Hoewel ik moe ben, heb ik moeite om die nacht in slaap te vallen en lig ik te draaien en woelen. Ik zie het 2u worden voor ik eindelijk de slaap vat. Als de wekker gaat, besluit ik daarom rustig aan te doen. Deze ochtend maak ik een trage start. Ik lig nog lekker en geniet van het fijne plekje. Het is nog heel mistig buiten mijn tent en ik voel weinig haast om eruit te komen. Als het licht genoeg is, kruip ik uit mijn tent en ontbijt ik aan een van de picknicktafels. Vandaag is het zo’n 21km tot aan Rebollar, dat is prima te doen, dus ik haast me niet.

Code geel

Het loopt al tegen 11u als ik mijn weg vervolg. Ook vandaag is het weer mistig en bewolkt. Het weerbericht geeft code geel af voor regen vandaag en morgen. Maar het geluk is die dag met me, waardoor de meeste regen naast me valt. Ik zie de regen uit de wolken vallen, soms maar enkele meters verderop, en iedere keer is mijn regenkleding overbodig. De regenachtige dag laat de temperatuur ook flink dalen. De paden zijn vandaag tienduizend keer beter begaanbaar in vergelijking met gisteren. De 800 geplande hoogtemeters zie ik op deze manier ook prima zitten. In plaats van los grind stap ik op grote stenen en loop ik geleidelijk omhoog.

Overpeinzingen over bagage en materiaal

Terwijl ik wandel, reflecteer ik op de spullen die ik bij me heb, in het bijzonder mijn stok. Ik lees een boek van iemand die de camino loopt en de stokken uiteindelijk vergeet, maar ze toch maar weer ophaalt. Op de een of andere manier kan ik niet goed met 2 stokken tegelijk lopen. Motorisch is dat een ding, ik struikel over mijn voeten en stokken, en daarmee vorm ik alleen maar extra risico’s. Dus ik wandel met één stok. In mijn jeugd tijdens wandelingen op vakantie wandelde ik ook altijd met één stok. Het is misschien ook maar wat je gewend bent. Is het niet ook logischer, vroeger liepen mensen toch ook maar met één stok? Zo’n houten, waar je die metalen pinnetjes op kon verzamelen. En oude mensen zie ik ook nog steeds maar één stok gebruiken.

Trouwe metgezel en wapen

En die stok, dat is intussen een trouwe, onmisbare metgezel geworden tijdens mijn hikes. Het helpt me mezelf omhoog trekken de berg op, het geeft me balans als ik afdaal. Het is mijn wapen die ik in de buurt houd als ik ga slapen. Zeker in de nachten met de wilde zwijnen was ik heel dankbaar dat ik mijn stok had, om mezelf in het uiterste geval te kunnen verdedigen. De stok heeft al vaker z’n waarde bewezen als ik honden op afstand moest houden. Ook in deze etappe, vrij aan het begin ervan, kwamen twee honden achter me aan stormen die ik gelukkig op afstand kon houden met mijn stok. Een andere situatie is wanneer ik door velden met koeien en stieren moet wandelen. Dan voel ik me behoorlijk kwetsbaar tussen die reusachtige kolossen. Ook al zou ik misschien niet veel uit kunnen richten tegenover een dolle stier, het is toch een prettig idee om iets in handen te hebben.

Valbreker en alleskunner

Wat vaker voorkomt is dat mijn stok een valbreker is. Ik kan niet meer op 2 handen tellen hoe vaak ik al mijn balans verloor, uitgleed of struikelde en dan mijn stok in de grond kon steken om te voorkomen dat ik viel. Ook gisteren was dat aan de lopende band aan de orde. Met die losse stenen, steile paden en topzware bepakking is dat ook niet zo gek. De stok gebruik ik ook regelmatig om het terrein te verkennen. Dan steek ik hem bijvoorbeeld in de grond om te peilen of het drassig is, of hoe diep het water is dat ik over moet steken. Of als de grond sterk begroeid is, kan ik een idee krijgen waar de grond zich onder mij bevindt. Ik gebruik hem als houvast als ik een steentje uit mijn schoen pulk. Als ik door dicht begroeide stukken loop, haal ik de takken en begroeiing opzij met mijn stok, of zwaai ik hem voor me uit om de spinnenwebben weg te halen. Dat laatste is geen overbodige luxe, omdat ik vaak de enige ben die sinds jaren dit pad gebruikt. Soms helpt de stok me om hoger hangend fruit te bereiken, om bijvoorbeeld een vijg of sinaasappel te plukken. Een veelzijdig instrument, en eentje die ik niet zou willen missen.

Pet en zonnepaneel

Mijn pet is ook een geliefd stukje bagage. Het voordeel van een pet ten opzichte van een zonnebril, is dat het wel beschermt tegen de felle zon, maar nog steeds genoeg licht hebt als het bewolkt is. Dat voorkomt dat ik steeds van bril moet wisselen. Mijn pet houdt mijn haar op z’n plek en voorkomt dat mijn krullen in de begroeiing blijven hangen en voor onnodig veel extra klitten zorgen. Een kam heb ik niet bij me, dus na een paar dagen loop ik erbij als een plumeau, dat neem ik voor lief. Dit jaar loop ik voor het eerst met een zonnepaneeltje, en hoewel die erg langzaam laadt, zorgt het wel voor extra batterij. Elk beetje extra energie in de powerbank is meegenomen, en het geeft mee een fijn gevoel dat ik nooit compleet zonder stroom zal komen te zitten. Dat geeft me iets meer speling om bijvoorbeeld wat vaker mijn telefoon te gebruiken, al is het maar om muziek te luisteren of te navigeren.

Aanpassingen in kleding en gas

Een andere aanpassing die ik dit jaar heb gedaan, is dat ik mijn dikkere folierol heb gewisseld voor een dunner foliematje. Daar heb ik spijt van. Het dunne foliematje waait weg, scheurt snel en geeft geen extra comfort onder mijn slaapmat. Dat zal ik volgend jaar weer terug aanpassen. Ook ga ik volgend jaar een warmere slaapzak meenemen, hoewel dat meer gewicht en volume betekent. Ik wil niet riskeren dat ik het echt te koud heb ’s nachts. Ook ga ik mijn afritsbroek thuislaten en in plaats daarvan een extra legging meenemen. Deze reis doe ik nu al 3 weken met hetzelfde gaskannetje, terwijl ik er wel 2 met me meedraag. Het zou mooi zijn als ik volgend jaar halverwege mijn tocht een nieuw gaskannetje kan kopen, scheelt toch weer 420gram. En als ik ergens gas kan kopen, dan zal ik er ook wel droogmaaltijden kunnen halen.

Zeepblokjes en stekkerblok

Op advies van Steef had ik een snellader meegenomen: dit stekkerblok is een stuk groter dan de normale exemplaren en aanzienlijk zwaarder. In de praktijk heb ik die snellader eigenlijk nooit nodig. De enige momenten dat ik iets oplaad, ben ik er een hele nacht, en dan kan het net zo goed met een langzame lader. Die ga ik volgende keer ook omwisselen. Vorig jaar had ik knijpflacons met zeep en shampoo, waar ik direct de eerste nacht de nadelen van ondervond toen één ervan was opengegaan in mijn tas waardoor alles onder de douchegel zat. Dat zou me niet nog eens gebeuren, dus heb ik nu gekozen voor een blokje zeep en stukje shampoobar. Die zitten in een zakje van wetsuit, ideaal want het is waterdicht en lekvrij. De blokjes zijn klein en gaan lang mee, ideaal! Daarentegen ben ik wel een nagelknipper vergeten, ook iets voor op het lijstje volgend jaar.

Van Rebollar naar Siete Aguas

Onderweg zoek ik naar Rebollar op de borden, maar nergens wordt deze plek aangegeven. Wel zie ik een onbekende plek, Siete Aguas, op de borden. Ik pauzeer boven op een berg en pak mijn kaart erbij. Hierop wordt duidelijk dat ik helemaal ben afgebogen van de route zoals ik hem had gepland, en de routemarkering van de gr7 op de grond dus ook hier is aangepast ten opzichte van de papieren en digitale kaarten. Ik loop helemaal niet naar el Rebollar! Nu volg ik de nieuwe gr7 die binnendoor loopt, naar het dorp Siete Aguas. Aan mijn eigen planning heb ik niks meer.

