Midden in de nacht neemt de wind toe. Ik was te lui om de extra scheerlijnen vast te zetten, en wordt nu gestraft voor mijn laksheid. Zuchtend kruip ik uit mijn tent om ze alsnog vast te zetten. Het is geen verassing dat het zo waait op deze uitgestrekte, open vlakte. Ondanks het razen en loeien van de wind, lig ik zacht en comfortabel. Echt goed slapen doe ik eigenlijk nooit in mijn tent, maar het is blijkbaar altijd goed genoeg, want elke dag sta ik toch weer relatief fit op. Doordat ik nu een stuk minder hoog zit, zakt de temperatuur niet beneden de 16 graden, waardoor het relatief warm blijft.

De volgende ochtend kan ik voor het eerst sinds dagen mijn tent droog inpakken. Voorgaande nachten was de tent zeiknat van de condens. Het verschil tussen mijn warme adem en de koude buitentemperatuur in de bergen zorgt voor een kletsnatte tent in de ochtend. Ook vandaag start ik met een yogalesje op mijn telefoon om mijn heupen wat te rekken en openen, wat heerlijk voelt na zo stram wakker worden.

Klaar voor de start!

Vandaag zal de route maximaal 25km zijn en vooral bergafwaarts gaan. Dat is een fijn vooruitzicht, zeker omdat er een camping aan het einde van de route in het verschiet ligt. Na mijn havermout en yoga klik ik mijn horloge weer aan als ik mijn tas op mijn rug slinger en nog één keer achterom kijk naar mijn slaapplek. Nog een laatste check om te controleren of ik niks achterlaat. Na een open vlakte passeer ik wat flauwe heuvels en volg het pad door velden met kleine stroompjes en populieren die zich in de natte grond hebben gevestigd. Ik moet een plek vinden om één van die beekjes over te steken, en loop een tijdje heen en weer op zoek naar een geschikte plek om met droge voeten over te steken.

Hierna slingert het pad een nieuwe heuvel op, hoger ditmaal, die me een nieuw berggebied intrekt. Mijn tempo zakt terug, in dezelfde mate als waarin mijn inspanningen, gehijg en gezweet toenemen. Het wordt steeds groener en begroeider om me heen, met dennen, sparren, pijnbomen en andere naaldbomen. Niet alleen hoge bomen, maar ook veel groene struiken. Ineens zie ik een fiets liggen, en kort daarop spot ik een man tussen de hoge, groene struiken. Als ik kort daarna weer mensen tegenkom tussen de struiken, ditmaal vergezeld van manden aan hun arm, vermoed ik dat de mensen hier bessen plukken of paddenstoelen verzamelen. Het is duidelijk te merken dat het zondag is, aan de hoeveelheid dagjesmensen en families die ik onderweg tegenkom.

Veranderend landschap

Het is een totaal ander landschap hier, dan waaruit ik vanmorgen vertrok. De hoge, groene heuvels zover het oog reikt, geven me het gevoel alsof ik in een jungle loop. Hier en daar zie ik de witgrijze rotsen tussen het groen. Ook hoor ik het ruisen van de meanderende rivier beneden, die door de bergen en bomen aan mijn zicht wordt onttrokken.  Soms kruist mijn pad een van de uitlopers van het riviertje, en bij één van die oversteekjes besluit ik te pauzeren. Ik smeer wat boterhammen met nutella en geniet van de geluiden van het klaterende water.

In het vervolg van de route wordt de kloof waar ik doorheen loop steeds duidelijker zichtbaar, terwijl het pad me weer flink mee omhoog neemt. De kabbelende beek is intussen getransformeerd in een heuse, brullende rivier in de diepte, waar ik nog steeds geen zicht op heb omdat het diep in de kloof beneden stroomt. Als ik op het hoogste punt van de wandeling kom, is het een stuk bergafwaarts richting de camping, die aan deze rivier en kloof gevestigd ligt.

La Puerta

Ik heb vandaag 20 kilometer gelopen en ben aangekomen op mijn allereerste camping tijdens deze tocht, camping la Puerta. Hier komen dagjesmensen om een korte wandeling te maken en een hapje te eten bij het restaurant op de camping. Voor een nachtje kamperen hier reken ik slechts €10 af. Ik krijg een plek toegewezen naast een rotonde met flinke lantaarnpaal (hoe kan het ook anders). Dit blijkt een doorgaande campingroute te zijn en behoorlijk veel verkeer te hebben in de loop van de avond, met mensen die waarschijnlijk weer huiswaarts keren na een weekend op de camping. Iedere paar minuten schijnen de koplampen van de voertuigen fel mijn tent in.

Ondanks deze ongemakken geniet ik van een lang verlangde douche, het uitwassen van mijn vieze, stoffige kleren en het kunnen zitten aan een tafeltje in het restaurant. Het is zondag en het terras is afgeladen vol met families die samen aan het eten zijn op de witte plastic stoelen. De lunch is de belangrijkste maaltijd van de dag, en deze wordt op zondag traditioneel met de familie genuttigd. Ik twijfel of ik hier morgen een rustdag neem op deze camping, of morgen op de volgende camping misschien. Ik voel me namelijk eigenlijk nog prima, na een ‘halve’ dag lopen. Doordat ik lekker op tijd op de camping ben, heb ik nog uren voor mezelf.

Camping perikelen

Het zit niet mee. Ik wil heel graag een pizza of iets anders lekkers op de camping eten, maar rond 18.00u halen ze ineens de menukaarten weg! Er is geen mogelijkheid meer voor een diner, dus eet ik maar weer brood waarvan ik vermoed dat het over 2000 jaar nog steeds ‘goed’ is. Thuis eten ze preiquiche, en dat ziet er heerlijk uit als ik met mijn gezin beeldbel.

Ik baal van mijn plek op de camping. De kampeerplekken hier zijn overal stenig en stoffig, logisch natuurlijk, maar elk comfort ontbreekt daarmee ook direct. Zitten op de grond is dan geen pretje. Ook ben ik altijd bezorgd of mijn luchtbed niet lek gaat door de scherpe steentjes. Mijn plek ligt tussen de vaste gasten, op een punt van een kampeerstrook, direct aan de rotonde van de doorgaande route van de camping, met schuin achter me een milieustraat vol stinkende containers. Er staat, hoe kan het ook anders, een gigantische lantaarnpaal die de hele nacht aanblijft, maar precies om 7u ’s ochtends uit gaat, precies als ik het licht kan gebruiken voor mijn ochtend bezigheden. Hoe krijgen ze het verzonnen.

