Vandaag begint de dag heel mistig, mijn zicht is niet meer dan zo’n 15 meter. Het is koud en vochtig als ik het hotel zonder ontbijt en met gemengde gevoelens verlaat. Nu loop ik door een nat landschap, waar de mist al mijn zicht aan de omgeving ontneemt en me daarmee verplicht terugwerpt op mezelf. Allerlei gedachtes passeren de revue. Wandelen is net als mediteren, een beetje zoals een groot diascherm waarop de ene na de andere gedachte wordt geprojecteerd om even naar te kijken, om vervolgens weer door te gaan naar het volgende beeld. Sommige dia’s blijven nogal eens hangen en nemen veel tijd in beslag voordat de volgende dia zich uiteindelijk aandient. Ik kijk ernaar. Soms verrast, soms verwondert, soms geïrriteerd of gefrustreerd. Het is altijd een verrassing wat de volgende dia wordt, maar bepaalde dia’s komen vaker terug. ‘Alweer die dia, gaat die nog eens weg’, denk ik dan. Andere dia’s verrassen me compleet, ‘waar komt deze dia nou weer vandaan, hoe kom ik daar nou weer bij!’. Weer andere dia’s maken me melancholisch, verdrietig of verlangend. Het verandert steeds. Zowel de dia’s als de gevoelens erbij. En hoelang zo’n dia ook getoond wordt, ik weet een ding zeker: hij gaat uiteindelijk weer weg. Ik hoef er niks mee, net als met mediteren. Heel soms blijft het scherm leeg, tussen twee dia’s in. Dan is er enkel de leegte, een fijne pauze tussen alles in, waarin alles oké is. Maar dit duurt nooit lang, er zijn te veel dia’s om nog te tonen. Dat gevoel kan ik soms ook hebben in mijn hele zenpraktijk. Ik ben nooit klaar met mediteren, er is altijd nog meer te doen, meer op te ruimen, meer om te ontwikkelen. Een gebed zonder end, denk ik op sceptische momenten. Nu, lopend in de mist, is er alleen mijn adem, de cadans van mijn voetstappen, het tikken van mijn stok op de grond. Ik loop in een bubbel waarin de wereld is gereduceerd tot enkele meters om me heen.

Road walking

Ik draag mijn hoofdlamp en ben alert op het verkeer, want vrijwel de hele wandeling vandaag is het ‘road walking’, oftewel op een asfaltweg waar ook verkeer rijdt. Niet mijn favoriet, het kost me te veel aandacht dan ik wil, om goed op te letten. Aandacht en energie die ik liever stop in het waarnemen van mijn omgeving. Ook is het lopen op asfalt vermoeiender voor mijn voeten, ze gaan op den duur branden en de klappen op mijn gewrichten zijn groter, wat de belasting van mijn lichaam ook vergroot.

Ontbijten met uitzicht

Als de mist een beetje optrekt, ontbijt ik op een inrit van een finca, en heb ik zowaar een beetje uitzicht op de vallei onder me. Ik zie de omtrekken van de verderop gelegen heuvels, waar de finca’s liggen verspreid over gestrooid zijn. Kleine oases van witte huizen met oranje pannendaken, omgeven door groene cipressen en palmbomen, vaak geflankeerd door een zwembad. Oases in een verder droog, stoffig, roodbruin landschap. Op mijn gasbrander kook ik water voor mijn havermout, die ik aanvul met cruesli en melkpoeder. Per toeval vind ik nog een Twix in mijn tas, een onverwachte traktatie! De zon neemt toe in kracht en breekt een gat in de wolken, waarmee het de eerdere kilte in één klap verdrijft. De hitte is direct voelbaar.

Olijfbomen en amandelvelden

De weg slingert verder door de heuvels. Ik zie diverse witte dorpjes in de zon schitteren en mooie, grillige rotsen als haaientanden uit het landschap steken. Een graafmachine graaft op bijna autistische wijze gaten in een uitgemeten ruitpatroon in de aarde, klaar voor de aanleg van een nieuwe olijfboomgaard vermoed ik. In elke ruit, gevormd door het trekken van groeven in de aarde in een eerder stadium, wordt een gat gegraven, waardoor elke boom op exact dezelfde afstand van zijn buurman komt te staan. Dit rechtlijnige patroon zag ik al vanuit het vliegtuig, waar de bomen als een regelmatig stippeltjespatroon in kilometers omtrek te zien waren. De regelmaat maakt het landschap wat saai en eentonig. Het urenlang lopen langs kunstmatig aangelegde percelen wordt daarmee inspiratieloos. Voor mij een bevestiging dat we de natuur als mens nooit kunnen evenaren in haar vanzelfsprekende schoonheid. Juist de imperfectie, de onregelmatigheid maakt het voor mij fraai. Op andere plekken zijn boeren bezig met het spannen van netten onder de bomen, voor de oogst van de voldragen vruchten. Het stikt hier van de amandel en olijfbomen, en het is druk in de velden. Voor de deuren van de huizen in dorpen liggen stapels schillen van amandelen, die met de hand uit hun peul gehaald worden. Ik geniet ervan om het landschap elke dag onder mijn voeten te zien veranderen.

Op de fiets zie je meer?

Gistermiddag had ik tijd om te schrijven in het restaurantgedeelte van het hotel. Hier sprak ik kort een Belgische fietser, op weg naar Marokko, die een colaatje bestelde aan de bar: ‘ ja, op de fiets zie je wel een stuk meer’, beweerde hij. Ik durf dat te betwijfelen. Ik ga inderdaad langzamer en overbrug minder afstand, maar zie en ervaar meer op een ander niveau. Ik vertraag, ben langere tijd in eenzelfde omgeving, met meer tijd om details in me op te nemen, en eenzelfde plek vanuit meerdere perspectieven te bekijken. Soms loop ik een halve dag om één en dezelfde berg heen, elk uur een ander deeltje van de berg in me opnemend, de veranderingen van het verstrijken van het licht en het weer bemerkend.

Tijd om stil te staan

Ik heb tijd om stil te staan, letterlijk. Voor die boer die zijn olijven oogst, de vrouw die haar was ophangt of de buurvrouwen die verwikkeld zijn in een geanimeerd gesprek en de laatste dorpsroddels met elkaar uitwisselen. Ik proef de sfeer, de cultuur, de stemming van de mensen. Ik heb de tijd om te dagdromen over het leven van alledag hier, als ik zie hoe de lokale buurtsuper wordt bevoorraad en ik de vrouw haar dochter zuchtend vermanend zie toespreken, terwijl ze de dozen van de leverancier aanpakt en op magische wijze in de nauwe winkelpaden laat verdwijnen.

Aandacht voor het kleine

Buiten zit een man op het bankje, hij kijkt naar me en mompelt iets onverstaanbaars. Zijn toon is verdrietig, verlangend. Op veel momenten voel ik me een toeschouwer, soms bijna een voyeur van het leven hier, waar ze me af en toe een inkijkje van gunnen. Op het terras zitten twee jonge vrouwen in felroze uniform, ik gok een thuiszorgorganisatie. Ze drinken een biertje met de oudere mannen die hier hun dagen slijten, en steken elkaars sigaretten aan. Er wordt gelachen, armen om elkaar geslagen en uitbundig afscheid genomen voordat de dames weer aan het werk gaan. Het dorpsleven, waar iedereen elkaar kent. Vertrouwd en overzichtelijk. Nee, ik denk niet dat het klopt dat ik minder zie, al lopende. De gebieden veranderen gestaag, maar elke dag heeft zijn eigen karakter. Op kleine schaal, zie ik een heleboel.

Ik zie jou

Mensen zeggen elkaar gedag hier, een kleinigheidje dat als een kostbaar geschenk voelt naarmate ik langer op mijzelf ben. Ik schrik ervan hoe fijn ik het vind als mensen me aankijken, glimlachen en gedag zeggen. Het voelt als een bevestiging dat ik besta, dat ik gezien word. Ik ben hele dagen alleen, op m’n eentje, ik zie mezelf ook niet, ik verlies mezelf uit het oog, letterlijk en figuurlijk. Soms vergeet ik bijna dat ik er nog ben. Als mensen mij zien, word ik aan mezelf herinnerd, dat er ook nog een persoon is buiten de ervaring om. Het voelt hartverwarmend en na die momenten kan ik er weer even tegenaan. Het maakt me bewust van de waarde van dit sociale contact, hoe summier ook. Hoe verarmd zijn wij in Nederland, vooral in de randstad, dat wij vergeten de ander te laten weten dat we hen zien, hen het cadeau te gunnen van een glimlach, een bevestigende blik. Wat een teloorgang in hoe we als mensen met elkaar omgaan!

Riogordo

Het laatste stuk naar Riogordo, het dorp waar ik een heen en weertje naartoe maak om de noodzakelijke boodschappen te doen, gaat eindelijk over in een onverhard wandelpad. Ik geniet van de prachtige, bijna sprookjesachtige setting waarin ik het dorp zie liggen. Het enige minpunt is dat ik eerst helemaal moet afdalen, om daarna weer dezelfde route omhoog te moeten lopen.

6-10-2023 13.20

Op weg omhoog uit Riogordo, met volle rugzak. Zweten en afzien, maar doordat ik weet wat er komen gaat, is het te doen. Als de splitsing zich aandient voor het vervolg van de route, ben ik blij dat ik weer nieuwe wegen kan inslaan. Ik blijf mooie uitzichten houden vanuit mijn hoge positie. Overal liggen dorpjes en finca’s, waarmee de omgeving een stuk meer bebouwd is dan de eerste dagen, waarin ik vrijwel nooit huizen tegenkwam. Na een tijdje lopen, hoor ik water stromen. Het ruisende geluid van stromend water klinkt me als muziek in de oren, en mijn zintuigen zijn zo getraind, dat ik het geluid van een bron of beekje al snel oppik. Het lopen in de natuur, weg van de vele prikkels van alledag, maakt mijn zintuigen scherper en meer opmerkzaam. Ik merk het vooral aan het ruiken en mijn gehoor, maar later ook aan mijn zicht.

Scherpere zintuigen

Als ik weer thuis ben in Nederland geniet ik intens van de herfsttinten van de natuur. De gele bladeren op het nog groene gras is alsof er gestrooid is met fonkelende gouden sprinkels. Ik zie de bomen waarin de herfstkleuren van groen via geel naar rood overvloeien en verwonder me over de pracht van de natuur. De boom in onze tuin is bijna fluorescerend roodgeel gekleurd en een lust voor het oog. Ik betrap mezelf bij terugkomst op momenten waarop ik me verlies in de explosie van de kleuren, waar ik intens van kan genieten. Wandelend door het park naar de school van de kinderen, leg ik mijn hoofd in mijn nek om de herfstbladeren te aanschouwen. De gevallen gele bladeren lichten als gouden confetti op tegen de donkere asfaltweg, waar ze de regendruppeltjes als kleine poeltjes omhelzen met hun opgekrulde randen.

Een rivier!

Mijn pad kruist het kleine stroompje, wat een mazzel! Er is maar weinig tijd nodig om uit de kleren te gaan en mezelf en mijn kleding in te zepen, af te soppen en heerlijk te badderen in het koele water. Wat een onverwacht cadeautje! Alle stroompjes, op een na, staan tot nu toe droog op mijn route. Met een schoon lichaam heb ik ook direct weer hoop en vertrouwen op een goede nacht, waarin ik enigszins schoon mijn tent in kan. Ik laat mezelf, zittend op een grote steen, in de zon opdrogen voor ik mijn weg langs de eindeloze olijfboomgaarden vervolg. Vrijwel overal zie ik mensen bezig op hun velden, wat de kans om ergens ongezien kamperen tussen de bomen aanzienlijk verkleind. Mijn schaduw lengt als de zon zakt. Op de eerste dag ging de zon om 20.15u onder, inmiddels al om 20.00u. Kleine signalen dat de herfst in aantocht is. Ik loop langs een veld met grotere olijfbomen, die dichter op elkaar staan, op een stuk grond dat wat hoger ligt ten opzichte van het pad. Ik besluit te gaan kijken en tref een mooie, beschutte plek aan met een grandioos uitzicht op de krijtrotsen. Verheugd zet ik mijn tent op, maak mijn eten klaar en bel met thuis. Ik mediteer op deze prachtige plek en duik voldaan mijn bed in, waar ik constateer dat de plek toch meer afloopt dan gedacht. Met als gevolg dat ik deze nacht regelmatig het tentdoek aan één kant opzoek, en mezelf weer naar het midden moet schuiven.

