De magie van bergen

Ook vandaag is het een mooie dag, de zon komt op achter de heuvels en trekt roze strepen in de lucht. De mist van gisteren is slechts een herinnering, vandaag wordt het weer een hete dag. Het pad buigt al vrij snel af van de asfaltweg, waar het van de ene vallei langs een berg de andere berg in slingert. Nog altijd loop ik op hoogte met mooie uitzichten. Ik stijg meer dan ik daal waarbij ik de prachtige Karstbergen aan mijn linkerzijde houd.

Soms passeer ik informatiebordjes waarop de namen van de bergen staan, vrouwelijke namen als Diana, als om de bergen meer bestaansrecht te geven en hun bezieling te erkennen. Ik vermoed dat de meeste mensen wel erkennen dat een berg niet enkel een grote steen is, en dat alle mythische en magische verhalen, sages en legendes die goddelijke krachten toekennen aan zulke natuurfenomenen niet voor niets zijn. De prachtige rotsformaties spreken tot de verbeelding.

Spookdorpen

In de verte ligt een meertje, en als ik dichterbij kom, zie ik vele meertjes die zich hebben verzameld in de valleien tussen de bergen, een mooi gezicht. De wandelgids rept over barretjes en restaurants waar ik langs zal lopen, maar eenmaal daar blijkt dit lang vergane glorie. Het valt me op dat er in Andalusië veel leeg staat en te koop staat. Met rode graffiti staat ‘se vendre’ gespoten op de buitenmuren. Sommige huizen en gebouwen staan al zo lang leeg, dat er planten door de ramen groeien, of er gaten in het dak zijn gevallen. Wat een contrast met de verhalen over woningnood in Nederland en een te grote wereldbevolking, terwijl ik nu al dagen in eindeloze leegte en ruimte loop. Ook nu staat een compleet dorp te koop, langzaam veranderend in een spookdorp.

Droog fruit

Als ik veel verder weer een dorp tref waar nog wel mensen wonen, passeer ik een laguna, met heerlijk bergwater. Ik pauzeer onder een olijfboom, de enige bron van schaduw in deze contreien, en fantaseer over een verse salade met veel groenten. Mijn lichaam schreeuwt intussen om vitaminen. De 2 sinaasappels die ik heb gekocht, blijken zo gortdroog dat ik ze niet weg krijg. Met moeite eet ik een halve op, de rest gooi ik weg. Toch best gek, ik loop hier toch in het land van de sinaasappels, maar tot nu toe heb ik weinig geluk met het fruit dat ik koop.

Vliegen en lekkende oksels

Het is zo heet, dat ik tijdens het lopen stop om te controleren of mijn fles lekt. Ik blijk het zelf te zijn, waarbij de druppels van mijn armen en hoofd vallen. En met het zweten komen ook de vliegen. Er is geen ontsnappen aan, ze zoemen om elk bloot stukje huid, en landen ongevraagd op elk stukje van mijn lichaam. Mijn neus, lip, oksel, tussen mijn rug en mijn tas waarmee ik ze onbedoeld tot hun einde plet. Ik word er niet goed van, en met momenten loop ik als een bezetene te roepen dat ze moeten oprotten, driftig zwaaiend met mijn armen of fanatiek met mijn handen wapperend. De vliegen zoemen traag en onverstoorbaar van de ene naar de andere plek, onaangedaan door mijn agressie. Met de komst van de vliegen wordt mijn verlangen naar een douche alleen maar groter. Wat een onderschatte luxe is het kunnen douchen toch. Even douchen thuis, zo vanzelfsprekend. Nu denk ik daar wel anders over. Zittend in dit restaurant zwermen de vliegen nog altijd om me heen, ik geneer me en schaam me voor mijn viezigheid. Als een stuk vee, zo voel ik me met die hordes vliegen zoemend om mijn hoofd. Hoe deden ze dat vroeger in ‘s hemelsnaam?

Treinspoor door de stad

Het pad gaat over in een voormalig treinspoor, wat betekent dat het een heerlijk vlak pad is, langs een bergwand, zonder obstakels. Er is zelfs een tunnel door de bergwand gemaakt voor de vroegere trein. Wat een mazzel, dit scheelt me een klim over de berg heen! Ik geniet van het prachtige uitzicht terwijl ik Venta de la Zafaraya nader, een maf dorpje dat me doet denken aan een westerndorpje. Het bestaat uit een doorgaande weg, waarlangs enkele huizen en winkels gevestigd zitten, en verder niks. Gelukkig heeft het wel een buurtsuper en een restaurant, precies wat ik nu nodig heb. In het restaurant kies ik het dagmenu en krijg ik dan inderdaad mijn lang verlangde salade, waar ik intens van geniet!

7-10-23 12.36

Na deze traktatie verlaat ik het dorp over de oude spoorbaan, die zich een weg baant dwars door het dorp heen. Het dorp is veel groter dan ik dacht. Ik loop langs een krakkemikkig gebouwtje dat blijkbaar dienst doet als moskee, en zie voor het eerst in weken een moslimgemeenschap zich verzamelen voor het middaggebed. Het valt me op dat er hier veel fruitstalletjes langs de weg staan, die ook vaak beheerd worden door islamitische mannen. Ik volg het oude treinspoor, wat een maf gezicht is door waslijnen die over het spoor hangen, en oude seinsporen of wissels midden op straat. De laatste kilometers van het dorp gaan langs enorme fabrieken en fruit- en groentegroothandels. De fabrieken maken de plastic kratjes waarin alle tomaten en andere groentes verzameld worden op de velden. Links en rechts torenen stapels platic kratjes boven me uit, als een miniatuurlandschap van plastic wolkenkrabbers.

