De magie van bergen

Ook vandaag is het een mooie dag, de zon komt op achter de heuvels en trekt roze strepen in de lucht. De mist van gisteren is slechts een herinnering, vandaag wordt het weer een hete dag. Het pad buigt al vrij snel af van de asfaltweg, waar het van de ene vallei langs een berg de andere berg in slingert. Nog altijd loop ik op hoogte met mooie uitzichten. Ik stijg meer dan ik daal waarbij ik de prachtige Karstbergen aan mijn linkerzijde houd.

Soms passeer ik informatiebordjes waarop de namen van de bergen staan, vrouwelijke namen als Diana, als om de bergen meer bestaansrecht te geven en hun bezieling te erkennen. Ik vermoed dat de meeste mensen wel erkennen dat een berg niet enkel een grote steen is, en dat alle mythische en magische verhalen, sages en legendes die goddelijke krachten toekennen aan zulke natuurfenomenen niet voor niets zijn. De prachtige rotsformaties spreken tot de verbeelding.

Spookdorpen

In de verte ligt een meertje, en als ik dichterbij kom, zie ik vele meertjes die zich hebben verzameld in de valleien tussen de bergen, een mooi gezicht. De wandelgids rept over barretjes en restaurants waar ik langs zal lopen, maar eenmaal daar blijkt dit lang vergane glorie. Het valt me op dat er in Andalusië veel leeg staat en te koop staat. Met rode graffiti staat ‘se vendre’ gespoten op de buitenmuren. Sommige huizen en gebouwen staan al zo lang leeg, dat er planten door de ramen groeien, of er gaten in het dak zijn gevallen. Wat een contrast met de verhalen over woningnood in Nederland en een te grote wereldbevolking, terwijl ik nu al dagen in eindeloze leegte en ruimte loop. Ook nu staat een compleet dorp te koop, langzaam veranderend in een spookdorp.

Droog fruit

Als ik veel verder weer een dorp tref waar nog wel mensen wonen, passeer ik een laguna, met heerlijk bergwater. Ik pauzeer onder een olijfboom, de enige bron van schaduw in deze contreien, en fantaseer over een verse salade met veel groenten. Mijn lichaam schreeuwt intussen om vitaminen. De 2 sinaasappels die ik heb gekocht, blijken zo gortdroog dat ik ze niet weg krijg. Met moeite eet ik een halve op, de rest gooi ik weg. Toch best gek, ik loop hier toch in het land van de sinaasappels, maar tot nu toe heb ik weinig geluk met het fruit dat ik koop.

Vliegen en lekkende oksels

Het is zo heet, dat ik tijdens het lopen stop om te controleren of mijn fles lekt. Ik blijk het zelf te zijn, waarbij de druppels van mijn armen en hoofd vallen. En met het zweten komen ook de vliegen. Er is geen ontsnappen aan, ze zoemen om elk bloot stukje huid, en landen ongevraagd op elk stukje van mijn lichaam. Mijn neus, lip, oksel, tussen mijn rug en mijn tas waarmee ik ze onbedoeld tot hun einde plet. Ik word er niet goed van, en met momenten loop ik als een bezetene te roepen dat ze moeten oprotten, driftig zwaaiend met mijn armen of fanatiek met mijn handen wapperend. De vliegen zoemen traag en onverstoorbaar van de ene naar de andere plek, onaangedaan door mijn agressie. Met de komst van de vliegen wordt mijn verlangen naar een douche alleen maar groter. Wat een onderschatte luxe is het kunnen douchen toch. Even douchen thuis, zo vanzelfsprekend. Nu denk ik daar wel anders over. Zittend in dit restaurant zwermen de vliegen nog altijd om me heen, ik geneer me en schaam me voor mijn viezigheid. Als een stuk vee, zo voel ik me met die hordes vliegen zoemend om mijn hoofd. Hoe deden ze dat vroeger in ‘s hemelsnaam?

Treinspoor door de stad

Het pad gaat over in een voormalig treinspoor, wat betekent dat het een heerlijk vlak pad is, langs een bergwand, zonder obstakels. Er is zelfs een tunnel door de bergwand gemaakt voor de vroegere trein. Wat een mazzel, dit scheelt me een klim over de berg heen! Ik geniet van het prachtige uitzicht terwijl ik Venta de la Zafaraya nader, een maf dorpje dat me doet denken aan een westerndorpje. Het bestaat uit een doorgaande weg, waarlangs enkele huizen en winkels gevestigd zitten, en verder niks. Gelukkig heeft het wel een buurtsuper en een restaurant, precies wat ik nu nodig heb. In het restaurant kies ik het dagmenu en krijg ik dan inderdaad mijn lang verlangde salade, waar ik intens van geniet!

7-10-23 12.36

Na deze traktatie verlaat ik het dorp over de oude spoorbaan, die zich een weg baant dwars door het dorp heen. Het dorp is veel groter dan ik dacht. Ik loop langs een krakkemikkig gebouwtje dat blijkbaar dienst doet als moskee, en zie voor het eerst in weken een moslimgemeenschap zich verzamelen voor het middaggebed. Het valt me op dat er hier veel fruitstalletjes langs de weg staan, die ook vaak beheerd worden door islamitische mannen. Ik volg het oude treinspoor, wat een maf gezicht is door waslijnen die over het spoor hangen, en oude seinsporen of wissels midden op straat. De laatste kilometers van het dorp gaan langs enorme fabrieken en fruit- en groentegroothandels. De fabrieken maken de plastic kratjes waarin alle tomaten en andere groentes verzameld worden op de velden. Links en rechts torenen stapels platic kratjes boven me uit, als een miniatuurlandschap van plastic wolkenkrabbers.

Groenteplantages

Een paar minuten later wordt me duidelijk waarom deze hier gevestigd zijn, als ik, zover het oog reikt, uitkijk over velden met groenteplantages. De warme lucht mengt zich met de heftige geur van kool, die hier in al zijn varianten groeit. Ik loop er dwars doorheen, het pad bezaaid met gevallen groentes, die nu liggen te rotten in de hitte. Noord Afrikaanse jongens werken zich in het zweet op de velden, snijden de paprika’s met de hand af en sorteren de tomaten in de kratten. Naast deze eindeloze groentevelden, verzamelen zich bergen afgedankte plastic irrigatieleidingen, verpakkingsplastic en kapotte kratjes. Het natuurschoon is hier ver te zoeken, maar ik ben nu heel dicht bij het leven van de mensen hier, hun harde werken, het leven van alledag. Er is veel meer bebouwing in de afgelopen dagen en ik zie meer mensen, maar geen wandelaars.