Het bericht Spanje gr7 dag 12 Riogordo verscheen eerst op Struin Stories.

De hele dag wil ik al schijven en de hele dag loopt alles al anders. Überhaupt het vinden van een goede schrijfplek en schrijfhouding is lastig. Ik zit nu op een winderige plek met vergezichten richting Algeciras en de bergen van Gibraltar.

Plakkerig van het zweet en stof, ga ik vroeg mijn bed in. Ik heb me wel ‘ gewassen’ met babydoekjes, maar dat helpt niks. Toch geniet ik om met mijn tentje een beetje open, het geluid van de wind en wat loeiende koeien in de verte in slaap te vallen. Tot er een keiharde knal klinkt: een geweerschot niet ver van me vandaan. Het geluid galmt tegen de rotswanden om me heen. Ik schrik me te pletter en lig verstijfd te wachten tot het volgende schot. Het schot klinkt veel dichterbij dan me lief is. Zijn er jagers actief? Lig ik in hun jachtgebied? Mijn groene tentje heeft een groene kleur die opgaat in de omgeving, met het risico dat ze me misschien over het hoofd zien. Het blijft gelukkig bij dat ene schot, en uiteindelijk val ik weer in slaap, om om 6u gewekt te worden door mijn wekker.

Ochtendgloren verdrijft de angst

Buiten is het aardedonker en intens stil als de wekker gaat. Ineens voel ik me toch een beetje bang, zo alleen in de wildernis. Buiten de tent mediteren zie ik niet zitten, en ik besluit ‘veilig’ in mijn tentje te blijven zitten. Alsof die micrometer nylon me ergens tegen kan beschermen, maar toch voelt het als een beschutte, veilige plek. Het is eigenlijk te krap in de tent, en mijn hoofd zit tegen de bovenkant van het tentdoek, verre van ideaal.

Na het mediteren komt heel langzaam het eerste licht in de wereld, en waag ik me buiten het nylon om mijn havermout te maken en mijn kamp op te breken. Ik trek mijn foliematje uit mijn tent, om als zitplek te gebruiken. Er groeien hier veel droge, stekelige planten, waarvan de scherpe en stekelige bladeren en naaldjes in mijn kleding en spullen blijven hangen. Terwijl ik water kook voor mijn koffie en havermout, trek ik de venijnige plantenresten uit mijn mat en sokken, en zie het licht langzaam toenemen om me heen. De zon verdrijft ook mijn laatste unheimische gevoelens, die worden verruild voor ontzag en enthousiasme. Wat is het te gek om hier te zijn, in mijn eentje. Ik flik dit gewoon!

Geen rust gunnen

Opnieuw valt het me tegen hoeveel tijd ik nodig heb. Die onafgebroken haast die in mijn vezels zit, komt op dit soort momenten tot uitdrukking. Ik gun mezelf geen rustige opstart, maar veroordeel mezelf in plaats daarvan dat ik zo traag ben. Het is een patroon dat ik ken, waar ik me bewust van ben, maar wat ontzettend hardnekkig is om verandering in te brengen.

De route kwijtraken

Terwijl ik de eerste meters maak, geniet ik van de prachtige zonsopkomst, die de wereld langzaam in haar oranjegouden gloed hult, alsof de dimmer langzaam verder wordt opengedraaid. De heuvels hullen zich in een bleek, heiig licht, en zet de verder weg liggende bergen in een soft focus. Na een kilometer buigt de route van de grote weg af, het struikgewas in. Ik ben de route direct kwijt. Onverhoopt probeer ik diverse paadjes, maar mijn gps is het daar steeds niet mee eens. Ik begrijp er niks van, word het zat en besluit om dan maar dwars door het struikgewas te banjeren, in de veronderstelling dat ik later de goeie route wel weer op zal pakken. Die wordt straks wel weer herkenbaar, stel ik mezelf gerust.

Het landschap is een soort zandvlakte op een bergrug, vol met dicht struikgewas her en der, dat de doorgang blokkeert en dwingt tot andere richtingen. Ik kan me maar moeilijk oriënteren hier, en zie nergens een herkenningspunt dat erop wijst dat daar een pad loopt. Af en toe denk ik een paadje te zien en volg het een poosje, maar de vele wildpaden misleiden me hier keer op keer. Ze lokken me alleen maar verder het struikgewas in. De struiken hebben scherpe takken en blaadjes, en sommige zijn voorzien van stekels. Mijn vuilniszakje scheurt open, en zuchtend raap ik alle vieze zakdoekjes en afval bij elkaar. Leave no trace behind, tenslotte. Provisorisch knoop ik de restjes plastic aan elkaar en zie ondertussen dat mijn benen en armen onder de schrammen zitten. Ook mijn pet blijft regelmatig hangen aan de takken boven mijn hoofd.

Zoeken, zoeken…

Het zoeken naar de juiste route, wat slechts een paar kilometer beslaat, duurt op deze manier uren. Steeds als ik even op het juiste pad lijk te lopen, raak ik deze algauw weer kwijt omdat het verdwijnt in de omgeving. Het frustreert me mateloos, en even ben ik bang dat ik hier de rest van de dag dolend zal doorbrengen. Eindelijk lijk ik nu de route teruggevonden te hebben en loop ik over een redelijk begaanbaar gebied, als ik na een ruime kilometer constateer dat ik aan de andere kant van het hek moet lopen. Het hek is te hoog om overheen te klimmen, en aan de andere kant van het hek is de grond een stuk lager. Zuchtend en wat krachttermen de wereld in slingerend keer ik weer om, en loop dat ellendige roteind weer terug naar een splitsing die ik eerder over het hoofd heb gezien: een groen hekje moet ik door, om nu langs de goede kant van het hek te lopen.

Een rivier!

Aan deze kant is het ‘pad’ niet veel beter, en heeft het meer weg van een survivalparcours. Ik sla takken voor mijn blikveld weg, en trek mijn voeten los uit woekerende planten die tussen en naast de rotsblokken groeien die het ‘pad vormen’. Ineens valt mijn oog op beweging rechts van me en ontdek tot mijn grote vreugde dat hier een heuse rivier naast me stroomt! Doordat ik zo bezig was met het begaanbaar maken van mijn route, merkte ik het geluid van de zacht kabbelende rivier niet eerder op. Ik plak, zit onder de takkenzooi van de afgelopen kilometers en omdat ik toch nog helemaal niemand ben tegengekomen, besluit ik terplekke een ‘bad’ te nemen. Voorzichtig steek ik de rivier over, en zoek een plek aan de oever om mijn tas neer te zetten. Ik doe mijn stoffige kleren en schoenen uit, en leg ze naast de oever. Uit het bovenvak van mijn tas vis ik een toilettasje, waar ik een kleine flacon douchegel in heb zitten.

Wandelende waslijn

Poedelnaakt stap ik in het heerlijke, frisse water. Ik was mezelf en mijn kleren, en voel me vrijer dan ooit. Tot voor kort was ik helemaal niet oké met situaties waar ik uit de kleren moest. Een douche op een sportvereniging, een sauna, omkleden op het strand, of wat voor situatie dan ook: ik vermeed het. In de afgelopen jaren is daarin al het een en ander verandert, dat zich heeft vertaald in meer acceptatie van mijn lichaam en vooral minder druk maken over de mening van anderen hierover. Maar nog steeds is dit altijd een drempel. Nu, in mijn eentje in de wildernis van Andalusië sta ik echter totaal ontspannen mijn kleding te wassen in Evakostuum, en geniet ik van de vrijheid die het geeft. Ik geniet van het schone gevoel, en koester de warme zon die mijn lichaam snel laat drogen. De natte sokken, slip, broek en topje knoop ik aan de bovenkant van mijn rugtas, die nu dienstdoet als wandelende waslijn.

Schijncontrole

Het is nu wel duidelijk dat ik Los Barrios, dat ongeveer 10km van mijn kampeerplek ligt, niet ga bereiken binnen de twee uur die ik mijzelf had gegeven hiervoor. Het stemt me nederig, ik word hier keer op keer met mijn neus op de feiten gedrukt dat de planning in de soep loopt, dat zaken anders lopen dan gedacht, dat ik meer tijd nodig heb voor vrijwel alles, en dat ik dus moet stoppen met allerlei verwachtingen stellen of manieren toe te passen om schijncontrole te houden. Die heb ik simpelweg niet. Het zal me benieuwen tot hoever ik vandaag dan kom. Het rustig aan doen en oké zijn met situaties die langer duren en meer tijd vragen is één grote oefening deze tocht.

Cactusknuffelen

Het is dat ik echt inkopen moet doen, anders had ik Los Barrios misschien wel overgeslagen. Om daar te komen, moet ik namelijk een heen-en-weertje doen op de route. Vanuit Los Barrios moet ik straks weer 3km over hetzelfde stuk terug om de route te vervolgen. En die 3km is een saai stuk, langs een doorgaande route met veel verkeer. Eén keer word ik bijna van mijn sokken gereden door een tegemoetkomende auto. Ik spring noodgedwongen de berm in, tegen een cactusachtige plant die zijn scherpe stekels in mijn armen plant, au! Eenmaal in Los Barrios zoek ik een tijdlang naar een supermarkt. Opnieuw moet ik mijn verwachtingen bijstellen, want van supermarkten is vanaf nu geen sprake meer. Het zijn enkel kleine buurtsupertjes met het hoognodige aan producten, die tussen 14 en 17u meestal dicht zijn tijdens de siësta.

Topzware tas

Soms zijn de winkeltjes zo krap, dat ik mijn tas buiten moet laten staan om niet de schappen omver te stoten. Als ik de buurtsuper eenmaal gevonden heb, zijn mijn ogen duidelijk groter dan mijn maag, en krijg ik het gekochte eten bijna niet in mijn rugtas gepropt. Ik eet zoveel mogelijk direct op, maar heb nog altijd geen trek. Meer functioneel eet ik de broodjes kaas en een appel. Met een tas vol eten, val ik bijna achterover als ik weer mijn weg vervolg. Ik zucht als ik de saaie 3km langs de weg weer terug moet, zet mijn verstand op 0 en laat mijn benen het werk doen. Eindelijk kom ik weer bij de kruising, waar ik de route kan vervolgen en het pad geleidelijk aan steeds meer omhoogloopt. Hier staan enkele landhuizen verstopt achter hoge hekken en lange opritten. Ik loop langs een militair complex en draai dan tenslotte een natuurpark in, waar ik gelukkig weer uitzicht krijg en een heerlijk windje waait, om me te verkoelen in de hitte. Het is echt heel warm, en ook vandaag kom ik geen water tegen. Stom dat ik dat in het dorp niet heb gehaald! Hopelijk kan ik nog ergens water vragen.