Verschillende campinggasten praten luid, koplichten flitsen continu mijn tentje in, samen het het geluid van ronkende motoren. Wat een contrast met het wildkamperen. Tot rust komen lukt niet echt. Ik kan niet slapen van het licht dat door mijn dunne tentdoek heen schijnt, en ga op zoek naar mijn buff, om over mijn ogen te trekken, ondanks de warmte. Ik duikel direct ook mijn oordoppen op en prop ze in mijn oren met de ijdele hoop dat ik dan misschien in slaap val. Omdat ik simpelweg niks anders te doen heb, ben ik al vroeg mijn bed ingegaan om in ieder geval in horizontale positie wat uit te kunnen rusten.

Onverwacht bezoek

Rond 21u hoor ik door mijn oordoppen heen ineens allerlei geritsel rondom mijn tent. Verbaasd steek ik mijn hoofd uit m’n tent, en heb even tijd nodig om te snappen wat ik zie. Over de campingplek liggen her en der mijn spullen verspreid: mijn vuilniszak is leeggetrokken en afval ontsiert nu de omgeving. Maar ik herken ook mijn etenswaren, die uit de opbergtas zijn getrokken waar ze in zaten. Opnieuw hoor ik geritsel, en als ik mijn tent uit stap zie ik links van me ineens een grote vos, die op zijn gemak mijn rol koekjes naar binnen staat te werken. Wat een brutaaltje!

Ik raap mijn spullen bij elkaar, maar de vos gaat onverstoorbaar door met zijn streken. Sterker nog, als ik door mijn hurken ga, loopt hij naar me toe en snuffelt nieuwsgierig aan mijn hand. Ik kan onmogelijk boos zijn op dit prachtige dier. Met gouden ogen kijkt hij me aan, alsof hij me uitnodigt hem te aaien. Toch durf ik dat niet, uit angst dat hij misschien zal bijten of uithalen, en ik een tetanusprik riskeer. Het blijft tenslotte een wild dier, hoewel deze vos eerder overkomt als een vaste campinggast. Grinnikend berg ik nu mijn spullen extra goed op, om herhaling te voorkomen. Als ik wildkampeer doe ik dit standaard, maar hier op de camping had ik geen rekening gehouden met dieren bij mijn tentje.

Het bericht Spanje gr7 dag 6 / 35 El Sabinar – camping La Puerta verscheen eerst op Struin Stories.

Ik slaap slecht en word wakker gehouden door de lichten in het toiletgebouw, een generator en iets of iemand die langs mijn tent rent en mijn vuilniszak weg rooft. En inderdaad, die vuilniszak is spoorloos als ik wakker word. Wel vind ik later her en der stukken afval verspreid over het terrein.

Als ik wakker word, ben ik nog steeds moe en heb pijn in mijn voeten. Ik voel steken in de zijkanten en bij de aanhechtingen van mijn tenen. Ook mijn enkels voelen gevoelig. De wandeling van gisteren heeft duidelijk zijn sporen achtergelaten. Ik zie op tegen het lopen, en helaas verandert mijn tegenzin niet gedurende de dag. Toch heb ik mijn wekker gezet om op tijd te vertrekken. Ik eet mijn havermout die ik aanvul met extra cruesli, en zet oploskoffie waar ik wat melkpoeder aan toevoeg. Ik hoor mezelf zuchten en loop als een houten klaas naar het toiletgebouw, met de stille hoop dat het vast wel beter zal gaan in de loop van de dag. Maar ik vergis me, de hele dag voelt het alsof ik door drijfzand loop.

Als het golft, dan golft het goed

Zoals ik gisteren nog genoot en mijn ogen uitkeek, zo ben ik mezelf vandaag aan het opvreten, irriteren, frustreren. Ik struikel over uitstekende wortels of stenen, glij uit over rollende steentjes en grind, blijf haken achter doornen, ik verdwaal, moet nodeloos weer terug een heuvel oplopen, mijn heupband van mijn tas springt vanzelf open, de gps van mijn horloge slaat meermaals op hol waardoor ik er niks aan heb en 100x mijn horloge opnieuw moet opstarten, en noodgedwongen moet wachten tot hij weer is opgestart om weer verder te kunnen. De tijd rent vooruit , terwijl de kilometers achterblijven, de hoogtemeters ben ik vandaag he-le-maal zat. De stad in mijn blikveld vertikt het om dichterbij te komen en die rotvliegen blijven maar om me heen zoemen zonder reden. Met regelmaat laat ik een oerkreet horen van pure frustratie.

Bericht uit Nederland

Ik kom een plek tegen in de schaduw, waar ik op een rots kan zitten. Och, wat een opluchting om die rottas af te kunnen doen! Ik laat me achterover vallen op de gladde, koele rots, en heb geen zin meer om ooit nog op te staan. Ik zou zo in slaap kunnen vallen. Eten. Ik moet eten. Mechanisch kom ik weer overeind en klik mijn tent van mijn tas, om mijn lunchspullen uit het onderste vak (de keuken) te halen. Uit mijn hoofdvak trek ik de rest: gedroogde worst, een pot chocopasta. Ik smeer wraps en werk het naar binnen. Wat is dit vandaag? Ik kan nergens van genieten. Ik wil alleen maar zitten, en slapen. Mijn schoonzus stuurt me een filmpje, en ik twijfel of ik hem nu wil openen. Ga ik dan niet naar huis verlangen?