Alles gesloten

Dat betekent dat ik wederom goed moet opletten op de markeringen op de grond, want dat is de enige navigatie die ik nog heb. Dat ik nu naar een dorp loop, geeft me echter ook nieuwe hoop: daar vind ik misschien een supermarkt en cafés voor inkopen! Maar die hoop wordt al snel de kop ingedrukt als ik daar rond 16u aankom: alles is dicht en het hele dorp is compleet uitgestorven. Wat gek? Volgens google maps zitten er aardig wat horeca zaken en een supermarkt, maar niks is open. Misschien is het een feestdag? Wel zie ik een bord met de nieuwe route van de gr7, waarop ik kan zien dat de volgende etappe naar Chera loopt. Morgen zal ik dus opnieuw langs een dorp lopen met kans op winkels en dus nieuwe voorraad. Daarom besluit ik het ‘dorp met de zeven wateren’ achter me te laten en verder te lopen. Maar niet voordat ik nog mijn flessen vulde bij de, jawel, 7 verschillende fonteinen op het centrale dorpspleintje. Zouden ze dan ook allemaal een andere bron en andere smaak hebben?

Area Recreativa

De route is erg mooi buiten Siete Aguas, en duidelijk zeer recent aangelegd. Ik volg een pad door een brede kloof, terwijl donkere regenwolken en felle zon me vergezellen en een mooi lichtspel vormen boven mijn hoofd. Ik geniet van deze laatste kilometers, die goed begaanbaar en met niet al te veel hoogtemeters zijn, en kom uiteindelijk bij een volgende picknickplek aan. Deze area recreativa is weliswaar een stuk kleiner, en meer openbaar, langs een grindweg en met enkele boerderijen in de omgeving. Bij de kraan zitten twee jongens te chillen die zo te zien in de omgeving aan het fietsen zijn en hier pauzeren. Om niet teveel aandacht te trekken besluit ik eerst te gaan eten, en te wachten tot de jongens weg zijn voordat ik begin met het opzetten van mijn tentje. De picknickplek kijkt uit op de kloof waar ik zojuist doorheen ben gelopen, en over een vrij open veld. Op de picknickplek staan enkele jonge populieren als schamele beschutting.

Gesnapt door de boswachter

De jongens maken helaas weinig haast om te vertrekken, en ik voorzie regen, dus besluit ik toch maar te beginnen met het opzetten van mijn tent. Als ik net mijn binnentent op heb staan, komt er een jeep het terrein op rijden. Shit, de boswachter, maakte ik direct op uit de tekst op de zijkant van de jeep, en de zandkleurige kleding van de man achter het stuur. ‘Nu ben ik de sjaak, ik zal een boete krijgen en een reprimande, en waarschijnlijk moet ik hier weg en nog uren ronddolen, of word ik verplicht een veel te dure hotelkamer te boeken’, gaat er door me heen. Ik besluit mijn onschuld en vrouwelijke charmes in de strijd te gooien om de schade zoveel mogelijk in te perken. ‘Goedemiddag, heeft u permissie om hier te kamperen?’. Het heeft geen zin om te liegen. ‘Nee, ik wist niet dat dat nodig was, hoe had ik dit moeten regelen?’, reageer ik, naar waarheid trouwens, want ik zou het echt niet hebben geweten. De man blijkt tot mijn verrassing juist een vaderlijke bezorgdheid te uiten, en is totaal niet bezig met dat ik hier niet mag zijn. Hij kijkt me wat verlegen aan, met vriendelijke, bruine ogen en halflang bruin haar onder een kaki kleurige hoed. Ook laat hij me zien hoe ik bij de plaatselijke gemeente een document kan invullen om hen zo te laten weten wanneer ik waar ben, zodat de lokale autoriteiten er weet van hebben op het moment dat er iets mis zou gaan.

‘Be safe’

De omgeving waar ik me nu in bevindt is behoorlijk uitgestrekt en ondoordringbaar, verdwalen is daarom niet ondenkbaar. Als er iets met me zou gebeuren, is het voor de lokale autoriteiten heel lastig om mijn locatie te bepalen. In een mengeling van Spaans en Engels wissel ik dankbaar en opgelucht woorden uit die hem uitleggen waar ik vandaag kom en wat mijn onderneming inhoud. Hij drukt me op het hart om altijd aan iemand te laten weten waar ik ben, en veilig te doen. Zijn doordringende blik laat geen twijfel dat hij dit oprecht meent. Gelukkig wandel ik buiten het bosbrandseizoen, maar er is wel slecht weer op komst en in de herfst kan het weer onvoorspelbaar en zeer slecht zijn, waarschuwde hij me. Met een tikje op zijn hoed stapt hij weer in de auto en neemt afscheid. Opgelucht dat ik nu met toestemming mag kamperen, eet ik mijn adventure food en zoek daarna mijn tent op, omdat het al snel begint te regenen. Met uitzicht op de ondergaande zon drink ik thee, en geniet van een relaxte avond.

Het bericht Spanje gr7 dag 22 / 51 Tabarla – Siete Aguas verscheen eerst op Struin Stories.

De volgende dag lopen we de Orion Trail in Slovenië, waarover een boek is geschreven door Karl Grzan, the Sign of Orion. Op deze manier verkennen en ervaren we de omgeving verder om er een goede indruk van te krijgen. Het is een prachtige, gevarieerde wandeling van ruim 10 kilometer door de heuvels. We pauzeren met uitzicht op de vallei, naast een vijver en op plekken waar in vroeger tijden rituelen zijn uitgevoerd. Deze omgeving heeft wortels in de Keltische cultuur, vroege natuurreligies (paganisme) en hekserij. Maar ook zijn er raakvlakken met oud-Egyptische, romeinse, Griekse en Chinese spirituele stromingen en religies. Vandaag kom ik volledig tot rust, ik voel me geaard en thuis. Het voelt bekend, vertrouwd terwijl ik er voor het eerst ben. Mediterend in mijn vallei voel ik me ultiem gelukkig en tevreden. We badderen in de rivier, waar de kinderen spelen met de stenen en overhangende bomen. Het voelt bijna zwaar om na 2 nachten ons land gedag te zeggen en koers te zetten richting Kroatië.

Waterpret in Kroatië

Opnieuw doen we langer over de rit dan we hopen en komen pas halverwege de middag aan op een camping aan een rivier met enkel een buitendouche zonder hokje. Balen, want ik verlang inmiddels wel weer naar een warme douche, in plaats van een koude douche in badkleding. Ik moet wennen om hier te zijn: na de rust en weidsheid van de vallei waar we de natuur voor onszelf hadden, banjeren er nu voortdurend mensen dwars door onze spullen, struikelen over onze scheerlijnen of stappen simpelweg over onze matjes heen, in plaats van een paar meter om te lopen. Ik verbaas me hierover en merk dat ik me er meer aan erger dan ik zou willen. Toch vermaken we ons prima, zwemmend in de rivier, waar het water een lekkere temperatuur heeft, en tussen de natuurlijke watervalletjes en stroomversnellingen die een grote natuurspeeltuin vormen voor de kinderen.

Voorbereidingen voor de trektocht

Over een paar dagen starten we onze hike door Bosnië, en we gebruiken deze dagen om ons daar zo goed mogelijk op voor te bereiden en de route te plannen. We maken een route, doen inkopen, zoeken campings en kampeermogelijkheden uit, houden rekening met zon- en feestdagen voor het plannen van boodschappen onderweg, calculeren rustdagen in en verdelen de afstanden over de trail. Al met al is het nog een behoorlijke puzzel, vooral om voldoende plekken te vinden waar we kunnen bevoorraden. Er zijn maar weinig dorpen onderweg, en lang niet elk dorp heeft een supermarkt. Ook het vinden van voldoende water onderweg is essentieel. Het voelt spannend: 19 dagen off grid, met enkel onze rugtassen en elkaar. Geen auto, stroom, stromend water… Wat we kunnen, plannen we. Maar er is ook veel onzeker of onduidelijk: voor die zaken moeten we ons overgeven aan het onbekende en leven vanuit vertrouwen. Tenslotte is ons leven nu eenmaal niet volledig te controleren.

180.000 onopgeruimde mijnen in Bosnië

Zo hebben we ook geen idee of wat we hebben gepland een mooie route is, hoe de natuur is in de omgeving en hoe de cultuur is in Bosnië. We weten dat er naar schatting nog zo’n 180.000 mijnen onopgeruimd over het land verspreid liggen, ook in de omgeving waar onze route doorheen loopt. Belangrijk dus om niet van de paden af te wijken. Wildkamperen mag officieel niet, maar wordt wel gedoogd. Er wordt vrijwel nooit moeilijk over gedaan, vooral als je het van tevoren even vraagt. Bosniërs staan bekend om hun gastvrijheid.

