer zó anders dan toen ik in de vorige wildernis liep; dat was veel eentoniger. Nu is het gebied ruiger, afwisselender. Het pad neemt me mee met een grote bocht richting Chelva, waar ik de laatste meters weer omhoog het stadje in klim. Als ik zicht krijg op het dorp, ziet het er weer akelig uitgestorven uit. Slechts een paar barretjes zijn open, waaronder degene waar ik nu zit. Er is maar één supermarkt en die opent pas om 18u, wat betekent dat ik mijn tijd moet doden tot die tijd.

Klappertanden van vermoeidheid

Ik snak naar een douche, en een mogelijkheid om mijn powerbanks en elektra op te laden, ze zijn bijna leeg. Maar accommodatie zit hier niet, hoewel ik op google nog een albergue buiten de stad heb gevonden. Hier heeft iemand vorige week nog een review geplaatst, dus ik hoop dat die open is. Ik reken mijn drankje af, en ga op de trap van de kerk zitten om me te warmen in de zon. Ik ril en moet mijn best doen niet te klappertanden. Ondanks mijn trui en de warme zon heb ik het koud. Mijn lichaam is moe, koud en hongerig. Ik kan de warme douchestralen al bijna voelen. En een zacht, comfortabel bed… Eindelijk gaat de supermarkt open, en ik haast me naar binnen, haal flink wat eten, inclusief een zak chips en pak wijn. Vervolgens stap ik stevig door naar de herberg die gelukkig op de route ligt. Ik wil zo snel mogelijk douchen, eten en slapen. Terwijl ik erheen loop doe ik schietgebedjes, ‘please, laat de herberg open zijn!’ prevel ik.

Knakmoment

Op mijn mailtje die ik ruim 2 uur eerder naar de herberg heb verstuurd, heb ik echter nog niks teruggehoord, een veeg teken. Ik loop de heuvel op en zie de herberg er stil en verlaten bij liggen. De luiken zijn dicht. Ik klim nog hoger en kom bij de ingang. De deur zit op slot. Fuck. Een knakmoment. Met bijna lege powerbanks en een zonnepaneel die niks doet zonder zon, begin ik hem aardig te knijpen. Steef belt me, en ik hoor Signe op de achtergrond. Het geluid van hun stemmen, dichtbij maar ook zo ver weg, laat me bijna breken. Ik wil niet huilen aan de telefoon. Er lopen hier mensen op straat en Signe gaat zich misschien zorgen maken. Ik ben gewoon emotioneel. Ik ben zo klaar met vandaag! Nu moet ik na ruim 30km alsnog verder lopen, voor weet ik veel hoe lang, op zoek naar een kampeerplek. Ik zie op tegen alles. Steef voelt mijn wanhoop en frustratie en probeert mee te denken, maar hij staat natuurlijk machteloos. Op de achtergrond hoor ik Signe opperen: ‘kun je geen bus nemen naar Valencia, en daar slapen?’. De slimmerik. Die is niet voor één gat te vangen.

Plekje zoeken

Er gaan hier echter maar weinig bussen: maar één per dag vaak. Nee, er zit niets anders op dan de schouders er weer onder zetten en doorlopen. Ik voel boosheid, en het is oneerlijk die op Steef te projecteren. Ik hing op voordat dit gebeurde en pepte mezelf op. Ik kan dit, ik heb dit vaker gedaan. Ik slik mijn zelfmedelijden weg en richt me op de route. Er zit maar een klein stukje vlak terrein voordat het gebied weer heuvelachtig wordt en de route omhoog gaat. Na een tijdje lopen zie ik een klein vlak stukje met wat bomen. Ik gok het erop. Het gebied is sterk begroeid met prikkelplanten, maar ik wist van de vorige etappe dat ik die weg kan schoppen. De rest van de begroeiing trap ik zoveel mogelijk plat en de taaie stengels snijdt ik los met mijn mes. Alle losse stenen, takken en dergelijke gooi ik weg. Als ik mijn tent neerleg, staat hij letterlijk klem tussen de struiken. Het past nét. De haringen kunnen daardoor niet eens in de grond, maar ik sta gelukkig beschut en slechts op 500m hoogte. Ook is het nog steeds bewolkt, dus het zal niet stevig gaan waaien verwacht ik.