Groenteplantages

Een paar minuten later wordt me duidelijk waarom deze hier gevestigd zijn, als ik, zover het oog reikt, uitkijk over velden met groenteplantages. De warme lucht mengt zich met de heftige geur van kool, die hier in al zijn varianten groeit. Ik loop er dwars doorheen, het pad bezaaid met gevallen groentes, die nu liggen te rotten in de hitte. Noord Afrikaanse jongens werken zich in het zweet op de velden, snijden de paprika’s met de hand af en sorteren de tomaten in de kratten. Naast deze eindeloze groentevelden, verzamelen zich bergen afgedankte plastic irrigatieleidingen, verpakkingsplastic en kapotte kratjes. Het natuurschoon is hier ver te zoeken, maar ik ben nu heel dicht bij het leven van de mensen hier, hun harde werken, het leven van alledag. Er is veel meer bebouwing in de afgelopen dagen en ik zie meer mensen, maar geen wandelaars.

Mijmeringen onderweg

De velden rijgen zich aaneen. Kilometers tomaten, gevolgd door courgettes of kolenvelden. Eentonigheid overheerst, en ik zoek afleiding in muziek. Een liedje van Bears Den raakt me en ik voel een brok in mijn keel, al snap ik niet waarom. Ik vlieg weg in gedachten en laat mijn lichaam het werk doen terwijl ik nadenk over vorige levens en de verwantschap die ik voel met verschillende plekken, tijden in de geschiedenis of bijvoorbeeld de bezigheden. Als er zoiets als vorige levens bestaat, dan kan ik begrijpen waarom ik me onverklaarbaar voel aangetrokken tot bepaalde zaken. Zo vermoed ik dat ik ooit eens in de Middeleeuwen aan het hof heb gewoond, en in een ander leven vast ook veel heb gelopen, misschien als pelgrim, nomade of marskramer. Ik voel ook een sterke verwantschap met hekserij en paganisme, de wijze vrouwen, en vermoed dat ik ook al eens een heks ben geweest. Ik herken bijvoorbeeld hun erkenning voor de kracht van de natuur, de seizoenen, de rituelen, de krachtige werking van kringlopen en cycli, natuurgeneeswijzen en de vrouwelijke energie. Die verwantschap voel ik ook heel sterk met de Keltische cultuur, hoewel ik nog nooit in Ierland ben geweest. Als ik die taal of muziek hoor, is het alsof er iets ouds in mij word aangeraakt.

Verwantschap voelen

Als tiener las ik het liefst boeken over de Keltische cultuur. Het feit dat deze cultuur omgeven is door mystiek spreekt me daardoor des te meer aan. Misschien is het niet voor niets dat ik meermaals in mijn leven de vraag kreeg of ik Iers bloed heb. In een online college dat ik laatst terugkeek, werd het shintoïsme in Japan aangehaald, wat veel verwantschap heeft met volksreligie. Ik herkende direct de parallellen met het paganisme en hekserij, maar ook met de Keltische traditie. In alle vormen wordt er uitgegaan van de krachten die in de natuur zitten. In het shintoïsme wordt gesproken van Kami, zogenaamde geesten of krachten om ons heen. In hekserij wordt net als in oosterse tradities uitgegaan van de vijf elementen die invloed hebben op ons hele zijn. Het is mooi om die overeenkomsten steeds meer te zien, en ook fijn dat dit een plek mag krijgen in mijn zen beoefening. De werelden lijken op die manier steeds dichter bij elkaar te komen.

Fernweh

Hier, lopend in Spanje, voel ik me wel op mijn gemak, maar meer alsof ik op bezoek ben. Ik voel geen verwantschap. Dat zit misschien ook in het verschil tussen de klimaten. In de Balkan voel ik me meer thuis dan in mijn eigen geboorteland. Het voelt vertrouwd, bekend, geruststellend. De natuur, met hun bergen, bossen, rivieren en eenvoudige leven zijn mijn voornaamste bron van fernweh als ik in Nederland ben. Dat is de omgeving waarin ik thuis hoor, al kan ik niet uitleggen waarom. Alle natuurelementen zijn belangrijk voor me, maar een boom misschien nog wel het meest van allemaal. Een boom biedt bescherming, beschutting, troost, houvast. Het filtert het licht, houdt warmte tegen of juist vast, het ruisen zorgt voor ontspanning en koelte, de geuren en oliën werken helend en rustgevend, de aanwezigheid van een boom kan een te veel aan wind tegenhouden. Als ik mijn tentje opzet, doe ik dat liefst in de beschutting van bomen. En iedere keer als ik hier een bos tegenkom, geniet ik daar extra van. Er zijn hier een stuk minder bomen en bossen dan in Oost-Europa, en die kan ik dan echt gaan missen. Hun vormen, grootsheid, veerkracht, macht, wijsheid… Bomen kunnen eeuwenoud worden en zijn stille getuigen van alle tijden en gebeurtenissen, wat ze voor mij ook een aantrekkingskracht geeft. Ze symboliseren zo ontzettend veel voor mij.