Mijn nieuwsgierigheid krijgt de overhand en ik open het filmpje. Ze loopt door de Biesbosch, met haar winterjas aan. Ik hoor de wind in de microfoon blazen. ‘Wauw, in Nederland is het herfst, koud en guur!’. In één klap voel ik me beter. Het zicht op de vlakke, kale landerijen met de wolken erboven doet me beseffen hoe mooi het hier is, dat ik van geluk mag spreken dat ik hier in de zon loop, en elke dag kan genieten van nieuwe landschappen vol afwisseling. Mijn schoonzus vertelt dat ze aan me denkt, me succes wenst en benieuwd is naar hoe ik het heb. Als ik klaar ben met mijn lunch, pak ik met iets meer motivatie mijn spullen weer bij elkaar, en besluit haar een een stukje mee te nemen op mijn wandeling door te filmen terwijl ik loop. Het voelt ineens heel dichtbij en ik voel me gesteund door het idee dat er iemand op dit bewuste moment aan mij denkt. Het helpt me om het volgende uur weer door te stappen.

Cowboy

Na ruim een uur kom ik een heuse cowboy tegen en blijf onder de indruk even staan bij het zien van het beeld van de zongebruinde man met leren hoed op zijn grote, traag stappende paard. Zijn hond huppelt lichtvoetig een paar meter voor hem uit. Hij begroet me en vraagt waar ik heen ga. Trevelez? Ja klopt, ‘pero, estoy muy cansada’, maar ik ben zo moe, jammer ik. ‘Ay’, antwoord hij, ‘tu eres mejores, no esta lejos, menos de tres horas!’ Goedbedoeld zegt dat het nog maximaal 3 uur lopen is, terwijl ik uitgegaan was van maximaal 1 uur. Toch dankbaar voor zijn aanmoediging en compliment dat hij me wel stoer vind, ga ik verder.

Alles lijkt tegen te zitten vandaag. In de zon is het te heet, in de schaduw te koud. Zodra ik ga zitten, wil ik eigenlijk niet meer opstaan. Ik wil niet meer, ik ben moe. Ik wil naar huis. Ik schrik van mijn gedachtes, maar weet dat het niet meer is dan dat: slechts gedachtes. Dus sta ik weer op, hijs mijn rugzak op mijn rug, zet de ene voet voor de andere en ga door. Ik schuifel vooruit, sjok de berg op. Maar vandaag kan ik er niet van genieten. Het uitzicht wordt bovendien vaak weggenomen door omliggende bomen of heuvels.

Reflectie achteraf

(Maanden later leer ik dat mijn hele stemming bepaald werd door mijn fysieke overbelasting. Het is bizar om te merken hoe primaire behoeftes zo gaan domineren, dat ze je hele mentale wereld overheersen. Ook bij dorst heb ik gemerkt dat nadenken lastig wordt, en ik weinig kan hebben. Zodra ik gedronken heb, zakt dit weg. Op deze dag was ik simpelweg te moe, en ik had achteraf gezien gewoon een rustdag moeten inbouwen. Maar dat deed ik niet, waardoor ik over mijn fysieke grenzen heen ben gegaan. Mijn lichaam heeft er alles aan gedaan om mezelf af te remmen, me te laten rusten, maar ik heb het de hele dag overruled met mijn overtuigingen dat ik gewoon door moest gaan. Nu weet ik wel beter. Dit soort momenten zijn uiteindelijk belangrijke lessen en leermomenten, en ook een spiegel voor wat er in het gewone, dagelijkse leven vaak ook gebeurt. En inderdaad, inmiddels luister ik veel beter naar mijn lichaam, kan ik beter mijn grenzen aanvoelen én daarop reageren. Het is geen falen om moe te zijn of rust te pakken. Het is menselijk.)

Mijmeringen onderweg

Door het gebrek aan uitzicht, wordt ik op mezelf teruggeworpen. Mijn aandacht wordt naar binnen getrokken en de hele dag al gaan er allerlei gedachtes door me heen. Stel dat karma bestaat, wat ik ergens een goede motivator vind om goed te doen, hoe kan dan een wezen zonder bewustzijn dan een goed karma verkrijgen? Hoe kunnen stenen, bomen, insecten, etc. Ervoor zorgen dat zij in een volgend leven evolueren? Wat maakt een steen tot een goede steen? Gisteren moest ik ineens terugdenken aan iemand die ik al maanden niet heb gesproken en die avond appt hij me ineens! Telepathie. Dit gevoel van telepathisch vermogen wordt altijd groter als ik meer en meer afgestemd raak op mezelf, veel mediteer en los ben van een veelheid aan prikkels of ruis. Heel bijzonder.

Mentaal gevecht

Ik struggle door, zowel lichamelijk als mentaal. Misschien ook door de vermoeidheid van de afgelopen twee slechte nachten. Maar ik merk ook dat ik denk: ‘ pfff, 4 weken is echt heel lang, is 3 weken niet genoeg?’. Ik heb al zoveel gezien en gedaan, ik heb nu juist weer zin om naar huis te gaan. Ik zou het helemaal niet erg vinden als Steef een ticket voor een week eerder naar huis boekt. Tegelijkertijd wil ik ook de gr7 van het boekje afronden, het voelt niet af om halverwege te stoppen. Ik had zelfs gedacht dat ik nog wel verder zou komen dan de route uit het boekje. En direct erna: ‘waarom moet ik dat per sé afronden? Ik hoef toch niemand iets te bewijzen? Ik doe het toch voor mezelf?’. Ik word af en toe gek van mezelf hierin. Hoe weet ik nu wanneer ik mijn gevoel moet volgen of niet? Laat ik me door angst leiden, door korte termijn genot, of voel ik hier nu oprecht mijn grenzen goed aan? Afgaand op wat mijn lichaam me nu vertelt is dat ik moe ben, dat mijn lijf hersteltijd nodig heeft. Het lijkt zich te uiten in negatieve gedachtes die zich vertalen in vluchten en vermijden.

Trevelez

Na wat een eeuwigheid lijkt, kom ik dan eindelijk aan in Trevelez, een ander wit dorp in de Alpujarra, dat bekend staat om zijn 3 wijken (Barrios) waartussen maar liefst 150 meters aan hoogteverschil zit. Ik kom in Barrio Bajo aan, en doe boodschappen in de buurtsuper, ga schrijven op het terras en vervolg mijn laatste kilometers naar de camping, die claimt de hoogstgelegen camping van Spanje te zijn, op 1700 meter hoogte. Ik ben blij met deze camping, want oorspronkelijk was mijn idee om al veel verder op de route te zijn vandaag. Dat dit niet haalbaar was, bleek al snel. Nu heb ik gelukkig een warme douche om de dag mee af te sluiten. Volgens mij heb ik nog niet eerder zo lang gedaan over een relatief korte afstand. Na 18km en om 6u opstaan ben ik helemaal op als ik rond 17.30u op de camping aankom.

