De nacht is koud, ik lig als een mummy met mijn buff over mijn hoofd en een paar lagen kleding aan in mijn slaapzak, maar het blijft koud. Mijn zomerslaapzak heeft zijn maximum bereik gehaald, en voor het eerst deze tocht heb ik het onaangenaam koud ’s nachts. Deze nacht besef ik meer dan anders hoe diep ik in de uitgestrekte natuur van het Spaanse binnenland ben. Zo ver weg van de beschaving. Als ik net in mijn tentje lig, hoor ik vlakbij een ree blaffen. Ik schrik even, maar blijf gefascineerd luisteren. Niet zij zijn de vreemden hier, maar ik, als menspersoon midden in hun territorium. Hij blaft nogmaals, en ik hoor de hoeven afzetten in de grond. Overal om me heen, zowel dichtbij als ver weg, hoor ik dat de kudde gehoor geeft aan de roep van deze ree: ze verzamelen zich, weg van mijn tent.

Op mijn plek gezet

Het is indrukwekkend en maakt me nederig. Het zet me op mijn plek als mens, als klein onderdeel van het grotere geheel. Hier zijn de dieren de baas en mensen vreemd, onbekend. Ook deze nacht hoor ik zwijnen, maar gelukkig op veilige afstand. En voor het eerst deze tocht kan ik erbij ontspannen. Ik doezel weg in een lichte slaap. ’s Nachts wint mijn volle blaas het van de kou, en moet ik er toch even echt even uit. Het is nacht, maar de maan schijnt in zijn volle glorie fel over het land. Het is ijzig koud maar ook prachtig, in het licht van de maan.

Vorst aan de grond

De volgende ochtend zie ik hier en daar rijp op de lage begroeiing. Nachtvorst aan de grond dus. Ik word wakker met een magnifiek uitzicht op de opkomende zon, die mij dan ook al vroeg wekt. De yoga sla ik over, daar is het echt veel te koud voor, mijn handen zijn bevroren. Ik probeer mezelf warm te bewegen, de stijfheid uit mijn gewrichten te krijgen als ik mezelf klaarmaak voor vertrek. Nog eenmaal kijk ik achterom naar mijn fijne, veilige kampeerplek zo diep weg van alles en iedereen. “Dankjewel, voor het veilige onderkomen”, zeg ik voordat ik weg loop. Intussen is het mijn gewoonte om de plek, het Universum, Moeder Natuur, God of hoe je het ook wilt noemen te bedanken voor veilige nachten. Tijdens mijn tochten ervaar ik de kwetsbaarheid en nietigheid van ons bestaan, waar vanzelfsprekendheid niet meer bestaat en ik niets voor lief neem.

Groene golven

Het duurt nog tot 11u voor ik eindelijk weer een beetje warm word. De harde wind van gisteren is er nog steeds, afhankelijk van waar ik loop. Soms beschermt de berg me tegen de wind, op andere plekken beukt de wind me er bijna vanaf. De route gaat eerst verder omhoog, om vervolgens een tijdlang relatief vlak te lopen over een breed grindpad. Wat een opluchting en contrast met de vorige dag! Het pad is goed begaanbaar en heeft weinig hoogtemeters. Het landschap blijft hetzelfde en weinig afwisselend, met veel naaldbossen die de herhalende bergen vullen. Als groene golven in een bomenoceaan, wisselen de bergen elkaar af. Hier en daar hebben de bergen steile rotswanden halverwege of bovenaan de bergen. Het gebied is ontzagwekkend weids en uitgestrekt, met naar alle kanten toe alleen maar de stompe bergruggen en groene naaldbossen. Geen wegen, geen huizen, geen enkel teken van beschaving. Op sommige momenten kan ik de zee zien, waar ik nu relatief bij in de buurt loop. Grandioos!

Geiten

Van de 3,5 liter water die ik gister had meegenomen, is nu minder dan 2l over. Dat is weinig om zowel vandaag als morgen mee te moeten doen. Het scheelt dat het niet meer zo warm is en ik relatief weinig hoef te drinken, maar alsnog moet ik goed rantsoeneren in het geval ik geen water meer tegenkom. Op de kaart heb ik een bron aangegeven gezien, maar het is vaker voorgekomen dat bronnen en rivieren droog staan, dus kan ik er niet op rekenen. Dat betekent heel zuinig doen met mijn watervoorraad. Van alles wat ik bij me heb, is water het allerbelangrijkste. Het pad kronkelt verder door de groene heuvels, en na een paar uur hoor ik bellen: vee! Naarmate ik dichterbij kom zie ik een kudde witte geiten, verspreid over de omgeving. Nergens zie ik een boer of een herder, of iets van een boerderij. Maar waar geiten zijn, moet toch ook water in de buurt zijn? Ik probeer te ontdekken of er ergens een bron is, maar kom niks tegen. Ook het landschap en de vegetatie laten geen tekenen van water zien. Teleurgesteld loop ik verder, hoewel de geitjes wel een gezellige afwisseling op mijn pad zijn.

Water rantsoeneren

De route gaat verder, langzaam stijgend tot een splitsing van wegen, hoewel ik nergens een auto of andere tekenen van beschaving zie. Na de middag kom ik aan bij de bron, en hallelujah, hij stroomt! Vers bergwater kabbelt uit een onzichtbare bron uit de berg. Wat een godsgeschenk! Dolgelukkig vul ik mijn 2 flessen en drink terplekke zoveel als een kameel. Ik ben in mijn nopjes, want nu heb ik sowieso genoeg tot aan Cortes de Pallas, waar ik morgen zal aankomen. Soms begrijp ik niet hoe dit soort trails zijn bedacht om uit te voeren. De enige mogelijkheden qua overnachten is wildkamperen, en dan nóg vergt het veel plannen en uitdenken van de route. Water is nergens een garantie. Geen wonder dat er maar heel weinig mensen zijn die deze route lopen.

Koesteren in de laatste zon

Met heel wat kilo’s zwaarder loop ik vol vertrouwen verder de berg op. Na de volgende afdaling ga ik een kampeerplek zoeken, neem ik mezelf voor, want ik heb geen zin in weer een hele lange dag. Dan ga ik de dag erna zoeken naar een rustdag ergens. Na de afdaling bereik ik een dal met een ruïne, waar ik de rest van de middag lekker niks doe. Chillen, genieten van de warme zon, schrijven, lezen, thee drinken (hoera voor voldoende water!) en verder niets.

Zo half oktober hier in de bergen verliest de zon snel haar kracht en warmte, en is elke zonnestraal een welkome warme streling. Zodra de zon achter de bergen is, koelt het snel af. Elke dag komt dat moment eerder. Vorig jaar liep ik eerder in het jaar, en kon ik de avonden nog weleens buiten doorbrengen. Nu merk ik dat het algauw te koud is, en ik liefst mijn tent in duik om de warmte op te zoeken. Warm in mijn nestje kijk ik nog een gedownloade serie op mijn telefoon en lees mijn boek uit. Ik ben zo dankbaar voor de bron die ik vanmiddag vond, omdat ik mezelf daardoor kan trakteren op een hete kop thee.

Het bericht Spanje gr7 dag 18 / 47 Bolbaite – Teresa de Cofrentes verscheen eerst op Struin Stories.

Kou en wind op 2000m hoogte

De kou valt mee ’s nachts. Wel trek ik mijn slaapzak over me heen terwijl ik mediteer en mijn ontbijt klaarmaak. Ik zit nog aan mijn ontbijt als de werklui vrolijk zwaaiend weer het terrein op komen rijden. Ik grinnik, het voelt best gezellig zo. Niet veel later loop ik het terrein af en ga op pad, waar ik klim tot zo’n 2000m. Het is flink bewolkt en er waait een straffe wind, die me dwingt me warm aan te kleden, inclusief handschoenen en buff. Al mijn meegebrachte spullen zijn intussen gebruikt, dat is een fijn idee, ik heb ze niet voor niets meegenomen. De wolken ontnemen me het uitzicht vanaf de berg, maar wel zie ik vlakbij een groot hert met idem gewei over de berg rennen. Iedere keer ben ik opnieuw onder de indruk van de schoonheid van het wild dat ik tegenkom.