Witte bonen met chips en wijn

Plakkend en stinkend vouw ik mezelf in de tent. Wat een opluchting dat ik nog redelijk snel een plek heb gevonden, en dat ik nu eindelijk klaar ben met vandaag. Gelukkig was ik zo slim om lief voor mezelf te zijn in de supermarkt en eten te kopen wat ik lekker vind. Als kind al was ik dol op witte bonen in tomatensaus, en nog steeds is dat een geliefd kostje. Aangevuld met chips en wijn voel ik me al snel een stuk beter. De kou is weg, het rillen is gestopt met nieuwe energie in mijn lichaam en de wetenschap dat ik nu kan ontspannen. Als ik eenmaal een plek heb gevonden en de tent staat, valt er een last van me af, ik hoef niks meer.

Zeven generaties

Ik app met mijn ma. Ze heeft door dat het wel alleen kan zijn, en ik ben blij met de aandacht vandaag. Met oma gaat het stabiel, maar ze is haar spark kwijt. Mijn lieve oma. Ik voel het verdriet voor mijn moeder en mijzelf. Ik heb het idee dat mijn moeder de laatste tijd zelf ook milder wordt, wat gunstig is voor onze relatie. Vandaag luisterde ik naar Jan Bommerez, die vertelde over traumaverwerking. Omdat trauma’s tot wel 7 generaties doorgegeven kunnen worden, is het aan ons om die verwerking op gang te brengen: zowel voor ons nageslacht als voor onze voorouders. Tijdens het luisteren herinnerde ik me ineens weer dat ik me als kind/tiener heb voorgenomen ‘bij mij stopt het’  (de generationele overdracht). En nu besef ik dat deze verwerking een actief proces is, en als ik bezig ben met mijn eigen spirituele ontwikkeling, ik tegelijkertijd ook een dienst bewijs aan mijn voorouders en eigen kinderen.

Uiteindelijk heb ik het prima naar mijn zin in mijn tentje. Ik voel me geliefd en trots dat ik heb doorgezet. En ook wat aangeschoten van de wijn. Die nacht slaap ik onrustig. Ik droom van alles, over het verkopen van ons huis, een hek op de weg en andere dingen die ik ben vergeten. Het begint te regenen, waardoor ik wakker word en mijn rugzak in de regenhoes stop. Daarna word ik nog een paar keer wakker, om te plassen, te drinken en magnesium in te nemen.

Het bericht Spanje gr7 dag 24 / 53 tussen Chera – Benageber – Chelva verscheen eerst op Struin Stories.

Ik slaap niet goed, door het plakken en zweten, en ben dan ook blij als de wekker gaat. Het is nog schemerig als we opstaan en de tenten opbreken en inpakken. Al om 8u zijn we gereed en beginnen we aan de eerste van vele, véle hoogtemeters vandaag. We hadden gisteren al uitzicht op de berg die we vandaag gaan beklimmen, en dit blijkt geen kleintje te zijn. We maken maar liefst 1200 hoogtemeters en ruim 30 km vandaag. Gelukkig wisten we dat niet van tevoren, anders hadden we er waarschijnlijk niet eens aan begonnen. Ons plan is om in 2 dagen naar Bosanski Petrovac te lopen, zo’n 50km verderop. Maar door de hoogtemeters schieten we totaal niet op! We lopen vaak maar 2km per uur, een slakkentempo. Ik reken in stilte uit waar dat op neerkomt en spreek mijn zorgen maar niet hardop uit.