Het bericht Spanje gr7 dag 19 Trevelez verscheen eerst op Struin Stories.

Mijn god, wat een wandeling vandaag! Ik wist dat er hoogtemeters in zouden zitten, maar dit is next level.
Vanuit Lanjaron is de route prachtig, direct klim ik een berg op en heb schitterend uitzicht in het beginnende licht van de dag. Ik zie Orgiva liggen in het dal, een dorp waar ik 10 jaar eerder een vakantie heb doorgebracht, terwijl ik zelf hoog op de berg loop.

Uitdagende route

Het brede pad gaat over in een echt bergpad, soms amper een pad te noemen, eerder een berg steentjes schuin tegen de berg aan, met rechts de afgrond. Het is maar goed dat het nog aan het begin van de dag is, waar ik nog een scherpe geest en een fit lichaam heb, want ik heb al mijn concentratie nodig om te blijven kijken waar het pad is, waar ik mijn voeten neerzet om niet van de berg te donderen. Op mijn hurken kruip ik onder een boom door, waar mijn rugzak klem komt te zitten en een overhangende tak één van mijn waterflessen uit mijn tas losrukt en het ravijn naast me in slingert. Ik schrik, kijk de vallende fles na, die ik met geen mogelijkheid meer kan bereiken, en ben me ernstig bewust van mijn hachelijke situatie. Gelukkig is dit maar een fles, die kan ik vervangen.

Bijzondere ontmoetingen

Het pad neemt me mee tot helemaal bij een beek die beneden door de berg stroomt, om vervolgens weer het hele eind via de andere kant van de berg omhoog te klimmen. Daar kom ik aan in Canar, waar ik op een bankje uithijg van de spannende route. Zittend op de koele stenen van het bankje zie ik een markant figuur de straat in lopen. De man van middelbare leeftijd, met een baard, een stok (of is het een staf?) versierd met belletjes, kleurige lapjes stof en de hoorns van een ram of steenbok. Een pet met meer gaten dan overgebleven stof, en een mouwloos verschoten shirt dat in niet veel betere staat verkeert. Fluitend met een trage hond aan zijn zijde, komt hij mijn kant op en gaat naast me zitten. ‘Hola! Como estas! Where are you from?’

De man blijkt Nederlander, en oorspronkelijk uit Nijmegen te komen, maar na de halve wereld te hebben gezien nu sinds 20 jaar in Andalusië te wonen. ‘De plek waar het hart spreekt’. Het is fijn om even Nederlands te kunnen praten hier, en om contact met iemand te hebben. We praten over de verschillen met Nederland, de drukte daar, de snelheid die steeds maar lijkt toe te nemen, terwijl in Spanje meer tijd is voor het leven zelf, hier en nu. De man woont in een tent, een soort yurt, en zou nooit meer anders willen. Als hij noemt dat hij ook kinderen heeft, die hij al jaren niet heeft gezien, zie ik zijn ogen even donker worden. Hij blijft even stil voordat hij mijn kant opkijkt en met pretoogjes afscheid neemt, terwijl zijn oude hond schuifelend zijn stappen volgt.

Heksendorp

Ik neem afscheid en koop een banaan in de winkel, bij gebrek aan ander vers fruit. Thuis eet ik die nooit, maar nu smaakt hij me nog ook. Ik vermoed dat mijn lichaam blij is met de magnesium en andere gezonde stoffen waar ik een tekort in oploop. Na Canar loop ik naar het volgende dorp: Soportujar. Ook hier gaat het pad steil omhoog en daarna nog steiler omlaag. Mijn kuiten en knieën krijgen het vandaag behoorlijk zwaar voor hun kiezen. Soportujar is het dorp van de heksen, de Bruja’s, waar het rijkelijk mee versierd is in de vorm van plastic en stenen poppen, versieringen aan de gevels van huizen, winkels en souvenirkraampjes. Heksen spreken tot de verbeelding, en vormen een belangrijk archetype. Ik voel me aangetrokken tot hekserij en paganisme, en heb me er afgelopen jaren meer in verdiept, wat de verwantschap ermee alleen maar versterkt. De toeristen maken foto’s van elkaar bij de uitzichtpunten en voor de plastic heksen. Ik bied aan een stel vriendinnen op de foto te zetten, en baal achteraf dat ik mezelf niet op de foto heb laten zetten.

Overwoekerde paden

In het parkje eet ik broodjes chorizo om daarna getrakteerd te worden op nog een steile klim. Als ik beland op een open plaats met kapot meubilair en een sportveldje, blijk ik een verkeerd pad ingeslagen te zijn. Om op de goede route te komen, moet ik afdalen en opnieuw het goede pad op klimmen. Hijgend ploeter ik voort in de hete zon, waar het pad nog uitdagender wordt. In het boekje staat de opmerking in de kantlijn dat dit deel van de route in 2018 ‘quite overgrown’ was. Nou, ik durf te verwedden dat er sinds het schrijven niks aan gedaan is, wat deze opmerking een understatement maakt voor de huidige staat van het pad, dat amper zichtbaar is. Meerdere keren raak ik het pad kwijt en moet ik onnodig teruglopen en opnieuw omhoog. Door de slechte staat maak ik ook een aantal uitglijders, spring ik dapper een – toch wel flinke – rivier over en blijk ik ineens 3m hoger dan het eigenlijke pad te lopen, waar ik, met rugzak en al, vanaf klim. Spannende momenten en momenten van frustratie wisselen elkaar af.