Mijmeringen onderweg

De velden rijgen zich aaneen. Kilometers tomaten, gevolgd door courgettes of kolenvelden. Eentonigheid overheerst, en ik zoek afleiding in muziek. Een liedje van Bears Den raakt me en ik voel een brok in mijn keel, al snap ik niet waarom. Ik vlieg weg in gedachten en laat mijn lichaam het werk doen terwijl ik nadenk over vorige levens en de verwantschap die ik voel met verschillende plekken, tijden in de geschiedenis of bijvoorbeeld de bezigheden. Als er zoiets als vorige levens bestaat, dan kan ik begrijpen waarom ik me onverklaarbaar voel aangetrokken tot bepaalde zaken. Zo vermoed ik dat ik ooit eens in de Middeleeuwen aan het hof heb gewoond, en in een ander leven vast ook veel heb gelopen, misschien als pelgrim, nomade of marskramer. Ik voel ook een sterke verwantschap met hekserij en paganisme, de wijze vrouwen, en vermoed dat ik ook al eens een heks ben geweest. Ik herken bijvoorbeeld hun erkenning voor de kracht van de natuur, de seizoenen, de rituelen, de krachtige werking van kringlopen en cycli, natuurgeneeswijzen en de vrouwelijke energie. Die verwantschap voel ik ook heel sterk met de Keltische cultuur, hoewel ik nog nooit in Ierland ben geweest. Als ik die taal of muziek hoor, is het alsof er iets ouds in mij word aangeraakt.

Verwantschap voelen

Als tiener las ik het liefst boeken over de Keltische cultuur. Het feit dat deze cultuur omgeven is door mystiek spreekt me daardoor des te meer aan. Misschien is het niet voor niets dat ik meermaals in mijn leven de vraag kreeg of ik Iers bloed heb. In een online college dat ik laatst terugkeek, werd het shintoïsme in Japan aangehaald, wat veel verwantschap heeft met volksreligie. Ik herkende direct de parallellen met het paganisme en hekserij, maar ook met de Keltische traditie. In alle vormen wordt er uitgegaan van de krachten die in de natuur zitten. In het shintoïsme wordt gesproken van Kami, zogenaamde geesten of krachten om ons heen. In hekserij wordt net als in oosterse tradities uitgegaan van de vijf elementen die invloed hebben op ons hele zijn. Het is mooi om die overeenkomsten steeds meer te zien, en ook fijn dat dit een plek mag krijgen in mijn zen beoefening. De werelden lijken op die manier steeds dichter bij elkaar te komen.

Fernweh

Hier, lopend in Spanje, voel ik me wel op mijn gemak, maar meer alsof ik op bezoek ben. Ik voel geen verwantschap. Dat zit misschien ook in het verschil tussen de klimaten. In de Balkan voel ik me meer thuis dan in mijn eigen geboorteland. Het voelt vertrouwd, bekend, geruststellend. De natuur, met hun bergen, bossen, rivieren en eenvoudige leven zijn mijn voornaamste bron van fernweh als ik in Nederland ben. Dat is de omgeving waarin ik thuis hoor, al kan ik niet uitleggen waarom. Alle natuurelementen zijn belangrijk voor me, maar een boom misschien nog wel het meest van allemaal. Een boom biedt bescherming, beschutting, troost, houvast. Het filtert het licht, houdt warmte tegen of juist vast, het ruisen zorgt voor ontspanning en koelte, de geuren en oliën werken helend en rustgevend, de aanwezigheid van een boom kan een te veel aan wind tegenhouden. Als ik mijn tentje opzet, doe ik dat liefst in de beschutting van bomen. En iedere keer als ik hier een bos tegenkom, geniet ik daar extra van. Er zijn hier een stuk minder bomen en bossen dan in Oost-Europa, en die kan ik dan echt gaan missen. Hun vormen, grootsheid, veerkracht, macht, wijsheid… Bomen kunnen eeuwenoud worden en zijn stille getuigen van alle tijden en gebeurtenissen, wat ze voor mij ook een aantrekkingskracht geeft. Ze symboliseren zo ontzettend veel voor mij.

De boom

In de symbooldrama is de boom ook het eerste motief dat ik aanbied aan de cliënt, omdat ervan wordt uitgegaan dat een boom een representatie kan zijn van onszelf. De mystiek van de natuur fascineert me mateloos, en ik voel de laatste jaren ook steeds meer de grootsheid ervan. Noem het de aanwezigheid van energieën, geesten of wat dan ook. Afhankelijk van de plek waar ik ben, kan dit de ene keer een geruststellend gevoel geven, maar soms ook ronduit angstaanjagend. Zoals de machtige, sterke wind die me bijna omverblaast, een onweersbui die me letterlijk laat beven van angst en me nietig en nederig maakt vanwege het oorverdovende gekraak van een boom waar de bliksem inslaat. De grond die schudt op haar grondvesten als de donder op de bliksem volgt. Het gevoel van leegte in de eindeloze uitgestrektheid of de beklemmende stilte in oerbossen in Bosnië, waar ik de aanwezigheid van dieren voel maar nergens zie. Op zulke momenten voel ik me klein, kwetsbaar, ondergeschikt aan iets veel groters en machtigers. Die momenten dwingen me tot nederigheid, en vervullen me met respect en ontzag voor de krachten van de natuur.

Vervreemding van de natuur

Tegelijk is de natuur neutraal. Het maakt geen onderscheid in goed of kwaad, gewenst of ongewenst. De natuur is gewoon precies zoals die moet zijn. Een kolkende rivier is voor ons levensgevaarlijjk als we die moeten oversteken, maar dat is de betekenis die we eraan geven vanuit ons egocentrische perspectief. Het water is gewoon water. Steeds meer voel ik hoe vervreemd we zijn geraakt van de natuur, dat we gaandeweg ergens ons eigen wezen hebben losgekoppeld van de natuur, zijn gaan negeren en ontkennen dat wij hier deel van uitmaken en zelfs in onderlinge samenhang mee leven. In deze arrogantie hebben we geprobeerd de natuur naar onze hand te zetten, waar de natuur slechts in al zijn eenvoud en neutraliteit op kan reageren. Of dat nou met natuurrampen is, uitsterven van dieren, erosie of wat dan ook. Misschien wordt het tijd om ons weer te herinneren wie en wat we zijn, en onze relatie met onze oorsprong, onze ware natuur weer terug te vinden.

Openbare kampeerplek!