De boom

In de symbooldrama is de boom ook het eerste motief dat ik aanbied aan de cliënt, omdat ervan wordt uitgegaan dat een boom een representatie kan zijn van onszelf. De mystiek van de natuur fascineert me mateloos, en ik voel de laatste jaren ook steeds meer de grootsheid ervan. Noem het de aanwezigheid van energieën, geesten of wat dan ook. Afhankelijk van de plek waar ik ben, kan dit de ene keer een geruststellend gevoel geven, maar soms ook ronduit angstaanjagend. Zoals de machtige, sterke wind die me bijna omverblaast, een onweersbui die me letterlijk laat beven van angst en me nietig en nederig maakt vanwege het oorverdovende gekraak van een boom waar de bliksem inslaat. De grond die schudt op haar grondvesten als de donder op de bliksem volgt. Het gevoel van leegte in de eindeloze uitgestrektheid of de beklemmende stilte in oerbossen in Bosnië, waar ik de aanwezigheid van dieren voel maar nergens zie. Op zulke momenten voel ik me klein, kwetsbaar, ondergeschikt aan iets veel groters en machtigers. Die momenten dwingen me tot nederigheid, en vervullen me met respect en ontzag voor de krachten van de natuur.

Vervreemding van de natuur

Tegelijk is de natuur neutraal. Het maakt geen onderscheid in goed of kwaad, gewenst of ongewenst. De natuur is gewoon precies zoals die moet zijn. Een kolkende rivier is voor ons levensgevaarlijjk als we die moeten oversteken, maar dat is de betekenis die we eraan geven vanuit ons egocentrische perspectief. Het water is gewoon water. Steeds meer voel ik hoe vervreemd we zijn geraakt van de natuur, dat we gaandeweg ergens ons eigen wezen hebben losgekoppeld van de natuur, zijn gaan negeren en ontkennen dat wij hier deel van uitmaken en zelfs in onderlinge samenhang mee leven. In deze arrogantie hebben we geprobeerd de natuur naar onze hand te zetten, waar de natuur slechts in al zijn eenvoud en neutraliteit op kan reageren. Of dat nou met natuurrampen is, uitsterven van dieren, erosie of wat dan ook. Misschien wordt het tijd om ons weer te herinneren wie en wat we zijn, en onze relatie met onze oorsprong, onze ware natuur weer terug te vinden.

Openbare kampeerplek!

Zo mijmer ik verder, terwijl ik opzettelijk 3km afwijk van mijn route, op naar een openbare campingplek. Op internet had ik gelezen dat er (koude) douches zouden zijn, en daar loop ik graag voor om. Deze laatste kilometers duren een eeuwigheid, maar dan zie ik de plek, in een prachtig bos met heuvels, picknicktafels en kleine witte gebouwtjes. Ik loop direct naar dit gebouwtje toe, ‘please laat dit een douche zijn’. Dicht. Ook het andere gebouwtje is op slot. Ik tuur door het raam naar binnen en ontwaar een keuken in beide hutjes. Geen douches, ik heb nog kans! Aan de andere kant van de heuvel staat een Duits camperbusje dat mij eerder op de route is gepasseerd. Ik roep naar beneden, of hij weet of er douches zijn. ‘ yes, they are right behind you!’ roept hij van onderaan de heuvel omhoog. Ik vergeet in mijn enthousiasme en haast om zo snel mogelijk een douche te vinden helemaal om hem te bedanken en ren naar de aangewezen plek. En inderdaad, een paar meter verderop staan een aantal buitendouches naast elkaar. Mijn hart maakt een dansje, en binnen een paar seconden sta ik midden in dit Spaanse bos in mijn blote kont onder de koude straal. Het kan me niets schelen. Behalve de Duitse camperbus ben ik alleen, en ik ben ultiem dankbaar voor dit onverwachte geschenk op mijn route.

In de blote kont

Ik besef dat het me werkelijk niks uit zou maken als mensen me nu zouden zien. Dit is wie ik ben, dit is mijn lijf, dit is wat ik heb. En ik ben trots op mijn lichaam, dankbaar voor wat het kan. Ik voel geen schaamte meer. Een uniek besef, en een gevoel dat mijlenver afligt van hoe ik mijn lichaam doorgaans beleef. Nagenietend en gloeiend van de koude straal en het schone gevoel, geef ik mijn kleding een wasbeurt, en hang ze burgerlijk aan mijn waslijntje. Het is een prachtig aangelegde plek, met volop stenen picknicktafels, kraantjes, barbecue plekken, en vlakke stukken grond om je tent op te zetten. Een ongekende luxe, zeker omdat ik me nu even geen zorgen hoef te maken om gesnapt te worden. Op mijn gemak zet ik mijn tentje op en eet ik mijn kant-en-klaar-maaltijd van rijst met kip aan een tafel.

Na het eten ben ik eigenlijk wel benieuwd naar de Duitser, en hoop ik stiekem om misschien wat te kunnen kletsen en ervaringen uit te wisselen. Na zo lang alleen zijn, verlang ik steeds meer naar menselijk contact. Als ik in de buurt van zijn camper drentel, blijkt hij binnen te zitten. Ik mis de moed om aan te kloppen, waarna ik wat teleurgesteld afdruip naar mijn eigen plekje.