Eieren voor m’n geld

De route hierna is bezaaid met planten, doornstruiken, omgevallen bomen en takken. Op tempo doorlopen zit er vandaag niet in. De doorns blijven overal in hangen en scheuren in mijn tas en kleren. Regelmatig verlies ik bijna mijn evenwicht omdat ik ergens in of achter blijf hangen. Vervolgens loopt het pad tot een hek waarachter zich een stel razend agressieve honden bevinden die bijna door het hek heen stormen als ze mij horen of ruiken. Links en rechts van het hek is geen pad te bekennen, en de route geeft echt aan dat ik rechtdoor moet, waar de honden zich bevinden. Ik zie simpelweg niet waar ik heen moet, loop vergeefs wat heen en weer op zoek naar een oplossing. Uiteindelijk kies ik eieren voor mijn geld door af te dalen naar de grote weg, die ook richting het volgende dorp gaat. Gelukkig gaat deze weg na een tijdje alweer over op de GR7, waar ik de route weer oppak. Natuurlijk loop ik weer omhoog en bereik hier half uitgeput Pampaneira.

Te voet naar Pampaneira

Hé! Hier ben ik eerder geweest! Ik herken het charmante witte dorpje aan de karakteristieke geweven kleedjes en het water dat door de smalle straatjes stroomt. De vorige keer kwam ik hier met een huurauto, nu ben ik er helemaal zelf heen gelopen. Dat geeft een bijzonder, sterk gevoel, en vervult me ook van verbazing. Waartoe een mens, een lichaam in staat is, zo gaaf! Hier zijg ik neer op een terras, geniet van een biertje en verzamel ik moed voor de volgende twee uur vol hoogtemeters naar Bubion en daarna Pitres. Daar kan ik volgens mijn wandelgids op een camping staan, ik kijk er naar uit.

Veranderende landschappen

Het is grappig, nu ik terugdenk aan wat ik allemaal heb gelopen, merk ik ineens de grote verschillen op tussen de landschappen. Wat ik eerder als vanzelfsprekend beschouwde omdat het gewoon was wat er was is het nu ten opzichte van wat ik nu om me heen zie echt anders. Hier zie ik veel meer stroompjes die zijn afgesplitst van bestaande rivieren die naar de dorpjes toe worden geleid, om daar overal stromend water op de landen te krijgen. Het is hier veel vruchtbaarder en groener met overal het geluid van stromend water. In het begin liep ik juist door meer woestijnachtig landschap zonder enig water te bekennen en alleen maar gortdroge omgeving. En daar liep ik ook dwars door weilanden heen waarin ik steeds een hek moest openen of sluiten, of ineens een veld met stieren liep. Hekken van simpel houten takken en touwtjes. Daar liepen ook veel meer dieren los, geiten en varkens. Nu zie ik die ook nog, maar dan in hokken of op erfjes, en veel kleinschaliger allemaal. Nu zijn er ook meer bomen en groen, dat was eerder op de route ook, en dat is nu weer terug.

Toppen beklimmen

Na Pampaneira gaat de weg even steil verder naar Bubion. Hemelsbreed ligt dit dorp maar 1km verder, maar het kost me bloed, zweet en tranen om er te komen. Figuurlijk dan. Na Bubion houdt het niet op, ik moet namelijk nog een bergpas over, met de top op 1500m. Dit is echt ploeteren, maar des te trotser ben ik als ik dan eindelijk bovenaan die top sta! Ik maak een foto om het moment vast te leggen en neem de omgeving goed in me op, voor ik de afdaling inzet. Wat een opluchting om andere spieren te gebruiken na het klimmen. Het duurt langer dan ik hoop om de camping bij Pitres te bereiken. Ondanks de herfst is het nog gezellig druk op alle campings waar ik kom. Ik zet mijn tent op een veldje waar een Frans stel ook een tent heeft staan.

Camping als luxe

Het kamperen op een camping voelt als een rijkdom, met de luxe van sanitair en warm water, maar ook de luxe van de buitenlucht en de natuur. Voor mij het beste van twee werelden. Inmiddels is mijn eetlust in het kwadraat teruggekeerd sinds een poosje, en lijkt mijn lichaam een inhaalslag te maken in het opschalen van de calorieën. In elke supermarkt koop ik rollen koekjes en zakjes nootjes of andere zoutjes, die er in no-time doorheen zijn. Voor de afwisseling koop ik soms yoghurt, die hier enkel in portieverpakkingen per 4 stuks verkrijgbaar is, en die ik bij gebrek aan koelkasten direct opeet. Met mijn buik gevuld en een schoon lijf mediteer ik tevreden voor ik mijn slaapzak in rol om nog lekker wat te lezen.

Het bericht Spanje gr7 dag 18 Pitres verscheen eerst op Struin Stories.

Deze ochtend kleurt de zon de rotsen roze en oranje, en zoeken de roofvogels opnieuw het luchtruim op, waar ze met tientallen tegelijk majestueus omhoog glijden op de thermiek, in volledige stilte en overgave.
Tijdens het mediteren gaan mijn gedachtes alle kanten op. Mijn antwoorden op mijn koan komen vaak op vanuit situaties die ik zelf meemaak, en door associaties die ik overdag opdoe. Ik denk aan Slovenië, waar we een stuk land gaan kopen, aan onze plannen daarbij en krijg nieuwe ideeën. Het mediteren schept ruimte, en zorgt er voor dat ik vaak op nieuwe ideeën kom. Ik verlang naar een douche en met regelmaat gaan de ’to-do lijstjes’ van het hier en nu door me heen. Bij het wildkamperen ervaar ik soms ineens de spanning om niet gesnapt te worden, en flitsen er talloze beelden en sensaties langs, van wat ik overdag heb meegemaakt. In die momenten dat ik stil zit, voel ik vaak ineens hoe het eigenlijk met mijn lichaam is, de pijntjes, de steken, het ongemak, de vermoeidheid.

Montejaque

Ik blijk slechts 300m van het dorpje Montejaque te hebben geslapen, waar ik met zonsopkomst in loop. Een lief wit dorpje met sinaasappelbomen op het centrale pleintje, en een drukbezocht café door de plaatselijke oude mannetjes die daar hun ochtendkoffie en laatste roddels tot zich nemen. Ik vul een waterfles en loop verder richting Ronda, slechts 11 km verderop. Vandaag heb ik een makkie, want in Ronda zit een camping en daar kan ik de rest van de middag uitrusten. Ik kijk er naar uit mijn spullen te wassen, te schrijven en Ronda te bezoeken. De route naar Ronda valt in het niet vergeleken met de voorgaande dag, maar dat is oké. Het vooruitzicht van een korte dag vandaag met tijd om te relaxen, compenseert volledig voor het mindere natuurschoon van vandaag.