27 sept 2023 6.57

Na mijn pauze voel ik me wonderwel een stuk beter, ondanks de zeurende rugpijn. Het pad slingert een gebied in waar volop wordt gegraven door gigantische graafmachines, bulldozers en andere zware jongens op grote wielen. Ze werpen dikke stofwolken op, door het verplaatsen van grond en het rondrijden over het terrein, dat een paar meter boven het pad ligt waar ik loop. De stofwolken rollen de bergen af, mijn pad op, en dringen in mijn ogen, neus en mond, en laten een roodoranje zandlaagje achter op alles wat ik meedraag. De brullende motoren, gedonder van metalen laadbakken en gepiep van achteruitrijdende wagens is weinig rustgevend, en ik hou de pas erin om snel uit deze misère te komen. De zon brandt, mijn mond is droog, en de enkele finca die op mijn pad ligt, is bewaakt door manshoge hekken, een roedel waakse honden of bewakingscamera’s. Ik heb geen idee hoe ik hier om water kan vragen, ik tref geen mens op mijn route. Terwijl ik het stof nog uit mijn neus snuit, passeer ik een uitgebrande auto, en loop ik alweer het volgende onnatuurlijke landschap in. Dit houdt het midden tussen een bouwplaats, afgraving, een houtopslag en een sloop. De GR7 loopt hier tot mijn verbazing dwars doorheen. Twee mannen vanuit een bouwkeet roepen mij na en wijzen welke kant ik op moet lopen.

Vanaf dit stuk heb ik ineens weer uitzicht op Algeciras en Gibraltar, met zijn kenmerkende rotsen in het water. Mijn pad slingert naar lager gelegen terrein en terwijl ik afdaal overweeg ik even om hier mijn tent op te zetten: er komt hier geen kip en er zijn plekjes genoeg. Maar het gebrek aan water drijft me verder. Beneden kom ik bij een, helaas, drooggevallen rivier en mooie schaduwrijke plekken onder bomen, met hier en daar wat loslopend vee. De ideale kampeerplek. Maar ja, ik heb nog altijd geen water, dus laat ook deze plek met tegenzin achter me. Ik ben de 30km al gepasseerd en heb geen zin meer om te lopen. Mijn lichaam is moe en ik wil uitrusten. Mijn lijf is nat van het zweet, waar het eerdere bouwstof in een dikke laag aan vast zit gekoekt.

Mooie kampeerplekjes maar geen water

Ik laat de schaduw van de bomen achter me, en loop de hete zon weer in, dwars door dorre stukken land waar tientallen stieren vrij rondlopen. Stieren met enorme hoorns die bijna een meter in de breedte zijn. Dit zijn de stieren die speciaal gefokt worden voor het stierenvechten, dat tot op de dag van vandaag een populaire sport is in Andalusië. Al eerder ben ik ze tegengekomen, bij Los Barrios passeerde ik imposante exemplaren met een gebrandmerkt nummer op hun dijen. Met mijn blik op de scherpe hoorn loop ik hier niet bepaald op mijn gemak. Ik ben me maar al te goed bewust van de schade die deze dieren kunnen aanrichten met hun hoorns. Zouden zij mijn angst of onzekerheid ruiken? Leidt dat niet tot onvoorspelbaar gedrag? Waarom staan die beesten eigenlijk niet achter een hek!? Ik zet mijn verstand op nul, doorlopen, geen onverwachte bewegingen maken. Als ik de imposante dieren op een meter afstand passeer, voel ik me ineens heel erg kwetsbaar. Iedere keer als ik er dan voorbij bent, voelt het als een overwinning. De stieren staan nu loom grazend in het veld, zich niet bewust van hun tragische lot dat elk van hen te wachten staat. Voor het vermaak en vertier van mensen. Ik heb dat nooit begrepen, en kan er ook geen sympathie voor opbrengen.

Hulp van anderen afslaan…

Als ik voorbij de stieren ben, besluit ik google maps te raadplegen om meer zicht te krijgen op een plek waar ik water kan vinden en kan kamperen. Terwijl ik daar sta, stopt een auto met een echtpaar naast me, die me een lift aanbiedt. Ik sla het vriendelijk af, hoe aantrekkelijk het ook klinkt, uit principe wil ik elke meter zelf lopen. Ik vraag of ze water hebben, maar helaas kunnen ze me daar niet aan helpen. Ook de kaart biedt weinig hoop: ik moet eerst een kleine bergpas over om aan de andere kant bij een doorgaande weg te komen, waar twee wegrestaurants zitten. Na een interne peptalk hijs ik de loodzware tas weer op mijn rug en pep mezelf op. Ik ga proberen snel die pas over te zijn, want als ik straks water heb, is de volgende vraag waar ik mijn tent kan opzetten. In de buurt van de doorgaande weg loopt een spoorlijn en een dorp. Opties voor wildkamperen zijn er ogenschijnlijk niet. Peinzend stamp ik over de asfaltweg, die tegelijkertijd een Europese fietsroute is, en gestaag steeds verder omhoog slingert. Links en rechts staan weer hekken langs de weg, eventuele kampeeropties nog verder reducerend. Ik word hier af en toe ingehaald door een fanatieke fietser, die het zo te zien net zo zwaar hebben als ik. Wat later zie ik dat er iets in brand staat in de berm, en trap een beginnende bermbrand snel uit. Het is hier gortdroog, en een smeulende peuk kan hier tot enorme ravage leiden. Op picknickplekken staan borden dat het standaard verboden is te barbecueën tussen half mei en half oktober.

Bermbrandje

Het bermbrandje houd me nog even bezig, omdat het een symbool is voor hoe alles met alles samenhangt. Zou er iemand zijn peuk daar neer hebben gegooid? Iemand met weer een hele eigen geschiedenis, reden waarom hij daar rijdt en bestemming. Het toeval (of niet) wil dat ik precies daar langskom als het brandje begint. Wat nou als ik het niet uittrap, tot welke gevolgen leidt dat, en hoe haakt dat weer aan alles? Welke mensen zouden daar weer door beïnvloed worden? Niks staat op zichzelf, dat is wel duidelijk.

‘Stiekem’… over zelfopgelegde regels

De asfaltweg duurt gevoelsmatig een eeuwigheid en mijn voeten branden pijnlijk van de afstand. Eindelijk kom ik dan bij het kruispunt waar de restaurants zitten en ik mijn flessen kan vullen. Om niet nog meer tijd te verliezen, vervolg ik direct mijn route, terwijl mijn schaduw steeds langer wordt en de zon sneller dan ik wil naar de horizon zakt. Ik heb nog altijd geen oplossing voor het slapen, maar kijk stiekem of er goedkope slaapopties binnen zijn. Stiekem, zo voelt het, omdat het niet is wat ik mezelf heb voorgenomen. Ik zie een hotel voor zo’n 60 euro op nog een uur lopen. Dat zit in de buurt van de enige mogelijkheid om eventueel te kamperen: in een parkje, tussen een woonwijk en de spoorbaan. In een park, vlak bij de bewoonde wereld… Dat voelt spannend en ik ben er niet gerust op dat dat een verstandig idee is. Een boete voor wildkamperen is heel wat hoger dan de prijs van een hotelovernachting.

Verwijtende stemmen

Inmiddels heeft het idee van een warme douche en een zacht bed zich al in mijn hoofd genesteld en drukt de gedachtes aan wildkamperen steeds verder naar de achtergrond. Tegelijkertijd schaam ik me: ‘kom op Mies, je zou toch zoveel mogelijk wildkamperen? Je wilde toch zo ver van de bewoonde wereld zijn om jezelf goed te leren kennen, om jezelf uit te dagen? Je was toch zo avontuurlijk? En nu ga je serieus op de tweede dag al overwegen om in een hotel te slapen?’ In mijn hoofd is een gevecht gaande tussen wat ik me voornam, mijn idee van hoe ik zou moeten zijn, doen en handelen, en wat ik in het hier en nu ervaar. Ik herken strenge, zelfs straffende gedachtepatronen en voel me er rot bij. Het zijn oude bekenden, maar geen welkome gasten. Ze blijven de rest van de wandeling met me meelopen, me van ongevraagde verwijten voorzien.

44km en een hotel

Mijn kuiten zijn verschrikkelijk verbrand in de zon vandaag, ze staan in vuur en vlam en de huid voelt alsof het onder enorme spanning staat. Wat zou ik graag mijn huid koelen met een koude douchestraal… Ik hak de knoop door: naar het hotel. Die demonen blijven met me meelopen naar het hotel, maar ik negeer ze waar ik kan. En dat is maar goed ook. Als ik daar om 19.54u aankom en de 44km heb aangetikt, kan ik niet meer. Mijn rug doet zoveel pijn, en ik krijg amper eten door mijn keel. Alles kost moeite. Ik stroop de vieze kleding van mijn lijf en mik ze in de badkuip, neem een heerlijke douche en spoel de kleding goed uit.

28-9-2023 14.42

Er blijft een berg zand in de badkuip achter als ik mijn kleding ophang aan mijn waslijntje op het balkon. Met de laatste restjes energie kook ik een potje van diepvriesgroenten en rijst, waarvan ik zoveel als ik kan naar binnen werk, maar minstens de helft door de wc wegspoel. De kamer is luxe, het balkon kijkt uit op een binnentuin dat me doet denken aan de tuinen van het Alhambra. Ik ben in Andalusië, maar ik kan nu niet genieten, het doet me niks. Ik handel op de automatische piloot . Het zakje diepvriesgroente is overdag door de zon ontdooit en het groentevocht is gaan lekken in mijn tas. Iedere keer dat ik met wind mee loop, komt een walgelijke geur van kool en ui me tegemoet. Daar zal ik nog wel even last van houden. Nog snel stop ik wat apparaten in de stopcontacten om op te laden, en dan stort ik in.

Het bericht Spanje gr7 dag 3 Castellar de la Frontera verscheen eerst op Struin Stories.

Onderstaande is geschreven rond de zomer van 2023, voordat ik vertrok naar Spanje.

De reden waarom ik in mijn eentje 7000 km wil gaan hiken door Europa, is niet alleen omdat ik van wandelen houd. Er speelt meer mee. Sinds een paar jaar ben ik me op spiritueel vlak en op persoonlijk vlak steeds verder gaan ontwikkelen. Ik ben mezelf op een heel andere manier gaan leren kennen en ontdekken en ook mijn wereldbeeld is daardoor verandert. Toen de grote C in 2020 in ons leven kwam en alles op z’n kop zette, zette dat ook mijn eigen ontwikkeling in een stroomversnelling. Ik las alles wat los en vast zat, volgde diverse cursussen probeerde verschillende technieken uit, leerde Reiki, luisterde eindeloos veel podcast en ging in gesprek met uiteenlopende mensen die elk op hun eigen manier hun visie op spirituele thema’s, maatschappelijke kwesties en filosofische vragen deelden. Ik probeerde wat apps uit om meditaties of bodyscans mee te doen, en besloot dit uiteindelijk serieuzer aan te pakken door me op te geven bij een meditatiecursus.

Mediteren

Deze laatste beslissing zorgde voor een nieuwe stroomversnelling in m’n ontwikkeling, die ik verder verdiepte met een retraite van 4 dagen in een klooster en een vipassana 10-daagse. Inmiddels is dagelijks mediteren een gewoonte. Door mijn onregelmatige weken is het soms puzzelen om momenten op de dag te vinden om te mediteren, maar dat lukt steeds beter. Sinds een jaar ben ik in opleiding tot zenleraar en volg ik daarbij ook zen-coaching om meer zicht te krijgen op mijn blinde vlekken, en m’n bewustzijn verder te vergroten.

Leren door te doen en te ervaren

Ik leer het beste door te ervaren in de praktijk. Of beter gezegd: pas in het dagelijks leven doe ik echte inzichten op, en blijft het niet slechts bij een theorie uit een boekje. Als ik met m’n neus op de feiten word gedrukt in het moment suprême kan ik namelijk niet meer ontsnappen aan de feiten en moet ik de werkelijkheid wel onder ogen zien. Zo leer ik ook binnen defensie, een leeromgeving voor mij waar ik meer dan eens ‘nat’ ga, omdat het om praktijkvaardigheden gaat, en ik me dan niet meer kan redden met mooie praatjes. Voor mij een ideale, en soms harde, confronterende leerschool. Ik kan immers niet beweren dat ik raak heb geschoten als de schietschijf anders laat zien. Mijn zenweg is vergelijkbaar. Ook hier gaat het vooral om doen, voelen, ervaren. En vanuit die ervaringen pas je eigen conclusies te trekken.