Stilte en slangen

Als we eenmaal boven aan de berg komen, lopen we over prachtige hoogvlaktes. Overal  waar we heen kijken, worden we omringd door natuur, heuvels, wuivend groen, geel en goud gras. Er is geen huis of sterveling te zien. Er heerst een totale stilte, wat bevreemdend aandoet. Ik ben gewend de vogels te horen fluiten in de zomer, of insecten te horen zoemen, fladderen of krekelgeluiden te horen maken. hier in Bosnië is het anders, de stilte ligt als een dikke deken over de natuur heen, alsof iemand op de mute knop van de wereld heeft gedrukt. Ik kan me niet herinneren dat ik ergens zo’n bizarre stilte heb gehoord. Ik gebruik mijn stok om deze in de grond voor me te prikken en te kloppen en vegen door het hoge gras voor me. Hier in Bosnië wonen talloze slangen, en ik ben me ervan bewust dat de kans aanwezig is dat we deze tegenkomen. Ze verstoppen zich ook graag in het gras, dus probeer ik zoveel mogelijk te stampen met mijn voeten en stok om ze alvast te waarschuwen zodat we niet op ze gaan staan.

Even snickeren

Meia heeft even een knakmomentje terwijl we verder stijgen op de berg. Ze heeft het warm, alles doet zeer en het continue stijgen ontmoedigd haar. We pauzeren in de schaduw om te ‘snickeren’ zoals Signe deze boostmomentjes heeft genoemd. Onze doorweekte t-shirts trekken we uit en hangen we over de takken om te luchten. Na voldoende water en afkoelen in de schaduw voelt iedereen zich weer een stuk beter en vervolgen we onze weg. Fosse komt naast me lopen. ‘mam, zullen wij ook eens een wandeltocht samen maken?’ Hij heeft duidelijk de smaak te pakken en geniet van de tocht. Mijn hart maakt een sprongetje, want wat is er leuker dan wanneer je kind net zo enthousiast is over jouw passie als jijzelf?

Bier in the middle of nowhere

De ene vallei volgt op de andere en uiteindelijk lopen we in een natuurgebied waar her en der een vakantiehuisje staat. Elke kans grijpen we om ons water bij te vullen. We hebben geluk, bij één van de hutjes zijn mensen bezig met hout hakken en andere werkzaamheden, en krijgen we een gekoelde fles water mee. We lunchen in de prachtige natuur, waar ik noodles maak, en we met elkaar brood met tonijn, plakjes worst en noten verdelen. Een uurtje later passeren we een ander huis, waar Steef nieuw water vraagt, en we naast volle flessen ook een blikje bier toegestopt krijgen. Lachend en dankbaar lopen we verder, een biertje in de the middle of nowhere! We dalen en stijgen verder, heuvel na heuvel, vergezicht na vergezicht.

We ruiken geurende bloemen en kruiden, en zien exotische exemplaren die we nooit eerder hebben gezien. De kilometers rijgen zich aaneen. Gelukkig stijgt het niet meer zo steil waardoor ons tempo hoger ligt nu. Ondertussen speur ik de omgeving af naar een geschikte kampeerplek, maar dit gebied leent zich allerminst om de tent op te zetten. op mijn horloge zoek ik de omgeving af naar een vlakte of bebouwing waar we kunnen kamperen, maar de openbare weg is nog een eind weg.

Synchroniciteit in de praktijk

We komen op een kruising van modderweggetjes waar we even pauzeren. Steef zit er een beetje doorheen, hij heeft last van pijntjes en weinig zin meer. Ook bij de kinderen begint de afstand zijn tol te eisen. Ons water gaat continu veel harder op dan we willen vanwege de hitte, waardoor we een chronisch tekort ervaren. Ik open een zakje zoute pinda’s voor een mentale boost terwijl ik in stilte bedenk hoe we met het watertekort moeten omgaan. Op dat moment komt er out of the blue een stoet 4×4 jeeps voorbijrijden. Meia springt direct op en zwaait met haar armen om de Tsjechen te laten stoppen. Dapper vraagt zij direct om water, en met succes: de achterklep gaat open waar voor ons een fles water wordt gepakt. Hoe bijzonder is dit! Iedere keer wanneer we iets nodig hebben, komt het bijna als vanzelf op ons pad. In dit geval zelfs letterlijk. Het is de ervaring die ik al zo vaak heb gehad tijdens de trektochten. The trail provides, wordt ook wel gezegd. Ik zie het vooral als een synchroniciteit: op het moment dat je je intenties en doelen helder hebt, helpt het universum een handje om dat te bewerkstelligen. Prachtig hoe dat werkt. Als we hier niet hadden gepauzeerd, hadden we de zeldzame voorbijgangers gemist. Toeval bestaat niet.