Ronda!

Na een paar kilometer zie ik Ronda liggen, op haar steile klif, wat een gaaf gezicht! Het is nog een pittige klim naar boven toe, en ik walg van mijn eigen zure lucht die om me heen hangt. Ik hoop maar dat anderen dat niet ruiken. Nu ik dichtbij Ronda ben, kom ik ineens weer mensen tegen, en word ik me bewust van mijn lichaam en aanwezigheid. Het zweet trekt in de schouderbanden en het rugpand van mijn rugzak, en wordt elke keer weer opnieuw ‘opgewarmd’ als ik verderloop. Nog eventjes, dan kan ik douchen, troost ik mezelf als ik de drukte van Ronda tegemoet loop.

De drukte en hoeveelheid mensen overvallen me. De stad is overladen met toeristen, die massaal selfies maken op de beroemde brug, in groepen rond gidsen samendrommen, naast ronkende touringcars waar nieuwe ladingen mensen met rolkoffertjes uitstappen. Het centrum is een explosie van kleurige souvenirs die uit stalletjes en kraampjes steken, een plein verderop doet dienst als zomerkermis en ernaast lijkt een bierfestival opgetuigd, waar families bil aan bil aan grote biertafels geschoven zitten. De overgang na zoveel stilte en eenzaamheid is te groot en ik probeer de prikkels buiten te sluiten. Stoïcijns en doelgericht loop ik direct naar de camping, die aan de andere kant van Ronda ligt. Ondanks mijn gigantische rugzak en zure walm, voel ik me onzichtbaar en klein in deze mensenmassa.

1 okt 2023 21.05

De camping in Ronda ligt op ruim een half uur lopen van het centrum vandaan. Het is heerlijk daar, met goed sanitair, een wasmachine en een prachtig zwembad. Na een heerlijke douche, het opzetten van mijn tent en ophangen van de was, ga ik zonder tas zo licht als een veertje naar Ronda. In mijn sneldrogende korte broek en sporttopje zie ik duidelijk dat ik ben afgevallen, en mijn speklaagjes zijn ingeruild voor harde spieren. Mijn bovenbenen voelen stevig en sterk, zonder de last van de rugtas voelt mijn lichaam alsof het is teruggebracht naar zijn essentie, met niks extra’s aan ballast, maar enkel wat er nodig is. Ik geniet van deze gewaarwording en voel me trots.

Eenzaamheid in de drukte

Vandaag is het schreeuwend heet, zo rond de 35 graden. Eenmaal in Ronda merk ik al snel dat ik niet goed kan genieten. Ik weet niet waar ik heen wil, en loop wat verloren door de straatjes, waar groepjes en verliefde stelletjes het stadsbeeld vormen. Plichtsmatig ga ik de bezienswaardigheden langs en maak foto’s, maar voel me eigenlijk overal te veel en niet op mijn plek. Ik voel me ontheemd, wat doe ik hier? Totaal niet op mijn gemak denk ik aan Steef: was hij maar hier, ik hoor hier niet alleen te zijn. Kon ik deze ervaring maar met hem delen. Gek, dat heb ik in de natuur helemaal niet gehad. Daar voel ik me volledig op mijn gemak, thuis, niet bang en ook niet eenzaam, ook al ben ik er helemaal alleen. En nu loop ik in een drukke stad vol met mensen, en voel ik me juist heel eenzaam. Ik heb de neiging om in verbinding te gaan via mijn telefoon, om te voelen dat ik niet alleen ben. Is dat het? Dat het oordeel van anderen iets is dat ik me internaliseer? Dat als anderen mij hier alleen zien, dat dat betekent dat ik alleen ben? Dat ik anderen het tegendeel wil bewijzen dat ik heus niet alleen ben? Ik bestel wat tapas en een sangria op een terras, om toch de ervaring volledig aan te gaan. Beiden smaken me matig.

Oefenen met Spaans

Waar ik kan, probeer ik Spaans te praten. Ik heb wat langer nodig om te verwerken wat er tegen me wordt gezegd, en het blijft een gehannes. Soms schakelen de Spanjaarden over op Engels, maar ik probeer toch Spaans terug te praten, ondanks mijn gêne en ongemak hierbij. Ondanks dat ik mezelf vaak moet herhalen omdat ik het waarschijnlijk niet goed uitspreek. Ik hou vol, omdat ik weet dat dit de enige manier is om eraan te wennen en erin te groeien. Ik doe het, met alle spanning die het op dat moment geeft. Ik ervaar het, maar ik ervaar vooral dat het slechts tijdelijk is en dat ik me trots voel naarmate ik meer probeer. Ik herken tot mijn vreugde al veel woorden en zinnen en tijdens het lopen oefen ik in gedachten met het formuleren van Spaanse zinnetjes in denkbeeldige conversaties. Elke ochtend tijdens mijn ontbijt doe ik een Duolingo lesje, om te blijven oefenen met Spaans.

De betekenis van slaap

Na de tapas loop ik terug naar de camping, dit keer een stuk sneller zonder de zware rugzak. Ik ben moe en besluit te mediteren en vroeg te gaan slapen. Hoe moe ik elke dag ook ben, het slapen blijft matig gaan. Het is te heet, dan weer koud, ik zweet als een otter en kan nooit goed mijn draai vinden. Slaap. Een onderschatte, kostbare schat. Gaan slapen heeft voor mij zoveel meer associaties dan het functioneel uitrusten. Het is ook een moment van verbinding voor mij, van lichamelijke aanraking in knuffels, strelen en meer. Het is het bevestigd worden daarmee, dat ik besta voor de ander en ertoe doe. Het is bovendien mijn plek, mijn veilige plekje, waar ik volledig kwetsbaar kan zijn en me kan overgeven aan het onbekende in de vorm van de nacht. Veiligheid speelt ook hier, of juist hier. Nu ervaar ik die veelzijdigheid van al die facetten ervan. Niet zo gek dat het slapen me niet zo lekker afgaat tijdens mijn reis. Dus ondanks dat ik een lange nacht heb gemaakt, heb ik nog steeds weinig zin om uit bed te gaan als om 7u de wekker gaat.