Angsten opzoeken

Om die reden wil ik op mijn tocht mijn angsten ook opzoeken, zoals het alleen zijn en het donker. Ook het idee dat ik niet voor mezelf kan zorgen, niet op eigen benen kan staan wil ik tackelen. Tijdens de vippasana heb ik me ontzettend eenzaam gevoeld, wat me erg heeft afgeschrikt om voor langere tijd alleen te zijn. Ik wil hier weer een positieve ervaring in op doen, door dit op te zoeken. Het donker is denk ik een natuurlijke angst en ik heb niet de illusie dat die helemaal zal verdwijnen. Hij is deels terecht en functioneel, maar voor een ander deel irrationeel, en ik hoop daarin de ervaring op te doen dat het wel meevalt, dat ik prima alleen kan zijn en voor mezelf kan zorgen. Het geeft me ook wel een veilig idee dat ik in landen loop waar het toch relatief bekend en veilig is, waar je regelmatig in de bewoonde wereld komt of dat die in ieder geval in de buurt is.

Vrijheid als belangrijkste waarde

In de zencoaching kwam de wens om te wandelen ook naar voren en onderzochten we belangrijke waardes voor mij. Misschien wel de allerbelangrijkste voor mij is vrijheid. Ik kreeg de opdracht om in m’n meditaties de vraag (Koan) aan mezelf te stellen: ‘wat betekent vrijheid voor mij?’ en vervolgens alle antwoorden op te schrijven om daarna weer door te strepen. Dit moest ik keer op keer doen. Er vielen meteen allerlei dingen op voor mezelf: ik kan eindeloos veel antwoorden bedenken, of eigenlijk niet bedenken, ze kwamen gewoon omhoog tijdens het mediteren. Zo had ik allerlei verrassende antwoorden en associaties waar ik zelf nooit rationeel op zou komen. Vervolgens moest ik ze doorstrepen, wat direct weerstand opriep bij me: ‘waarom moet ik ze doorstrepen, het zijn allemaal goede antwoorden!’. Ze zijn allemaal waar, voor m’n gevoel.

Van meer naar minder

Toen ik tijdens de meditatie avond in de dokusan (een 1 op 1 moment met de zenleraar) vervolgens mijn waslijst opsomde die ik tot nu toe had, kreeg ik een vervolgopdracht: ik mocht volgende week maar één ding noemen in de dokusan. Wederom voelde ik weerstand, maar dit keer viel het kwartje bij me: ik wil teveel tegelijk! Ik heb weer mijn energie over 1000 dingen tegelijk verdeeld, waardoor ik de focus en aandacht verlies die ik juist zo graag wil verkrijgen.

Contact minimaliseren

We bespraken ook nog een ander belangrijk onderdeel van de reis: het contact met het thuisfront. Als ik mezelf beter wilde leren kennen, en écht wilde ervaren hoe het is om op mezelf te zijn aangewezen, is het dan wel verstandig om het contact met thuis zo intensief te hebben en houden tijdens de tocht? Het zou immers kunnen afleiden van mijn ervaring. En, vroeg mijn leraar: met welke intentie wil jij eigenlijk dat contact? Ik werd er in eerste instantie nogal boos over. ‘Waarom? Nogal wiedes toch, het is mijn gezin! Ik ben hun moeder, ik moet er voor hen zijn, het is al genoeg dat ik 4 weken weg ben’. Mijn leraar doorbrak mijn relaas echter: als jij vanuit een schuldgevoel contact zoekt, dan is dat geen zuivere intentie. Laat het initiatief bij hen, zodat je echt beschikbaar bent, en niet om je eigen schuldgevoel toe te dekken. Het was de spijker op zijn kop. Het koste vervolgens nog wel de nodige tranen bij mij en ook wat slikken bij Steef toen ik voorstelde om het contact te minimaliseren naar contactmomenten in de avonduren, rond het avondeten, en alleen op hun initiatief. Ik zou overdag mijn internet uit zetten en alleen voor ‘nood’ bereikbaar zijn.

Mezelf beter leren kennen

Het mediteren en de spirituele verdieping helpen me mezelf steeds beter te leren kennen. Ik leer het beste in de praktijk. M’n plan is daarom om dit voort te zetten tijdens het hiken. Tweemaal daags 20 minuten mediteren. Door met koans (gevoelsmatig onoplosbare vragen) te mediteren, hoop ik tijdens m’n reis ook verdere verdieping te vinden. Ik wil tijd inruimen om te schrijven over mijn ervaringen met het wandelen, de avonturen binnen en buiten.

Doelen en intenties

Veel mensen die een thru-hike of langeafstand pad gaan lopen, zetten bepaalde intenties voorafgaande aan hun start. Dit zette me aan het denken: wat wil ik eigenlijk? Wat zijn mijn doelen en intenties met deze lange tocht?

• Ik wil mezelf op een andere manier leren kennen, door alleen te reizen.
• Ik wil leren dat ik mezelf weet te redden en op mezelf kan vertrouwen “in het wild”.
• Ik wil meer terug naar de natuur, naar de oorsprong, back to basic, weg van alle indrukken en prikkels, terug naar the simple life en hoe het voor mijn gevoel hoort te zijn.
• Hierin wil ik ook leren wat ik hiervan meer of vaker in ons leven wil ervaren en ideeën opdoen hoe we deze manier van leven als gezin meer kunnen ervaren.
• Ik wil angsten overwinnen en ervaren dat ik meer aankan en aandurf dan ik dacht.
• Ik wil mijn fysieke grenzen oprekken en opzoeken.
• Ik wil op spiritueel en creatief gebied groeien; meer tijd hebben en nemen om te mediteren en te schrijven.
• Ik wil helder krijgen hoe ik dingen op werkgebied ga aanpakken, wat daarin nodig is, etc.

Dit zijn wel voldoende intenties. Ik hoor mijn meditatieleraar op de achtergrond al mopperen dat ik weer veel te veel tegelijk wil. Maar dat loopt wel los, om in de woordspelingen te blijven, ik heb immers de tijd en het hoeft ook niet allemaal in de eerste etappe te lukken.

Het bericht Solotocht door Spanje: hoe het begon verscheen eerst op Struin Stories.

Na ons hachelijke avontuur in Bosnië, waren we voorlopig wel even klaar met ‘uit je comfort zone stappen’. Dit grapje kostte me heel wat jaren van mijn leven en leverde spontaan grijze haren op.

Na verdwaald te zijn in de Bosnische rimboe, en terecht te komen in zomerse onweersbuien, werden we gered door Oliver, de Duitse campingeigenaar die we kort daarvoor leerden kennen. Na uren over grindweggetjes en bochtige slingerpaden met z’n zessen en 2 honden in de auto door te hebben gebracht, reden we het campingterrein weer op waar ons avontuur zo’n 24 uur geleden begon. De zon was inmiddels op, maar wij kropen doodmoe het gastenbed in.

Een Duitse gemeenschap in Bosnië

Rond 11 uur worden we langzaam wakker, en hebben onze reddende engelen hun tafel gedekt voor het ontbijt. Ze hebben weinig inkomsten en leven noodgedwongen eenvoudig. En toch delen ze het weinige dat ze hebben met ons, hartverwarmend. Ik vul het ontbijt aan met onze havermout met melkpoeder, en met elkaar komen we langzaam bij van de schrik van de afgelopen uren. We worden uitgenodigd om naar vrienden te gaan, die wonen een stuk verder, waar we langs Bihac zullen rijden. Daar kunnen we onze auto oppikken en de dag met hen doorbrengen, als we willen. Het blijkt dat er sinds de coronatijd veel Duitse gezinnen naar Bosnië zijn geëmigreerd, die hier met elkaar een hechte gemeenschap vormen. Vandaag komen er verschillende gezinnen samen, om een vuur te maken en broodjes te bakken. Er is ook een tentenveldje waar we gebruik van kunnen maken.

Go with the flow

Niet veel later proppen we 8 man en een paar honden in de auto, we zitten met 6 personen gestapeld achterin, en geen haan die er naar kraait in Bosnië. Als we na een poos bij Bihac aankomen en we onze auto zien staan, valt er een gigantisch gevoel van opluchting over me heen. Gek genoeg geeft het zien van de auto, met daarin de helft van onze bagage, een gevoel van veiligheid en vertrouwdheid. Het voelt enorm rijk om nu te kunnen rijden in plaats van te lopen. En tegelijkertijd kan ik wel huilen, omdat onze trektocht zo abrupt tot een einde is gekomen op een manier die we geen van allen voorzagen. Iedereen heeft tijd nodig om even tot rust te komen, dus gebruiken we vandaag om gewoon te ‘zijn’, zonder iets te moeten. We laten ons volledig opnemen in de gastvrijheid en de ervaringen met allemaal nieuwe mensen.

Leven op het land

Langs de route maken we een korte stop, waar we broodjes bij de bakker halen, en onze weg vervolgen naar het eerste bevriende gezin van Oliver en Alexandra. Dit stel heeft een groot stuk land en een huis dat de laatste jaren compleet gerenoveerd is. Ze hebben de droom een commune te starten en zoveel mogelijk zelfvoorzienend te leven. De man, met zijn lange krullende haar in een staart gebonden, gestoken in een blauwe overal, komt joviaal en enthousiast op ons aflopen, en vertelt uitgebreid over hun plannen, dromen en zorgen. Hij komt net van de buurman, waar hij heeft geholpen met hooi verzamelen, een wederdienst voor het laten grazen van koeien op elkaars land. Ook hier zie ik een gigantische moestuin, en rennen de kinderen in kaplaarzen onder zomerjurkjes achter de honden aan. Wat een vrijheid.

Zelfvoorzienend leven in de natuur

We drinken thee op houten stammetjes op het nog vochtige gras, terwijl de kinderen elkaar al hebben gevonden als speelkameraadjes. Na een poosje rijden we met elkaar verder naar het volgende gezin. Dit blijkt nog een spannende aangelegenheid als de route enkel begaanbaar is door 4×4 terreinwagens (die we niet hebben), en we met veel moeite en aardig wat billenknijpmomentjes op het terrein aankomen. Hier is het met alle gezinnen samen één grote gezellige boel. De kinderen, variërend van baby tot tieners, vermaken elkaar en doen spelletjes in een oude caravan, vangen spinnen in de bosjes en roosteren broodjes boven het vuur. Taal en achtergrond zijn niet relevant, iedereen wordt opgenomen en is welkom. Het voelt als een warm bad, liefdevol en vol vrijheid. De volwassenen uiten hun zorgen over de wereldpolitiek, enkele kinderen volgen thuisonderwijs, en alle gezinnen proberen zoveel mogelijk zelfvoorzienend te leven, in verbinding met de natuur. Maar er worden ook zorgen geuit over rondkomen, een baan vinden, geld verdienen. Als buitenlander in Bosnië sta je onderaan de prioriteitenlijst om in aanmerking te komen voor een baan, er is namelijk maar weinig werkgelegenheid.

Waar vind je vrijheid?

Ondanks de warme, ontspannen sfeer bekruipt me een gevoel van heimwee en eenzaamheid. Te midden van deze liefdevolle mensen. In eerste instantie kan ik het niet plaatsen, maar later besef ik dat de stelligheid van de uitingen van de mensen hier, me doen beseffen dat ik door de tijd heen meer genuanceerd ben geworden in mijn overtuigingen: ‘ik weet het niet’ als antwoord is misschien nog zo gek niet. Ik zie dat het volledig de andere kant op bewegen, zoals door de radicale beslissingen die deze gezinnen hebben genomen, niet automatisch tot het gedroomde antwoord leiden: er zijn immers nog steeds zorgen, er is nog steeds lijden. Ik besef dat die vrijheid toch grotendeels te zoeken en te vinden is in onszelf, ongeacht de omstandigheden waarin we zitten. Rationeel weet ik dat wel, maar nu ervaar ik het in de realiteit, en dat komt even binnen. Voor mijzelf zit er vooral een oefening in het leren omgaan met het leven zoals die is, zoals die zich aandient, in plaats van van het ene uiterste naar het andere uiterste te bewegen.