Mediteren

Met de ondergaande zon mediteer ik zittend op mijn foliemat, warm aangekleed tegen de optrekkende kou vanavond. Het is hier een stuk frisser, want in de afgelopen dagen ben ik behoorlijk gestegen en inmiddels zit ik op 1100m hoogte. Ik zie het laatste licht in stralen tussen de bomen vallen. Kleine vliegjes schitteren fel verlicht in het gouden zonlicht, als kleine gloeilampjes in de schemering. Ik mediteer weer met de zin ‘ik ben oké’ en ervaar dat hierin een verschil ligt tussen de associaties die meer betrekking hebben op mijn zelfbeeld, en mijn gevoel van veiligheid. Met name in mijn gevoel van veiligheid word ik getriggerd. Het roept associaties en herinneringen op waarin ik me onveilig heb gevoeld. Tijdens deze meditatie ontstaat er echter voor het eerst iets nieuws, namelijk de ervaring dat ik met dit niet oké voelen, dus het gevoel van onveiligheid, nog steeds oké ben. Het vervult me met een gevoel van troost, geruststelling en vertrouwen. In de tent rits ik mijn slaapzak dicht tot aan mijn kin en trek de capuchon ervan over mijn hoofd. Ik slaap heerlijk.

Het bericht Spanje gr7 dag 13 El Robledal verscheen eerst op Struin Stories.

We laten Bosnië achter ons, en rijden via Kroatië (want: betere wegen) terug naar Slovenië. Als we Slovenië eenmaal inrijden, voelt het als thuiskomen. Ik snap er niks van, maar ik voel me zo ontzettend thuis hier. Ik heb geen familie die hier vandaan komt, maar toch heb ik al sinds mijn tienertijd een sterke aantrekkingskracht tot de Balkan. Met 15 jaar reisde ik al via interrailen naar Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije. De jaren erna heb ik hier wat landen aan toegevoegd: Bulgarije, Montenegro, Albanië, Kosovo en Bosnië. Iedere keer weer voelde ik me zo welkom en fijn in deze landen, waar het ene land me meer deed dan het andere. Zo heb ik hele warme herinneringen aan Albanië en Montenegro, maar ook Slowakije is een favoriet. Met Tsjechië en Hongarije heb ik minder.

Kennismaking met Slovenië

In 2017 kwamen we voor het eerst in Slovenië, en waren we direct verkocht vanwege de fantastische natuur en de bereikbaarheid van het land. De groene heuvels, schattige dorpjes, fantastische wandelcultuur, sprankelende rivieren en watervallen, de authentieke houten hooischuren en droogrekken die een nostalgische sfeer scheppen… Iedere keer als ik hier ben, krijg ik zin om meer te verkennen en ontdekken van het land. Aan het begin van de vakantie hebben we een stuk land bezocht, waar we ook hebben geproefkampeerd. We overwegen om hier een bod op uit te brengen. Ik heb zoveel ideeën om hier aan de slag te gaan, met outdooractiviteiten en activiteiten gericht op zingeving. Het voelt als de ideale plek om de plannen daar te realiseren.

Jakobova Pot: de Sloveense pelgrimsroute

Vandaag zijn we begonnen met onze eerste dag van de pelgrimsroute van Slovenië, de Sint Jacobsweg, of de Jakobova Pot. Deze pelgrimsroute kruist Slovenië op verschillende manieren: vanuit Zagreb (oosten) via Ljubljana naar Triëst (zuidwesten), via Dobrovnik (noordoosten) naar Ljubljana, of via de Julische Alpen (noordwesten) naar Ljubljana. Omdat we graag stempels willen verzamelen onderweg, moeten we onze pelgrimspaspoorten ophalen in Ljubljana, waar het pelgrimskantoor maar zeer beperkt open is. We besluiten daarom de route om te draaien en in Ljubljana te starten, en naar het oosten te lopen. We kiezen deze richting, omdat we die regio nog niet zo goed kennen.

Sint-Nicolaas Kathedraal in Ljubljana

Rond 7.30u staan we bij de Sint-Nicolaas Kathedraal waar het pelgrimskantoor kort geopend is en we 5 stuks kopen. De vriendelijke vrouw legt ons enthousiast wat meer over de route uit en wenst ons veel geluk op onze reis. Aan de buitenzijde van de kathedraal van Ljubljana vinden we onze eerste stempel, waar de kinderen (en ik stiekem ook) veel lol in vinden om hun paspoorten mee te versieren. De priester ziet ons bezig, en begroet ons. Hij stelt voor om ons rond te leiden in de kathedraal, nu we hier toevallig toch zijn, en om ons te zegenen voor de reis.

Gezegend op pad

Dat laten we ons geen tweede keer zeggen en nieuwsgierig stappen we de stille kathedraal in, waar de priester ons in vloeiend Engels uitlegt wat de taferelen uitbeelden die door een bekende Italiaans-Sloveense kunstenaar Francesco Robba uit marmer zijn gehouwen. Hij laat de oude kapel zien die momenteel wordt gerestaureerd en deelt ansichtkaarten aan de kinderen uit. Tenslotte worden we gebalsemd en gezegend, en drukt hij een flesje wijwater in onze handen voor een gezegende trip. Zo lief, ik ben ontroerd door dit gebaar en de oprechte, goede intenties van deze lieve man.