Zo mijmer ik verder, terwijl ik opzettelijk 3km afwijk van mijn route, op naar een openbare campingplek. Op internet had ik gelezen dat er (koude) douches zouden zijn, en daar loop ik graag voor om. Deze laatste kilometers duren een eeuwigheid, maar dan zie ik de plek, in een prachtig bos met heuvels, picknicktafels en kleine witte gebouwtjes. Ik loop direct naar dit gebouwtje toe, ‘please laat dit een douche zijn’. Dicht. Ook het andere gebouwtje is op slot. Ik tuur door het raam naar binnen en ontwaar een keuken in beide hutjes. Geen douches, ik heb nog kans! Aan de andere kant van de heuvel staat een Duits camperbusje dat mij eerder op de route is gepasseerd. Ik roep naar beneden, of hij weet of er douches zijn. ‘ yes, they are right behind you!’ roept hij van onderaan de heuvel omhoog. Ik vergeet in mijn enthousiasme en haast om zo snel mogelijk een douche te vinden helemaal om hem te bedanken en ren naar de aangewezen plek. En inderdaad, een paar meter verderop staan een aantal buitendouches naast elkaar. Mijn hart maakt een dansje, en binnen een paar seconden sta ik midden in dit Spaanse bos in mijn blote kont onder de koude straal. Het kan me niets schelen. Behalve de Duitse camperbus ben ik alleen, en ik ben ultiem dankbaar voor dit onverwachte geschenk op mijn route.

In de blote kont

Ik besef dat het me werkelijk niks uit zou maken als mensen me nu zouden zien. Dit is wie ik ben, dit is mijn lijf, dit is wat ik heb. En ik ben trots op mijn lichaam, dankbaar voor wat het kan. Ik voel geen schaamte meer. Een uniek besef, en een gevoel dat mijlenver afligt van hoe ik mijn lichaam doorgaans beleef. Nagenietend en gloeiend van de koude straal en het schone gevoel, geef ik mijn kleding een wasbeurt, en hang ze burgerlijk aan mijn waslijntje. Het is een prachtig aangelegde plek, met volop stenen picknicktafels, kraantjes, barbecue plekken, en vlakke stukken grond om je tent op te zetten. Een ongekende luxe, zeker omdat ik me nu even geen zorgen hoef te maken om gesnapt te worden. Op mijn gemak zet ik mijn tentje op en eet ik mijn kant-en-klaar-maaltijd van rijst met kip aan een tafel.

Na het eten ben ik eigenlijk wel benieuwd naar de Duitser, en hoop ik stiekem om misschien wat te kunnen kletsen en ervaringen uit te wisselen. Na zo lang alleen zijn, verlang ik steeds meer naar menselijk contact. Als ik in de buurt van zijn camper drentel, blijkt hij binnen te zitten. Ik mis de moed om aan te kloppen, waarna ik wat teleurgesteld afdruip naar mijn eigen plekje.

Mediteren

Met de ondergaande zon mediteer ik zittend op mijn foliemat, warm aangekleed tegen de optrekkende kou vanavond. Het is hier een stuk frisser, want in de afgelopen dagen ben ik behoorlijk gestegen en inmiddels zit ik op 1100m hoogte. Ik zie het laatste licht in stralen tussen de bomen vallen. Kleine vliegjes schitteren fel verlicht in het gouden zonlicht, als kleine gloeilampjes in de schemering. Ik mediteer weer met de zin ‘ik ben oké’ en ervaar dat hierin een verschil ligt tussen de associaties die meer betrekking hebben op mijn zelfbeeld, en mijn gevoel van veiligheid. Met name in mijn gevoel van veiligheid word ik getriggerd. Het roept associaties en herinneringen op waarin ik me onveilig heb gevoeld. Tijdens deze meditatie ontstaat er echter voor het eerst iets nieuws, namelijk de ervaring dat ik met dit niet oké voelen, dus het gevoel van onveiligheid, nog steeds oké ben. Het vervult me met een gevoel van troost, geruststelling en vertrouwen. In de tent rits ik mijn slaapzak dicht tot aan mijn kin en trek de capuchon ervan over mijn hoofd. Ik slaap heerlijk.

Het bericht Spanje gr7 dag 13 El Robledal verscheen eerst op Struin Stories.

Onderstaande is geschreven rond de zomer van 2023, voordat ik vertrok naar Spanje.

De reden waarom ik in mijn eentje 7000 km wil gaan hiken door Europa, is niet alleen omdat ik van wandelen houd. Er speelt meer mee. Sinds een paar jaar ben ik me op spiritueel vlak en op persoonlijk vlak steeds verder gaan ontwikkelen. Ik ben mezelf op een heel andere manier gaan leren kennen en ontdekken en ook mijn wereldbeeld is daardoor verandert. Toen de grote C in 2020 in ons leven kwam en alles op z’n kop zette, zette dat ook mijn eigen ontwikkeling in een stroomversnelling. Ik las alles wat los en vast zat, volgde diverse cursussen probeerde verschillende technieken uit, leerde Reiki, luisterde eindeloos veel podcast en ging in gesprek met uiteenlopende mensen die elk op hun eigen manier hun visie op spirituele thema’s, maatschappelijke kwesties en filosofische vragen deelden. Ik probeerde wat apps uit om meditaties of bodyscans mee te doen, en besloot dit uiteindelijk serieuzer aan te pakken door me op te geven bij een meditatiecursus.

Mediteren

Deze laatste beslissing zorgde voor een nieuwe stroomversnelling in m’n ontwikkeling, die ik verder verdiepte met een retraite van 4 dagen in een klooster en een vipassana 10-daagse. Inmiddels is dagelijks mediteren een gewoonte. Door mijn onregelmatige weken is het soms puzzelen om momenten op de dag te vinden om te mediteren, maar dat lukt steeds beter. Sinds een jaar ben ik in opleiding tot zenleraar en volg ik daarbij ook zen-coaching om meer zicht te krijgen op mijn blinde vlekken, en m’n bewustzijn verder te vergroten.

Leren door te doen en te ervaren

Ik leer het beste door te ervaren in de praktijk. Of beter gezegd: pas in het dagelijks leven doe ik echte inzichten op, en blijft het niet slechts bij een theorie uit een boekje. Als ik met m’n neus op de feiten word gedrukt in het moment suprême kan ik namelijk niet meer ontsnappen aan de feiten en moet ik de werkelijkheid wel onder ogen zien. Zo leer ik ook binnen defensie, een leeromgeving voor mij waar ik meer dan eens ‘nat’ ga, omdat het om praktijkvaardigheden gaat, en ik me dan niet meer kan redden met mooie praatjes. Voor mij een ideale, en soms harde, confronterende leerschool. Ik kan immers niet beweren dat ik raak heb geschoten als de schietschijf anders laat zien. Mijn zenweg is vergelijkbaar. Ook hier gaat het vooral om doen, voelen, ervaren. En vanuit die ervaringen pas je eigen conclusies te trekken.