Doen wat je het liefste doet

En tegelijkertijd zie ik ook hoe verrijkend en heerlijk het is om in de rust, de ruimte en de natuur te leven. Het gezin waar we nu zijn, heeft een gigantische houten schuur, waar de man zelf aan houtbewerking doet en prachtige dingen creëert. Het is schitterend om te zien hoe hij zo in zijn element is, met het warme, stoffige zaagsel in zijn haar en de zoete geur van hout om hem heen. Ik kan me helemaal voorstellen hoe rijk en vrij dat voelt, om zo in flow bezig te zijn met datgene dat je het allerliefste doet. Hoeveel voldoening dat moet geven, om te creëren op een manier die je helemaal zelf bepaalt.

Leven in en met de natuur

De tieners maken bloemenkransen en verzamelen kruiden voor het aanstaande ritueel van midzomernacht over een paar dagen. Onze dochters worden uitgenodigd en ik vind het jammer dat we er niet bij zullen zijn, het zijn mooie manieren om de verbinding met en het respect voor het leven in en met de natuur te stimuleren. Deze dag, met alle indrukken en bijzondere ontmoetingen, sluiten we in ons hart als een hele fijne herinnering, met ook de nodige inspiratie voor de toekomst.

Bosnië in vergelijking met andere Balkanlanden

Bosnië is een ervaring op zich. Heel anders dan onze bezoeken aan andere Balkanlanden, en in sommige opzichten ook weer gelijk. Wat me vooral bij blijft is hoe leeg en weids het land is. Na de oorlog is het land grotendeels leeggelopen en zijn veel mensen op de vlucht geslagen en geëmigreerd naar landen als Nederland, Oostenrijk, Engeland en Scandinavië. Achter veel buitenlandse nummerborden, gaan regelmatig Bosniërs schuil, die teruggaan naar familie of hun geboortegrond in vakanties. We zijn onder de indruk van de verhalen die we uit eerste hand horen van Bosniërs en Serviërs over de oorlog, en ook over het feit dat ze geen enkele wrok tonen tegenover buitenlandse toeristen. Integendeel: overal waar we komen worden we hartelijk en gastvrij ontvangen.

Een leeggelopen land

We lopen door ooit florerende steden waar tienduizenden mensen woonden, maar nu nog amper 1000. Fabrieken staan nu leeg, hotels verkrotten langs de route, er groeien bomen door het dak van leegstaande huizen. Langs de wegen en in stadjes zien we met enige regelmaat de kogelgaten in de muren en meer dan eens passeren we gedenkstenen en grafzerken langs de wegen. In Nederland leven we op postzegelformaat, hutje mutje op elkaar, hier is men blij als er überhaupt mensen willen kopen en er komen wonen. Elke dag lopen we urenlang door een leeg land.

De infrastructuur en manier van leven

Wegen in Bosnië zijn vaak niet geasfalteerd, maar bestaat uit macadam, een soort grind. De infrastructuur dwingt bijna tot een terreinwagen, en je moet geen haast hebben, want snelwegen zijn er vrijwel niet. Het leven op het land is vergelijkbaar met hoe we dat in Albanië zagen: mensen bewerken het land veelal met de hand, hoewel er hier en daar een klein tractortje te vinden is. De vrouwen knopen hoofddoeken over hun haren als ze aan het werk zijn, de mannen glimlachen ons toe met een gebit vol ontbrekende tanden. Veel van wat er te zien is, is zelfgemaakt en handbewerkt. De Bosniërs leven zoveel mogelijk zelfvoorzienend, met eigen moestuinen en fruitgaarden, maar zijn bijvoorbeeld ook allemaal in het bezit van een auto, om niet afhankelijk te zijn van anderen. Zo leerden we dat taxi’s eigenlijk niet bestaan. Hoewel we een treinspoor hebben gezien, hebben we geen enkele trein zien rijden.

Sporen van het communisme

Het feit dat Bosnië geen lid is van de EU, merkten we op diverse manieren. Zodra je de grens overgaat, valt je mobiele netwerk uit. Het beste kun je een Bosnische simkaart kopen, anders ben je genoodzaakt flink te betalen voor gebruik van mobiele data. Sporen van het communisme zijn nog overal merkbaar. Hier vind je geen H&M of Zara, maar koop je de kleding bij de enige winkel uit het dorp. In de supermarkt vind je geen cocacola of andere bekende merken, enkel de Bosnische varianten. Fruit en groente verkopen ze bijna niet in de supermarkt, maar kun je beter langs de vele fruitstalletjes langs de weg scoren. In plaats van de Mac, vind je hier grill stalletjes langs de weg, waar schapen boven het spit draaien. Toen onze lichtgewicht slaapmat lek ging, en we zochten naar vervanging, bleek dat kansloos: in Bosnië kennen ze geen outdoor winkels, en het vinden van lichtgewicht trekkersgear is dan ook een flinke uitdaging. Wandelpaden zijn er dan ook nauwelijks, en waar ze zijn, zijn ze onbetrouwbaar in bewegwijzering. Ga je hier hiken, bereid je dan gedegen voor. Buiten de paden lopen is sowieso af te raden, vanwege de vele landmijnen die overal in het land liggen verborgen, als erfenis van de oorlog.

Een ongedwongen vrijheid

Kamperen kun je hier op sommige plekken, waar mensen hun stukje land dat ze over hebben verhuren als ‘kamp’, waar je je 4×4 wagen of camper kunt stallen. Op geen enkele plek, behalve bij de grensovergang, hoefden we ons paspoort te tonen. Het lijkt of Bosniërs weinig regels hanteren, of misschien nemen ze het niet zo nauw. Het geeft een gevoel van vrijheid en ongedwongenheid. Met z’n achten in één auto rijden kan gewoon hier. Bijzondere ervaringen in een bijzonder land. Vooral de gastvrijheid voelde als een heel dankbaar geschenk op onze reis.

Terug naar Slovenië

Als we aan het einde van die dag in de schemering de stilte van onze tentjes opzoeken, hebben we een beslissing genomen: morgen reizen we terug naar Slovenië. Ik heb heimwee naar het land dat niet mijn thuis is, maar wel als thuis voelt. Daar zullen we nog een paar dagen een trektocht maken over de Jacobsroute, de pelgrimsroute van Slovenië.

Het bericht Afscheid van Bosnië verscheen eerst op Struin Stories.

Stilte als luxe

Deze Kennedymars wordt georganiseerd door de Rotterdamse Wandelvereniging. Er lopen vooral groepjes mensen van diverse wandelorganisaties mee, die in tweetallen of kleine groepjes optrekken. Als ik rondkijk, heb ik het vermoeden dat ik de enige ben die alleen loopt. Niet erg, ik vind de stilte in mezelf en om me heen vaak meer een luxe dan een gebrek.

Als om 23.00u het startschot wordt gegeven, vertrekken 145 deelnemers met een tempo waar je u tegen zegt. De hoofdlampjes worden aangeknipt om de witte stoepkrijtpijlen op de weg te kunnen zien. Algauw word ik, net als bij de 60km ervaring, links en rechts ingehaald. Voor me zie ik een lange slinger van rode en witte lichtjes, als een soort kerstpolonaise. Ze geven een mooie indicatie van de te volgen route. Ik probeer mijn best te doen een beetje het tempo bij te houden, uit angst dat ik straks achteraan loop en de route kwijtraak. Ik ken mezelf goed genoeg om te weten dat dat echt niet onmogelijk is. Het lukt me om nét niet helemaal achteraan te lopen, tot mijn tevredenheid.

Duiveltjes op m’n schouder

Nog voor we een kilometer hebben gelopen, maakt een vrouw een flinke smak over een stoeprandje. Gelukkig is er geen ernstig letsel, maar het zet de zintuigen nog even goed op scherp. Het is vrijdagavond laat, en het weinige verkeer dat passeert bestaat vooral uit jongeren die de stad opzoeken of huiswaarts keren. In het donker en na een volle werkdag én emotionele week, vraagt dit extra veel van mijn concentratie. Vanmorgen maakte ik een verkeerde beweging en schoot er een pijnscheut door mijn rug. De hele dag heb ik al last van mijn rug met bepaalde bewegingen en daarnaast een bak met spierpijn van eerdere trainingen die week. Ik heb me fysiek nog nooit zo ellendig gevoeld aan de start van een lange wandeling. Perfecte timing. Vanbinnen komen mijn duiveltjes direct in de actie: ‘je kan ook gewoon lekker afzeggen en je bed in’, ‘je hoeft toch niet te lopen? Kan je net zo goed thuisblijven’, etc. Ik stop ze terug in hun hoek, en herinner mezelf eraan dat het juist hierom gaat: die drempels nemen, het oncomfortabele opzoeken.

Mind over matter?

Deze week is een sportvriendin overleden na een zeer kort en heftig ziekbed. Enorm verdrietig en het maakt diepe indruk op mij en al onze sportmaatjes. Van mijn leeftijd en blakend van gezondheid, tot voor kort. Dit verdriet neem ik mee tijdens de Kennedymars, en ik wil daar juist ook plaats en aandacht aan geven. In het besef dat ik deze mars wél kan maken, en zij niet meer. In dat licht heb ik niks te klagen. Een beetje spierpijn, pijntjes in mijn rug. In welke verhouding staat dat tot elkaar? Het is misschien wel een kwestie van mind over matter. Laten we maar eens zien wat er lukt en tot hoeveel ik in staat ben. Als ik echt niet meer kan, dan kan ik altijd dán nog stoppen. Ik ga niet bij voorbaat opgeven. Die neiging ken ik, en ik besluit terplekke die neiging te negeren en ondanks al mijn innerlijke protesten en angsten tóch te gaan. Voetje voor voetje, kilometer voor kilometer.

Wandelen in het donker

De eerste kilometer is een feit. Nog 79 te gaan. Ik besluit me daar niet te veel op te focussen om de moed niet te verliezen. Om mezelf een beetje sane te houden, knip ik de route op in stukjes. Van rust naar rust. Ik herinner mezelf eraan dat ik morgen om dit tijdstip lekker in mijn bed lig en dit alles achter de rug is. Op die manier wordt het hanteerbaar. We wandelen door de Biesbosch, over paden die ik nog niet kende, maar ik baal dat het donker is. Wat stom eigenlijk, dat we in het donker lopen. Nu zien we niks van de natuur en de omgeving. Het merendeel van de tocht is door het donker, ik heb me dat van tevoren maar weinig gerealiseerd. Nou ja, in dat geval zet ik maar wat afleveringen van een cursus in wonderen op, maar ik merk dat ik mijn aandacht er niet goed bij houd en word afgeleid door gesprekken om me heen. Ik loop bijna de gehele route in stilte.

Rustposten en zintuigen op scherp

De rustposten zijn uitstekend verzorgd. Bijna elke 7km is er een rustpost, waar iedere keer een andere versnapering is. Soep, snoepjes, boterhammen, stroopwafels, vlaflip… aan creativiteit geen gebrek! Vooral de dropjes waardeer ik zeer op die momenten. Het is zoeken naar een goeie wildplasplek in de open vlaktes, en wanneer ik eindelijk mijn broek laat zakken, blijk ik plaats te hebben genomen op een bed van brandnetels. De tweede rustpost sla ik over, ik heb nu geen behoefte aan iets te eten of drinken, en hoop zo wat tijd te winnen. Het helpt me om wat meer voor mensen uit te lopen. Intussen begin ik hier en daar ook anderen weer in te halen. Blijkbaar is snel starten voor anderen ook niet vol te houden. Ik loop gestaag door, langs de Merwelanden en de brug over naar Sliedrecht. Hier valt vlak achter mij een tweede persoon, een man op leeftijd. Gelukkig lijkt ook deze valpartij met een sisser af te lopen, maar herinnert me maar weer om scherp te blijven.