Lopen zonder bepakking (en zonder ontbijt)

Omdat we de route omgekeerd lopen, moeten we alert zijn op de caminoschelpen, die natuurlijk aan de andere kant van de palen en bomen zitten. Helaas doet mijn gps-route op mijn horloge het niet goed, en geeft deze alleen globaal de richting aan. We lopen vandaag zonder bepakking: we hebben onze spullen in onze tenten gelaten, op de camping waar we vannacht sliepen, en die op de camino staat. Wat een luxe! Het eerste stuk van de route lopen we door Ljubljana, waar we hopen om ergens een ontbijtje te scoren. Helaas komen we niks tegen onderweg, behalve stervensduur fruit van de markt.

Gierende honger

We lopen de stad uit en zitten direct in de bossen. Het is een feest om op goed begaanbare paden te lopen met fatsoenlijke bewegwijzering, die door de mooiste plekken van de omgeving slingeren. Wat een contrast met onze ervaringen in Bosnië! We hebben voortdurend mooi uitzicht over eindeloos groene heuvels, als groene golven in de zee. De abrikozen die we bij wijze van ontbijt op hebben, leggen nauwelijks een bodem en rond 11u heeft iedereen intussen gierende honger. We passeren een mooi houten restaurant met uitkijktoren in Orle en besluiten wat te drinken. Helaas bieden ze geen ontbijt aan, maar krijgen we wat sneetjes brood van een vriendelijke medewerktster als we uitleggen dat we nog moeten ontbijten. Blij smeren we daarna al lopend de sneetjes brood met door ons meegebrachte honing, jam en chocopasta in portieverpakkingen, zodat we er daarna weer even tegenaan kunnen.

Stempels sparen

Het pad slingert door de bossen, langs kleine dorpjes en vele kapellen en kruisbeelden langs de route. Eenmaal treffen we een kerkje die open is, en tweemaal een plek waar we een stempel aan onze verzameling kunnen toevoegen. De stempels sparen is een leuke extra tijdens de wandeling, een beloning voor de inspanningen. We maken al aardig wat hoogtemeters vandaag, en we prijzen onszelf gelukkig dat we niet met zware bepakking hoeven te lopen nu. Het is ontzettend relaxt lopen zo, we genieten volop. De route is afwisselend, de omgeving prachtig, er zijn mooie uitzichten en het zoeken naar de schelpen gaat prima. Het weer is heerlijk, we zien familie en vrienden de aardappels op het land rooien, mensen die hun gras maaien of met de buren kletsen vanaf de veranda.

Weer terug op de camping

Na een paar uur lopen hebben we weer honger, en lopen we een paar kilometer extra om bij een lidl te komen, waar we liters yoghurt en twee hele broden wegwerken voor we weer verder gaan. het laatste stuk buigen we van de route af, om bij de camping te komen waar onze tentjes al staan. Rond 19u komen we hier aan, waar we een heerlijke douche nemen, om vervolgens ons avondeten van bonen met vlees en koud bier te nuttigen. Het was een flinke dag, ruim 36,5km en ruim 1000 hoogtemeters, dat zijn serieuze getallen! Morgen is de echte vuurdoop, wanneer we met volle bepakking zullen lopen. We hebben contact gelegd met een mogelijk slaapadres, maar er wordt niet opgenomen en gereageerd op de mail. Het is maar de vraag of ze open zijn. Maar intussen hebben we genoeg ervaringen om het vertrouwen te hebben dat het altijd goed komt, op welke manier dat ook moge zijn.

Het bericht Jakobova Pot: de pelgrimsroute in Slovenië verscheen eerst op Struin Stories.

Toen ik laatst zat te kletsen met iemand over onze reizen met kinderen, vroeg ze ineens: “maar hoe doen jullie dat!? Leer mij ook eens hoe je met kinderen zulke dingen onderneemt, want het lijkt mij supergaaf, maar ik zie het mijn kinderen echt niet doen. Ik moet ze al motiveren om die 5 minuten naar school te lopen.” Het zette me aan het denken. Tsja, hoe doen wij dat eigenlijk? Ik heb niet het idee dat we dit ineens hebben gedaan en er bewust iets voor hebben gedaan of gelaten. Het is er een beetje ingegroeid. Maar misschien is het wel leuk om te lezen welke ingrediënten mogelijk hebben bijgedragen aan het kunnen maken van trektochten en lange wandelingen met kinderen, met- of zonder bepakking.

Reizen vóór we kinderen hadden

Om te beginnen is het goed om een beetje context te scheppen. Toen we nog geen kinderen hadden, trokken we ook elke zomer met onze rugzak door verschillende Balkanlanden. Het langer op een plek blijven, voelde voor ons niet goed. Liever zagen we veel van de landen waar we waren en reisden met openbaar vervoer in de landen zelf, waar we van plek naar plek reisden, stadjes bezochten, maar vooral de natuur introkken. Bergen en bossen hebben me altijd al gefascineerd en hebben een magische aantrekkingskracht op me. Het liefst trokken we dan ook de bergen in voor dagtochtjes. We waren verre van ervaren klimmers, maar eerder jong en nieuwsgierig. Daar werden de zaadjes geplant voor latere avonturen.