Angsten opzoeken

Om die reden wil ik op mijn tocht mijn angsten ook opzoeken, zoals het alleen zijn en het donker. Ook het idee dat ik niet voor mezelf kan zorgen, niet op eigen benen kan staan wil ik tackelen. Tijdens de vippasana heb ik me ontzettend eenzaam gevoeld, wat me erg heeft afgeschrikt om voor langere tijd alleen te zijn. Ik wil hier weer een positieve ervaring in op doen, door dit op te zoeken. Het donker is denk ik een natuurlijke angst en ik heb niet de illusie dat die helemaal zal verdwijnen. Hij is deels terecht en functioneel, maar voor een ander deel irrationeel, en ik hoop daarin de ervaring op te doen dat het wel meevalt, dat ik prima alleen kan zijn en voor mezelf kan zorgen. Het geeft me ook wel een veilig idee dat ik in landen loop waar het toch relatief bekend en veilig is, waar je regelmatig in de bewoonde wereld komt of dat die in ieder geval in de buurt is.

Vrijheid als belangrijkste waarde

In de zencoaching kwam de wens om te wandelen ook naar voren en onderzochten we belangrijke waardes voor mij. Misschien wel de allerbelangrijkste voor mij is vrijheid. Ik kreeg de opdracht om in m’n meditaties de vraag (Koan) aan mezelf te stellen: ‘wat betekent vrijheid voor mij?’ en vervolgens alle antwoorden op te schrijven om daarna weer door te strepen. Dit moest ik keer op keer doen. Er vielen meteen allerlei dingen op voor mezelf: ik kan eindeloos veel antwoorden bedenken, of eigenlijk niet bedenken, ze kwamen gewoon omhoog tijdens het mediteren. Zo had ik allerlei verrassende antwoorden en associaties waar ik zelf nooit rationeel op zou komen. Vervolgens moest ik ze doorstrepen, wat direct weerstand opriep bij me: ‘waarom moet ik ze doorstrepen, het zijn allemaal goede antwoorden!’. Ze zijn allemaal waar, voor m’n gevoel.

Van meer naar minder

Toen ik tijdens de meditatie avond in de dokusan (een 1 op 1 moment met de zenleraar) vervolgens mijn waslijst opsomde die ik tot nu toe had, kreeg ik een vervolgopdracht: ik mocht volgende week maar één ding noemen in de dokusan. Wederom voelde ik weerstand, maar dit keer viel het kwartje bij me: ik wil teveel tegelijk! Ik heb weer mijn energie over 1000 dingen tegelijk verdeeld, waardoor ik de focus en aandacht verlies die ik juist zo graag wil verkrijgen.

Contact minimaliseren

We bespraken ook nog een ander belangrijk onderdeel van de reis: het contact met het thuisfront. Als ik mezelf beter wilde leren kennen, en écht wilde ervaren hoe het is om op mezelf te zijn aangewezen, is het dan wel verstandig om het contact met thuis zo intensief te hebben en houden tijdens de tocht? Het zou immers kunnen afleiden van mijn ervaring. En, vroeg mijn leraar: met welke intentie wil jij eigenlijk dat contact? Ik werd er in eerste instantie nogal boos over. ‘Waarom? Nogal wiedes toch, het is mijn gezin! Ik ben hun moeder, ik moet er voor hen zijn, het is al genoeg dat ik 4 weken weg ben’. Mijn leraar doorbrak mijn relaas echter: als jij vanuit een schuldgevoel contact zoekt, dan is dat geen zuivere intentie. Laat het initiatief bij hen, zodat je echt beschikbaar bent, en niet om je eigen schuldgevoel toe te dekken. Het was de spijker op zijn kop. Het koste vervolgens nog wel de nodige tranen bij mij en ook wat slikken bij Steef toen ik voorstelde om het contact te minimaliseren naar contactmomenten in de avonduren, rond het avondeten, en alleen op hun initiatief. Ik zou overdag mijn internet uit zetten en alleen voor ‘nood’ bereikbaar zijn.

Mezelf beter leren kennen

Het mediteren en de spirituele verdieping helpen me mezelf steeds beter te leren kennen. Ik leer het beste in de praktijk. M’n plan is daarom om dit voort te zetten tijdens het hiken. Tweemaal daags 20 minuten mediteren. Door met koans (gevoelsmatig onoplosbare vragen) te mediteren, hoop ik tijdens m’n reis ook verdere verdieping te vinden. Ik wil tijd inruimen om te schrijven over mijn ervaringen met het wandelen, de avonturen binnen en buiten.

Doelen en intenties

Veel mensen die een thru-hike of langeafstand pad gaan lopen, zetten bepaalde intenties voorafgaande aan hun start. Dit zette me aan het denken: wat wil ik eigenlijk? Wat zijn mijn doelen en intenties met deze lange tocht?

• Ik wil mezelf op een andere manier leren kennen, door alleen te reizen.
• Ik wil leren dat ik mezelf weet te redden en op mezelf kan vertrouwen “in het wild”.
• Ik wil meer terug naar de natuur, naar de oorsprong, back to basic, weg van alle indrukken en prikkels, terug naar the simple life en hoe het voor mijn gevoel hoort te zijn.
• Hierin wil ik ook leren wat ik hiervan meer of vaker in ons leven wil ervaren en ideeën opdoen hoe we deze manier van leven als gezin meer kunnen ervaren.
• Ik wil angsten overwinnen en ervaren dat ik meer aankan en aandurf dan ik dacht.
• Ik wil mijn fysieke grenzen oprekken en opzoeken.
• Ik wil op spiritueel en creatief gebied groeien; meer tijd hebben en nemen om te mediteren en te schrijven.
• Ik wil helder krijgen hoe ik dingen op werkgebied ga aanpakken, wat daarin nodig is, etc.

Dit zijn wel voldoende intenties. Ik hoor mijn meditatieleraar op de achtergrond al mopperen dat ik weer veel te veel tegelijk wil. Maar dat loopt wel los, om in de woordspelingen te blijven, ik heb immers de tijd en het hoeft ook niet allemaal in de eerste etappe te lukken.

Het bericht Solotocht door Spanje: hoe het begon verscheen eerst op Struin Stories.

Het is bijna een jaar geleden dat ik begon met een lang gekoesterde wens: een megalange trektocht te voet maken door Europa. In mijn eentje. De hele dag lopen door de natuur, genieten van van omgeving en nieuwe plekken ontdekken. Fysiek bezig zijn, lekker buiten, op de plek waar ik mij het meest op mijn plek voel. Ik vertrok eind september naar Gibraltar, en liep een maand lang over de GR7 door Andalusië heen. Op mijn rug droeg ik alles wat ik nodig had om zoveel mogelijk zelfvoorzienend over het pad te hiken. Het was een bizar avontuur. Leerzaam, eenzaam, spartaans ook soms. Het bracht me alles en meer waar ik om had gevraagd en op had gehoopt. Het bracht me ook heel veel wat ik niet had kunnen voorzien, en zeker niet had gehoopt. Maar het was een fantastische, rijke ervaring.