Actieve dieren in de nacht

Na de Biesbosch lopen we door de bewoonde wereld van Sliedrecht en Papendrecht, waar ik soms zonder mensen in de buurt loop intussen, en zelf goed de pijlen zoek op de grond. Mijn hoofdlampje is leeg, en zonder licht is het soms een uitdaging om te zien waar ik heen moet. In mijn andere tas, waar ik op 20km bij kan, zit nog een reservelampje, die ik later zal pakken. Een nieuwe ervaring voor me, is dat er ’s nachts ook vogels actief zijn en de nacht door zingen. Of misschien hebben we hen in de war gebracht met onze nachtelijke activiteiten, net als de kuddes schapen die ons luid blatend vergezellen langs de dijken. In Papendrecht draaien we weer de bossen in, waar een rat mijn pad kruist en waar een groep lopers bijna dreigt te verdwalen door slechte markering. Net op tijd sturen we bij en vervolgen onze route door de Alblasserwaard.

Lopen als meditatie

Ik loop door mijn achtertuin, waar ik vele malen tijdens eerdere wandelingen heb gelopen, in het licht. Bij bekende plekken merk ik dat er direct associaties en herinneringen worden opgeroepen. Aan die keer dat we hier als gezin in de regen liepen, die keer dat ik naar een conferentie in Landvast ging, die collega die daar werkte, de snackbar waar we ooit een frietje aten… Het is een prettig gemijmer en direct een soort meditatieve manier van het verwerken van al deze bijna vergeten herinneringen. Het herhalende, ritmische bewegen helpt om in een natuurlijke tranceachtige staat te komen. De nacht lijkt hier nog extra behulpzaam bij te zijn, alsof het lichaam ergens nog beseft dat de nacht bedoeld is voor verwerking.

Slaapwandelen

Na Alblasserdam door te zijn gelopen, lopen we een stuk langs de A15 in de richting van Ridderkerk. Ik krijg het zwaar. Ik loop door, maar ik lijk mentaal uit mijn lichaam te glijden, zonder dat mijn ogen dichtgaan. Soms schrik ik ineens wakker, hoewel mijn lichaam nog steeds in actie is. Dan ben ik er ineens weer ‘bij’. Ik ben doodmoe, en besef dat ik letterlijk slaapwandel. Ik val al lopend in slaap, en ben niet meer bewust van mijn omgeving. In zo’n staat zou ik gewoon een straat kunnen oversteken zonder te kijken. Wow, ik schrik hiervan en doe mijn best wakker te blijven, mijn kop erbij te houden. Het is nu niet ver meer tot de tweede rust, bij 40km. Eenmaal daar, bestel ik zo snel mogelijk een koffie. Ik móet wakker blijven. Ik trek wat laagjes kleding uit, in de hoop dat de frisse buitenlucht me alert zal maken. Ik wissel mijn sokken voor een nieuw paar en spoel een paar paracetamolletjes weg tegen de spierpijn en rugpijn voor ik weer naar buiten loop. De koffie en het pauzemoment doen wonderen, ik voel me weer wakker en alert, en stuif weg, gemotiveerd door het besef dat ik nu aan de tweede helft begin en kan gaan aftellen! Alles wat ik nu nog loop, wordt alleen maar minder dan wat ik al heb gelopen.

Pannenkoeken en mentale support

Van thuis krijg ik op de vroege ochtend een foto van de pannenkoeken die worden gebakken en straks gebracht gaan worden. Nog een sterke motivatie om door te lopen, pannenkoeken! Na deze grote rust loop ik het buitengebied in bij Rijsoord, met de opkomende zon die ons vergezelt. Het wordt een prachtige dag en ik voel de warmte van de zon al goed. Mijn muts heb ik voor mijn pet verwisseld en mijn mouwen stroop ik op. Als ik net heb plaatsgenomen bij de volgende rust, komen mijn man en dochters de pannenkoeken brengen, wat een feest! Ze combineren deze mentale support met het praktische wegbrengen van mijn zoon naar een wedstrijd. Ik eet met smaak de zoete traktatie en krijg dikke knuffels als toetje. Blij en trots loop ik weer verder. Ik loop nog altijd op tempo, veel sneller dan ik gewend ben om te lopen, en ik houd het vooralsnog prima vol. Op dit tempo kom ik rond 15u aan in plaats van 17u die ik had voorspeld. Het geeft me rust om te weten dat ik voldoende speling heb om wat te kunnen vertragen of wat langer rust te pakken.

Landschappen vol belofte

Natuurlijk voel ik mijn lijf wel. Mijn voeten branden, door het snelle lopen en vooral het lopen op het vele asfalt. Veel van de route gaat over verharde stukken. Ook heb ik pijntjes in mijn heupen en voelt alles steeds een beetje strammer. Gaan zitten, bukken of een trap oplopen gaat allang niet zo soepel meer. Ik zit nu bijna op tweederde van de afstand en loop intussen aan de rand van Barendrecht en Heerjansdam. Dit gedeelte van de route is voor mij de grootste en leukste verrassing. Een prachtig natuurgebied waar ik nooit eerder kwam en mijn ogen uitkijk. Hier lopen we over vlonders over het water, waar meerkoeten met rietstengels langs zwemmen om een nestje te bouwen en de zwanen me vergezellen als ik langsloop. Ik tref een prachtige uil op de route, die me verwonderd aankijkt vanaf haar tak, waar zij ook een nest heeft. Verliefde stelletjes zoeken de anonimiteit op de vele bankjes op de route. De vele regen van afgelopen maanden maken de olifantenpaadjes soms een uitdaging, waarbij het pad is veranderd in een modderige rivier waarin mijn voeten wegzakken en vastzuigen. Gelukkig heb ik dan nog mijn hoge Meindls aan, en lukt het me overeind te blijven staan en droge voeten te houden. De felle zon die dag maakt het frisse lentegroen nog intenser. Alles oogt nieuw en vruchtbaar, vol belofte voor de komende maanden.

Schoenenwissel

Ik beland op de derde en laatste grote rustplaats, op 60km, waar ik mijn kinderen en man weer zie. Ze hebben mijn trailschoenen meegenomen, die ik de laatste 20km op goed geluk zal dragen. Inmiddels zijn mijn voeten gevoelsmatig 3 maten gegroeid en doet alles zeer. Ik hoop dat het dragen van mijn lichte trailschoenen wat meer comfort en ventilatie zal geven, en andere drukpunten dan die ik nu heb. Ik geniet nog even van de rust in het zonnetje en het gezelschap van mijn gezinnetje, en wordt aangemoedigd door mensen die nieuwsgierig vragen wat ik aan het doen ben. Als ik wegloop van dit rustpunt, laat ik opnieuw meer mensen achter me. Van bijna laatste loper, loop ik nu in de voorhoede van de deelnemers, wie had dat gedacht! Opgetogen ga ik verder, genietend van de warmte van de zon op mijn huid en de lichte tred die ik nu heb door mijn andere schoenen.

Emoties in golven

Het stuk door Zwijndrecht heen duurt gevoelsmatig erg lang. Eén lange rechte weg, en mijn gedachtes dwalen weer af naar herinneringen. Af en toe, vooral wanneer ik pijn ervaar, of de verveling toeslaat, of wanneer ik een andere mentale uitdaging bemerk, glijden mijn gedachtes weer af naar mijn overleden sportmaatje. Soms gevolgd door een golf verdriet of ontzetting. Het blijft voor mij nog zo onwerkelijk. Dan ebt het weer weg, alsof ik het letterlijk uit mijn lichaam loop. Wat er achter blijft is vooral dankbaarheid voor het leven, voor de ervaring dat ik dit kan doen, voor mijn gezin die dit alles faciliteert en steunt. Ik zie vlinders op mijn weg, en groet haar in gedachten. Uiteindelijk steek ik de Zwijndrechtse brug over, en loop ik mijn home town binnen. Daar tref ik mijn man op de fiets, die gezellig een stukje met me meefietst en kletst. ‘Je loopt nog hartstikke soepel joh, je gaat als een trein! Nog even volhouden, dan ben je er!’, spreekt hij me moed in. Ik geniet van zijn gezelschap en afleiding.

Een ommetje naar de wc

In Dordrecht is het één groot feest. De zon schijnt, de terrassen zitten afgeladen, er spelen bigbands, de kleinste boetiekjes hebben hun waren buiten uitgestald en overal heerst een vrolijke sfeer. Ik moet al kilometers enórm plassen, en besluit een omweg te maken via mijn huis. Je eigen wc zit uiteindelijk toch het lekkerste. Het is een raar gevoel om tijdens deze mars ineens je huis in te lopen, het voelt bijna stiekem wat ik doe. Op ons plein is het eveneens een gezellige boel, met een drukbezochte bijen- en honingmarkt. Met dit uitstapje heb ik een dikke halve kilometer extra gelopen. Alsof 80 nog niet voldoende is. zodra ik de 70 klikjes aantik, voel ik aan alles dat ik op mijn reserves loop. Mentaal ben ik er nog goed bij. Ik geniet van de gezellige omgeving in het historische centrum, maar hoe ik het ook probeer, mijn benen en voeten gehoorzamen niet meer aan de door mij gewenste snelheid. Ik loop op mijn maximum, en die is een stuk trager dan aan de start. De laatste 10 kilometers duren gevoelsmatig een eeuwigheid, waarbij ik mezelf blijvend moed in spreek terwijl ik langs plekken loop waar ik zoveel herinneringen heb liggen.

Stoppen met verwachtingen

Als ik uiteindelijk door het Wantijpark loop, heb ik het moeilijk. Dit is onze thuisbasis van onze sporters. Waar zoveel herinneringen gemaakt zijn met elkaar. Ik draag deze mars en deze laatste pittige kilometers in gedachten op aan haar. Hier is ook de laatste rustpost, de volgende rust is de finish. Nog 7 kilometer. Ik kan niet meer. Ik sleep mijn voeten mee, terwijl de ene na de andere zucht uit mijn mond ontsnapt. Weer een lange weg rechtdoor, alsmaar rechtdoor. Een groep fanatieke lopers haalt me in, terwijl ze met elkaar nog even het tempo opvoeren alsof ze een ommetje maken. Ik begrijp er niets van, maar ben gestopt meer van mezelf te verwachten. Als ik nog 2 kilometer moet, staat Steef me weer op te wachten, de engel! Hij praat me er doorheen, terwijl ik voortstrompel en elke pas eruit pers. Als ik de finish in zicht heb, zie ik mijn schoonouders langs de kant staan, met bloemen en chocola. De lieverds! Ik word er verlegen van. Eindelijk ben ik er! Het is 16u en 11 min later sinds ik ben gestart, en ik heb ruim 82 kilometer afgelegd. Ik heb het gehaald, en op een tempo waar ik zelf van onder de indruk ben.

Niet meer: ‘geen tijd hebben’

Wel weet ik dat dit een ‘eens, maar nooit meer’ ervaring is. Ik weet nu dat ik het kan. Ik weet hoe het voelt. En ik weet des te meer waaróm ik loop: omdat ik graag buiten ben, geniet van de natuur, geniet van de vrijheid, het niets hoeven. Ik wil me niet opgejaagd voelen, ik wil in het gras kunnen liggen en de wolken willen bekijken als ik zin heb. Of een dutje doen onder een boom, als ik slaap krijg. Ik wil me laten fascineren door een vlinder op zijn bloem, me verliezen in het moment. Ik heb vandaag geen foto’s gemaakt, gevoelsmatig had ik daar geen tijd voor. Ik wil niet meer ‘geen tijd hebben’. Ik wil leven in het nu, en vrij zijn!

Het bericht Kennedymars: 82km Dordrecht – Ridderkerk verscheen eerst op Struin Stories.