Meer comfort bij jongere kinderen

De Balkan is ons beiden altijd blijven fascineren. De ongerepte landen, nog vrij van massatoerisme, de prachtige uitgestrekte natuur, en de eindeloos behulpzame lieve mensen, waar we keer op keer weer onder de indruk raakten van de gastvrijheid. Toen we kinderen kregen, zochten we wat meer comfort in de vorm van simpele huisjes en wat later campings voor een grote gezinstent. Het kamperen doen we sinds de kinderen al klein zijn. Het slapen op matjes, doen van de afwas, een stukkie lopen naar de wc, koude avonden met dikke vesten voor de tent, simpele maaltijden op een gasstelletje maken, ze groeiden erin op. Dat dit in feite onze norm is, maakt de overgang naar iets avontuurlijker reizen misschien ook minder drastisch.

Wandelen als gewoonte ontwikkelen

Een van de andere gewoontes die er al vroeg in kwam bij ons, was wandelen. Tijdens mijn zwangerschappen was dat zo’n beetje het enige aan beweging dat ik nog kon doen. Toen de kinderen eenmaal geboren waren, wilde ik mijn zwangerschapskilo’s zo snel mogelijk weer kwijt, dus liep ik eindeloos met de kinderenwagen naar het winkelcentrum of door de wijk heen. Bij nummer 2 en 3 gingen de oudste twee op hun driewielers, of later skates en step met me mee. Het bleef een gewoonte om te voet te blijven verplaatsen. Eenmaal wat ouder, werden we al snel opgeslokt in de zogenaamde tropenjaren. Het hele logistieke gepuzzel van het halen en brengen naar de opvang, werken, koken, huishouden en de hele zorg voor de kinderen kleurde onze dagen. Eenmaal bij het avondeten waren we vaak moe, en ook wat prikkelbaar. De valkuil van snel op elkaar reageren en irritaties lag op de loer. Ergens hebben we toen besloten na het eten een wandeling te maken. Gewoon de boel laten staan, en direct schoenen aan en naar buiten. Wat de precieze aanleiding was, weet ik niet meer, maar het was lekker weer, in de zomerperiode, waardoor we deze gewoonte direct als een succes ervaarden en lang vol konden houden.

Avondwandeling, boswandeling, winterwandeling…

De eerste wandelingen waren gewoon een rondje in de wijk, al was het maar 15 minuten. We voelden ons er altijd beter door, de kinderen raakten hun energie kwijt en we konden ze echt moe op bed leggen, waardoor het avondritueel ook gemakkelijker ging. Van lieverlee gingen we langere rondjes maken, en pakten we regelmatig de auto om in de Biesbosch of een dorp in de buurt een rondje te maken. Met periodes kwam de klad in deze gewoonte, vooral rond de herfst als het slechter weer werd. Maar vaak genoeg pakten we de gewoonte weer op, en genoten we opnieuw van leuke gesprekken tijdens het wandelen en het groen om ons heen. Dan doken we de auto in voor een lange boswandeling in de herfst, of een winterwandeling langs het strand met chocomel toe. Het deed ons steevast goed.

Te voet op ontdekkingstocht

Op vakantie doen we vrijwel alles te voet om een plek goed te leren kennen. Hebben we ergens een camping gevonden, dan is het standaard dat we op verkenning gaan over de camping en eromheen. Of kijken bij het nabijgelegen dorpje. Ook het opsporen van geocaches in de buurt is een leuke manier om de plek waar we zijn beter te kennen. Bij het bezoeken van dorpjes of stadjes, kammen we te voet de plek uit. Ongemerkt maken we daarmee al behoorlijk wat kilometers en stappen. De kinderen zijn daarmee ook al gewend aan het lopen, soms met de jongste nog in de draagzak of kinderwagen.

Buiten leven

Voordat we in ons huidige huis woonden, woonden we een halfjaar op een kleine flat die eigenlijk bedoeld was voor 2 of 3 personen, maar waar we met z’n vijven in verbleven. Het was precies in de zomerperiode, en om niet helemaal gillend gek van elkaar te worden, zochten we algauw de buitenlucht op na het eten. Ook hier liepen we eindeloos langs het Wantij, genietend van het groen. We verbleven toen sowieso vaker buiten dan binnen, vanwege het simpele feit dat we binnen vrijwel geen plek hadden. Dan zaten we met elkaar in het speeltuintje, ik met mijn boek en een kop koffie, de kinderen spelend in de wijk. Het buiten zijn en verblijven hebben we op dit soort kleine manieren een gewoonte gemaakt. Het maken van kortere wandelingen is daarom ook iets waar ze aan gewend zijn.

Geocaching

Jaren geleden maakten we kennis met geocaching, een groot succes bij de kinderen. Een soort schat zoeken, waarbij je soms puzzeltochten of coördinaten op een kaart via een app moet opsporen, en in het echt een schat vindt, in de vorm van een logboekje, maar soms ook in originele varianten. Dit geocachen is lange tijd een verslaving geweest: overal waar we kwamen, bekeken we de kaart op geocaches, en liepen we stad en land af om onze score te verhogen. Een onwijs leuk spelelement om toe te voegen aan je buiten avonturen. Bovendien zijn we via geocaching op plekken gekomen waar we anders nooit zouden komen.