Een refugio om te schuilen

Elk moment dat de wind even gaat liggen, is een verademing. Het constante ruisen en de kou zijn vermoeiend. Tot mijn verrassing kom ik op het hoogste punt, op 2030m, een refugio tegen: een berghutje die open is. Binnen is niet veel meer dan betonnen banken, een tafel en een vuurplaats. Vanuit de deuropening kan ik beschut zitten en over de inmiddels opengetrokken valleien voor me heen kijken. De zon doet zijn best om af en toe zijn gezicht te laten zien, maar het blijft koud. Zittend in de deurpost eet ik mijn lunch van wraps met de laatste kaas en kook water voor thee om op te warmen. Ik volg nog steeds het brede stenen pad die ik gisteren vanuit het dorp ben opgelopen. Prima begaanbaar, heel fijn om mijn voeten weer te laten wennen na alles wat ik ze eerder heb aangedaan. Na de berghut sla ik een smaller paadje in waarin ik slingerend afdaal.

Vergane glorie langs de route

Ik ben bij de picknicktafels aangekomen waar ik misschien blijf om te slapen, maar ik twijfel nog, dus ik ga eerst maar schrijven. Ik loop toch maar door. De plek blijkt toch minder beschut dan ik dacht. De wind koelt me af en ik krijg het koud, dus besluit door te lopen om het warm te krijgen en wat hoogte te verliezen, waar het misschien minder ijzig voelt. Afdalend naar zo’n 1400m wordt de temperatuur inderdaad aangenamer. Hier kom ik aan bij het eindpunt van de etappe uit het boekje, een plek waar in vroeger tijden een sjiek hotel stond en het beginpunt markeerde van diverse wandelroutes. Nu staan de gebouwen te verpauperen, groeit er mos op de tennisbanen en staat het zwembad leeg. Op het terrein zijn echter wel mensen aan het werk, misschien willen ze de boel opknappen. Dat verkijkt echter mijn kansen op ongezien kamperen, dus loop ik nog even door. Het pad volgend, spot ik een mooi vlak stuk, iets boven het pad, waar ik mijn kamp maak voor vannacht.

Onverwacht bezoek

Het is nog vroeg, en ik lees op mijn gemak, liggend onder de bomen, als ik ineens een hard ‘bruuuuh’ hoor vlak bij me. Ik schrik me rot, en verwacht half iemand naast me, die me komt vertellen dat ik in overtreding ben. Als ik mijn hoofd naar links draai is er niemand in de buurt, maar staat er wel een groot mannetjeshert op een paar meter afstand naar me te kijken. Zijn uitroep klinkt verontwaardigd, alsof ik op zijn plek zit. Wat trouwens niet ondenkbaar is, gezien de vele keutels die ik net heb weggetrapt voor ik mijn tent opzette. Het hert blijft me in de gaten houden, terwijl het langzaam wegloopt, af en toe brullend (of burlend?). Niet veel later spot ik een tweede hert, een vrouwtje, op iets meer afstand. Zijn vriendin, vermoed ik. Samen besluiten ze dat ze nu op veilige afstand van me zijn, en grazen op hun gemak, waarmee ze me de gelegenheid geven van hun aanwezigheid te genieten. Dankbaar voor dit geschenk kijk ik het tweetal na tot ze dieper in de bossen zijn verdwenen.

Het koelt hier ook snel af, dus duik ik op tijd mijn tent in, lekker warm. Ik plak, stink en ruik mezelf. En de geur is niet mals. Toch val ik eerder in slaap dan gedacht, en ben nog steeds vermoeider dan ik denk, ondanks de recente rustdag.

Het bericht Spanje gr7 dag 25 Sierra de Baza verscheen eerst op Struin Stories.

Storm

Ik zwalk over de weg, waarbij ik probeer te voorkomen me te ver de weg op te laten blazen met het tegemoetkomende verkeer. Ik zwaai met mijn hoofdlampje op de felste stand om aankomend verkeer te waarschuwen voor mijn aanwezigheid. Vaak zien de automobilisten me pas op het laatste moment, waarna ze met een ruk aan hun stuur om me heen slingeren. Dikke, donkere wolken rollen van de bergen af, een dreigend tafereel die zich ophoudt op mijn route. Ik volg de autoweg verder omhoog, waar ik de GR7 tijdelijk verlaat om een omweg te maken naar El Torcal. Ik heb de hoop dat het zal opklaren als ik daar eenmaal ben.

Uitstapje naar El Torcal

Het wordt inderdaad wat lichter en de wind lijkt af en toe wat meer te gaan liggen. Het extra lusje bedraagt minstens 7km en gaat echter precies de dikke donkere wolkenmassa in. Het omhoog lopen kost me meer tijd dan gedacht. Eenmaal op een parkeerplaats gaat het pad over in een wandelpad dwars door het natuurgebied richting het bezoekerscentrum. De natuur is hier schitterend, bijna buitenaards, met zijn grijswitte stenen en rotsen, die soms als enorme platte schijven op elkaar gestapeld lijken, alsof reuzen hier potjes jenga met elkaar hebben gespeeld. Op andere plekken steken de rotsen weer als scherpe tanden omhoog.

Steenbokken

Als de wind wat is gezakt, zoek ik een vlak stukje waar ik ontbijt met havermout en warme koffie. Het is guur, en vandaag heb ik voor het eerst echt warme kleren aan. Ik ben blij met mijn lange mouwen en warme trui, en warm mijn handen aan mijn koffiemok. De wolkenflarden die tussen de bergen en rotsen glijden, geven de omgeving een sinistere uitstraling. Na mijn pap en koffie, pak ik de boel weer in, poets mijn tanden en vervolg mijn pad omhoog. Als ik bijna boven ben, zie ik ineens een steenbok, met grote krullende hoorns, die me nieuwsgierig aankijkt vanaf zijn rots. Na een tijdje doemt hij ineens weer op tussen de stenen, heel dichtbij nu, totaal niet onder de indruk door mijn aanwezigheid. Twee steenbokken zie ik, die lijken te poseren voor mijn foto, voor ze ervandoor rennen. Het uitzicht vanaf de top richting het bezoekerscentrum is fenomenaal, het lijkt wel of ik op een andere planeet ben. Het landschap heeft iets vreemds, buitenaards, met hier en daar een soort stenen pilaren en steenschijven. Ik verwacht hier elk moment een dinosaurus of maanmannetjes.

Behoefte aan een praatje

Bij het bezoekerscentrum is het gedaan met de stilte en de rust: hier worden busladingen scholieren en toeristen afgezet. Ook rijden er bussen heen met trailers vol fietsen, waar de mensen enkel de afdaling naar beneden toe hoeven te maken. Ik wurm me door de warme lijven naar binnenin het café, waar de ramen beslagen zijn door het kille, vochtige weer buiten en de warmte binnen. Als ik terugkom met koffie bij de tafel waar ik mijn tas heb gezet, zitten er twee Engelse dames op mijn plek. Ik schuif bij ze aan en merk dat ik de behoefte heb om even te kletsen. Iets dat ik normaal gesproken eerder uit de weg ga. De vrouwen fietsen samen door Andalusië en hebben het zwaar gehad met de warmte. Ik kom relatief veel fietsers tegen, en sowieso veel Engelsen in de dorpen. Ik laat ze de steenbok van de foto zien, die ik net het gezien, nog vol van het enthousiasme om wild van zo dichtbij tegen te komen.

De eerste (en laatste) hiker op mijn tocht!

De terugweg loop ik via het asfalt naar beneden toe, en ik zie dat het op de route van de heenweg nu ook druk met dagjesmensen is. Tevreden dat ik die drukte heb gemist, en dat de storm eindelijk lijkt te gaan liggen, geniet ik van de omgeving terwijl ik mijn route terugzoek naar de GR7. Hier kom ik na een paar uur mijn allereerste en tevens laatste medewandelaar tegen, een langeafstandshiker die de andere kant op loopt. Hij heeft in de afgelopen 1,5 jaar de E4 gelopen, zo’n 11.000km, een monsterprestatie, en hij is nu bijna aan het einde van zijn route, met Tarifa als eindbestemming. Ik ben als een kwispelend hondje zo enthousiast om iemand tegen te komen en wil alles van hem weten! Als we later afscheid nemen, komen er nog duizend vragen op die ik had willen stellen.

Vrachtwagen

De man, mijn leeftijd, heeft een imposante wilde baard ontwikkeld tijdens zijn tocht, en loopt in typische hiker kleding en draagt een hoed. Ik vergeet te vragen waar hij vandaan komt, maar misschien verraad zijn Franse accent het. Hij heeft af en toe wat weken van rust gepakt, en had een milde winter toen hij in de buurt van Hongarije trok, wat het lopen in de winter goed te doen maakte. Hij draagt enkel een kleine rugzak met een slaapmatje eronder geknoopt. Daarbij vergeleken lijk ik een vrachtwagen met al mijn spullen. Aan zijn tanden te zien heeft hij maar weinig zelfzorgproducten ingepakt.