Op blote voeten loop ik als een halfkreupele van de auto naar de voordeur, waar ik algauw rillend en klappertandend onder de douche sta. Compleet versleten en uitgeput na die 65km. Ik slaap die avond vroeger dan mijn dochter van 7 en moet vechten tegen de slaap als de wekker de volgende ochtend weer afgaat. Waar doe ik dit voor? Schiet er weer eens door mijn hoofd. Ik weet het antwoord eerlijk gezegd ook niet altijd meer. Ik weet wél dat dit eens en nooit meer is. Na de Kennedymars loop ik alleen nog afstanden die comfortabel voelen.

Van Dordrecht, via Werkendam richting Breda

Mijn dag begint als de wekker om 3.30 afgaat. Om 4.15 stap ik naar buiten, dit keer begin ik weer vanuit huis. Mijn doel is om de eerste pont van Dordrecht naar Werkendam de pakken, en via de Biesbos via Hank naar Breda station te lopen en met de trein naar huis te gaan.

Het is droog, fris en pikkedonker als ik start, de straten verlaten. Deze uren staan bekend als ‘de hondenwacht’ binnen defensie, en ik herinner me maar al te goed hoe doods en eenzaam deze uren voelen als je nachtdiensten draait. De wereld slaapt als ik door het centrum loop, langs parken die nog gesloten zijn, en uiteindelijk door de polder onder de heldere sterrenhemel loop. Daar kom ik de eerste vroege vogels tegen. De onzekere zaklampjes van hondenbezitters die zo vlug mogelijk huiswaarts keren naar het comfort en warmte van binnen. Een wielrenner, en vroege forenzen op de fiets. Ik word aan de kant gesnauwd door een vrouw die duidelijk schrikt van mijn onverwachte aanwezigheid, waar ik op mijn beurt weer van schrik. Ook goedemorgen.

Sluimerwereld

In deze onbestemde uren, waarin ik normaal nog slaap, verkeer ik in een sluimertoestand tussen waken en dromen. Ik luister dan graag naar ‘een cursus in wonderen’, die in al zijn abstractie toch altijd raak weet te zijn op die momenten. Zo luister ik naar conflict tussen willen en doen, word ik er nog maar eens aan herinnerd dat angst de vreemdeling is en daarmee onwerkelijk, en dat iedereen elkaar beoordeeld, dus dat het gemakkelijker is dit als een feit aan te nemen dan ons er druk over te maken. Weer een zorg minder.

Zonsopkomst in de Biesbosch

Intussen vaart de eerste pont net voor mijn neus weg, en drink ik in de verplichte pauze mijn eerste bakkie koffie. Om 6.15u stap ik uit in Brabant, waar de zon net zijn best doet zich door de laatste wolken te wurmen. De klok is dit weekend vooruitgegaan, wat de mazzel geeft dat ik al eerder getrakteerd wordt op het zonnegloren. Strepen blauw en geel kleuren de lucht en weerkaatsen in de rivieren eronder. Dit deel van de Biesbosch is misschien wel mijn favoriete stuk. Er is in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de aanleg van wandel- en fietspaden, wat de mogelijkheid geeft dwars door het gebied te lopen. Veel van die paden zijn daarbij autovrij, wat als een luxe voelt. Ik geniet van de uitgestrekte velden, sloten, moerassen en bomen die als skeletten uit het water steken.

Zijn is genoeg

Vlak voor mijn voeten steken twee grote hazen over, en als ik ze met mijn blik volg, zie ik vervolgens een groep herten nieuwsgierig mijn kant op kijken. Terwijl ik naderbij kom, blijf de dapperste van het stel staan, tot ook hij het hazenpad kiest en bijna lijkt te vliegen over het hoge gras, als een bruin witte streep door de nog donkere hemel. Ik prijs mezelf gelukkig dat ik zoveel moois zie, en geniet volop. De oordopjes berg ik op, want de vogels zingen zich schor bij het opkomen van de zon. Toch prachtig dat vogels zich niet druk maken over hun prestaties. Geen twijfels of ze wel goed genoeg zingen, hoe ze overkomen, wat anderen van ze zullen denken. Ze zingen gewoon en zijn daarmee genoeg. Natuur in zijn perfectie. Wat zou het heerlijk zijn als wij mensen dat vertrouwen ook hadden, en gewoon onszelf konden zijn, zonder iets te hoeven bereiken of bewijzen.

Valken en buizerds schreeuwen boven mijn hoofd, en cirkelen boven velden en bomen. Ik loop over eenzame paden, passeer opnieuw een groep herten, en niet veel later nóg een groep! Het lukt zelfs deze laatste groep te filmen, nieuwsgierig als ze zijn blijven ze toch even staan om te kijken wie hen zo vroeg passeert. Ze rennen zigzaggend over de velden, alsof ze niet goed kunnen kiezen waar ze heen willen gaan. Of misschien spelen ze tikkertje. Ik voel me compleet. De zon komt door, het is droog, ik ben compleet alleen in de natuur met deze dieren. Ik zucht en voel me intens tevreden. Volgens mij is het zo bedoeld. Iedere keer dat ik wandel en op dit soort plekken kom, voel ik het weer.

De boot gemist

Gisteren checkte ik nog even mijn geplande route (via RouteYou), en kwam er achter dat er een pontverbinding over het Steurgat ingepland stond, die echter nog niet open is op dit moment. Dat betekent dat ik om moet lopen via Werkendam. Wijt het aan de vroege ochtend, of mijn slechte navigatieskills, ik was me hier volledig bewust van en tóch loop ik verkeerd. Alsof ik naar het pontje toe word getrokken. Dit is een terugkerend ding, want ik ben hier al zeker 5x eerder tegenaan gelopen. Ik en pontjes, blijkbaar geen goede combinatie. Mopperend keer ik dus weer om en maak ik onbedoeld in totaal 5 kilometers extra op mijn route. Vervelend, want dat betekende automatisch dat ik niet uit kom bij het station van Breda. Ik loop een heel stuk langs de linkerflank van de Steur, en vervolgens langs de rechterflank van de Steur.

Wisselende weerbeelden

Intussen is het weerbeeld behoorlijk veranderlijk. Als ik net besluit te ontbijten, begint het uit het niks hard te regenen, dus stel ik mijn maaltje nog even uit. Daarna word ik meermaals overvallen door hevige buien, maar ook door sneeuw en hagel. In een kwestie van minuten schijnt de zon vervolgens weer. Het levert mooie, dramatische luchten op, waar het lijkt of de grijze verf van de regenwolken is uitgelopen in vegen naar beneden. Ook tonen de luchten harde contrasten tussen het loodgrijs van de regenwolk, en de bleekgele zonverlichte lucht ernaast. Soms kleuren de wolken rozepaars, terwijl even verderop het blauw van de hemel te zien is. Ik loop over betonnen vlonderpaden over vijvers, waar het me opvalt dat er de afgelopen jaren overal kleine metalen windmolentjes zijn geplaatst in het water.

Meditatie voor mannen

Tussen de buien door vind ik een plekje om mijn havermout te eten, die ik aanmaak met heet water uit mijn thermosfles. Een warm ontbijt voelt troostrijk op zo’n koude dag. Ik eet nog wat appel en noten, en vervolg dan mijn weg. Inmiddels is de wereld wakker, en passeer ik oude van dagen op hun ochtend wandeling, vaklui op hun werkplaatsen en gehaaste forenzen. Lopend langs de Steur zie ik drijvende donuts, die elk net groot genoeg zijn om een visser te dragen. De ronde bootjes dobberen in stilte over het water. Meditatie voor mannen, denk ik. In stilte in de natuur. Wel samen, maar toch ieder voor zich. Er wordt geen woord gewisseld. Ik sla af, weg van de Steur, op weg naar Hank. Hier word ik nogmaals overvallen door een gure bui terwijl ik langs boerderijen in de polder loop. Als de regen weer plaatsmaakt voor de zon, loop ik de Oostwaard binnen, een mooi gebied met knotwilgen en moerasgrond. Hier kom ik bij een Griendwerkershuisje waar je vrij mag kamperen, compleet met vuurplaats en picknicktafel. Wat tof! Ik wist niet dat we dit soort plekken nog hadden, en ga deze zeker onthouden voor eventuele micro avonturen.

Afscheid van de natuur

Ik loop onverhard over modderige grasbulten, wat de snelheid uit mijn wandeling haalt. Niet erg, want links van mij is een open veld, waar opnieuw een groep herten over rent. Wauw, ik heb nog nooit zoveel herten op één dag gezien! Ze laten me lang genieten van hun wilde schoonheid, tot ze aan de horizon achter de bomen verdwijnen. Hierna loop ik uit het natuurgebied en de bewoonde wereld van Hank in, waarna het voorlopig over is met de natuurpret. Noodgedwongen moet ik de snelweg volgen over de rivier heen om in Raamsdonksveer te komen. Hier staat de bekende kolencentrale die het natuurbeeld verstoort vanuit de Biesbos. Als ik langs het stadje loop, klinkt er ineens een enorme knal, alsof er een gigantische explosie plaatsvindt. Ik schrik me kapot en kijkt om me heen of andere mensen ook schrikken, en in de veronderstelling dat ik nu vast ergens grote rookwolken zal zien van een explosie. Er gebeurt echter niets. Mensen lopen onverstoorbaar verder en lijken niks gehoord te hebben. Blijkbaar zit er in deze buurt iets van een fabriek of plek waarin zulke knallen vaker geproduceerd worden?

Niets is blijvend

Mijn route vanaf Hank gaat spreekwoordelijk bergafwaarts, net als mijn moraal. Ik loop saaie stukken, langs N-wegen en alsmaar rechtdoor. Over asfalt, waardoor ik mijn zolen voel branden en de eentonigheid van de ondergrond en beweging een belasting vormt voor mijn lichaam. Mijn lijf houdt zich overigens verder goed, ik heb geen noemenswaardige pijntjes, maar voel met elke kilometer wel meer kleine protestsignaaltjes hier en daar. Een steek in mijn teen, een krampend gevoel links, een gespannen kuit, een gevoelige lies. Het golft, ontstaat en vergaat. Komt en ebt weer weg. Ik merk het op in de wetenschap en met het vertrouwen dat alles tijdelijk is, niets is blijvend. Het is een les die ik in vipassana aan den lijven heb ondervonden, en in zen meditatie verder beoefen. Het is een geruststelling en oefening tegelijkertijd.

Turborotonde

Ik heb honger. Voor Hank heb ik mijn boterhammen al gulzig naar binnen geschrokt. Ik ben zelfs een stuk teruggelopen toen ik erachter kwam dat ik een boterham (in het zakje nog) had laten vallen. Hongerig als ik was, wilde ik die niet missen. Ik had de stille hoop dat ik misschien langs een supermarkt zou lopen en fantaseerde wat ik daar zou kopen. Een pizzabroodje misschien, of een zoete koek? Ik leidde mijn saaie weg over een fietspad af met gedachtes aan iets lekkers straks. Het is maar goed dat ik toen nog niet wist dat dat moment er nooit zou komen. In mijn tas zit het laatste restant van mijn appel en wat noten, die ik bewaar voor een goede pauzeplek.

Maar lopend langs voorbijrazend verkeer vind ik geen plek waar ik wil blijven, dus loop ik verder en verder en verder. Ik beland op een turborotonde, vlak langs de snelweg, het meest troosteloze plekje met windkracht 10, maar waar ik eindelijk een bankje vind om fatsoenlijk te zitten. Zuchtend trek ik mijn schoenen uit en geniet van mijn laatste appelpartjes, terwijl ik het geloei van de A59 en de uitlaatgassen probeer te ontkennen. Naast me staat een informatiebord over de turborotonde, alsof er een doelgroep bestaat die zich hiervoor interesseert. Het houdt in ieder geval iets van de wind tegen.