Themawandelingen

Binnen geocaching heb je bijvoorbeeld ook themawandelingen die je kunt doen, waardoor je onbekende plaatsen op speelse wijze leert kennen en de leukste ontdekkingen doet. Ook tijdens vakanties gebruiken we geocaching, hoewel we de laatste jaren vaker zonder hebben gewandeld. Die themawandelingen kun je vaak ook in de lokale VVV van een stad of dorp halen. Zo hebben we in Dordrecht een speciale puzzeltocht voor kinderen, de populaire hofjesroute en natuurlijk het Rondje Dordt.

In het volgende deel neem ik je mee naar onze meer recente ervaringen met wandelen met de kinderen, het maken van meerdaagse trektochten en hikes. Ook vertel ik hoe we omgaan met de verschillende leeftijdsfases en met verschillende wensen, weerstand of tegenzin.

Het bericht Wennen aan wandelen met kinderen deel 1 verscheen eerst op Struin Stories.

Slovenië heeft al jaren geleden mijn hart gestolen. Net als veel Balkanlanden, voel ik me hier compleet thuis. De cultuur, de mensen, maar bovenal de veelzijdigheid van de natuur. Slovenië heeft daarbij nog een paar puntjes voordeel ten opzichte van andere Oost-Europese landen. Het is klein en overzichtelijk, enigszins aan te rijden, en, voor mij het belangrijkste voordeel, het is dunbevolkt en daarmee overheerst de natuur. Die schitterend is. ook deze keer heb ik me vergaapt aan adembenemende landschappen en vergezichten. Hier oogt de natuur nog ongerept en in balans. Mensen wonen hier in de natuur, met respect voor het landschap, in plaats van het te willen domineren en controleren. Zoals we hier in Nederland alles naar onze hand willen zetten, en daarbij de natuur ondergeschikt maken aan onszelf. Het voelt alsof de Slovenen begrijpen dat deze zaken hand in hand gaan met elkaar, en dat we elkaar nodig hebben. We zijn tenslotte onderdeel van de natuur.

Een hike rond de Julische Alpen

Het is bijna meivakantie en ineens heb ik zin om weg te gaan, op vakantie. De natuur in. Waarom gaan we niet lekker ver weg? Opper ik. We hebben 2 weken de tijd, we kunnen gaan wandelen, misschien een trail doen met het gezin! Ik duik op internet en vind al snel dat Slovenië prachtige hikes heeft en lange afstandswandelingen. De meeste gaan echter door de bergen en over grote hoogtes, waarbij je eventueel gebruik kunt maken van de vele berghutten. Dat is eind april misschien niet zo’n verstandig plan, waar het weer nog wispelturig is, en er vooral veel sneeuw op grote hoogte zal liggen. Dan vind ik de Juliana Trail: een ‘rondje’ rondom de Julische Alpen, waarbij je echter niet (erg) hoog gaat en vooral door de valleien wandelt. Maar wél met uitzicht op de bergen! Dat klinkt me als muziek in de oren.

Voorbereidingen in kleding en uitrusting

De weken die volgen houd ik nauwlettend de weersvoorspellingen in de gaten voor Slovenië. Het wisselt per dag. Van sneeuw, regen en vorst in de nacht, tot zo’n 21 graden en zon overdag. Er is geen peil op te trekken. Zoals we wel vaker doen, laten we het op de dag van vertrek aankomen: als het weer er dan oké uitziet, dan rijden we die kant op. En anders stellen we de plannen bij. Ik heb nog een paar dagen om de laatste voorbereidingen te treffen. Na ons tripje over het Veluwe Zwerfpad, moest ik concluderen dat de kinderen ook écht andere spullen nodig hadden. Ze sjouwden zich een breuk aan hun zware jassen en dikke truien. En dan ook nog een dikke, zware slaapzak erbij. Omdat we deze avonturen vaker (gaan) maken, koop ik verschillende lichtere, warme slaapzakken. Express verschillende, met de gedachte om uit te proberen wat ieders voorkeur is, en ook afhankelijk van het weer een andere slaapzak te kunnen kiezen. De allerlaatste vrije dag vóór vertrek, kopen we lichte, sneldrogende wandelkleding, warme truien en regenjassen voor de kinderen. Nu zijn we écht compleet.

Kwetsbaar leven

Het moment van vertrek loopt anders dan we dachten. De dag ervoor hebben we een uitvaart van een sportvriendin, en de emoties hieromtrent hakken er behoorlijk in. We zijn moe van de afgelopen dagen en hebben nog niet ingepakt voor vertrek. We slapen wat uit, en hebben de tijd nodig om de spullen bij elkaar te rapen. Pas tegen half 11 rijden we weg, richting München, waar we ergens onze eerste kampeerstop hopen te maken. De weg ernaartoe voelt gek: we gaan op vakantie, maar bevragen elkaar welke nummers we op onze uitvaart zouden willen. Dat wij nu in staat zijn om op vakantie te gaan voelt als een luxe, maar door het recente verlies voelt het leven ook heel kwetsbaar.