Het bericht Spanje gr7 dag 7 Ronda verscheen eerst op Struin Stories.

Na een heerlijke nacht op de slaapzolder van ons cadeauverblijf krijgen we om 8u een ontbijt geserveerd van brood met koffie, thee en gebakken eieren. Wat boffen we enorm! De prijs is op donatiebasis, top geregeld. Met gevulde buikjes vervolgen we onze route. Het belooft weer een zonnige dag te worden, waarschijnlijk met temperaturen ver boven de 30 graden, dus dat wordt weer zweten! De route slingert door valleien en kleine gehuchten.

Zondagse stilte

Het is zondag, en dat is te merken. Wat een stilte en rust onderweg! Tegen verwachting in zijn de kerken niet overal vrij toegankelijk, en verzamelen we vandaag maar weinig stempels. Het doet echter niks af aan de mooie route van vandaag, door weilanden, langs bosranden, en door het bos. Meestal is het pad duidelijk te volgen, maar in enkele gevallen is het pad ineens verdwenen, bijvoorbeeld bij een driesprong of bij een overwoekerd gebied. We moeten dan even zoeken naar de gele pijlen of schelpen aan de achterkant van bomen en palen. Soms is het onze eigen schuld, letten we niet op, en blijken we al een pooslang de verkeerde weg te volgen waar we al hadden moeten afslaan.

Door berenbossen

Deze kleine setbacks vallen echter in het niet bij onze dwalingen in Bosnië, waar ik me voor het eerst in mijn leven echt verdwaald voelde. De grond is hier veel minder sterk begroeid, en de bossen meer open en toegankelijk. In Bosnië waren de wouden zo dicht begroeid, dat er nauwelijks daglicht doorheen kwam. Wat wél een overeenkomst is, is dat we ook hier in Slovenië door berenbossen lopen, zonder het te weten. Misschien maar goed ook. Pas als we de bossen uitlopen en achter ons kijken, zien we de waarschuwingsborden voor beren staan.

Modderstromen na de overstromingen

Door de modderstromen van de overstromingen zien we talloze sporen van dieren: herten, everzwijnen, maar ook grote, hondachtige poten. Beren? Ook lopen we langs bomen die als tandenstokers doormidden zijn gespleten, in de kern verkoold, grote, gezonde takken die zijn afgebroken. Blikseminslagen en stormschade. Het is alsof de natuur ons wil inwrijven welke gevaren we vorige week hebben gelopen, in Bosnië. Meer dan eens moeten we over gevallen bomen en takken klimmen. Het noodweer is hier gigantisch geweest en Moeder Aarde heeft haar spierballen getoond.

Eindeloze klimmetjes en steile afdalingen

De pelgrimsroute volgt grofweg de loop van de rivier, maar het pad kiest veelal de uitdagende route, die over de omliggende heuvels en bergen heengaat. Vandaag staan er ook twee flinke klimmetjes op het menu. Vooral tijdens de tweede klim lijkt er maar geen einde te komen aan de stijgende meters, en voelen we ons behoorlijk bedonderd door de navigatie. We lopen op een berghelling, waar we ineens op een afgrond staan: het pad is letterlijk afgegraven, blijkbaar is er de afgelopen jaren een bedrijf gekomen die hier de grond afgraaft, en is het pad nog niet verlegd.

Belaagd door vliegjes

We zoeken onze weg om de afgravingen heen, en ploeteren vervolgens door manshoge maïsvelden naar het volgende dorp. Onderweg worden we regelmatig lastig gevallen door zwermen vliegjes, die met ons mee dansen, en vooral Fosses geduld op de proef stellen. Maaiend met zijn armen en gefrustreerd roepend naar de beestjes, loopt hij verder. Het doet me denken aan een zenverhaal, over de man die mediteert, maar wordt gestoord door de muis in zijn habijt. Ik deel het verhaal met Fosse en leg uit dat hij er misschien een aandachtsoefening van kan maken. Er is nog flink wat oefening nodig, ook bij mij, maar wie weet is er een zaadje geplant.

De vermoeidheid slaat toe

Na een tijd krijgen we uitzicht op de bergen, ver weg. Wat een machtig mooi gezicht, en wat kunnen we ver kijken! Als de zon zakt, werpt het een zacht, gefilterd licht over de heuvels, die achter elkaar vervagen. Ik geniet van het uitzicht, dat elke kant op prachtig blijft, al het groen om me heen, de diversiteit van de planten en bomen hier, de vochtige en geurende bossen. Maar de vermoeidheid is ook merkbaar, en ik struikel regelmatig over de vele, losliggende takken op de grond. Door de storm is er veel nog niet opgeruimd en het vraagt concentratie om niet te struikelen.

Met mijn neus op de feiten

En dan gaat het echt mis: ik blijf met mijn rechtervoet achter een tak hangen, terwijl mijn linkervoet voor de tak staat. Mijn hand zit in de lus van de wandelstok, en als ik face forward naar beneden smak, kan ik mezelf niet opvangen. Ik klap op de grond, en het gewicht van mijn rugzak komt in tweevoud op mijn hoofd, die daarmee met een luide krak van mijn neus in de grond wordt geduwd. Een felle pijn schiet door mijn neus en hoofd. Die is gebroken, denk ik direct, en ik verwacht een bloedneus als ik opkrabbel. Dit lijkt mee te vallen, hoewel mijn neus dik en geschaafd is, een beetje scheef staat en vooral heel veel pijn doet.

Een onsje teveel afzien

Dit had vast een mooie home video geweest, maar ik kan er niet om lachen. Waarom val ik zo vaak? Word ik met mijn neus op de feiten gedrukt? Welke les ligt hierin verscholen? Ik kom er niet achter. De val haalt me behoorlijk uit mijn humeur en bezorgt me flinke koppijn. Na het vele stijgen, volgt het onvermijdelijke dalen, en de kinderen beginnen het in hun knieën te voelen. Ik baal dat de afstanden veel langer zijn dan voorzien, en voel me rot naar de anderen toe. Wat doe ik ze aan? Ik laat ze zo afzien, in hun vakantie notabene! Wat ben ik nou voor moeder?