Wandelen en picknicken in Slunj, aan de Korana in Kroatië

Voor we aan onze meerdaagse trektocht beginnen, hebben we nog een dag in Kroatië, waar we Slunj of Rastoke bezoeken en een korte wandeling maken. Het is een toeristisch dorpje, dat bekend staat om de vele watermolens die in de vele uitlopers en watervalletjes van de rivier Korana hangen. De houten huisjes en het waterrijke, groene gebied is sprookjesachtig en een magneet voor busladingen vol toeristen. Wat verderop aan de Korana picknicken we aan de waterkant, en poedelen met blote voeten in het water, waar we genieten van een gratis behandeling van schoonmaakvisjes, die gelukzalig aan onze voeten en tenen knabbelen. Minder romantisch is de ontdekking van een bloedzuiger bij Fosse op zijn rug na het zwemmen. Deze agressieve vriend heeft zich koppig vastgebeten en lijkt niet voornemens los te laten. Ik herinner me een boek waarin de hoofdpersoon ook last had van bloedzuigers, en deze met zout te lijf ging. Dit heb ik gelukkig ook bij me, en inderdaad laat deze ongewenste parasiet vrij vlug los als ik hem met bouillonpoeder bewerk.

Welkom in Bosnië, waar de EU stopt en de wildernis begint

De volgende dag rijden we naar Bosnië, waar we wederom getrakteerd worden op veel file en wachttijd bij de grens. Ook lopen we vertraging op zodra we Bosnië in zijn, omdat het asfalt in dit land simpelweg stopt, en we stapvoets door dikke modder en grindpaden rijden. Als we eindelijk in Bihac komen, moeten we op zoek naar een ATM, komen we tot de ontdekking dat we de valuta niet kennen, en dat we het niet op internet kunnen opzoeken omdat Bosnië niet tot de EU behoort en dus geen standaard internet heeft. Voor veel geld koop ik noodgedwongen een internetbundel om de komende weken door te komen en bereikbaar te blijven. Welkom in Bosnië. We gaan op zoek naar de grootste supermarkt om inkopen te doen voor de tocht: droge pastamaaltijden, wraps, droge worst, blikjes tonijn, chocola, noten, aardappelpuree…

Grammenjacht tijdens tassen inpakken

Nadat we bij de bouwmarkt nog extra gaskannetjes hebben gescoord, begint op de camping het Grote Inpakken voor de tocht die morgen begint. Daar ontdekken we dat we kilo’s eten hebben, en kijken elkaar verschikt aan: hoe gaan we dit ooit allemaal dragen? We minimaliseren onze kleding, en schrappen het een na het ander. Zo halen we de opblaaskussentjes, donsjassen, een extra lamp, bestek en een spel uit onze tassen om ruimte en gewicht te besparen. Ondanks de grammenjacht, schat ik dat onze tassen inclusief water neerkomen op zo’n 18 tot 20 kilo. Ook de kinderen sjouwen aardig wat mee.

Een land dat mijn nieuwsgierigheid wekt…

We genieten van de relaxte sfeer op de camping, die hooggelegen is en een uitzicht over de lagergelegen rivier heeft. Heel even wordt de lucht donker en valt er een klap onweer, om daarna weer op te klaren. In de verte zie ik minaretten tussen de bomen uitsteken, en om de zoveel uur hoor ik de zangerige oproep tot gebed, een prettig en bijna mystiek geluid in alle stilte. In de korte tijd dat we er nu zijn, zijn we al diverse begraafplaatsen gepasseerd, met zuilvormige zerken. Het maakt me nieuwsgierig naar de cultuur, de geschiedenis, naar hoe de bevolking terugkijkt op de oorlog en zich nu verhoudt tot elkaar. Voor mij is de voormalige oorlog in dit gebied gehuld in geheimen en onduidelijkheden, en heb ik sterk het gevoel dat de geschiedenis zoals die aan ons wordt geleerd, sterk gekleurd is, doordat Nederland zelf een behoorlijk aandeel in de verdrietige gebeurtenissen heeft gehad. Ik hoor het graag van de bewoners zelf, om dichter bij de ervaring te komen.

Het bericht Voorbereidingen trektocht Bosnië 2023 verscheen eerst op Struin Stories.

Slaapkamer

Misschien wel de belangrijkste kamer van je backpack. Hieronder vallen de volgende zaken:

1. tent
2. slaapmatje
3. slaapzak
4. lakenzak
5. eventueel een opblaasbaar kussentje en/of kussensloop

Je tent, slaapmat en slaapzak hangen met elkaar samen. Zo heb je tenten die heel goed geïsoleerd zijn en daardoor warmer blijven van binnen, waardoor je slaapmat en slaapzak alweer minder isolerend hoeven te zijn. Andersom kan je tent juist erg lichtgewicht en daarmee minder warm zijn, waardoor je matje en slaapzak misschien wel warmer moeten zijn. Dit is vooral ook persoonlijk en hierin is er geen goed of fout. Omdat kampeeruitrusting, vooral lichtgewicht materialen, behoorlijk prijzig is om aan te schaffen, is het een goed idee om eerst spullen uit te proberen door het te lenen van bekenden, of te huren. Dit laatste kan bijvoorbeeld bij Hikers House. Ook heeft de Decathlon vaak aantrekkelijker geprijsde alternatieven.

Tent

Wij hebben een 2- en 3-persoonstentje. Eigenlijk is de 3-persoonstent meer een 2-persoonstent, maar 3 kinderen gaat ook nog prima. Onze tenten wegen 1,7 en bijna 3kg. Hierin zijn eindeloos veel variaties. Ik zou wel aanraden om dubbelwandige tent te kiezen. Er bestaan zeer lichte, enkelwandige tenten, dus zonder binnentent, maar hierdoor is er veel condensvorming op het tentzeil, waar je al gauw tegenaan zit met je matje of slaapzak. Met kinderen loop je dan sneller het risico dat de slaapzakken nat worden door de condens.

Slaapmat

Slaapmatjes zijn misschien wel de grootste uitdaging met kamperen. Hoeveel slaapmatjes, opblaasbare en selfinflatable bedjes wij al niet hebben versleten, geplakt en vervangen… een gebed zonder eind lijkt het soms. Toch lijken de lichtgewicht slaapmatjes van de Decathlon zeer hufterproof en daarmee een goede overweging. Zelf krijg ik pijn in mijn gewrichten van de meeste matjes omdat ik een zijslaper ben. Ik heb geïnvesteerd in mijn exped matje, en wil nooit meer een ander. Deze is erg duur, maar ik slaap hier voor het eerst comfortabel op. We slepen ook nog 2 zilverfolie matjes mee, als extra bescherming tegen scherpe voorwerpen op de bodem, en als extra isolatielaag onder de matjes.

Slaapzak

De slaapzakken zijn nog een uitzoekerij, en ben ik zelf nog niet over uit wat hierin nou het handigst of meest aanbevolen is. We hebben door de tijd heen gewoon maar wat uitgeprobeerd, en daarbij gevarieerd in comfort temperatuur en gewicht. Daardoor hebben we nu 5 verschillende slaapzakken, van verschillend gewicht, formaat en comforttemperatuur. Zo is de kleinste zo klein op te vouwen, dat deze net zo groot is als een grote bidon en slechts een halve kilo weegt. Maar het nadeel is dat deze alleen met (hoog)zomer te gebruiken is, en ik het al snel te koud heb in deze zak. De grootste weegt bijna, of meer dan 2 kilo, en is daarentegen weer geschikt voor kamperen bij vorst. Als we met 5 man op pad gaan, dragen wij als ouders de zwaarste slaapzakken, en de kinderen de lichtste. Met als nadeel dat we dus in de zomer vaak te warme slaapzakken met ons meedragen, maar in ieder geval geen risico op koude nachten.

Lakenzak

Een lakenzak nemen we mee als extra isolerend laagje, maar bovenal voor de hygiëne. Een lakenzak kun je gemakkelijk wassen, en je slaapzak niet. Bovendien voelt een lakenzak gewoon aangenaam en kan je bij warme nachten enkel in je lakenzak slapen in plaats van je slaapzak.