Schurend imago

Naast hem voel ik me ineens een prinses op de erwt, een luxepaardje. Ik zag mezelf altijd als avontuurlijk, maar de afgelopen dagen ben ik daar een beetje op teruggekomen bij mezelf. Zeker nu ik naast hem sta, voel ik me helemaal niet zo avontuurlijk. Langer dan 1 nacht wildkamperen achter elkaar, is me nog niet gelukt. Terwijl ik me had voorgenomen, heb verkondigd, dat ik vooral zou wildkamperen, en zo veel mogelijk zelfvoorzienend ging reizen. Ik merk dat dit schuurt, en dat ik ergens graag aan dit beeld, dit imago dat ik mezelf heb aangemeten, wil voldoen, maar dat de praktijk me ook heeft laten ervaren, dat de realiteit anders is. Dat ik gewoon behoefte heb aan schoon zijn en goed slapen. Moet ik per se zo minimalistisch en spartaans mogelijk reizen? Of mag ik ook mijn eigen verwachtingen bijstellen? Ik hoef me toch aan niemand te verantwoorden? Waarom vind ik het dan zo lastig? In mijn hoofd ben ik al mijn spullen aan het langslopen en aan het verdedigen waarom ik die écht wel nodig heb. Een extra foliemat onder mijn slaapmat? Omdat ik mijn slaapmat wil beschermen tegen lekkage. Een extra zeiltje onder mijn tent? Omdat ik mijn tent wil beschermen tegen beschadigingen. Al die kleding? Het zekere voor het onzekere, ik ben een koukleum. Hier zit blijkbaar een gevoelige snaar, een zogenaamde bubbel. Een onverwerkte ervaring. Interessant om verder te onderzoeken.

Van alles vinden

Ik loop verder, richting een goedkoop hotel dat ik heb gezien. Om daar te komen moet ik een tijdlang parallel aan een randweg lopen en vervolgens een snelweg oversteken. Maar hoe ik ook kijk op de kaart en mijn navigatie, ik kom er niet uit hoe ik moet lopen. Ik neem mijn verlies en ga onverrichte zaken weer terug richting de route, waar een ander, duurder, hotel staat om een kamer te boeken. Deze beslissing blijft de rest van de dag en de dagen erna aan me knagen, vooral na de ontmoeting met de andere hiker. Het voelt als verraad naar mezelf, maar ook als onnodig. Als geldverspilling en iets dat ik moet verantwoorden naar de buitenwereld. Zoveel heb ik niet gelopen vandaag, ik had best kunnen wildkamperen.

Intern conflict

Het blijft een intern conflict waar ik geen vrede mee krijg. Als ik eenmaal in het hotel aankom, kan ik daardoor maar moeilijk genieten van de luxe. Ik spreek met mezelf af dat ik de komende tijd echt vaker ga kamperen en wat langere afstanden ga afleggen. Als een goedmaker voor de onnodige uitgaven. (Pas veel later begrijp ik dat dit ook te maken heeft met mijn schuldgevoel dat ik dit doe, terwijl Steef thuis is. Iedereen heeft hier wel een mening over, en vaak ten gunste van Steef, wat mij gevraagd of ongevraagd in de positie plaatst om verantwoording over mijn keuzes af te leggen. Ik heb daar veel moeite mee gehad omdat ik het ook niet goed kan verklaren waaróm ik dit wil doen of waarom het nodig is. Vanuit dit vermeende schuldgevoel wil ik zo min mogelijk tot last zijn en de tijd die ik heb maximaal efficiënt benutten. Wat ik onbewust heb vertaald in zo min mogelijk geld uitgeven omdat het gezamenlijk geld is, en zoveel mogelijk afstand maken in de tijd die je hebt, omdat die tijd als zeer kostbaar voelt.)

Slapen is een uitdaging

Het slapen gaat niet vanzelf. De kamer ruikt alsof er iemand een paar flessen eau de cologne heeft stukgeslagen en het textiel in parfum is gewassen. De geur is zo indringend dat ik er niet aan kan ontsnappen en niet door kan slapen. Een handdoek over mijn kussen om de indringende parfumlucht te dempen, helpt vrijwel niet. Een raam open is geen optie: de snelweg waar het hotel langs ligt, en de geluiden van andere hotelgasten om me heen houden me uit mijn slaap. Het is te warm, en ik ga mijn bed opnieuw uit om de airco aan de praat te krijgen. Binnen slapen geeft me het gevoel opgesloten te zijn, het benauwd me, er is geen luchtstroom, niets. De airco werkt niet. Na een half uur ga ik er voor de zoveelste keer uit, nu op zoek naar oordoppen. Eindelijk heb ik voldoende rust om in slaap te vallen, maar word regelmatig wakker van spierspasmes en krampen. Magnesiumtekort. Morgen mijn tabletten niet vergeten. Ik put mijn lijf uit en geef het te weinig terug. Gisteren wilde ik een salade eten, ik heb zo’n zin in verse groenten steeds, maar het restaurant was die dag gesloten en serveerde enkel simpele broodjes met ham. Voldoende vers eten blijft een uitdaging.

Ik ben oké…

Ik mediteer opnieuw met ‘ ik ben oké’ en mijn lichaam reageert weer fysiek, het grijpt me naar de keel. Pas later in de meditatie ontstaat ontspanning. Een volgende keer dat ik hiermee mediteer ervaar ik minder fysieke weerstand, maar vooral mentale weerstand: ‘ik ga toch maar de koan doen, dit werkt niet, etc.’ Er komt veel verwerking van de afgelopen dagen langs, en ervaar haast in mijn lichaam als ik andere mensen eerder hoor vertrekken dan ik als ik in een hotel slaap.

Het bericht Spanje gr7 dag 11 Villanueva del Cauche verscheen eerst op Struin Stories.

Als om 6u mijn wekker gaat, voel ik geen angst meer om gesnapt te worden, de nacht zit er immers al op. Ik mediteer, eet mijn ontbijtje, breek mijn tent op en om 7.45u ben ik alweer aan het lopen.
De ochtenden zijn misschien wel het mooiste moment van de dag. Het opkomende licht, dat de wereld in een soft focus zet, nog slaperig, onscherp. De werkelijkheid aan onze eigen interpretatie overlatend, onze eigen illusies. De kleuren zijn zacht, zonder harde lijnen, die een dromerige toestand creëren, gelijk opgaand met het ontwaken van de mensen die ook nog niet zo scherp zijn aan het begin van de dag. Waarin de heuvels, heuvel na heuvel steeds verder vervagen aan de horizon. In allerlei rood, oranje, bruine en roze tinten. Een ontwakende wereld waarin de warmte nog vriendelijk en mild is. Alles is een stuk toleranter in de nazomerochtenden in Andalusië, nog vol beloftes. De ochtend is als als een wiegende moeder die teder en liefkozend fluistert: ‘doe maar rustig aan, je mag nog eventjes blijven liggen’.

Ubrique

Rond 9.30u kom ik in Ubrique, een stadje van formaat waar ik bij de eerste kraan die ik tegenkom een kattenwasje doe en mezelf op de hoek van een straat afspoel met het koude water. Ik vind een supermarkt en doe de nodige boodschappen. Op het randje voor de supermarkt eet ik direct een appel, wat magdalena cakejes en een chocoladereep om plek te maken in mijn tas. Met een loodzware tas vervolg ik mijn weg, die door Ubrique naar boven loopt.

Het Romeinse Pad

Na Ubrique begint het Romeinse pad naar Benaocaz. Ik weet niet waarom dit ‘pad’ geroemd wordt, het is misschien eerder berucht. Ik dacht dat de Romeinen een geciviliseerd volk waren, maar als voor hen een pad gelijk staat aan een paar kuub keien een heuvel afwerpen en het vervolgens als ‘wandelpad’ bestempelen, dalen ze behoorlijk in mijn achting. Ik breek zowat mijn enkels over de ongelijke grote keien, spontane blaren dienen zich aan en mijn gewrichten krijgen de nodige klappen en rare verdraaiingen te verwerken. Het is een ellendig, lang, oneffen, frustrerend ‘pad’. Na iedere bocht draait hij verder omhoog (‘surprise!’) en ik vervloek de Romeinen met hun ´befaamde pad´ met enige regelmaat.