Tijd om te verwerken

Ik heb er niet meer over geschreven in mijn blog. Tijdens mijn tocht probeerde ik zoveel mogelijk onderweg te schrijven. Het waren vaak rauwe, pure notities die over die ervaring in het moment gingen. Ik had stiekem de wens er een boek over te schrijven. Misschien komt dat ooit. In ieder geval hield ik de schrijfsels bij me, schreef er later nog meer bij, en las ze veelvuldig terug. Het was een manier om de intense ervaringen ook te verwerken, weer opnieuw te beleven en ook te doorvoelen. Want jemig, wat was het soms intens! Elke dag voelde als een week, ik maakte gevoelsmatig zoveel mee. Ik had tijd nodig om dat wat ik had ervaren ook te integreren in mijn dagelijks leven. Om het een plek te geven en toe te kunnen passen.

Voor het eerst…

Het was de eerste keer voor mij dat ik alleen vloog, alleen naar het buitenland ging, alleen voor zo’n lange tijd bij mijn gezin weg was, dat ik alleen ging wildkamperen. In alle opzichten deed ik zoveel dingen voor het eerst, en ik vond het doodeng, te gek, zo versterkend, fenomenaal, krankzinnig en met tijd en wijlen verschrikkelijk. Ik heb mezelf zien groeien in verschillende opzichten. Mijn lijf werd sterker, ik ontwikkelde veerkracht, oefende een vreemde taal en verdiepte mijn spirituele ontwikkeling. Ik leerde op mijzelf vertrouwen, omdat ik geen andere keuze had. Keer op keer werd ik op mezelf teruggeworpen en kon ik niet anders dan de kracht en moed uit mezelf putten om door te gaan, een oplossing te bedenken, te dealen met alle emoties, pijntjes of discomfort wat er was.

Alleen met de ervaring

Maar ook de positieve ervaringen. Soms miste ik het, dat ik het niet samen met iemand kon delen. Maar op de een of andere manier was het ook iets heel bijzonders en intiems om die momenten helemaal voor mezelf te hebben. Ik dronk de ervaring op, viel ermee samen. Er waren geen woorden nodig, geen uitleg, want er was een instant begrijpen, een ervaren op een veel dieper niveau. Het kon me tot tranen roeren om daar dan te zijn, zittend op een schitterende plek, eindeloze vergezichten in de warme mediterraans kleuren, terwijl er niemand anders was. Het waren sublieme momenten.

Levenslessen

Er waren momenten dat ik leek te kunnen vliegen. Op goede dagen voelde mijn rugzak als een dagrugzakje, en mijn benen op die van een gems. Tredzeker, snoeihard van de spieren die zich in rap tempo aanpasten aan mijn dagelijkse hikes. Maar er waren ook momenten dat ik veel te veel van mezelf vroeg, en rillend met symptomen van oververmoeidheid en zonnesteek in mijn bed lag. In al die ervaringen lagen lessen opgesloten. Ik heb er zeker van geleerd, en ben van plan het aankomende keer dan ook anders te doen. Maar ook dan zal ik weer mijn portie krijgen, weer nieuwe lessen leren. Dat is inherent aan het leven zelf, uiteindelijk.

Meelezen over de avonturen

Binnenkort ga ik voor deel 2. Ik vlieg wederom met een open ticket naar Spanje, en reis af naar het eindpunt van mijn vorige trip, en daarmee het beginpunt van mijn aankomende langdurige hike: Cullar de Baza. Een onbeduidend slaperig dorpje in Andalusië. Omdat veel mensen mij volgen en ook graag meelezen over de avonturen, heb ik besloten met terugwerkende kracht mijn avonturen van mijn eerste etappe hier te delen de komende weken. Zo krijg je een idee van het pad en mijn ervaringen.

Openstaan voor ontmoetingen

Over de tweede etappe zeg ik met opzet maar weinig. De vorige keer heb ik mezelf in de vingers gesneden om hier teveel uitspraken over te doen, waarmee ik mezelf onbewust allerlei verwachtingen en impliciete doelen oplegde. Dat wil ik voorkomen. Wel heb ik mijn intenties voor deze tocht scherp: ik wil vooral openstaan voor ontmoetingen en verwelkomen wat er op mijn pad komt. Letterlijk en figuurlijk. Om die reden sta ik er ook open voor als mensen een tijdje willen aanhaken tijdens mijn tocht.

Het bericht Deel 2 van mijn solotocht door Europa verscheen eerst op Struin Stories.

Na ons hachelijke avontuur in Bosnië, waren we voorlopig wel even klaar met ‘uit je comfort zone stappen’. Dit grapje kostte me heel wat jaren van mijn leven en leverde spontaan grijze haren op.

Na verdwaald te zijn in de Bosnische rimboe, en terecht te komen in zomerse onweersbuien, werden we gered door Oliver, de Duitse campingeigenaar die we kort daarvoor leerden kennen. Na uren over grindweggetjes en bochtige slingerpaden met z’n zessen en 2 honden in de auto door te hebben gebracht, reden we het campingterrein weer op waar ons avontuur zo’n 24 uur geleden begon. De zon was inmiddels op, maar wij kropen doodmoe het gastenbed in.

Een Duitse gemeenschap in Bosnië

Rond 11 uur worden we langzaam wakker, en hebben onze reddende engelen hun tafel gedekt voor het ontbijt. Ze hebben weinig inkomsten en leven noodgedwongen eenvoudig. En toch delen ze het weinige dat ze hebben met ons, hartverwarmend. Ik vul het ontbijt aan met onze havermout met melkpoeder, en met elkaar komen we langzaam bij van de schrik van de afgelopen uren. We worden uitgenodigd om naar vrienden te gaan, die wonen een stuk verder, waar we langs Bihac zullen rijden. Daar kunnen we onze auto oppikken en de dag met hen doorbrengen, als we willen. Het blijkt dat er sinds de coronatijd veel Duitse gezinnen naar Bosnië zijn geëmigreerd, die hier met elkaar een hechte gemeenschap vormen. Vandaag komen er verschillende gezinnen samen, om een vuur te maken en broodjes te bakken. Er is ook een tentenveldje waar we gebruik van kunnen maken.