Kussen

Een kussentje is geen must. Veel mensen gebruiken hun kleding als kussen, waar ze eventueel een kussensloop om de kledingbundel doen. Ik wissel het af: soms slaap ik op mijn kleding als kussen, soms neem ik een opblaasbaar kussentje mee. Die laatste is ook recent weer lek gegaan dus ook niet altijd een succes. Bovendien is het extra gewicht een afweging: wat is het je waard?

Slaapkamer in het hoofdvak

Mijn slaapmat gaat onderin mijn hoofdvak, omdat dit (relatief) het zwaarste is van de tas. Gevolgd door mijn kledingtas. Mijn slaapzak prop ik in de ruimte eromheen, dus zonder de hoes. Op deze manier gebruik ik de ruimte efficiënt. Mijn tent bindt ik vast aan de buitenkant van mijn tas.

Kledingkast

De maanden na ons Griekenland avontuur maak ik wat solo uitjes en ga ik op mini avontuur met onze oudste dochter. We wandelen in de wintermaanden en in de kou, en zo kon ik mijn materialen testen in barre weersomstandigheden, met regen, vorst, wind. Ik kom erachter dat in de kleding nog een hoop te leren valt, en dat de norm sneldrogend, licht en isolerend is. Zo ontstond door de tijd heen een, min of meer, standaarduitrusting voor zowel ons als de kinderen. Ik neem jullie mee door de rugzakinhoud wat betreft de kleding:

• 2 korte mouwen T-shirt
• 1 lange mouwen shirt (merinowol)
• 1 korte broek
• 1 lange broek (afritsbroek)
• 1 legging (liefst merinowol) voor extra warmte laag onder de lange wandelbroek, en/of als slaaplegging, of gewoon als extra wandellegging.
• 1 warme trui of vest van fleece
• 1 donsjas (hebben alleen wij als ouders, niet per se nodig in de zomer)
• 1 regenjas
• 1 lichtgewicht regenbroek (ik ben de enige die deze heeft, niet noodzakelijk in de zomer)
• 1 paar lichtgewicht handschoenen van fleece
• 1 buff (sjaal, muts, oorwarmers of haarband in 1)
• 3 paar sokken en onderbroeken (1 set draag je al, de andere 2 sets in de tas)
• lichtgewicht slippers of sandalen
• een pet

Dit is wat er vrijwel altijd meegaat in de tas. Het komt erop neer dat we 1 set dragen, en 1 set in de tas hebben, zodat je het ene setje kan uitwassen en drogen, terwijl je de ander aanhebt. Heb je in ieder geval geen keuzestress wat je aan zult trekken die dag. Ook weleens lekker.

Qua soort kleding en materiaal ben ik fan van merinowol. Het is zacht, lichtgewicht, sneldrogend en heeft als heel groot pluspunt dat het vieze geurtjes opneemt waardoor het niet snel stinkt. Zelfs niet als je het meerdere dagen achter elkaar draagt en je veel zweet. Het is wel prijzig, maar wat mij betreft zeker de investering waard. Andere spullen die zich goed lenen zijn sportspullen: ook deze materialen zijn vaak sneldrogend en lichtgewicht, maar hebben als nadeel vaak wel dat ze sneller gaan stinken. Voor mijn zoontje doe ik een zwembroek als korte broek in zijn tas, en voor mijzelf een sport-bh waarin ik ook kan zwemmen. Probeer, in andere woorden, te kijken of kleding multifunctioneel gebruikt kan worden.

Alle kleding prop ik in een grote vuilniszak of waterdichte zak, zodat ik gemakkelijk bij de rest van mijn spullen in de tas kan komen. Bovendien houdt een vuilniszak de kleding droog, mocht je tas nat worden.

De keuken

De keuken is de andere belangrijke tak van de tas. Deze zit bij mij in mijn ondervak van mijn backpack. Hierin zitten de volgende onderdelen:

1. gasbrander en gastank
2. bestek en servies
3. eten en drinken
4. afwasmiddelen
5. vuilniszakken en hersluitbare zakjes

Brander

Het allerbelangrijkste is een manier om je water te verwarmen. Ook hierin zijn 100 opties. Ik heb twee branders: mijn MSR pocketrocket en eenzelfde variant van de Decathlon. Als we met het gezin op vakantie gaan, neem ik beide branders mee, en nog extra gastanks. Zowel de MSR brander als die van de Decathlon bestaan uit een pannetje om ruim een liter water in te koken, een plastic bakje (of 2) om uit te eten, een brander met ingebouwde ontsteker (dus geen lucifers of aansteker nodig, wél aan te raden om mee te nemen!) en een deksel. Er past precies een klein gastankje van 230ml in, zodat het geheel compact kan worden opgeborgen in het pannetje.

Servies en bestek

Qua servies nemen we niet meer mee dan bij de brander zelf zit. Als ik alleen ben, eet ik uit het bijbehorende bakje, of direct uit de pan. Idem dito met z’n vijven, waarbij we soms gezamenlijk uit eenzelfde bakje eten, of om de beurt. Bestek bestaat uit sporks, zowel van plastic als metaal. Die van plastic zijn lekker licht, maar staan erom bekend sneller te breken. Ik heb één lichtgewicht titanium spork voor mijn soloreizen. Licht en onbreekbaar, wel prijzig. Ook nemen we één mok mee, van metaal. Hier drinken we alles uit: koffie, fanta, wijn, thee, cup a soup… Een ander onmisbaar stuk bestek is een goed zakmes. Ik neem mijn multitool standaard mee in het zijvak van mijn heupband, zodat ik hem voor het grijpen heb. Daarin zit ook mijn firesteel: een stuk metaal en vuursteen om altijd gegarandeerd het gas aan te kunnen steken.

De afwas

De afwasmiddelen bestaan uit een schuursponsje en een klein flesje afwasmiddel en een sneldrogend minitheedoekje. Die laatste heb ik welgeteld nog nul keer gebruikt. We drogen niet af, schudden simpelweg de druppels er vanaf en bergen de boel dan weer op. een teil is onnodig: op campings heb je een gootsteen, en bij wildkamperen was je af in de pan zelf, of bijvoorbeeld in een beekje.

De prullenbak

In mijn keuken heb ik ook altijd een aantal pedaalemmerzakken, voor het verzamelen van het afval. Deze bind ik aan de buitenkant van één van onze tassen en legen we regelmatig. Neem niet teveel mee: als je ergens een boodschap doet, heb je vaak weer nieuwe tasjes die als vuilniszak kunnen dienen. Wel slim om mee te nemen: hersluitbare zakjes. Hierin kun je bijvoorbeeld droogvoer kwijt, of boodschappen opbergen zonder onhandige of zware verpakkingen.

De voorraadkast

Over eten en drinken kun je ook een boek schrijven. Wat is nou handig om mee te nemen? Inmiddels heb ik een aantal favoriete producten die altijd in de etenstas (waterdicht) meegaan:

• havermout
• melkpoeder (aan te maken met water tot melk, voor je havermout en koffie)
• noten of studentenhaver
• cup a soup of zakjes aanmaaksoep
• noodles
• Kleine cupjes beleg zoals jam, chocopasta, honing
• Oploskoffie
• Aardappelpuree
• Zakjes thee, bouillonpoeder, zakjes peper, zout, kaneel
• Wraps
• Blikjes tonijn
• Droge worst
• 1 of 2 zakjes instant droogvoermaaltijden van Adventure Food

Verse producten

Natuurlijk stop ik niet alles van tevoren erin en niet allemaal tegelijk. Wel zorg ik er minimaal voor dat ik altijd alvast wat tussendoortjes en een ontbijtje bij me draag, in het geval je niet op tijd een winkel vindt om je inkopen te doen. Verse producten zijn handig om onderweg op te eten, want deze zijn zwaar om mee te zeulen. Als je weet dat je bijna ergens bent, of ergens langere tijd blijft, loont het de moeite om veel verse producten te koken en eten. Als gezonde compensatie voor de vaak toch wat eenzijdige voedselkeuze onderweg.