Benaocaz

Eindelijk kom ik dan aan in het slaperige, witte dorpje Benaocaz, waar het pad gelukkig eindigt. Op het zonnige plein eet ik mijn lunch op een bankje in de schaduw. Ik trek mijn schoenen en sokken uit om ze even bij te laten komen na deze martelgang naar boven toe. De koele, gladde stenen van het plein voelen aangenaam tegen mijn rood uitgeslagen voeten. Voordat ik verder ga, smeer ik mezelf dik in, want de zon schijnt ongenadig fel vandaag. Gelukkig staat er een windje, want het is verzengend heet, zelfs met de wind. Het zweet druipt langs mijn armen en slapen en valt van mijn ellenbogen op mijn benen. Ik stel me voor dat de druppels zweet strepen trekken door het spoor van vuil dat zich inmiddels ophoopt op mijn lichaam. Ik verlang naar een douche, maar mijn geduld wordt op de proef gesteld, want vannacht zal het wederom wildkamperen worden.

30 sept 2023

Ik kom in een schattig wit dorp, Villaluenga del Rosario, via een brede laan die wordt geflankeerd door hoge palmbomen. De dorpskern is een klein pleintje, ingeklemd tussen hoge witte huizen. Er is een café open, en een derde van het plein wordt momenteel in beslag genomen door een podium waar een man de installatie aan het opbouwen is. Ik kies een tafeltje in het midden van het pleintje, waar mijn bezwete lijf direct natte plekken op het plastic stoeltje maakt. Ik maak van de gelegenheid gebruik om te schrijven en van een drankje te genieten. Ik geniet van de mediterraanse sferen, waar mijn lichaam steeds meer aan de hitte begint te wennen en ik steeds meer mijn draai vind in het onderweg zijn.

Op mijn gemak bekijk ik de uitbater, die nonchalant een doekje over de tafeltjes haalt, en af en toe tegen de deurpost van zijn cafe leunt. Zijn armen over elkaar heengeslagen, rustend op zijn dikke buik. Zijn wilde, donkere snor en fronsende voorhoofd geven hem het uiterlijk alsof hij zo één van de verhalen van Annie M.G. Schmidt is uit gewandeld. Af en toe nemen er mannen op leeftijd plaats aan een van de tafeltjes, drinken een biertje, en vervolgen dan hun weg. Het ritme en tempo hier is niet te vergelijken met wat ik ken van mijn leven uit de Randstad. Het helpt me om tot rust te komen, steeds een beetje meer. Ik voel me rijk dat ik hier ben en dat ik dit kan doen.

Bergopwaarts

Op wolkjes verlaat ik het dorpje en vul mijn flessen eerst nog bij een ander café, aan de rand van het dorp. Een man spreekt me aan als hij mijn grote rugzak ziet. Nieuwsgierig vraagt hij naar mijn tocht en vertelt dat hij jaren eerder een vergelijkbare tocht door dit gebied heeft gemaakt. Als hij doorkrijgt dat ik deze tocht alleen loop, roept hij hoe bijzonder dat is en wenst me veel geluk. De jongen achter de bar geeft mijn gevulde flessen aan, en ik zwaai de man gedag als ik het café uitloop. De route vervolgt direct bergopwaarts, een voorbode van wat komen gaat.

Weidsheid en bergmassief

Puffend en nat van het zweet kom ik boven, waar ik spontaan even mijn adem inhoud als ik het uitzicht zie. Een gigantische, lege vlakte opent zich voor me, als een woestijn, met aan de overkant van die vlakte een rotsig bergmassief die uit het niets oprijst. Met open mond vergaap ik me aan de weidse pracht, en voel ik me als een blije puppy die zin heeft om uitgelaten te worden. Mijn route gaat dwars over de vlakte, regelrecht het bergmassief over. Kwispelend drentel ik naar beneden, op naar de overkant. Op de vlakte is nergens schaduw. Er groeit geen boom, geen enkele plant, er is enkel de uitgestrektheid van een harde, zanderige grond. Zover mijn ogen kunnen zien, is er enkel zand en stof, geen mensen, bebouwing of verkeer. Later hoor ik dat er in Andalusië ook regelmatig Westerns zijn opgenomen, en inderdaad krijg ik veel associaties met de woestijnen uit de VS of Australië.

Mijn lichaam past zich aan

De zon brandt vandaag iets minder ongenadig, wat een zegen is voor mijn verbrande benen. Mijn lichaam past zich elke dag een beetje meer aan, aan de omstandigheden waaraan ik het blootstel. Ik maak langere dagen zonder helemaal kapot te zijn aan het einde van de dag. Inmiddels heb ik nu wat energie over om een beetje te lezen voor ik in slaap val. De rugpijn komt wat later op de dag en de zon verbrand me minder snel. Tijdens onze tocht door Bosnië merkte ik dit ook. Daar kreeg ik de indruk dat ik sneller verbrande als ik een zonnebril droeg, alsof mijn lichaam dan gefopt wordt door de informatie die via mijn ogen binnenkomt. Ik draag deze reis geen zonnebril, maar alleen een pet.

Genieten van de fenomenale natuur

Lopend over de vlakte, word ik omringd door Karstbergen. Het paadje is niet meer dan een platgetreden stukje grond, nauwelijks te onderscheiden van de omringende omgeving, dwars door het gigantische niks. Ik zie niet waar het pad de bergen in gaat, maar een ding staat vast: dit wordt klimmen! Sneller dan verwacht sta ik onderaan de berg, waar het pad zigzaggend omhoog kruipt, mij geduldig dragend als ik me hijgend en tollend een weg naar boven baan. Bovenaan de berg komt de GR7 samen met een andere GR route die beiden richting Ronda gaan. Ik geniet van de prachtige uitzichten tijdens het klimmen, en ook als ik bovenaan ben, is de natuur prachtig, met hun grillige bergen die steil vanuit de grond oprijzen, als reusachtige tanden. Ik stel me voor hoe dit ooit is ontstaan, tijdens het schuren van aardplaten over elkaar heen, of het met kracht opstuwen van de aardkorst, om het tot de definitieve vormen van nu te transformeren.

Nog meer wild

Aan deze kant van de berg zijn er meer bossen, en laaf ik me af en toe in de schaduw van hun bomen. Opnieuw ben ik getuige van herten, die op een paar meter van me vandaan hun weg zoeken. Eerder deze week zag ik een beest, een soort grote marmot, het deed me denken aan een bever. Hij stond op zijn achterpoten naast een stammetje en leek totaal niet onder de indruk van mijn aanwezigheid. Ik ervaar het als een groot geschenk dat ik zoveel wild van dichtbij mag bekijken nu ik voor langere tijd in de natuur leef. De drukte van de stad en toeristische plekken lijk ik al ontwend te zijn. Steeds als ik thuiskom van onze vakantie merk ik dat ook. Ineens erger ik me dan (meer) aan de drukte van de stad en de prikkels overweldigen me bijna.

Mijn lichaam als voertuig

Hier, op mezelf, buiten in de natuur kom ik in een andere staat van zijn. Zuiverder, meer kernachtig. Ontdaan van allerlei ruis en sociale lagen, los van allerlei afleidingen. Ik ervaar mijn lichaam nu echt als mijn voertuig en vind het fascinerend om te ervaren wat het voor me doet, waartoe het in staat is en hoe goed het herstelvermogen is. Soms voelt het alsof mijn lichaam bijna automatisch het werk doet en ik de gelegenheid heb om ‘uit mijn lichaam te treden’ , ik vertoef dan ergens tussen gedachten en puur gewaar zijn, als de toeschouwer van dit hele gebeuren.

Schoongelikte lepel

De dag vordert en ik herhaal wat ik gisteren deed: eerst eten en dan pas een kampeerplek zoeken. Zittend op een grote steen tussen de dennenbomen eet ik chili con carne uit een blikje en neem niet eens de moeite om het warm te maken. Het is te warm om te koken en warm te eten. Voor de vitaminen roer ik er een verse paprika doorheen. De bossen zijn hier stil, de enige geluiden zijn het ruisen van de bomen en af en toe het geschreeuw van een roofvogel wat verder weg. De chili smaakt als een feestmaal, en ik lik mijn lepel zo goed mogelijk schoon bij gebrek aan afwasmogelijkheden. Ik ben de schaamte voorbij. De afgelikte chililepel gaat zonder aarzeling morgenochtend weer de koffie en havermout in. Ik maak me niet meer druk over dit soort futiliteiten.