Go with the flow

Niet veel later proppen we 8 man en een paar honden in de auto, we zitten met 6 personen gestapeld achterin, en geen haan die er naar kraait in Bosnië. Als we na een poos bij Bihac aankomen en we onze auto zien staan, valt er een gigantisch gevoel van opluchting over me heen. Gek genoeg geeft het zien van de auto, met daarin de helft van onze bagage, een gevoel van veiligheid en vertrouwdheid. Het voelt enorm rijk om nu te kunnen rijden in plaats van te lopen. En tegelijkertijd kan ik wel huilen, omdat onze trektocht zo abrupt tot een einde is gekomen op een manier die we geen van allen voorzagen. Iedereen heeft tijd nodig om even tot rust te komen, dus gebruiken we vandaag om gewoon te ‘zijn’, zonder iets te moeten. We laten ons volledig opnemen in de gastvrijheid en de ervaringen met allemaal nieuwe mensen.

Leven op het land

Langs de route maken we een korte stop, waar we broodjes bij de bakker halen, en onze weg vervolgen naar het eerste bevriende gezin van Oliver en Alexandra. Dit stel heeft een groot stuk land en een huis dat de laatste jaren compleet gerenoveerd is. Ze hebben de droom een commune te starten en zoveel mogelijk zelfvoorzienend te leven. De man, met zijn lange krullende haar in een staart gebonden, gestoken in een blauwe overal, komt joviaal en enthousiast op ons aflopen, en vertelt uitgebreid over hun plannen, dromen en zorgen. Hij komt net van de buurman, waar hij heeft geholpen met hooi verzamelen, een wederdienst voor het laten grazen van koeien op elkaars land. Ook hier zie ik een gigantische moestuin, en rennen de kinderen in kaplaarzen onder zomerjurkjes achter de honden aan. Wat een vrijheid.

Zelfvoorzienend leven in de natuur

We drinken thee op houten stammetjes op het nog vochtige gras, terwijl de kinderen elkaar al hebben gevonden als speelkameraadjes. Na een poosje rijden we met elkaar verder naar het volgende gezin. Dit blijkt nog een spannende aangelegenheid als de route enkel begaanbaar is door 4×4 terreinwagens (die we niet hebben), en we met veel moeite en aardig wat billenknijpmomentjes op het terrein aankomen. Hier is het met alle gezinnen samen één grote gezellige boel. De kinderen, variërend van baby tot tieners, vermaken elkaar en doen spelletjes in een oude caravan, vangen spinnen in de bosjes en roosteren broodjes boven het vuur. Taal en achtergrond zijn niet relevant, iedereen wordt opgenomen en is welkom. Het voelt als een warm bad, liefdevol en vol vrijheid. De volwassenen uiten hun zorgen over de wereldpolitiek, enkele kinderen volgen thuisonderwijs, en alle gezinnen proberen zoveel mogelijk zelfvoorzienend te leven, in verbinding met de natuur. Maar er worden ook zorgen geuit over rondkomen, een baan vinden, geld verdienen. Als buitenlander in Bosnië sta je onderaan de prioriteitenlijst om in aanmerking te komen voor een baan, er is namelijk maar weinig werkgelegenheid.

Waar vind je vrijheid?

Ondanks de warme, ontspannen sfeer bekruipt me een gevoel van heimwee en eenzaamheid. Te midden van deze liefdevolle mensen. In eerste instantie kan ik het niet plaatsen, maar later besef ik dat de stelligheid van de uitingen van de mensen hier, me doen beseffen dat ik door de tijd heen meer genuanceerd ben geworden in mijn overtuigingen: ‘ik weet het niet’ als antwoord is misschien nog zo gek niet. Ik zie dat het volledig de andere kant op bewegen, zoals door de radicale beslissingen die deze gezinnen hebben genomen, niet automatisch tot het gedroomde antwoord leiden: er zijn immers nog steeds zorgen, er is nog steeds lijden. Ik besef dat die vrijheid toch grotendeels te zoeken en te vinden is in onszelf, ongeacht de omstandigheden waarin we zitten. Rationeel weet ik dat wel, maar nu ervaar ik het in de realiteit, en dat komt even binnen. Voor mijzelf zit er vooral een oefening in het leren omgaan met het leven zoals die is, zoals die zich aandient, in plaats van van het ene uiterste naar het andere uiterste te bewegen.

Doen wat je het liefste doet

En tegelijkertijd zie ik ook hoe verrijkend en heerlijk het is om in de rust, de ruimte en de natuur te leven. Het gezin waar we nu zijn, heeft een gigantische houten schuur, waar de man zelf aan houtbewerking doet en prachtige dingen creëert. Het is schitterend om te zien hoe hij zo in zijn element is, met het warme, stoffige zaagsel in zijn haar en de zoete geur van hout om hem heen. Ik kan me helemaal voorstellen hoe rijk en vrij dat voelt, om zo in flow bezig te zijn met datgene dat je het allerliefste doet. Hoeveel voldoening dat moet geven, om te creëren op een manier die je helemaal zelf bepaalt.

Leven in en met de natuur

De tieners maken bloemenkransen en verzamelen kruiden voor het aanstaande ritueel van midzomernacht over een paar dagen. Onze dochters worden uitgenodigd en ik vind het jammer dat we er niet bij zullen zijn, het zijn mooie manieren om de verbinding met en het respect voor het leven in en met de natuur te stimuleren. Deze dag, met alle indrukken en bijzondere ontmoetingen, sluiten we in ons hart als een hele fijne herinnering, met ook de nodige inspiratie voor de toekomst.

Bosnië in vergelijking met andere Balkanlanden

Bosnië is een ervaring op zich. Heel anders dan onze bezoeken aan andere Balkanlanden, en in sommige opzichten ook weer gelijk. Wat me vooral bij blijft is hoe leeg en weids het land is. Na de oorlog is het land grotendeels leeggelopen en zijn veel mensen op de vlucht geslagen en geëmigreerd naar landen als Nederland, Oostenrijk, Engeland en Scandinavië. Achter veel buitenlandse nummerborden, gaan regelmatig Bosniërs schuil, die teruggaan naar familie of hun geboortegrond in vakanties. We zijn onder de indruk van de verhalen die we uit eerste hand horen van Bosniërs en Serviërs over de oorlog, en ook over het feit dat ze geen enkele wrok tonen tegenover buitenlandse toeristen. Integendeel: overal waar we komen worden we hartelijk en gastvrij ontvangen.

Een leeggelopen land

We lopen door ooit florerende steden waar tienduizenden mensen woonden, maar nu nog amper 1000. Fabrieken staan nu leeg, hotels verkrotten langs de route, er groeien bomen door het dak van leegstaande huizen. Langs de wegen en in stadjes zien we met enige regelmaat de kogelgaten in de muren en meer dan eens passeren we gedenkstenen en grafzerken langs de wegen. In Nederland leven we op postzegelformaat, hutje mutje op elkaar, hier is men blij als er überhaupt mensen willen kopen en er komen wonen. Elke dag lopen we urenlang door een leeg land.