Spelletjes onderweg

Met extra water gaan we met meer vertrouwen verder, maar iedereen is er intussen wel klaar mee. het loopt al tegen 18u en het einde van de route is nog steeds niet in zicht. We proberen de motivatie erin te houden door samen vakantieherinneringen op te halen, spelletjes te doen en muziek te luisteren. Spelletjes die we vaak lopend doen zijn bijvoorbeeld woordslangen: dieren noemen, waarbij de laatste letter de beginletter van het volgende dier is. Of raadspelletjes: een voorwerp of mens in gedachten nemen en de ander hier vragen over laten stellen waar je alleen met ja en nee op mag antwoorden. Of gewoon gesprekjes aan de hand van vragen zoals ‘wat is je favoriete plek, waar wil je echt nog eens naartoe in je leven, welk beroep lijkt je leuk en waarom, etc.’

Nieuwe hoop en uitgestelde teleurstelling

We lopen intussen al uren door een bosrijk gebied, zonder veel uitzicht op de omgeving. Af en toe heb ik een beetje bereik, en benut ik die momenten om even op google maps te kijken. Volgens google zit er op 5,4km afstand een restaurant! Opgetogen en met hernieuwde hoop op een afsluiting van de avond met een lekkere, comfortabele maaltijd, zetten we de pas er weer in. Na zo’n 20min doorlopen kijk ik opnieuw en zie tot mijn schrik dat we verkeerd zijn gelopen. Shit! Hoe kan dat nou, we zijn geen afslag gepasseerd, die er volgens google maps wel zou moeten zijn. We lopen terug om deze te zoeken, maar op het punt dat deze volgens google zou moeten zijn, is er niks anders dan struikgewas, bomen en begroeiing. Als hier al ooit een pad is geweest, dan is dat al deccenialang overwoekerd. We hebben geen andere keus dan terug te keren naar de originele route en om te lopen richting de bewoonde wereld.

Geen water, wel bier

Van de vrolijke stemming van zonet is maar weinig over. Het is ineens alsof we met tegenwind door de stroop lopen. Iedereen zucht en raakt wat in zichzelf gekeerd. Ineens hoor ik ergens een auto in de verte, en even later zien we inderdaad de grote weg een stuk lager liggen, verderop. Maar langs de doorgaande weg is geen huis of andere bebouwing te zien. Het is enkel een provinciale weg door de bergen. Met onze blik speurend naar opties, worden we opgeschrikt door een grote, blaffende hond die ineens vanuit het struikgewas op ons af rent. Onze Mali twijfelt geen moment, en rent op zijn korte pootjes heldhaftig op de grote hond af. Door het geblaf heen, hoor ik ook een mannenstem roepen, hij lijkt de hond terug te roepen. Een man! Dan moet er een huis vlakbij zijn, of een auto! Ik zie een man bij een klein hutje staan, links van ons pad. Ik versnel mijn pas en vraag of hij water heeft. De man schudt ontkennend, maar trekt in dezelfde beweging triomfantelijk een groot blik bier tevoorschijn: ‘ik heb wel bier!’.

Opnieuw een knakmomentje

Ik weet niet of ik moet lachen of huilen. Geen water. We vinden eindelijk een levende ziel, maar hebben alsnog een probleem voor de nacht. Ik heb me tot dat moment sterk gehouden. De kinderen en Steef hadden het zwaar. Ik probeerde de sfeer erin te houden, door te zetten, te motiveren. Maar nu, terwijl de schemering inzet en ik uit al mijn opties ben, weet ik niet meer wat we nog kunnen doen. Marko, de jongen bij de hut, blijkt de toegang tot het bos te bewaken, om te controleren op illegale houtkap. Hij slaapt in een provisorisch hutje, zonder verdere voorzieningen, en lijkt te leven op blikken bier. Ik kijk het terrein waar zijn hut op staat rond. Het is vrij vlak, maar bezaaid met rotzooi, losse boomstronkjes, takken en andere dingen. Er staat een olievat dat uitpuilt van het afval. Een paadje loopt dieper het bos in naar een houten hokje, ik vermoed een plek die moet doorgaan als toilet.