Mezelf steeds meer vergeten

Ik kan mezelf niet zien, en dat doet iets mafs met me. Hoe langer ik niet geconfronteerd wordt met mijzelf, hoe meer ik mijzelf vergeet. Ik ben niet meer bezig met mijn uiterlijk, hoe mijn haar zit, dat mijn haartjes op mijn benen langer groeien dan ik normaal toelaat in de zomer, dat ik misschien voor gek loop als ik ‘s avonds een legging onder een korte broek draag. Ik denk er niet eens meer over na. Ik vergeet mezelf meer en meer, hoewel ik me tegelijkertijd heel bewust ben van mijn lichaam die dienst doet. Alsof mijn identiteit en ego oplossen, en ik meer en meer samenval met de ervaring. Ergens voelt het als een bevrijding, een zorg minder. Ik hoef geen rekening te houden met de sociale context, gedragscodes en oordelen van mijzelf en anderen.

Zoeken naar een kampeerplek

Als ik verderloop laat ik het bos algauw achter me, waarna ik een ruig en stenig gebied binnen wandel, met de Karstwanden links en rechts van me. Het is in feite een zeer brede kloof waar ik doorheen loop. Oei, dit gaat niet makkelijk worden om een slaapplek te vinden. De zon is al aan het ondergaan, en trekt mijn schaduw meter ver voor me uit. Ik schiet een wens het universum in, om binnen een half uur een beschutte, veilige, ongeziene plek te vinden om te kamperen. Een beetje zenuwachtig loop ik door, terwijl mijn ogen de omgeving afspieden. Vlak voordat ik de bebouwing weer inloop, spot ik een plek dat aan mijn eisen voldoet, hoewel het redelijk in het zicht ligt. Ik gok het erop.

Lekker blijven plakken

De geitenkeutels en prikkelplantjes schop ik zoveel mogelijk weg. Gauw zet ik mijn tent op en maak me klaar om naar bed te gaan. In mijn pannetje maak ik een sopje waar ik me met mijn schuursponsje provisorisch mee was. Poedelnaakt sta ik in het afnemende licht die de hemel paars en oranje kleurt tussen de machtige bergwanden. Talloze gieren vullen de lucht boven mij en cirkelen op de warme windstromen van de schemering. Ik droog me af en hoop dat ik was beter slaap nu ik wat schoner ben, maar dit blijkt ijdele hoop, ik plak nog steeds. Vaak heb ik moeite om in slaap te vallen, omdat het nog zo warm is en ik zo vies plak. Het plakken van mijn lichaam is echt een groot irritatiepunt. Mijn armen aan mijn gezicht of bovenlijf, het plakken van mijn bovenbenen op elkaar, het nare gevoel dat de slaapzak vastplakt aan mijn ongewassen lijf, bah. Ik probeer zo stil mogelijk te liggen om het gevoel te vermijden, maar ontkom er niet aan om veel vaker dan ik zou willen te draaien, omdat mijn gewrichten pijn doen na een poosje op mijn zij te liggen. Ik slaap die nacht daarom matig.

Het bericht Spanje gr7 dag 6 Montejaque verscheen eerst op Struin Stories.

Bij het grindpad overwegen we de opties. Het grindpad volgen is geen optie, die leidt nergens heen, het is een doodlopend pad tot diep in de bossen, een richting op waar we totaal niet heen moeten en waar geen enkele bebouwing is. De enige opties zijn teruglopen, wat nog uren zal kosten en waarbij we letterlijk terug bij af zullen zijn, of de gps volgen en grofweg in de richting lopen waar we heen moeten. Hier heb ik af en toe een beetje ontvangst en zie ik op google maps dat er hemelsbreed op zo’n 300m verderop een groter pad moet liggen. Een pad die naar dorpen zal leiden. We balen gigantisch en voelen ook een behoorlijke druk: welke optie we ook kiezen, ze zijn beiden waardeloos. Ik wil het liefst zo snel mogelijk richting bewoonde wereld, maar durf niet goed de bossen in en van het pad af.

Optrekkende mist en onzekerheid

Zo staan we te dubben, terwijl de mist verder optrekt en een kilte met zich meebrengt. Het lijkt alsof het al schemert. Uiteindelijk hakken we de knoop door en wagen het erop: het kan nooit ver zijn door het bos om bij het pad te komen, we moeten even de schouders eronder zetten en doorzetten. Hier en daar zit graffiti op de bomen wat aangeeft dat er in het verleden houthakkers actief zijn geweest, waaruit ik concludeer dat landmijnen hier niet aannemelijk zijn. Maar ja, zekerheid hebben we niet…

Hachelijke onderneming

Eenmaal de keuze gemaakt, komen we er al snel achter hoe hachelijk onze onderneming is. Het bos is werkelijk een ondoordringbaar oerbos, waar al decennialang geen mens is geweest. Ik word bang en terwijl we dwalen, de gps van mijn horloge volgend die steeds weer lijkt af te wijken, vallen we allemaal stil en blijven we staan. Ik trek dit niet. Ik zie de kinderen ons bezorgd en afwachtend aankijken, zij en ik net zo goed hebben behoefte aan vastberadenheid, aan daadkracht en duidelijkheid om het veilige gevoel te waarborgen. Het lukt mij nu niet, en ik geef steef mijn horloge: ‘ik heb leiding nodig, alsjeblieft, neem jij mijn horloge met gps, en neem de leiding, zeg waar we heen moeten. En als je het niet weet doe je maar alsof, maar vertel alsjeblieft wat we nu moeten doen.’

‘Iemand moet de leiding nemen’

In een vergelijkbare situatie ben ik nog nooit van mijn leven geweest, en het verrast me dan ook hoe we hier met elkaar op reageren. Maar tijd om te reflecteren op dat moment heb ik niet. Ik wil hier weg, ik wil mijn kinderen hier weg hebben. Met Steef voorop, volgen we in een lijntje, lopend in elkaars voetstappen. Het bos is ondoordringbaar, met planten die ver boven onze hoofden groeien, prikkelplanten die we wegslaan met onze stokken en houten stammetjes die we vinden. Een zeis en kapmes hadden hier geen overbodige luxe geweest. Nu Steef de leiding neemt, en de rust bewaart, zakt de paniek en angst een beetje, en komt er ruimte om elkaar op te peppen, te motiveren, te helpen.

Teamspirit in stressvolle tijden

In zo’n stressvolle, onzekere situatie ben ik tegelijkertijd zo onder de indruk van de kinderen, dat ze hun klagen en ongenoegens opzijzetten, en daarvoor in de plaats een prachtig groepsgevoel naar boven komt. We hebben elkaar nodig, en vormen een team. Mijn dochter houdt de planten opzij voor de anderen, mijn zoon helpt de jongste om over een stam heen te klimmen of juist van een rots af te komen, de jongste let goed op of iedereen wel bij elkaar blijft. Ze zijn ongelooflijk moedig en sterk.

Potentiële berenholen

Ik ben de pootafdruk nog niet vergeten, en om me heen zie ik duizend potentiële berenholen en verstopplekken van wilde dieren. We stappen over rotsblokken met tapijten van dik mos, die verhullen dat er tussen de rotsen soms gigantische spleten zitten. Als ik een volgende stap zet, zakt mijn been ineens weg, verdwijnt tussen twee rotsblokken die door het mos onzichtbaar was. Mijn been komt klem te zitten en ik klap met de rest van mijn lichaam naar voren, in één kaarsrechte beweging. Godzijdank de goede kant op, waardoor ik mijn knie niet verdraai, maar wel keihard stoot tegen de rots voor me. We schrikken ons kapot. Dit is dus wat er kan gebeuren. Gelukkig is het niet meer dan een beurse plek, ik heb geluk gehad dit keer. We proberen nog waakzamer te blijven met elkaar.

Onzichtbare aanwezigheid in de bossen

Steef roept dat we zijn kant op moeten, maar vanuit mijn positie achteraan zie ik hem al niet meer. Ik volg mijn kinderen voor me, die op hun beurt hun voorganger volgen. Steef is aanbeland bij een veld bedekt met brandnetels die tot onze schouders reiken. Zo goed en kwaad als het kan slaat hij een weg door de planten heen, maar we ontkomen er niet aan onze armen en benen compleet ten prooi te laten vallen aan de jeukende en brandende bladeren. In stilte spreek ik de bewoners van het bos toe, vooral de beren: ‘we komen in vrede, we zijn slechts passanten, gun ons een veilige doortocht. We zullen jullie met rust laten, laat ons asjeblieft ook met rust en laat ons veilig het bos doorkomen…’. Mijn blik soms van links naar rechts, de aandacht getrokken door schimmen of bewegingen aan de rand van mijn blikveld. Ik bemerk de onzichtbare aanwezigheid die heel duidelijk voelbaar is.