Pijntjes en mentale uitdaging

Mijn voeten doen pijn. Tijdens het buitenfestijn, dat toch al 2 weken terug was, ben ik op mijn enkel getrapt, waar nog een lelijke schaafplek zit die niet goed heelt. Misschien omdat er aarde in is gekomen, of doordat het telkens schuurt met mijn sokken en schoenen. De plek voelt alsof het weer open is en vormt een irritante pijn tijdens het lopen die stiekem steeds meer toeneemt. Op mijn kleine tenen vormen zich intussen ook blaren, dat ben ik gewend en deze zijn verder niet erg pijnlijk tijdens het lopen.

Met tegenzin trek ik mijn schoenen weer aan en vervolg mijn weg. Ik kom stroef en stram overeind en voel me een bejaarde als ik weer begin te stappen. Na het zitten voelt alles stijf, en lijkt mijn lijf me te waarschuwen: ga nou niet verder! Dit is ver genoeg, nu moet je rusten. Het mentale spel begint nu, weet ik. Boven de 40km is het fysiek uitdagend voor me. Tot die tijd lukt het eigenlijk allemaal wel prima. Boven de 50km vind ik het gewoon niet leuk meer, omdat mijn lichaam er dan genoeg van heeft. Dan begint het mentale spel. Mind over matter. Ik spreek mezelf moed in. Het wordt vanzelf beter als ik begin te wandelen. Ik kan dit.

Vrachelse Heide, Oosterhout, Dorst

Na de turborotonde loop ik Den Hout in, waar ik inmiddels traditiegetrouw een lama op de foto zet voor mijn oudste dochter, die gek is op die beesten. Vervolgens loop ik weer een saai stuk dat ik herken van mijn micro avontuur met mijn dochter in februari. Ik steek weer de snelweg over en pep mezelf op door naar podcasts te luisteren. Ze leiden me in ieder geval een beetje af van de eentonigheid en saaiheid van de plekken waar ik op dat moment loop. Eindelijk loop ik dan de bossen bij Oosterhout en Dorst weer in, over de Vrachelse Heide. Mijn plek op mijn voet brandt en zeurt, ik sleep inmiddels mijn ene voet voor de andere en heb het gevoel dat ik slaapwandel. Ik ben er klaar mee. Al die tijd heb ik geen supermarkt gezien, en ik heb honger! Als ik later zie dat ik 4000kcal heb verbrand die dag, snap ik dat ineens ook beter. Ik voel me zielig en wil naar huis. Het lukt me niet meer goed te genieten van de omgeving, hoewel ik wel dankbaar ben als ik onverhard kan lopen door de bossen, wat een verademing is voor mijn voeten.

Verlossing op 4 wielen

Steef is er al voordat ik de 65km heb aangetikt. Een laatste mentale uitdaging: ‘waarom stap je niet gewoon in, wat maakt dat laatste stukje nou uit?’ verleidt hij me. Nee, dit is de training, anders moet ik volgende keer nóg verder in één keer. Dus rijdt mijn verlossing op 4 wielen weg, uit mijn zicht, en zit er niks anders op dan door te stiefelen tot ik de auto weer tegenkom als ik 65km klok in Dorst. Als een oude oma ga ik uiteindelijk naast mijn man zitten, die ik voor zijn diensten bedank door mijn schoenen uit te trekken en hem te trakteren op een intense zweetvoetengeur. Die man moet wel heel veel van me houden, dat hij dit allemaal voor me over heeft.

Het bericht 65km Door de Biesbosch en Brabant verscheen eerst op Struin Stories.

Afgelopen kerstvakantie waren we last minute naar Bretagne gegaan. Ik was er als kind van een jaar of 12 al eens geweest, en had er goeie herinneringen aan, ondanks de kilte, harde wind in de zomer. Hoewel Bretagne Noord Frankrijk is, is het toch 10 uur rijden omdat we in het meest westelijke puntje verbleven. Maar ook direct een waanzinnig mooie omgeving. Helaas waren de voorspellingen op z’n zachtst gezegd matig, met dagenlange hoosbuien, code oranje voor overstromingen en windstoten van bijna 100km per uur. Toch weerhield dat ons niet van prachtig wandelen door de ruige natuur.

Slecht weer bestaat niet?

Omdat ik nu eenmaal een ster ben in rechtlullen wat krom is, wist ik ook hier mijn optimisme te gebruiken om er alsnog een enthousiast verhaal van te maken. Denk aan ‘lekker uitwaaien’, ‘slecht weer bestaat niet, alleen slechte kleding’ en meer van die motiverende teksten. Ik had ook al bedacht dat ik in de prachtige omgeving ook direct een trainingsmoment kon inlassen. In april ga ik namelijk een Kennedymars lopen, van 80km, en de volgende afstand die op ’t programma stond was 45km. Ik had gezien dat de GR34, een nationale langeafstandswandeling helemaal langs de kust van Bretagne en Normandië liep, die vrijwel direct langs ons huisje liep. Het leek me tof om hier een stuk van te lopen.

Overgeleverd aan de elementen

Ik geniet er echter alsnog van, de bijna meditatieve toestand van het voetje voor voetje voortbewegen, in eindeloze leegtes, alleen met jezelf en de natuur. Overgeleverd aan de elementen, die zich geen zak aantrekken van jou, waardoor je niks anders kan dan accepteren en anticiperen.

De eerste dagen hadden we al prachtige wandelingen gemaakt in de omgeving van Crozon en Camaret sur Mer, langs rotskliffen en vergezichten, en zelfs ondanks de regen een prachtige blauwe zee, woeste golven en eindeloos witte stranden. Het was werkelijk beeldschoon, en de wandelingen waren afwisselend en uitdagend, waardoor ik alleen maar meer gemotiveerd raakte om ook die 45km aan te tikken, ondanks de hoogtemeters en overstroomde wandelpaden door de vele regen.

Mijn laatste wandeling was 40km geweest in de druilende regen en kou, in een typisch Nederlands landschap. Ik geniet er echter alsnog van, de bijna meditatieve toestand van het voetje voor voetje voortbewegen, in eindeloze leegtes, alleen met jezelf en de natuur. Overgeleverd aan de elementen, die zich geen zak aantrekken van jou, waardoor je niks anders kan dan accepteren en anticiperen.

Wat heb je nou helemaal nodig?

Hoe vrij je je voelt, hoe flexibel en wendbaar je bent met alleen een rugzakje en zo weinig spullen, dat je moet constateren dat je maar zo weinig nodig hebt.

Met de rugzak op pad is ook iets dat ik regelmatig doe en heb gedaan. Backpacken in mijn tienerjaren door Oost Europa, lange wandeltochten met mijn pa inclusief wildkamperen, op wildernisavonturen met NatuurlijkSportief waarin ik ook door Schotland trok, en vorig jaar de primeur door een nachtje in de winter te kamperen met mijn twee oudste kinderen na met de rugzak op 20km te hebben gelopen. Een spannend avontuur voor hen, en voor mij bijzonder om deze fijne hobby door te geven.

Afgelopen zomer zijn we als gezin, inclusief de jongste van net 7 jaar, met de backpack door Griekenland getrokken, waar we als berggeiten steile bergen bewandelden in de bloedverziekende hitte, zeulend met liters water. Het was te gek. Hoe vrij je je voelt, hoe flexibel en wendbaar je bent met alleen een rugzakje en zo weinig spullen, dat je moet constateren dat je maar zo weinig nodig hebt. En het constant in de natuur zijn is gewoon zo fijn. Het voelt heel logisch, en misschien wel meer thuis dan ik me in mijn eigen huis voel, gek genoeg.

Roparun, Vierdaagse, Waterliniepad…

Vorig jaar heb ik meegetraind voor de Vierdaagse die ik met defensie in detachement zou meelopen, maar viel op de valreep uit door een blessure die ik kort ervoor opliep met de Roparun. Dit jaar is de tweede poging voor de Vierdaagse, die ik al één keer eerder uitliep samen met mijn vader in 2019. Toen is de liefde voor lange afstanden wandelen wel ontstaan. Met mijn vader loop ik af en toe etappes van het Waterliniepad, waar ik nog steeds aangenaam getroffen kan worden door het wonderschoon dat ons kleine landje nog steeds heeft.

Met de rugzak door Europa wandelen

Het enige nadeel is dat ik vaak dezelfde stukken loop. Noodgedwongen omdat ik meestal vanuit huis start, waardoor je de eerste 10-20km dezelfde routes aandoet. Ik heb behoefte aan het ervaren van nieuwe plekken en natuur, en het liefst lange tijd achter elkaar. Toen ik in Frankrijk over de GR34 liep, zag ik twee mensen met rugzakken een eindje verder op de route. Het begon onwijs te kriebelen om er ook met de rugzak op uit te gaan, een lang gekoesterde wens. Als tiener riep ik al eens dat ik naar Scandinavië wilde wandelen in mijn eentje. Die wens is er nog steeds, maar de bestemming ligt nog open. Zelf ergens heenlopen, op jezelf aangewezen in de natuur, met maar weinig dat je nodig hebt, dat lijkt me echt een toffe en ook leerzame ervaring.

Gewoon doen

Al een paar jaar loop ik te mijmeren over het volgen van één van de Europese wandelroutes (E-routes). Dat zijn routes die dwars door Europa lopen, vaak rond de 4000-6000km in totaal. Niet iets dat je zomaar even doet dus. Het lijkt me waanzinnig om dit in delen af te leggen en hier ook verslag van te doen of in ieder geval te combineren met mijn schrijfambities.

Er zal waarschijnlijk nooit een ideaal moment komen om zoiets te doen, net zoals dat voor alle grote beslissingen geldt in het leven. Waarom wachten?

Al wandelend in Bretagne, onder het geweld van de machtige wind, uitkijkend in diepe ravijnen waar de golven bulderend gaten sloegen in de rotswanden, besloot ik dat ik het gewoon ga doen. Ik ga een Europese langeafstandswandeling lopen. Ik weet nog niet welke, wanneer en hoe lang ik erover doe, maar dat is een kleinigheid, ik heb tenslotte mijn hele leven nog om erover te doen, hoewel ik liever morgen al begin. Er zal waarschijnlijk nooit een ideaal moment komen om zoiets te doen, net zoals dat voor alle grote beslissingen geldt in het leven. Waarom wachten?

Plannen maken

Eenmaal terug in ons huisje dook ik direct op internet om uit te zoeken welke Europese wandelpaden er eigenlijk zijn en welke me aanspreken. En hoe ik in godsnaam zo’n wild plan ga aanvliegen, want dat ik weer zulke ambities heb, betekent ook een consequentie voor mijn inkomen en het thuisfront. Het moet wel haalbaar zijn natuurlijk.

In overleg komen we tot het plan dat we beiden elkaar in een jaar de ruimte geven om erop uit te trekken, en dat rond de 2 weken weg een goed te overzien tijdsbestek is. Mijn eerste moment wordt in sept/okt dit jaar, waar ik na lang zoeken, lezen en vergelijken heb besloten dat ik de E7 ga wandelen, maar dat ik het eerste stuk door Spanje aanpas naar de E4, die start in Gibraltar. Daar gaat de E4 vanzelf over in de E7, die vervolgens door Andorra, Frankrijk, Italië, Slovenië en Hongarije gaat tot aan de grens van Roemenië.

Avonturen op wandelschoenen

Voor het zover is, heb ik nog genoeg momenten om me voor te bereiden dankzij de Kennedymars en Vierdaagse. Ook gaan we deze vakantie weer backpacken en wandelen, in Bosnië dit keer. Ik zal jullie op de hoogte houden van de ervaringen en voorbereidingen. Voor wie denkt dat wandelen suf is: think bigger, want het lange afstandswandelen, of hiken, zeker met rugzak en meerdaagse varianten doen meer met je dan je denkt. Het is naast een fysieke kwestie ook een mentaal spel, en eentje die veel lessen aan je kan leren, als je er voor open staat. Ik sta in ieder geval al te popelen om weer te gaan!

Het bericht Next level wandelen verscheen eerst op Struin Stories.