De infrastructuur en manier van leven

Wegen in Bosnië zijn vaak niet geasfalteerd, maar bestaat uit macadam, een soort grind. De infrastructuur dwingt bijna tot een terreinwagen, en je moet geen haast hebben, want snelwegen zijn er vrijwel niet. Het leven op het land is vergelijkbaar met hoe we dat in Albanië zagen: mensen bewerken het land veelal met de hand, hoewel er hier en daar een klein tractortje te vinden is. De vrouwen knopen hoofddoeken over hun haren als ze aan het werk zijn, de mannen glimlachen ons toe met een gebit vol ontbrekende tanden. Veel van wat er te zien is, is zelfgemaakt en handbewerkt. De Bosniërs leven zoveel mogelijk zelfvoorzienend, met eigen moestuinen en fruitgaarden, maar zijn bijvoorbeeld ook allemaal in het bezit van een auto, om niet afhankelijk te zijn van anderen. Zo leerden we dat taxi’s eigenlijk niet bestaan. Hoewel we een treinspoor hebben gezien, hebben we geen enkele trein zien rijden.

Sporen van het communisme

Het feit dat Bosnië geen lid is van de EU, merkten we op diverse manieren. Zodra je de grens overgaat, valt je mobiele netwerk uit. Het beste kun je een Bosnische simkaart kopen, anders ben je genoodzaakt flink te betalen voor gebruik van mobiele data. Sporen van het communisme zijn nog overal merkbaar. Hier vind je geen H&M of Zara, maar koop je de kleding bij de enige winkel uit het dorp. In de supermarkt vind je geen cocacola of andere bekende merken, enkel de Bosnische varianten. Fruit en groente verkopen ze bijna niet in de supermarkt, maar kun je beter langs de vele fruitstalletjes langs de weg scoren. In plaats van de Mac, vind je hier grill stalletjes langs de weg, waar schapen boven het spit draaien. Toen onze lichtgewicht slaapmat lek ging, en we zochten naar vervanging, bleek dat kansloos: in Bosnië kennen ze geen outdoor winkels, en het vinden van lichtgewicht trekkersgear is dan ook een flinke uitdaging. Wandelpaden zijn er dan ook nauwelijks, en waar ze zijn, zijn ze onbetrouwbaar in bewegwijzering. Ga je hier hiken, bereid je dan gedegen voor. Buiten de paden lopen is sowieso af te raden, vanwege de vele landmijnen die overal in het land liggen verborgen, als erfenis van de oorlog.

Een ongedwongen vrijheid

Kamperen kun je hier op sommige plekken, waar mensen hun stukje land dat ze over hebben verhuren als ‘kamp’, waar je je 4×4 wagen of camper kunt stallen. Op geen enkele plek, behalve bij de grensovergang, hoefden we ons paspoort te tonen. Het lijkt of Bosniërs weinig regels hanteren, of misschien nemen ze het niet zo nauw. Het geeft een gevoel van vrijheid en ongedwongenheid. Met z’n achten in één auto rijden kan gewoon hier. Bijzondere ervaringen in een bijzonder land. Vooral de gastvrijheid voelde als een heel dankbaar geschenk op onze reis.

Terug naar Slovenië

Als we aan het einde van die dag in de schemering de stilte van onze tentjes opzoeken, hebben we een beslissing genomen: morgen reizen we terug naar Slovenië. Ik heb heimwee naar het land dat niet mijn thuis is, maar wel als thuis voelt. Daar zullen we nog een paar dagen een trektocht maken over de Jacobsroute, de pelgrimsroute van Slovenië.

Het bericht Afscheid van Bosnië verscheen eerst op Struin Stories.

We zijn terug van vakantie en het is ongelooflijk hoe snel je dan weer in het oude leventje stapt. De laatste dagen van de vakantie voelde het alsof we verzadigd waren. Voor het eerst hoor ik de kinderen verzuchten dat ze naar hun eigen bed verlangen, hun eigen douche, weer zin hebben om naar school te gaan, te sporten, of af te spreken met vrienden. Het heeft geen zin meer om de vakantie te rekken, puur vanwege het feit dat we nog dagen hebben te besteden. Na een laatste leuke dag, alvast ter ere van de verjaardag van onze oudste, rijden we door naar huis.

Intense ervaringen

Deze vakantie heeft me veel geleerd en ik heb veel ontdekt, op verschillende gebieden. Zo is deze vakantie vooral intensief geweest, in de fysieke activiteit, maar ook in het opdoen van allerlei indrukken en nieuwe ervaringen. We hebben nieuwe mensen ontmoet en zijn met ze opgetrokken, we hebben ons in de wilde, ruige, ongerepte natuur van Bosnië gestort en daar onze angsten onder ogen gezien en onze kwetsbaarheid en sterfelijkheid ervaren. We hebben onze grenzen opgezocht en verlegd, fysiek en mentaal, en zijn vrijwel continu buiten onze comfort zone getreden. Gaaf, indrukwekkend, ontzagwekkend, maar ook intens en op den duur vermoeiend.

Van afzien naar opluchting en dankbaarheid

Het afzien, door de warmte, inspanning, dorst, af en toe slecht weer, angstige momenten, soms oncomfortabel slapen (een van de slaapmatjes ging lek en bleef lek, ook na veelvuldig plakken) bracht de andere kant van het spectrum met zich mee: de intense dankbaarheid, opluchting en verademing wanneer we een goed pad in zicht kregen, een dorp, water kregen van een passant, wanneer onze dag eindigde met een heerlijke maaltijd en een koud biertje, wanneer we eindelijk een warme douche troffen, of een slaaphut met echte bedden.

De dualiteit in de praktijk

De vanzelfsprekendheid waarmee we deze voorzieningen in het normale leven ervaren, is tijdens onze tocht een cadeau, een moment waarop we beseffen hoe gezegend we zijn met alle luxe en comfort die we in het dagelijks leven ervaren. De kinderen vonden hun bed of onze douche bijvoorbeeld nooit bijzonder, het was gewoon een gegeven. Nu echter, werden deze zaken op waarde geschat. Na heel veel kant en klaar pasta’s en noodles is ook het eten van een verse tomaat of komkommer, of vers fruit een traktatie. Er werd voortdurend in het moment geleefd, van dieptes naar pieken. De dualiteit in al zijn verscheidenheid in de praktijk.