Vallen en opstaan

Met de obstakels op ons pad, waar geen einde aan komt, is er vaak geen tijd om angst te voelen. We moeten onze kop erbij houden. Het tempo ligt ontzettend traag, we vorderen stapje voor stapje. Na het brandnetelveld staan we ineens aan de rand van een afgrond, en kijken we de diepte in. Hier is geen mogelijkheid om rechtdoor te gaan zonder te pletter te vallen, waardoor we een heel eind moeten omlopen om verder te komen. De hemelsbrede afstand neemt vooralsnog enkel toe, in plaats van af. Op een andere plek glij ik uit in gladde modder op een schuin stuk, verlies mijn evenwicht en val hard op mijn zij. Ik krabbel beduusd overeind en voel alleen maar meer noodzaak om hier weg te komen.

We zijn kwetsbaar

Niet veel later klimt Fosse over een gevallen boom, en haalt zijn been open aan een uitstekende tak aan de stam. Hij gilt het uit, en ik voel opnieuw de paniek toeslaan. ‘Het zal toch niet… als er nu echt iets is, dan is het compleet foute boel. Geen bereik, geen mogelijkheid om überhaupt hulptroepen te laten komen’. Ik durf bijna niet te kijken naar wat er is, maar ik moet wel. Het valt gelukkig mee, een schamp op zijn been. Zijn reactie is vooral de schrik en opgekropte angst of spanning, vermoed ik. Wederom worden we gewezen op onze kwetsbaarheid en ik wijs iedereen erop dat we echt onze kop erbij moeten houden. Voorzichtig, voorzichtig!

Tergend traag

We vorderen traag, eindeloos traag. We slaan de planten weg, trappen ze plat, stampen met onze voeten op de grond, helpen elkaar bij steile stukken, hoge opstappen en over spleten heen. We zakken weg in diepe lagen bladeren, modder en mos, en houden elkaar en de omgeving scherp in de gaten. We zorgen ervoor altijd degene voor ons te kunnen zien.

Emotie eten

Eindelijk, na uren, roept Steef vanuit de groene plantenmassa waar hij ergens voor ons in is verdwenen: ‘Het pad!! Ik zie het pad! Ohhhh yes! Het pad, we zijn er bijna jongens!’’, de opluchting in zijn stem is het zoetste dat ik in tijden heb gehoord. We juichen terplekke, en direct erna roep ik: ‘koppie erbij jongens, juist nu, we zijn er nog niet! Niet overmoedig worden nu’. De schemering is al ingevallen en het zicht wordt steeds lastiger, maar de laatste meters wordt het pad inderdaad zichtbaar beneden ons, en vallen we elkaar daar doodmoe en opgelucht in de armen. We lachen en huilen tegelijk, wat een verschrikkelijk avontuur, dit doen we nooit meer! We ploffen neer op de grond, en kijken vanaf het pad terug het bos in, waar we zojuist uitkomen, en begrijpen er niks van hoe we daar in vredesnaam doorheen zijn gekomen. Maar het is ons gelukt, we hebben het achter de rug! Nog nooit ben ik zo blij en opgelucht geweest een pad te bereiken. Van de stress en spanning trekken we de tassen open, om de snackvoorraad te plunderen en even bij te komen. In recordsnelheid zijn de stukken chocola, snickers en nootjes naar binnen gewerkt.

Beren habitat

Dat we niet op wild zijn gestuit en geen beren zijn tegengekomen is een wonder. Dat besef heb ik terplekke, maar wordt versterkt als we later van locals horen dat we dwars door de hét habitat van de beren zijn gegaan. Het gevoel van de aanwezigheid was dus niet voor niets zo sterk. Het is maar goed dat we dat niet van tevoren wisten.

We willen hier weg

Half euforisch dat we deze benarde situatie achter ons kunnen laten, hervatten we de route over het pad met nieuwe energie. We kletsen uitbundig terwijl we de 30km inmiddels aantikken. We zijn nog altijd onderweg naar het monument in de bossen, waar we oorspronkelijk ons kamp wilden maken. Heel soms pikken we een signaal op via de telefoon en kunnen we google maps raadplegen, waarop we zien dat er in de buurt van het monument een weg moet zijn die richting een dorp gaat, waar in ieder geval een kerk staat. We hebben intussen allemaal schoon genoeg van de bossen en willen graag weer de bewoonde wereld in, om veilig in de buurt van bebouwing te kamperen. Of dat haalbaar is moeten we nog maar zien, want de avond valt langzaam in en we willen niet in het donker doorlopen.

Opnieuw een tegenslag

Het is intussen al 20u geweest als we op de plek aankomen waar het pad zou moeten zijn. In plaats van een pad is er niks, enkel begroeiing en bossen. Opnieuw haalt de gps en google maps een geintje uit met niet-bestaande paden. Ik wil het eigenlijk niet geloven, want dat betekent dat de route die we hebben geplot en al de hele dag volgen, compleet waardeloos is. Verloren staan we daar, op een open stukje naast het grindpad. Het begint te miezeren. Iedereen is moe, en deze tegenslag hakt erin als een moker. Ik wil de kinderen niet nog langer laten doorlopen, iedereen is moe en hongerig, we hebben vandaag al genoeg te verduren gehad. We besluiten hier terplekke te kamperen en de tenten neer te zetten.

Eten in de tent

Het open plekje is verre van vlak, en bestaat uit ondiepe kuilen en staat vol met onkruid. Met stenen, een zakmes en onze handen en voeten snijden, slaan, trekken en schoppen we alles zoveel mogelijk weg om een vlakke ondergrond te creëren. De twee tentjes passen nét naast elkaar, maar staan verre van ideaal. We krijgen helaas geen tijd om dit te optimaliseren, want de miezer slaat om in dikke regendruppels, en vlug zoeken we de droogte van onze tenten op. De kinderen in de hunne, wij in de onze. Onder de luifel bereiden we het eten: gedroogde pastamaaltijden en bonen met spek die we au bain-marie verwarmen. Het voelt knus en warm in de tentjes, met de roffelende regen buiten ons. We maken thee en de kinderen gaan moe maar met warme, gevulde buikjes hun slaapzakken in. Door alle spanning van deze dag en de vermoeidheid in onze benen slaapt iedereen al snel, in slaap gewiegd door het geruststellende getik op het tentzeil…

Het bericht Trektocht door Bosnië: verdwaald in de wildernis verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende ochtend word ik al 2 minuten voor de wekker wakker, perfect. We breken ons kamp af en gaan de watervallen bezoeken waar Martin Brod bekend om staat. We krijgen gezelschap van de campingzwerfhond die met ons meewandelt. Bij de watervallen kijken we onze ogen uit, maar krijgen niet veel tijd om hiervan te genieten, want de wolken breken open, en storten hun regen op ons. Ook begint het te onweren en moeten we ons haasten om regenkleding aan te trekken en de tassen in hun hoezen te stoppen. De campingzwerfhond heeft zich ook direct uit de voeten gemaakt.

Mali, onze tijdelijke vakantiehond

We schuilen voor de regen, maar trekken na een poosje de conclusie dat het voorlopig wel blijft regenen, dus gaan toch maar op pad. Hier haakt een andere zwerfhond aan bij ons gezelschap, die zich niet laat wegjagen door de regen. In Martin Brod lopen we maar liefst 3 keer verkeerd voor we de goede route vinden, waardoor we al 4km hebben gemaakt voor we überhaupt het dorp uit zijn. Uiteindelijk komen we op een echt wandelpad, die de berg opslingert tussen het natte gebladerte door. We zien een gigantische pad, die lijkt op een grote steen. Het pad slingert omhoog, en we puffen in onze regenkleding bij de eerste serieuze hoogtemeters van onze tocht. Het bos is sprookjesachtig en voelt heel oud. Het is duidelijk dat hier weinig mensen komen.

Wild in de bossen

De regen is intussen overgegaan in een zachte miezer, en tussen de felgroene beplanting hangen mistslierten over de weg. De wolken blijven laag tussen de heuvels hangen en ontnemen grotendeels het uitzicht. Het bos voelt mysterieus, oud. Ik hoor de bomen zachtjes fluisteren over onze komst, die voor hen net zo onverwacht is. Eindelijk stopt de regen, en breekt de zon weer door, die direct een warmte met zich meebrengt en daarmee de belofte voor een hete dag. In de stilte van de bossen herinner ik me weer dat hier beren en wolven leven en andere dieren die in het dichte woud huizen. Van de week hebben we al een groot hert zien oversteken, en de Hongaar vertelde dat hij een familie everzwijnen tegen het lijf was gelopen.