Gevriesdroogde maaltijden

Adventure Food (en soort gelijke producten) biedt gevriesdroogde maaltijden van hoge kwaliteit aan, waarbij je zeker weet dat je écht goede voedingsstoffen binnenkrijgt, met voldoende calorieën en een goede verhouding tussen eiwitten, vetten en koolhydraten. Ze zijn bovendien ideaal om klaar te maken, omdat er enkel heet water bij gegoten hoeft te worden, waardoor je geen kostbaar gas verliest door een maaltijd langere tijd te moeten koken. De maaltijden zijn wel behoorlijk prijzig. Ik neem om die reden enkel wat maaltijden mee als noodvoorziening, bijvoorbeeld als er geen eten beschikbaar is, of als ik echt al langere tijd geen gezonde maaltijd heb gegeten. Je koopt dit soort maaltijden bij buitensportzaken als de Bever.

Water

Water is je eerste levensbehoefte. Zorg dat je echt voldoende water met je mee kan dragen, en dat je weet hoe het zit met de waterbevoorrading onderweg. Het is heel eenvoudig als je door bebouwde gebieden komt, want iedereen wil je gerust vers water geven en je flessen vullen. Houdt rekening met het water dat je nodig hebt om te koken, en te drinken bij warm weer. Wij dragen 1,5 literflessen, kleinere bidons en soms ook een camelbak (waterzak met een drinkslang) van 3 liter met ons mee. Ik heb ook een waterfiltertje bij me, waarmee ik eventueel water uit een rivier kan filteren. Zeker het overwegen waard als je verder de natuur in trekt.

De keuken zit in het ondervak

Het eten doe ik zoveel mogelijk bij mijn andere keukengerei in het ondervak van mijn tas. Als ik net inkopen heb gedaan, past het soms niet allemaal meer, en draag ik de rest bovenop de rest van mijn spullen in mijn bovenvak. Het water zit in flessen aan de zijkanten van mijn backpack, en de camelbak kan in vrijwel elke backpack in een speciaal vak tegen je rugpand aan, in je hoofdvak. Het drinkslangetje kan dan over je schouder, zodat je tijdens het lopen kan drinken zonder je tas af te zetten.

De badkamer

Dit gedeelte, dat ik in mijn bovenvak (de flap) van mijn tas bewaar, is het minst omvangrijk. Ik gebruik hier ook hersluitbare zakjes voor wat miniflesjes shampoo, zeep en conditioner. In een ander zakje doe ik wat EHBO-spullen zoals:

• pleisters
• paracetamol
• ORS
• deet
• tekentang
• gewöhl voetenzalf
• pleistertape
• drukverband
• zonnebrandcrème
• maandproducten voor de vrouwen

In hetzelfde vak doe ik ook mijn waterfilter en isolatiedeken. Als wc-papier kun je een rol meenemen of pakjes zakdoekjes. In mijn heupband heb ik nog een lippenbalsem zitten: als je veel buiten bent en wandelt, kan dit erg prettig zijn.

Overigen

Natuurlijk heb je meer kamers in je huis, en is er nog ruimte voor overige producten. Hieronder vallen bijvoorbeeld de volgende zaken:

• Oplaadkabels (telefoon, e-reader, hoofdlampje, horloge)
• Powerbank
• E-reader of ander leesvoer (geen noodzaak natuurlijk, wel heel fijn)
• Hoofdlampje
• Kompas en/of kaarten, of andere navigatiemiddelen
• Schrijfmiddelen (ook niet noodzakelijk)
• Regenhoes voor je tas
• Plaksetjes voor je slaapmatje

Vuistregel is dat je de zwaarste spullen tegen je onderrug plaatst. Daar zit bij mij dus mijn slaapmatje en kleding. Maar ook mijn powerbank prop ik vaak daar om die reden, net als mijn e-reader en schrift, die ik tegen de achterwand van mijn backpack stop. De snoertjes, lamp, plakset en regenhoes zitten ook in de flap van mijn bovenvak.

Het bericht Backpacken met gezin: praktische zaken verscheen eerst op Struin Stories.

Eerder schreef ik al over onze ervaringen met kamperen, en hoe je hiermee kunt beginnen als je hier nog weinig ervaring in hebt. Met of zonder kinderen. Ook schreef ik over het wandelen met kinderen en hoe het is gegroeid dat onze kinderen ook plezier beleven in het wandelen en maken van trektochten. Maar hoe pak je het aan om met een rugzak op pad te gaan met kinderen? Dit kan als iets groots, onoverzichtelijks en vooral spannend voelen. In dit blog vertel ik daarom hoe wij dit hebben gedaan. Wie weet heb je er wat aan.

Kamperen met een grote tent en luchtbedellende

Het kamperen in onze grote Decathlon tent met grote binnenruimte, gaf ons ook de mogelijkheid om voor iedereen een stoel en een opklapbare eettafel aan te schaffen. Ons campinggerei werd door de jaren heen steeds verder uitgebreid. Na iedere vakantie minstens een keer een nieuw luchtbed voor iemand te moeten kopen omdat die weer eens lek was gegaan, waren we het zat, en besloten we voor een ander slaapsysteem te gaan. Het oppompen van die krengen was bovendien een irritante klus. Het was tijdrovend en intensief met een handpomp, maar een hels kabaal en daarmee voor mij vrij gênante vertoning om het met de elektrische pomp via de auto te doen. Beiden waren we daarom echt wel klaar met de luchtbedervaring van de afgelopen jaren. Het meedeinen tijdens het omrollen van de ander, of het irritante gekraak van het plastic bij elke beweging helpt ook niet mee voor de nachtrust. Na wat vergelijken, kochten we voor de kinderen een handig systeem waarin de self inflatable matjes al een bijbehorende slaapzak hadden en voor ons een dik schuimachtig selfinflatable matras. Niet erg klein, compact of lichtgewicht, maar wel comfortabel en, hoopten we, niet snel lek te krijgen.

Dichtgegroeid

Maar daar bleef het niet bij. Onze auto werd door de jaren heen vervangen voor een groter model, die gek genoeg in no time volgestouwd zat met spullen. Niet lang daarna kwam er een gigantische dakkoffer bij om alle zooi te vervoeren. Onze camping gear was uitgebreid met een bal, kubb, tarp, hangmat, een tas vol speelgoed, knuffels, soms een opblaasbaar zwembad, steps, veel te veel kleding, tassen vol bordspellen, keukenspullen, etc. Weer een vakantie later kwam daar nog een fietsendrager voor 4 fietsen bij. Het in- en uitpakken van alle spullen werd steeds tijdrovender. Ik was uren bezig met het steeds opnieuw opvouwen en inpakken van alle kleding, handdoeken, beddengoed en het bij elkaar rapen van al het speelgoed, dat elk jaar in omvang toenam.

‘Camping hoarders’

Maar ze speelden er nooit mee. De kinderen waren altijd weg, in de speeltuin, bij de beek, met andere kinderen voetballen of fikkie stoken. Op een gegeven moment was ik het zat. Ik zat voor de zoveelste keer het ongebruikte speelgoed in te pakken en al die stapels kleding (die niet gebruikt waren, maar wel door de hele tent werden gegooid, blijkbaar) te vouwen, en vroeg me af waar ik in vredesnaam mee bezig was. Waarom hebben we al die spullen bij ons? Ongemerkt waren we aan het verzamelen geslagen. Zoals je met het verhuizen naar een groter huis ook gaat leven naar je ruimte: je merkt ineens dat je veel meer spullen hebt dan hiervoor, zonder dat je die nodig hebt. Sterker nog, ik kreeg heel sterk het gevoel dat al die rotzooi me alleen maar ergerde en ongelukkig maakte. Het kosten zeeën van tijd en gaf veel irritaties, en niemand werd hier nou beter van.

Terug naar minimalisme

Terplekke op die vakantie besloten we het volgend jaar radicaal anders te doen: we zouden gaan backpacken. Iedereen een tas mee, en enkel wat je kunt dragen, neem je mee. Ik had verwacht dat dit weerstand gaf, dat er protest kwam. Die kwam er niet. “Oké, leuk”, reageerden de kinderen. Ze leken het totaal geen probleem te vinden hun spullen te moeten missen. Een bevestiging van wat ik al vermoedde. Ze waren alweer vertrokken naar de speeltuin.

Goeie backpacks passen

Vorig jaar was ons eerste jaar dat we met het gezin gingen backpacken. Ik heb al wat materiaal van mijn solotochten en van defensie, maar ineens moeten de kinderen ook een backpack hebben. Omdat we van plan zijn dit vaker te doen, hebben we hier wel in geïnvesteerd, want backpacks zijn behoorlijk duur. Het goed passen en uitproberen is echt belangrijk, omdat de pasvorm zo persoonlijk is en je wilt voorkomen dat je tijdens het lopen irritaties of pijntjes krijgt doordat het net niet lekker zit.