Kamperen bij Marko

‘Kom op, drink tenminste een biertje met me mee’ dringt Marko aan. Ik heb dorst en het bier lonkt, het is tenslotte vocht. Dan kunnen de kinderen ons resterende water gebruiken. We hebben in ieder geval genoeg voor vanavond en morgenochtend als we zuinig doen. Wat er ook gebeurt, we zorgen er altijd voor minstens 3 liter voor ons vijven achter de hand te hebben. Dat komt nu goed uit. We vragen Marko naar huizen in de buurt, waar we water kunnen halen, maar die opties blijken er niet te zijn. Het restaurant dat ik op google zag, is hier nu zo’n 7km vandaan. Te ver voor vandaag, maar prima om morgen naartoe te lopen om ons water bij te vullen. ‘Kunnen we misschien hier onze tent opzetten?’ vraagt Steef aan mij. Ik kijk rond. Als we wat hout wegrollen, is er misschien net plek genoeg voor onze tentjes. We wagen het erop.

Fikkie stoken en spek roosteren

Marko is dolblij met onze vraag of we mogen blijven kamperen en werpt zich direct op als een avondprogramma vol entertainment. Zo te horen is dit blik bier niet zijn eerste van vandaag, maar Marko blijft ontzettend vriendelijk en gastvrij en weet de kinderen nieuw leven in te blazen door zich te ontpoppen als een ware kindervriend en ze mee te nemen om een vuurtje te maken waarboven we spek roosteren die hij van huis heeft meegenomen. Hij deelt zijn eten met ons: brood en spek, en zijn dierbare bier. Ik verbaas me over de energie die de kinderen ineens weer ergens vandaan hebben getoverd. Ze kletsen en bewegen energiek met Marko, helpen de boomstronken wegrollen bij de kampeerplek en het vuur aanmaken terwijl wij de tenten opzetten. Ongelooflijk wat een veerkracht kinderen hebben.

Waar zij hun pijntjes en vermoeidheid op slag lijken te zijn vergeten, overvalt de vermoeidheid mij ineens. Ik ril, mijn kuiten zijn erg verbrand en doen zeer, ik ben kapot en heb dorst. Ondanks de inspanningen heb ik totaal geen honger, dus drink ik vooral en wil dan zo snel mogelijk mijn bed in om te slapen. Steef maakt pastamaaltijden klaar, laat er ééntje aanbranden, waardoor we nog minder water overhouden. Met moeite eet ik een paar hapjes voor ik dankbaar afscheid neem van Marko, die nu duidelijk op zijn praatstoel zit en blij is met de aanspraak die hij heeft.

Een tegenvaller…

Ondertussen zoek ik mijn oplaadkabel van mijn horloge, waar onze gps route staat. Ik graai in mijn tas, maar het kabeltje zit niet in mijn bovenvak waar hij hoort. Ik probeer de andere vakjes, mijn jas- en broekzakken… oh god… ik kom de tent weer uit: ‘de oplaadkabel is weg’. Steef en ik keren we de tassen binnenstebuiten, zonder succes. Mijn hart klopt in mijn keel, en de tranen springen in mijn ogen. Mijn horloge is onze lifeline, onze navigatie! Zonder horloge kunnen we niet lopen! Ik breek mijn hoofd over de plekken waar ik hem heb gebruikt en kom uit op de tuin waar we vanmorgen zijn vetrokken: ik weet dat ik hem de dag ervoor op de picknicktafel heb gebruikt. Shit! Zou hij daar nog liggen? Hoe komen we daar nu terug? En wat nou als hij daar niet ligt? Zou deze garmin kabel wel te koop kunnen zijn in Bosnië? Ik heb nog nergens een elektronicazaak gezien hier. Ik kan wel janken, hoe is dit mogelijk! Als ik mijn horloge niet kan opladen, kunnen we niet verder en moeten we onze tocht noodgedwongen afbreken. Steef stelt voor dat we gaan slapen en morgen verder kijken. Het is donker nu, misschien ligt hij wel ergens op de grond. Misschien heeft Marko een idee.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Drvar naar Ostrelj verscheen eerst op Struin Stories.