De stuipen op het lijf gejaagd

Onze zwerfhond loopt nog steeds met ons mee, en hebben we intussen Mali genoemd, wat zoveel als ‘kleintje’ betekent. Ik vraag me toch af wanneer hij besluit af te haken, want wij komen niet terug in Martin Brod. Af en toe rent Mali het bos in en begint dan hard te blaffen naar iets… Uit angst houd ik halt, in de veronderstelling zo een grommende beer uit de bosjes te zien springen als reactie op het geblaf. Iedere keer komt Mali echter weer kwispelend en vrolijk uit de bosjes terug, om ditzelfde grapje een paar minuten later weer te herhalen. Het bezorgt me keer op keer een halve hartverzakking.

Genieten van wilde, ongerepte natuur in Bosnië

We lopen richting Drvar, maar zullen daar pas morgen aankomen. Vanavond gaan we ergens wildkamperen op de route. Heel af en toe staat er een schamel huisje vlak bij onze route, die we vrijwel allemaal opzoeken om ons water steeds weer aan te vullen. Iedereen begroet ons hartelijk. Als we na de hoogtemeters boven komen, lopen we op een soort hoogvlakte in een meer open gebied. We genieten van de schitterende omgeving, de weidsheid en rijen opeenvolgende heuvels en bergen, zo ver je kunt kijken. Er is vrijwel geen bebouwing te zien. De heuvels kleuren groen en goudgeel van het zomergras. Vlinders in allerlei kleuren en vormen dartelen boven het gras, terwijl Mali vrolijk naast ons mee hobbelt en niet van onze zijde wijkt. We zien een onduidelijk bord dat het wandelpad Via Dinarica aangeeft richting Drvar, en besluiten deze te volgen. Algauw eindigt dit pad in het niks, en staan we in een groot open veld. Met behulp van mijn gps op mijn horloge probeer ik een pad te ontwaren in het heideachtige landschap, maar zonder succes.

Doodlopende paden

Ineens bekruipt me weer die angst, want ik besef dat we in een open vlakte staan, zonder pad, in een land met niet opgeruimde mijnen. De verantwoordelijkheid die ik draag als moeder naar mijn kinderen weegt zwaar. Wat doen we? We besluiten terug te lopen zoals we kwamen, en lopen in elkaars voetstappen. Bij een duidelijk autospoor besluiten we die te volgen in de richting van waar mijn gps naartoe lijkt te wijzen. En inderdaad, gelukkig komt deze uit op onze oorspronkelijke route. Wat een opluchting! Hier is direct ook een mooie plek om te lunchen. We rollen de foliematjes uit en trekken het eten uit de tassen. Ik kook water voor de noodles, Steef snijdt plakjes worst af, en we vullen een leeg blikje tonijn met water voor Mali, die zich hijgend laat neerploffen in het gras naast ons. Die arme hond weet nog steeds niet van wijken, en we voelen ons inmiddels verantwoordelijk om voor hem te zorgen, maar zijn tegelijkertijd bang dat hij dan nooit meer weggaat als we hem voeren.

Op naar een slaapplek

Na de lunch slingert het pad eerst een stuk naar beneden, en vervolgens weer omhoog. Na behoorlijk wat kilometers bereiken we een schitterende hoogvlakte op 1000m, waar de gouden heuvels fluweelzacht ogen, met het zachte gras zachtjes wuivend tot aan de horizon. ‘Welkom op de camping!’ Roep ik naar de rest. Maar Steef wijst erop dat we maar 3l water hebben: dat is voor 5 man te weinig om het avondeten en ontbijt mee te maken en van te drinken. Hij stelt voor om huizen te zoeken om water te vragen, misschien mogen we met toestemming wel ergens onze tent opzetten.

Water vragen

Een beetje teleurgesteld om deze prachtige plek achter ons te laten lopen we verder, en zien in de verte hier en daar een gebouwtje opdoemen. We proberen deze 3 huizen, maar treffen behalve hard blaffende waakhonden niemand aan. We besluiten door te lopen en zetten de afdaling in, weg van de hoogvlakte. Toch maak ik me geen zorgen, ik heb het vertrouwen dat het hoe dan ook wel goedkomt. Het is bovendien nog vroeg genoeg om een stukje door te lopen. Na een poos komen we op een splitsing: omhoog en naar links staat een huis, en rechts vlakbij naar beneden. We kiezen voor het huis rechts. Terwijl Steef de lege flessen meeneemt om te vragen om water, blijven wij op onze rugzakken zitten uitpuffen tot hij terug is.

Met onze neus in de boter

Terwijl ik daar zit, lijkt het of ik Steef Nederlands hoor praten tegen de man des huizes. Ik ben echter te ver weg om het te verstaan, en zal me wel vergissen. Als Steef ons later roept en wenkt, geeft hij aan dat we moeten komen. We mogen daar kamperen! David, de man met wie Steef sprak, blijkt een Nederlandse vrouw, Anneke, te hebben en jaren in Nederland te hebben gewerkt. Hoe toevallig is dat! Het stel verwelkomt ons warm en haalt bier en limonade. De kinderen hebben hun zwembad gespot, en mogen tot hun grote vreugde lekker zwemmen. Ondertussen kletsen we uitgebreid met het stel, dat vertelt over de oorlog en de impact ervan op het land, de scheiding tussen Noord- en Zuid-Bosnië, hoe ze tegen de situatie in Nederland aankijken, enzovoort.

Hans en Grietje huisje

David geeft aan dat hij een gastenverblijf heeft gemaakt op zijn terrein, en dat wij daar mogen slapen vannacht. We vallen echt met onze neus in de boter! Als hij ons meetroont naar zijn vakantiehuis, valt onze mond open van verbazing. Midden in het bos, in het groen tussen de heuvels staat een houten Hans en Grietje huisje, met een mini woonkamer en zelfs een keuken met bar. Wat een luxe! Het is zo’n cadeau om te leven vanuit overgave en dan zulke mooie verrassingen op je pad te treffen. Als we alles hadden gepland of geboekt, was dit tenslotte nooit gebeurd.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Martin Brod naar Boboljusci verscheen eerst op Struin Stories.

Het lijkt een beetje een trend te worden, want ook vandaag vertrekken we later dan gepland. De wekker gaat niet af, waardoor we direct achterlopen op wat we hadden voorgenomen. Het plan is om vandaag naar het Nationaal Park Una te lopen en daar een plek te zoeken om te wildkamperen. Want als we doorlopen betekent dat minstens 32 kilometer lopen, wat vrij fors is voor een eerste wandeldag. We besluiten het gewoon aan te kijken en terplekke een beslissing te nemen. Het is 9.15u als we de rugzakken op onze rug hijsen en de auto gedag zeggen. Deze blijft de komende 3 weken stof vangen op de parkeerplaats van de camping. We lopen de poort uit, slaan linksaf, en zijn dan echt begonnen met ons avontuur. Na 100 meter moeten we allemaal al plassen van de liters water die we uit voorzorg allemaal achterover hebben geklokt.

Van pittoreske dorpjes naar langsrazend verkeer

De route loopt voornamelijk langs de dorpsweg en kruist een authentiek dorp met mooie watervalletjes. Op de hoek van de straat staat een ijskar, waar we direct een ijsje scoren en onze weg vervolgen. Het volgende stuk van de route loopt over de grote weg, met druk langsrazend verkeer, waar diverse auto’s toeterend passeren. Niet bepaald rustgevend. We moeten soms schreeuwen naar elkaar om boven het lawaai van het verkeer uit te komen. Eindelijk buigt de weg af en gaat de groene heuvel op omhoog. Maar ook dit pad is een desillusie, met links en rechts gestort vuil. We lopen langs, vermoedelijk, uit de rotswanden gehouwen schuilkelders en niet veel later wandelen we langs de eerste borden die ons waarschuwen voor niet opgeruimde mijnen.