Het gras is altijd groener…

Maar andersom is gek genoeg óók waar. Op vakantie zijn we de hele dag buiten, op blote voeten door het gras, in stilte en de natuur, met het ruisen van bomen, een kabbelende beek of tjirpende krekels op de achtergrond. De zon op je huid, het verkoelende windje zo nu en dan. Elke avond een schitterende zonsondergang waarbij de hemel in roze en paarse tinten wordt geschilderd, en vervolgd wordt door een eindeloze sterrenhemel. Eenmaal thuis was ik dankbaar voor mijn schone, zachte bed. Maar direct voelde ik me opgesloten, benauwd. De kamer leek te stil, niet te leven, bedompt. Ik verlangde weer terug naar buiten slapen, naar de frisse lucht en de zuurstof die altijd in overvloed aanwezig zijn. Pas wanneer het er niet meer is, besef je wat je mist.

Spel van verlangens en afkeer

De eerste dag thuis staat natuurlijk in het teken van wassen en opruimen. De auto leeghalen, de kampeerzooi weer terugleggen, slaapzakken luchten, etc. Ineens ben ik de hele dag binnen, en ik voel me ontheemd. De lucht is hier grijs en grauw, typisch Hollands zomerweer. Mijn uitzicht is beperkt tot het pleintje, en achter ons de bouwplaats waar het verkeer langs raast. Binnen voel ik me gejaagd, als een hond die zijn eigen staart achterna zit en niet zijn eigen plek kan vinden. Ik ben niet meer op vakantie, maar ook niet thuis. Het is het niemandsland waar ik na vakanties altijd in verkeer. Door nu weer thuis te zijn, mis ik ineens weer wat we op vakantie voor lief namen. Wakker worden zonder wekker, uren achter elkaar kunnen lezen, de hele dag geen mens tegenkomen in volkomen rust en stilte. Het zijn die dingen die zelfs na een tijdje vakantie gaan wennen, het nieuwe gewoon worden. Het is wat mij betreft een onderstreping van het feit dat, waar we ook zijn, in welke omstandigheden dan ook, er altijd een verlangen zal zijn naar dat wat er niet is. Precies wat de Boeddha ook zegt: al het lijden komt voort uit afkeer en verlangen. Het oplossen van het lijden, is het stoppen met afkeer en verlangen.

Wennen aan weer werken

Dit keer voelt de terugkeer naar huis wel anders trouwens. Doordat we in de meivakantie ook twee weken weg waren, voelt het voor mij nu echt als genoeg. Het was prima om weer naar huis te gaan. Vrijwel altijd na elke vakantie kom ik in een soort minidepressie terecht, ik voel me dan echt heel somber en verdrietig, heb heimwee naar de vakantie en wil helemaal niet thuis zijn. Eigenlijk wil ik dan helemaal niks. Waarschijnlijk heeft dat er deels mee te maken dat ik niet terug wil in het patroon waar ik keer op keer in terugkeerde, maar me niet gelukkig maakte. Ik zag huizenhoog op tegen het weer moeten werken. Ook dat is nu anders, tot mijn grote opluchting. Ik zie niet meer zo op tegen het werken, omdat de invulling van mijn werk nu veel meer is wat ik echt wil en leuk vind. Een goed teken dus.

Voornemens van de kinderen

Een andere factor is dat ik ook heel sterk het gevoel heb, de overtuiging zelfs, dat we terug gaan keren naar Slovenië. Ons plan om daar een plek te creëren, van waaruit we allerlei activiteiten gaan ondernemen krijgt steeds meer vorm, en beiden hebben we ontzettend veel zin om deze plannen te verwerkelijken. Het geeft rust: ik ben terug in Nederland, maar dat is tijdelijk. Vlak voor we naar huis gingen zei mijn oudste dochter: “als we weer terug zijn, ga ik echt vaker naar buiten, ik merk dat ik het zoveel fijner vind als ik veel buiten ben. Dan ga ik gewoon met vriendinnen naar het park ofzo, of met Signe naar de speeltuin. Afgelopen jaar heb ik echt te veel binnen gezeten.” Zonder enige aanleiding constateert ze wat een effect en verschil het buitenleven op haar maakt, en ik bewonder haar voor haar voornemen om hier concreet verandering in te brengen.

Eigen lessen en inzichten

Zelf neem ik ook lessen mee, en wat handigheidjes waar ik tijdens deze vakantie achter ben gekomen die handig zijn om door te voeren als ik straks mijn solotocht ga maken. De belangrijkste les zit hem voor mij vooral in het feit dat ik mijn enthousiasme, passie en wensen niet te veel moet opdringen aan anderen, en me moet beseffen dat dit in de eerste plaats mijn dingen zijn. Hoe een ander die dingen ervaart, kan heel anders zijn, en heb ik bovendien niets over te zeggen. Hoe gaaf en bijzonder ik het ook vind om deze ervaringen met mijn gezin te delen, en hoe tof we het meestal ook hebben gehad, ik voelde me met momenten ook schuldig. Bijvoorbeeld als we te lang liepen en wel door moesten, omdat er simpelweg nog geen plek of mogelijkheid was om te kunnen kamperen. Dat voelde rot, en dat had ik niet allemaal kunnen voorzien. De afstanden vielen groter uit dan gedacht, en de wildernis bleek nog wilder dan vermoed. De omstandigheden maakte dat zaken soms anders liepen of tegenvielen, maar in den beginne was ik wel de Kickstarter van dit alles geweest, wat ik mezelf daarom wel kwalijk nam. Ik neem mezelf dus voor dit soort tochten vooral zelf te maken, of als de anderen daar specifiek zelf naar vragen. Ik wil het namelijk vooral fijne, waardevolle herinneringen laten zijn, tenslotte.

Minder haast

Een andere les waarmee ik verder mag oefenen is die in het nemen van rust, het stoppen met haasten. Dat is een thema die in mijn zenpraktijk ook al vaker naar voren kwam, en waar ik me wel bewust van ben, maar nog altijd moeite mee heb om er anders mee om te gaan. Zo kan ik in de ochtenden nogal op de efficiëntie zitten, en iedereen achter zijn broek aan zitten om snel alles te regelen, zodat we snel op pad kunnen. Ik sla het mediteren dan ook over, want dat voelt alsof er geen tijd voor is, en dit kan ik bovendien niet maken naar de rest toe, die van mij juist te horen krijgt dat er moet worden doorgewerkt. Pas als Steef me eraan herinnert dat we toch geen tijden hoeven te halen, en de hele dag hebben, word ik me weer bewust van deze irritante neiging, en kan ik de teugels meer laten vieren. Ik ben heel benieuwd hoe ik dit straks op mijn solotocht ga ervaren, en of ik mezelf dan wel gun om dagelijks te mediteren.

Al met al brengt de vakantie een heleboel indrukken, ervaringen en lessen om verder mee te nemen. Ik ben benieuwd wie de gevoelens herkent na het terugkomen van vakantie, en hoe anderen hiermee omgaan.

Het bericht Niemandsland na vakantie verscheen eerst op Struin Stories.