Afweging: gewicht of comfort?

Ook moeten we ineens nadenken over compacte, lichtgewicht zaken, want die grote slaapspullen gingen natuurlijk niet passen. Van eerdere trips hebben we gelukkig nog lichtgewicht slaapmatjes (wederom van de Decathlon! prima formaat, gewicht en prijs), maar nog geen dito slaapzakken en andere zaken. Alles wat lichtgewicht is, daar betaal je voor. En hoe lichter, hoe spartaanser. Het wordt dan een afweging tussen comfort (hoe comfortabeler, hoe zwaarder) en gewicht (hoe lichter, hoe duurder). En alles x5 telt behoorlijk op. We besluiten daarom het vooral eerst te proberen met de spullen die we al hebben, en enkel het hoogstnodige nog aan te schaffen.

Neem alleen het hoognodige mee!

We kiezen mede om die reden een warme bestemming: Griekenland! Hierdoor hebben we geen slaapzakken nodig en hebben we alleen maar heel luchtige kleding nodig. Dus zei ik tegen iedereen: “onze tassen zijn het enige dat we meenemen. Neem mee wat erin past, meer niet, je moet het namelijk zelf dragen”. Het klonk toen best zinnig, je tas vullen met enkel wat erin past, maar met de ervaring die ik daarna heb opgedaan zou ik nooit meer dit advies geven. Want geloof me, in die backpacks kun je toch meer kwijt dan je op voorhand denkt! Omdat we geen slaapzakken meenemen, blijft er nog behoorlijk wat ruimte over. Zo gaan er air-ups, waterschoenen, speelgoed, knuffels, een afwasteil, te veel servies en vooral te veel aan kleding mee de tas in, waardoor we het onszelf alsnog lastiger dan nodig maken, door onnodig veel gewicht mee te torsen.

Water, water, water

Bovendien moet het water er nog bij. Dat was één van de grotere uitdagingen deze vakantietrip: Griekenland heeft op de meeste plekken geen betrouwbaar drinkwater, waardoor we afhankelijk zijn van flessenwater. En dat flessenwater is natuurlijk enkel bij de supermarkten te koop. En laten die nou niet bepaald op elke straathoek zitten op de eilanden. Dat betekent dat we regelmatig vooruit moeten plannen en liters water meesjouwen, voor de plekken dat we het niet kunnen aanvullen. Door de bloedhitte hebben we constant dorst en zweten we als otters. Het water is vrijwel niet aan te slepen voor ons.

Less is more

Er zijn momenten dat we als een stel uitgedroogde kurken naast een lekkende sprinkler over een olijfboomgaard gaan staan, om wat verwaaide neveldruppels op te kunnen vangen. Of die keer dat we massaal in een fontein duiken die we onverwacht op een bergtop bij een klooster aantreffen, en het water uitgelaten over ons heen gooien. De mensen staren ons verbaasd, of nee, eerder onthutst aan. Al tijdens onze tocht trekken we de conclusie dat we zelfs nu te veel onzin meedragen. Een afwasteil, serieus? Knetterzware air-up flessen die niet schoon te krijgen zijn? Waterschoenen die nooit worden gebruikt?

Voorbereidingen voor je plaats van bestemming

Pas bij thuiskomst en na gedegen onderzoek en voorbereiding voor mijn eigen solotocht aankomende september, besef ik hoeveel onnodig gewicht we meetorsten. Het geeft in ieder geval hoop en perspectief op vervolgtrips: het kan blijkbaar lichter, zelfs als we een slaapzak erbij hebben. Al doende leert men. Ook wij doen zoals gezegd nog elke keer ervaring op. Het deed trouwens niks af aan onze vakantiepret. Wel leerden we dat Griekenland niet een land is voor de kampeerder. Campings zijn maar schaars aanwezig, en waar ze zijn doe je er vaak goed aan om zeker te zijn van een plekje. Reserveren doen we niet aan, maar is misschien toch aan te bevelen als je hier wilt kamperen. Het wandelen van plek naar plek was tof, maar de wandelpaden zijn niet overal even goed onderhouden. Veel ervan is overwoekerd, of bezaaid met losse stenen, takken en ander zwervend spul. Dat vraagt soms het nodige klim en struinwerk, en als het even tegenzit zie je geen wegmarkeringen meer, waardoor je ineens in een geitenveld of olijfgaard rondloopt. Niet erg, wel iets om rekening mee te houden qua tijdsinvestering.

Denk na over vervoersopties

Deze vakantie wisselen we het wandelen om ergens te komen af met openbaar vervoer over de grotere afstanden. Helaas ondervinden we aan den lijve dat het reizen met OV in Griekenland behoorlijk prijzig is, en soms zelfs niet onderdoet voor een taxiritje. Voor een enkeltje busrit betaalden we regelmatig 5 euro p.p. Met 5 personen is dat 25 euro per keer. Dat loopt soms behoorlijk uit de klauwen als we meerdere busritjes op een dag maken. Omdat er simpelweg niet overal campings zijn, lossen we dat op door af en toe te wildkamperen en te overnachten in een kamer of appartement. Achteraf een behoorlijk luxe en prijzige manier van vakantievieren kwamen we achter, dus dat willen we de volgende keer anders doen. Nog een leerpunt.

Tassenmanagement

Toen we in Slovenië afgelopen meivakantie weer met de backpack op pad gingen, was het een verademing voor de kinderen om te merken dat de tassen aanzienlijk lichter waren! Mijn ’tassenmanagement’ had blijkbaar vruchten afgeworpen en de kinderen begonnen met hernieuwde motivatie aan de wandelingen. Het was inderdaad voor iedereen merkbaar dat de tassen nu beter op gewicht waren.

Hoe zwaar weegt je tas?

Als vuistregel is het streven naar 10% van je lichaamsgewicht (in mijn ogen echt onmogelijk), en maximaal 20% van je lichaamsgewicht te dragen (in mijn geval eerder een streefgewicht). Voor de kinderen komt dat neer op zo’n 12 kilo voor de oudste, en zo’n 6 kilo voor de jongste, en daarmee nog een ander aspect om rekening mee te houden met het inpakken. Vaak is het gewoon een kwestie van uitproberen, en soms het een en ander verhuizen van de ene naar de andere persoon. Ik heb ook dagen gehad dat ik gewicht afstond aan steef, en vice versa. Luister ook daarin gewoon naar je lichaam en je gevoel daarin.

Wennen, trainen, opbouwen

In de eerste dagen is het bovendien logisch dat je moet wennen aan het lopen met bepakking, je zult merken dat je heel snel sterker wordt en makkelijker loopt. In plaats van direct een paar weken de bergen in te trekken kun je natuurlijk ook van tevoren opbouwen en trainen, door het gewoon eens een dagje, middagje of weekendje uit te proberen. Het is superleuk om met je kind een weekendje eropuit te gaan, een nachtje ergens te kamperen met de spulletjes die je op je eigen rug draagt. Je kunt jezelf langzaam laten wennen door tijdens je normale wandelingetjes eens een rugzak met wat gewicht mee te nemen. Gewoon wat gevulde flessen bijvoorbeeld, of wat boeken in een tas. Maar ook zonder training komt het goed: je lichaam vertelt je vanzelf waar je grenzen liggen, en dit bouw je uit door naar je lichaam te luisteren. Rustdagen inplannen zijn bovendien geen schande, maar juist ronduit verstandig. Na een rustdag merken we altijd een wereld van verschil, en zijn de meeste pijntjes vaak al voor 80% verdwenen.

In de volgende blog neem ik je mee door de ruimtes van de tas heen en vertel ik wat wij meenemen en hoe we dit indelen, opbergen of inpakken.

Het bericht Backpacken met kinderen: waar begin je? verscheen eerst op Struin Stories.

Het idee of plan om met kinderen op pad te gaan, te gaan wandelen of trekken door de natuur is niet uit de lucht gevallen, maar eerder een langzaam gegroeid proces. Het bij elkaar sprokkelen van de materialen ging eigenlijk op eenzelfde manier. Toen we begonnen met kamperen, en nu nog steeds in heel veel gevallen, hebben we het meeste bij de Decathlon gehaald. We hadden geen zin om onnodig veel geld uit te geven aan spullen, waarvan we niet wisten of we ze echt wel gingen gebruiken, en of kamperen net zo leuk zou zijn als wij in ons hoofd hadden.