Picknicken in Bled

Terwijl we Zuid-Duitsland naderen, loopt de temperatuur op. Als we de Oostenrijkse Alpen in zicht krijgen, is het tijd om een korte broek aan te trekken en de tent op te zetten. De volgende dag rijden we in zo’n vier uurtjes Slovenië in, waar we picknicken op de houten steigers aan het meer van Bled. Ik voel me vervuld, thuisgekomen, en ben op slag weer verliefd op het mooie Slovenië, met haar prachtige bergen, groene heuvels en kristalheldere rivieren. We checken het weerbericht voor de komende dagen, en stellen met een pruillip vast dat het morgen bar en boos wordt (er valt die dag bijna 28mm regen). Ons plan om die middag al te starten met de Juliana Trail schuiven we door naar overmorgen.

Met het gezin hiken

De hele Juliana Trail is zo’n 270km lang, met het officiële startpunt in Kranjska Gora. De route is opgebouwd uit 16 etappes (en 4 bonusetappes als je wilt). Omdat we met ons gezin lopen, doen we slechts een gedeelte van de trail, omdat we niet de tijd hebben de hele trail te doen, en we verwachten dat we als gezin trager en minder ver lopen. We starten bij etappe 8 in Bohinsjka Bistrica, en willen t/m etappe 13 lopen, tot Bovec, om vanuit daar met het OV weer terug te keren naar onze auto. Hier komen we later nog een paar minder welkome verrassingen tegen, die een goeie les vormen voor een volgende keer (hint: check van tevoren de feestdagen in het land van bestemming).

Grotten van Skocjan

De rest van de 1,5 dag besteden we in Ljubljana en in de grotten van Skocjan, die op ons allemaal grote indruk maken. Deze ondergrondse grottenstelsels doen me denken aan Moria, het land van de dwergen uit Lord of the Rings, met ruimtes zo groot als kathedralen, waarin stalactieten en stalagmieten van duizenden jaren in stilte druppelen. Na deze verstilling kom je terecht in een ander gedeelte van het grottenstelsel, waarin een ondergrondse rivier maar liefst 30km bulderend zijn weg baant, voordat deze bovengronds in Italië tevoorschijn komt. De grot toont de sporen van de ontdekkingsreizigers die als eersten hun weg baanden door de grot, langs huiveringwekkende afgronden, over smalle uitgehakte traptreden en houten hangbruggen, die ver boven de diepten bungelen. Ook wij steken het watergeweld over via een hangbrug die zo’n 45 meter boven de rivier hangt. De gehele grot is gevuld met de nevel van de rivier, die vandaag extra gezwollen is door de eindeloze regen die met bakken uit de lucht blijft vallen. Het is al meermaals voorgekomen dat de grotten in een kwestie van uren overstroomde, waar het waterpeil zo’n 60 meter boven de gebruikelijke waterstand aantikte. In dat geval zouden we nu zwemmen.

Hoeveel we nog niet weten

Als we de grot na een route van zo’n 3 kilometer verlaten, belanden we in het buitengedeelte, waar een deel van de grot lang geleden is ingestort. Het oogt als een jungle, met al het voorjaarsgroen op de karstrotsen. We lopen naar het uitkijkpunt, waar we een prachtig overzicht over de omgeving hebben, en ook de twee ingestorte plekken zien. Hoelang zou het duren voordat er opnieuw een stuk van het grottenstelsel instort, door het eindeloze gelik van de rivier, waarna de muren laagje na laagje, druppel na druppel aan stevigheid verliezen? De dagen erop vraag ik me dikwijls af of we misschien zonder het te weten over een grottenstelsel lopen. Hoeveel is er dat we nog niet weten? Het blijft een fascinerende gedachte.

Idyllisch kamperen

We vinden een camping in een waar paradijs, in Dolsko. Verstopt achter een boerderij, die tevens dienstdoet als uitvalsbasis voor dagjesmensen op de fiets of de benenwagen en waar heerlijke huisgemaakte hapjes geserveerd worden door de trotse, vriendelijke eigenaar. De zoon van de familie troont ons mee naar de achterzijde van de boerderij, waar we onder romantisch begroeide prieeltjes langs paarden en kippen lopen, over een houten vlondertje de beek oversteken en uitkomen in een beeldige fruitgaard met bloeiende bloesembomen. Hier zetten we de tent op, en voelen ons koning te rijk. In de boerderij doen we ons in de zomerse zon tegoed aan huisgemaakte frikandeau en worstjes, en drinken de kinderen zelfverbouwde appelsap. De eigenaar laat vol trots het fotoboek zien van de verbouwing die dit gezin aan de boerderij heeft verricht.

Gelukkig in het groen

Liggend op mijn rug in het gras met de zon op mijn huid, wegdommelend met een boek in mijn hand, kijk ik tevreden hoe de kinderen pootjebaden in de beek en hoe de paarden in de wei erachter enthousiaste bokkensprongen maken in de zon. We zijn omgeven door groene heuvels en natuur zover het oog reikt. Als je onze auto wegdenkt, is het alsof we 100 jaar terug in de tijd zijn gestapt. Ik zou hier zó kunnen wonen, denk ik gelukkig. Nog even, en we starten ons avontuur op de Juliana Trail, waarover later meer.

Het bericht Plannen voor de Juliana Trail, Slovenië verscheen eerst op Struin Stories.