Pas op, landmijnen

De doodskoppen in roodomrande driehoeken zijn behoorlijk confronterend en direct loop ik niet meer zo ontspannen, en luister gespannen naar de geluiden onder mijn voeten, kijk alert naar ringvormige rotzooi in het pad die ik al snel als bedreiging zie. In mijn hoofd ontstaan doemscenario’s, waarin ik ledematen zie exploderen en hoe ik vervolgens moet handelen als dat aan de orde is. Ik ben dan ook verrekte blij als we dit terrein achter ons laten en wat relaxter kunnen lopen. Het volgende obstakel dient zich al vlug aan, in de vorm van een diepe plas op ons pad, die ons dwingt onze schoenen uit te trekken en op onze slippers het water te doorkruisen. Hierna komt het pad weer uit op de provinciale weg en lopen we weer langs de langs zoevende auto’s. Gelukkig is er een strook nog aan te leggen rijbaan, waar we op veilige afstand kunnen lopen.

Sporen van de oorlog

Onderweg zien we talloze grafstenen en oorlogsmonumenten. Hele families die op dezelfde datum in 1992 zijn overleden, Canadese militairen en de ene na de andere grafzerk of herdenkingssteen in de berm langs de weg. Het oorlogsleed is nog vers en zichtbaar. We zien een man op krukken, zonder onderbeen. Slachtoffer van een landmijn? De gebouwen op onze weg zijn niet zelden doorzeefd met kogelgaten, en veel staat leeg. Steef leest boeken over de oorlog, maar ook hierin blijft de precieze aanleiding voor de oorlog onduidelijk. ‘Onze’ rol als blauwhelmen voelt als een verre verantwoordelijkheid voor al het leed dat hier heeft plaatsgevonden. Ik hoop tijdens onze tocht meer te leren over de geschiedenis.

Nationaal Park Una

Eindelijk lopen we dan het Una Nationaal Park in. Althans, er staat een houten hokje, en een man met een ontbrekende voortand heet ons enthousiast welkom. Hij lijkt buitensporig blij om ons te zien, wat me het gevoel geeft dat hij maar weinig mensen ziet. Uitgelaten deelt hij high fives uit aan Fosse en vertelt vervolgens dat de Una Regata (de hoofdweg, vermoeden we) gesloten is. Of we met de auto zijn. Op ons ontkennende antwoord geeft hij aan dat hij het door de vingers zal zien dat we te voet het park in gaan. Althans, dat maken we op uit zijn gebrekkige Engels met handen en voetentaal. ‘Maar weten jullie zeker dat je daar te voet heen wilt? Het is 15 kilometer lopen naar de watervallen. En er is wild!’, waarschuwt hij. ‘Beren, wolven…’, hij trekt een ongerust gezicht als hij dit zegt. Jaaa, tuurlijk zien we dat zitten, 15km moet geen probleem zijn, wuiven we zijn waarschuwingen weg. We moeten tenslotte toch die kant op, er is weinig andere keuze hier.

Pas op voor beren en wolven

Dus stappen we blij het park in, over een grindpad dat links en rechts wordt omsloten door zo’n dicht bos, dat er nauwelijks doorheen te kijken valt. Het dichte woud neemt bijna al het daglicht weg, waardoor het lijkt of we in de schemering lopen. Vaag zie ik dat de bomen in glooiende heuvels staan, soms met steile diepten. Tussendoor spot ik grote, grijze keien, begroeit met mos en andere planten. Het is het bos uit roodkapje: ‘blijf op de weg, want in het bos zijn de wilde dieren’. We zijn nauwelijks op weg of we treffen al een waarschuwingsbord voor beren. Even verderop zien we er nog eentje, maar nu voor wolven. Ineens valt me op dat het bos stil is, heel stil. Geen vogels, geen krekels of andere insecten. Geen enkel geluid. Onheilspellend stil. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder zulke stilte in een bos heb ervaren. De stilte ligt als een dikke deken om ons heen en ik voel me steeds minder op mijn gemak.

De angst weg zingen

Dat bord met ‘pas op voor beren’ knaagt aan me. Uit voorzorg vertel ik aan de anderen alles wat ik ooit heb gelezen en gehoord over het omgaan met beren. Laten we vooral blijven praten jongens, geluid maken, zodat ze weten dat we eraan komen en niet ineens schrikken. Laten we gaan zingen! Ik zet wat marsliederen in, maar ben al snel door mijn repertoire heen. Gelukkig heeft Signe genoeg suggesties, en krijgen we zelfs Steef zover dat hij meedoet met ‘I like the flowers’ in canon. Uit volle borst zingen we het bos door, de angst wegzingend. We lopen langs een mooie picknicktafel op een open plek en besluiten daar te lunchen. Ik kook water voor soep, wat een gezellige herrie geeft. Zodra de brander uitgaat, komt de stilte opnieuw op ons af. Maar wacht… hoorden jullie dat ook? Kraken er takjes in de verte? Hoor ik gegrom? Oh het is een vliegtuig. Of toch niet? Nerveus blijf ik om me heen kijken. Zie ik ergens beweging?

Change of plans…

Oké, besluit ik, als we hier gaan wildkamperen ga ik óf dood doordat ik word opgevreten door een beer, óf ik ga dood van de angst voor die denkbeeldige beer. Ik wil hier dus echt niet slapen! De kinderen delen dit met mij, waardoor we ons alternatief van de flinke 32km schoorvoetend accepteren. Met gevulde buikjes vol wraps met tonijn en soep vervolgen we ons pad. De route is wat eentonig, enkel bos, bos, bos. Nergens hebben we uitzicht en het bos zelf is ook niet afwisselend.

Adembenemend mooie watervallen van Buk

Na wat een eeuwigheid lijkt, komen we dan eindelijk aan bij de watervallen van Buk. Hier zijn wat cafeetjes, waar we direct een plekje zoeken en ons tegoed doen aan koude drankjes. Het is ineens een gezellige drukte, met dagjesmensen die de watervallen komen bezoeken. De tafeltjes zitten afgeladen en de generators brullen luid om de koelkasten koud te houden en de keukens gaande. We zien de watervallen vanuit hier nog niet, en eerlijk gezegd stel ik me er weinig van voor na de wat eentonige route hiervoor. Des te groter is de verassing dan ook als we geconfronteerd worden met de machtige watervallen, groter en wilder dan ik ooit heb gezien. De watervallen strekken zich tientallen meters uit en vallen in evenzovele lagen in verschillende terrassen en kleinere stroompjes. Het is werkelijk adembenemend mooi.

Bijna op de camping!

Na ons eindeloos vergaapt te hebben aan deze natuurlijke perfectie, trekken we verder richting de camping. Ik heb op het terras gezien dat er 4km verderop ook een camping zit, in plaats van de 16 die we oorspronkelijk nog zouden moeten. Blij en met goede moed vervolgen we het pad, langs de rivier nu. Hier rijden dagjesmensen langs ons, en worden we ingehaald door rafting organisaties die dikke stofwolken opwerpen van het zandpad. De kilometers gaan traag, de fut is eruit en het tempo daalt steeds verder. We sloffen voort, we zijn moe, zijn het lopen beu en hebben trek. Inmiddels zien we dat bijna elke bewoner hier zijn stukje eigen grond heeft gebombardeerd tot ‘kamp’, en van een stuk gras op die manier een camping heeft gemaakt. Iedere keer dat ik een bordje passeer, zwicht ik bijna, maar de camping waarover ik gelezen heb kreeg goede recensies vanwege het lekkere eten, en dat is nou precies waar iedereen behoefte aan heeft, dus lopen we door.

Zelfgestookte slivovic

Eindelijk, daar bereiken we dan camping Sefik in Orasac, waar we hartelijk begroet worden door een ongelooflijk gastvrije eigenaar van Tsjechische oorsprong, die ons een plekje laat zien om de tenten op te zetten en kort erop een fles zelfgestookte slivovic onder onze neus schuift. We geven snel onze bestellingen door voor het eten, die het kwieke oude mannetje met een eeuwige glimlach vrolijk bakt op zijn grote buiten barbecue. De houten banken zitten vol campinggasten uit heel Europa, en onder invloed van de drank leren we elkaar in rap tempo kennen en zit de sfeer er goed in. De gekoelde honingslivovic is zo lekker, dat die niet meer geëvenaard wordt in de rest van de vakantie. De lucht vult zich met de geur van gebraden vlees en gegrilde vis, uitbundig gelach van vermoeide en opgeluchte gasten. Na 29km in de hitte lopen met zware tassen zijn we moe en intens dankbaar met het comfort dat we hier krijgen. We kletsen met een Hongaarse hiker, Nederlanders die in een campertje rondtrekken en zoeken rond 22u warm en gelukkig onze tenten op. Wat een topdag!

Het bericht Trektocht door Bosnië: Bihac naar Orasac verscheen eerst op Struin Stories.