Op bakfietsvakantie naar Ameland

De allereerste kampeerervaring als gezin was denk ik onze fietsvakantie ervaring, waarin we met de bakfiets en een gewone stadsfiets met aanhanger van Dordrecht naar Ameland zijn gefietst. Twee kinderen van bijna 2 en 4 in de bakfiets, en in de aanhanger al onze kampeerspullen. Het was een fantastische ervaring, tot we in Ameland aankwamen, waar het kwik niet boven de 7 graden uitkwam en mensen met mutsen op en sjaals om stonden af te wassen. Een ervaring om nooit te vergeten, in alle opzichten.

In de regen kamperen

Een andere kampeerervaring was Toen Signe net geboren was, in mijn zwangerschapsverlof. Het was net buiten het seizoen, eind augustus geloof ik, dat we besloten een weekje te gaan kamperen in Noord-Frankrijk. Die plek, omdat het aan te rijden was, maar toch wat exotischer klonk dan Nederland. We kochten toen een Coleman tent, met een klein midden compartiment en aan weerszijden 2 kleine slaapcompartimenten. Het was een eenvoudig op te zetten tent, redelijk klein. Het middendeel was prima om in zithouding in te zitten, maar met z’n drieën was het al gauw krap. Koken deden we op een tweepits gasbrander met een redelijk grote gastank. Dat had ik bij mijn vader gezien, die een doorgewinterde kampeerder is, en wat bij hem goed beviel.

Scoren van spullen

Wat plastic borden en goedkoop bestek scoorde ik bij de Action, net als veel andere handige en onnodige kampeerartikelen. Bij de Decathlon kochten we twee klapstoelen voor ons als ouders, en twee mini klapstoelen voor Meia van 5 en Fosse van 3. Ook haalden we daar een mini klaptafeltje, waarvan ik dacht dat dat praktisch was. In de praktijk hadden we er niks aan, want het was te laag om er makkelijk iets op te zetten als we in de stoel zaten, en te klein om eraan te kunnen eten. Uiteindelijk is dit tafeltje gedegradeerd tot tafel waarop we het kookstel zetten om ook de grond te beschermen tegen brandplekken. Die lessen leren we door de jaren heen steeds beter.

Gewoon doen, vallen en weer opstaan

Het is vooral een kwestie van doen, proberen, experimenten, nat gaan, herstellen en bijsturen. Zo hadden we in ons Ameland-avontuur allemaal maar één warme trui bij ons en geen jassen, in verband met de beperkte ruimte. Toen we klappertandend de avonden doorbrachten in vochtig geworden kleding, hebben we ons verlies moeten nemen, en de conclusie getrokken dat dit uiteindelijk voor niemand leuk meer is. We hebben toen hulptroepen ingeschakeld (bedankt opa!) om ons te laten ophalen met een aanhanger. Dat zou ons natuurlijk geen tweede keer gebeuren.

Al doende leren

In ons pre-kinderen tijdperk hebben we ook heel wat lessen the hard way geleerd. Regenkleding vergeten, in een onweersbui terecht komen op een berg en niet weten wat te doen, erachter komen dat onze beiden mobieltjes leeg zijn en we dus onbereikbaar zijn, nog onderweg naar beneden zijn van een bergwandeling als de duisternis al invalt, rekenen op een plek in een berghut als die helemaal volgeboekt zit en we dus noodgedwongen verder moeten. En ga zo maar door. Elke keer maakte het ons scherper, bewuster, beter voorbereid, minder naïef. Die lessen namen we natuurlijk ook mee als kamperende ouders, hoewel die rol toch ook weer veel nieuwe verrassingen met zich meeneemt. Nog steeds leren we elke keer nieuwe dingen, en blijven we onze aanpak bijstellen en bijsturen.

Draagdoek versus kinderwagen

Terug naar Noord-Frankrijk. Wat een echte succesfactor was die vakantie, was de ontdekking van het gebruiken van een draagdoek (en later draagzak) met de baby. Wat een verschil maakte dit in comfort en vrijheid! Een heerlijk gevoel om een klein hummeltje als bundeltje dicht bij me te dragen, terwijl ik mijn handen vrij heb voor andere zaken. Op die manier konden we bijvoorbeeld ook gemakkelijk een wandelingetje in de natuur maken, zonder dat onze kinderwagen direct vastliep in rul zand of de baby door elkaar werd geschud.

Aanhoudende depressie

Noord-Frankrijk had die week last van een aanhoudende depressie, wat resulteerde in vele dagen regen en grote plassen voor de tentopening en bijbehorende modderpraktijken. De kinderen maalden er niet om, en liepen, kropen en renden met natte voeten, modderklonten of juist droge, schone sokken de tent in en uit. In no time werd de midden cabine een veldslag waarbij ik me afvroeg wat er in godesnaam toch zo leuk zou moeten zijn aan kamperen! Alles was goor, nat, modderig. Het was dweilen met de kraan open, bijna letterlijk. Terplekke besloot ik dat we deze tent niet meer zouden gebruiken bij een volgende vakantie. Als het regende, wilde ik met het gezin normaal kunnen zitten en rechtop kunnen staan, een spelletje kunnen spelen en het droog kunnen houden binnen.

Klein geluk

Natuurlijk was het niet alleen kommer en kwel. Als het droog was, genoten we van het buiten zijn. In slaap vallen met tikkende regen op het tentdoek is een van de meest romantische situaties als je het aan mij vraagt. Als de sterren aan de hemel flikkeren en we naar de tjirpende krekels luisteren, terwijl we warm weggekropen in onze fleecevesten voor de tent zitten met een beker wijn en een citronellakaars om de muggen op afstand te houden, is een ander knus moment.

Beverbende en fikkie stoken

Als we op vakantie zijn, zijn er geen schermpjes en ze worden niet gemist. Hoewel, een kleine nuance is daarin wel zo eerlijk: sinds een paar jaar hebben de oudste 2 een telefoon die ze voornamelijk in de auto gebruiken. In plaats daarvan spelen we kubb op blote voeten, staren we in de vlammen van een kampvuurtje, doen we eindeloze potjes beverbende of fantaseren over al onze dromen die we in de jaren voor ons willen waarmaken. Oké, misschien overdrijf ik, want toen we net onze derde hadden, lagen we vaker doodop vroeg op bed, of durfden we amper hardop te praten als ze ein-de-lijk sliep en we even wat uurtjes voor onszelf hadden.

Grotere tent, meer luxe?

Na onze Noord-Frankrijk ervaring zochten we de jaren erna bestemmingen verder weg. Het jaar erop trokken we naar Slowakije, Tsjechië en Hongarije. Onze vorige tent ruilden we in voor een groot exemplaar van de Decathlon, met een grote binnen cabine waar we een complete tafel en stoelen in neer konden zetten en konden staan. Wat een luxe! Deze tent hebben we eindeloos vaak op- en afgebroken, tot hij steeds verder sleet en de gaten er uiteindelijk invielen. Toen de rits van de ingang uiteindelijk dienstweigerde, werd het echt tijd om afscheid van deze tent te nemen, waarna hij een enkeltje container maakte.

Inmiddels hebben we de grote tent niet meer vervangen door een vergelijkbaar exemplaar, maar door trekkerstentjes. Nog kleiner dan onze eerste tent. De reden is dat we de vakanties een andere invulling gaven, waarover ik de volgende keren meer vertel.

Het bericht Kamperen voor beginners: onze ervaringen verscheen eerst op Struin Stories.

Slovenië heeft al jaren geleden mijn hart gestolen. Net als veel Balkanlanden, voel ik me hier compleet thuis. De cultuur, de mensen, maar bovenal de veelzijdigheid van de natuur. Slovenië heeft daarbij nog een paar puntjes voordeel ten opzichte van andere Oost-Europese landen. Het is klein en overzichtelijk, enigszins aan te rijden, en, voor mij het belangrijkste voordeel, het is dunbevolkt en daarmee overheerst de natuur. Die schitterend is. ook deze keer heb ik me vergaapt aan adembenemende landschappen en vergezichten. Hier oogt de natuur nog ongerept en in balans. Mensen wonen hier in de natuur, met respect voor het landschap, in plaats van het te willen domineren en controleren. Zoals we hier in Nederland alles naar onze hand willen zetten, en daarbij de natuur ondergeschikt maken aan onszelf. Het voelt alsof de Slovenen begrijpen dat deze zaken hand in hand gaan met elkaar, en dat we elkaar nodig hebben. We zijn tenslotte onderdeel van de natuur.

Een hike rond de Julische Alpen

Het is bijna meivakantie en ineens heb ik zin om weg te gaan, op vakantie. De natuur in. Waarom gaan we niet lekker ver weg? Opper ik. We hebben 2 weken de tijd, we kunnen gaan wandelen, misschien een trail doen met het gezin! Ik duik op internet en vind al snel dat Slovenië prachtige hikes heeft en lange afstandswandelingen. De meeste gaan echter door de bergen en over grote hoogtes, waarbij je eventueel gebruik kunt maken van de vele berghutten. Dat is eind april misschien niet zo’n verstandig plan, waar het weer nog wispelturig is, en er vooral veel sneeuw op grote hoogte zal liggen. Dan vind ik de Juliana Trail: een ‘rondje’ rondom de Julische Alpen, waarbij je echter niet (erg) hoog gaat en vooral door de valleien wandelt. Maar wél met uitzicht op de bergen! Dat klinkt me als muziek in de oren.

Voorbereidingen in kleding en uitrusting

De weken die volgen houd ik nauwlettend de weersvoorspellingen in de gaten voor Slovenië. Het wisselt per dag. Van sneeuw, regen en vorst in de nacht, tot zo’n 21 graden en zon overdag. Er is geen peil op te trekken. Zoals we wel vaker doen, laten we het op de dag van vertrek aankomen: als het weer er dan oké uitziet, dan rijden we die kant op. En anders stellen we de plannen bij. Ik heb nog een paar dagen om de laatste voorbereidingen te treffen. Na ons tripje over het Veluwe Zwerfpad, moest ik concluderen dat de kinderen ook écht andere spullen nodig hadden. Ze sjouwden zich een breuk aan hun zware jassen en dikke truien. En dan ook nog een dikke, zware slaapzak erbij. Omdat we deze avonturen vaker (gaan) maken, koop ik verschillende lichtere, warme slaapzakken. Express verschillende, met de gedachte om uit te proberen wat ieders voorkeur is, en ook afhankelijk van het weer een andere slaapzak te kunnen kiezen. De allerlaatste vrije dag vóór vertrek, kopen we lichte, sneldrogende wandelkleding, warme truien en regenjassen voor de kinderen. Nu zijn we écht compleet.

Kwetsbaar leven

Het moment van vertrek loopt anders dan we dachten. De dag ervoor hebben we een uitvaart van een sportvriendin, en de emoties hieromtrent hakken er behoorlijk in. We zijn moe van de afgelopen dagen en hebben nog niet ingepakt voor vertrek. We slapen wat uit, en hebben de tijd nodig om de spullen bij elkaar te rapen. Pas tegen half 11 rijden we weg, richting München, waar we ergens onze eerste kampeerstop hopen te maken. De weg ernaartoe voelt gek: we gaan op vakantie, maar bevragen elkaar welke nummers we op onze uitvaart zouden willen. Dat wij nu in staat zijn om op vakantie te gaan voelt als een luxe, maar door het recente verlies voelt het leven ook heel kwetsbaar.

Picknicken in Bled

Terwijl we Zuid-Duitsland naderen, loopt de temperatuur op. Als we de Oostenrijkse Alpen in zicht krijgen, is het tijd om een korte broek aan te trekken en de tent op te zetten. De volgende dag rijden we in zo’n vier uurtjes Slovenië in, waar we picknicken op de houten steigers aan het meer van Bled. Ik voel me vervuld, thuisgekomen, en ben op slag weer verliefd op het mooie Slovenië, met haar prachtige bergen, groene heuvels en kristalheldere rivieren. We checken het weerbericht voor de komende dagen, en stellen met een pruillip vast dat het morgen bar en boos wordt (er valt die dag bijna 28mm regen). Ons plan om die middag al te starten met de Juliana Trail schuiven we door naar overmorgen.

Met het gezin hiken

De hele Juliana Trail is zo’n 270km lang, met het officiële startpunt in Kranjska Gora. De route is opgebouwd uit 16 etappes (en 4 bonusetappes als je wilt). Omdat we met ons gezin lopen, doen we slechts een gedeelte van de trail, omdat we niet de tijd hebben de hele trail te doen, en we verwachten dat we als gezin trager en minder ver lopen. We starten bij etappe 8 in Bohinsjka Bistrica, en willen t/m etappe 13 lopen, tot Bovec, om vanuit daar met het OV weer terug te keren naar onze auto. Hier komen we later nog een paar minder welkome verrassingen tegen, die een goeie les vormen voor een volgende keer (hint: check van tevoren de feestdagen in het land van bestemming).

Grotten van Skocjan

De rest van de 1,5 dag besteden we in Ljubljana en in de grotten van Skocjan, die op ons allemaal grote indruk maken. Deze ondergrondse grottenstelsels doen me denken aan Moria, het land van de dwergen uit Lord of the Rings, met ruimtes zo groot als kathedralen, waarin stalactieten en stalagmieten van duizenden jaren in stilte druppelen. Na deze verstilling kom je terecht in een ander gedeelte van het grottenstelsel, waarin een ondergrondse rivier maar liefst 30km bulderend zijn weg baant, voordat deze bovengronds in Italië tevoorschijn komt. De grot toont de sporen van de ontdekkingsreizigers die als eersten hun weg baanden door de grot, langs huiveringwekkende afgronden, over smalle uitgehakte traptreden en houten hangbruggen, die ver boven de diepten bungelen. Ook wij steken het watergeweld over via een hangbrug die zo’n 45 meter boven de rivier hangt. De gehele grot is gevuld met de nevel van de rivier, die vandaag extra gezwollen is door de eindeloze regen die met bakken uit de lucht blijft vallen. Het is al meermaals voorgekomen dat de grotten in een kwestie van uren overstroomde, waar het waterpeil zo’n 60 meter boven de gebruikelijke waterstand aantikte. In dat geval zouden we nu zwemmen.

Hoeveel we nog niet weten

Als we de grot na een route van zo’n 3 kilometer verlaten, belanden we in het buitengedeelte, waar een deel van de grot lang geleden is ingestort. Het oogt als een jungle, met al het voorjaarsgroen op de karstrotsen. We lopen naar het uitkijkpunt, waar we een prachtig overzicht over de omgeving hebben, en ook de twee ingestorte plekken zien. Hoelang zou het duren voordat er opnieuw een stuk van het grottenstelsel instort, door het eindeloze gelik van de rivier, waarna de muren laagje na laagje, druppel na druppel aan stevigheid verliezen? De dagen erop vraag ik me dikwijls af of we misschien zonder het te weten over een grottenstelsel lopen. Hoeveel is er dat we nog niet weten? Het blijft een fascinerende gedachte.

Idyllisch kamperen

We vinden een camping in een waar paradijs, in Dolsko. Verstopt achter een boerderij, die tevens dienstdoet als uitvalsbasis voor dagjesmensen op de fiets of de benenwagen en waar heerlijke huisgemaakte hapjes geserveerd worden door de trotse, vriendelijke eigenaar. De zoon van de familie troont ons mee naar de achterzijde van de boerderij, waar we onder romantisch begroeide prieeltjes langs paarden en kippen lopen, over een houten vlondertje de beek oversteken en uitkomen in een beeldige fruitgaard met bloeiende bloesembomen. Hier zetten we de tent op, en voelen ons koning te rijk. In de boerderij doen we ons in de zomerse zon tegoed aan huisgemaakte frikandeau en worstjes, en drinken de kinderen zelfverbouwde appelsap. De eigenaar laat vol trots het fotoboek zien van de verbouwing die dit gezin aan de boerderij heeft verricht.

Gelukkig in het groen

Liggend op mijn rug in het gras met de zon op mijn huid, wegdommelend met een boek in mijn hand, kijk ik tevreden hoe de kinderen pootjebaden in de beek en hoe de paarden in de wei erachter enthousiaste bokkensprongen maken in de zon. We zijn omgeven door groene heuvels en natuur zover het oog reikt. Als je onze auto wegdenkt, is het alsof we 100 jaar terug in de tijd zijn gestapt. Ik zou hier zó kunnen wonen, denk ik gelukkig. Nog even, en we starten ons avontuur op de Juliana Trail, waarover later meer.

Het bericht Plannen voor de Juliana Trail, Slovenië verscheen eerst op Struin Stories.