De lekkerste hamburger ooit

Met de nodige zelfverwijten, vermoeidheid en pijntjes sukkelen we verder, tot we gelukkig niet lang daarna het stadje Straza zien liggen, waar we uit eten willen gaan. En als we weer asfalt onder onze voeten voelen, hebben we nog genoeg energie om naar het restaurant te komen waar we de lekkerste hamburgers ever eten, en onszelf ook nog een groot ijsje als toetje toe trakteren. De camping ligt op een uurtje lopen, wat gelukkig goed te doen is na de uitgebreide maaltijd en rustpauze. Rond 21u komen we hier aan, zetten in het licht van onze hoofdlampjes de tentjes op, terwijl de kinderen hun lang verlangde douches nemen.

Laatste wandeldag

Met alle avonturen van de afgelopen dagen en weken, alle wandelkilometers in de benen en het toch wel vele afzien, besluiten we dat het ook wel genoeg is geweest, en om morgen de laatste wandeldag te maken. Dan zullen we naar Novo Mesto lopen, waar we de trein naar Ljubljana terug zullen nemen. Dan hebben we nog een paar dagen om rustig aan terug naar huis te gaan.

Overpriced nachtje tukken

Het besef dat we rustig aan kunnen doen vandaag, is prettig. We staan op het gemak op, nemen de tijd. Als we onze overnachting op deze eenvoudige camping afrekenen, schrik ik me rot van de prijzen die worden gehanteerd. Een rib uit ons lijf! Niet direct een aanrader voor trekkers. Het is niet ver meer naar Novo Mesto, en de route gaat voornamelijk over vlak terrein.

Ooievaars: een nieuw begin

Onderweg zien we regelmatig ooievaars, symbool voor een nieuw begin. Een teken? Een nieuwe start, een schone lei. Is het toevallig dat we de ooievaars tegenkomen nadat we hebben besloten een bod uit te brengen op het stuk land in Slovenië? Ik interpreteer het als een gunstig voorteken. We hebben mazzel met de laatste wandeldag, die langs de rivier Krka meandert en weinig veeleisend is. We wandelen langs groene velden, waar mensen op het land werken, en velden vol met bloeiende bloemen in vrolijke kleuren. Ook de verschillende gewassen zijn bijna klaar om geoogst te worden.

Novo Mesto, ons eindpunt

Novo Mesto ligt in de bocht van de rivier, met op de top van de heuvel in het stadje de kathedraal, waar we onze laatste stempel deze reis halen. Als we een drankje nuttigen op het terras, ontdekken we dat vandaag een bijzondere dag is, waarop alles gesloten is, om de mensen te eren en bedanken die hebben geholpen tijdens de overstromingen. Een mooi gebaar voor de betrokkenen, maar balen voor ons, want nu grijpen we net mis voor de lunch. Als we op de trein wachten, ontdekken we op het nippertje dat er een nabijgelegen supermarkt als enige tóch open is vandaag. Steef laat zijn tas achter, trekt een sprintje door de zwoele zomerhitte, om broodjes en fruit te scoren, en is nét op tijd weer terug om met ons de trein in te springen richting de auto.

Terug in de rust

We verwonderen ons over de terugreis: wat hebben we in 4 dagen tijd een eind gelopen! Ik ben onwijs trots dat we dit allemaal hebben kunnen doen, maar ben ook heel blij dat we nu even in de rust gaan. Terwijl het landschap onder ons doorschiet, mijmeren we verder over onze Sloveense plannen. Het blijft een puzzel hoe we alles moeten gaan doen, maar ergens moeten we het balletje aan het rollen brengen, en het uitbrengen van het bod, voelt als het in gang zetten van dit proces…

Het bericht Jakobova Pot: van Gombisce naar Straza verscheen eerst op Struin Stories.

Ik word wakker van ronkende motoren van vrachtwagens die zich melden bij het hutje van Marko. Ik hoor ze praten en versta er weinig van, maar herken woorden die lijken op ‘Holland’, ‘Nederland’ en ’toeristen’. Marko klinkt vrolijk en trots terwijl hij onze aanwezigheid bekend maakt aan de houtkappers die het bos ingaan voor een nieuwe werkdag. In grinnik in mijn slaapzak. Het is aandoenlijk om als bijzonderheid te worden benaderd. In het ochtend licht zoeken we nogmaals de oplaadkabel van mijn horloge, maar helaas blijft deze onvindbaar. Zonder horloge geen gps, en dus geen route om te volgen. Marko lijkt weinig vertrouwen te hebben in het feit of zo’n kabel hier ergens te koop zal zijn. Steef vraagt of het mogelijk is om iets qua vervoer of taxi te regelen, zodat we de kabel kunnen ophalen (althans, als die überhaupt daar ligt), maar dit is nog niet zo eenvoudig. Taxi’s bestaan vrijwel niet in Bosnië, want iedereen probeert zo zelfstandig mogelijk te leven en zijn eigen vervoer te hebben. Eventuele vrienden bellen wil hij misschien wel doen, maar dat is nu nog te vroeg. Maar langer blijven is voor ons geen optie. Ons water is zo goed als op, en we moeten dat echt aanvullen.

Wonderen bestaan

Terwijl we onze opties bespreken, checkt Marko weer een auto die het bos in wil. Ineens roept Marko ons: dit is zijn chef, die toevallig voorbij kwam, die aanbiedt om Steef mee te nemen naar onze vorige overnachtingsplek om te zoeken naar de oplaadkabel. Ook kan hij mij en de kinderen een lift geven naar het restaurant, dan hoeven we niet langs de openbare weg te lopen. Wonderen bestaan werkelijk! Opnieuw worden we geholpen en ik ben stil van de enorme behulpzaamheid die de Bosniërs hier tonen. Heel bijzonder. Ik bedank de man duizendmaal als hij ons bij het restaurant afzet. Hier hebben we een grote picknicktafel waar we eindelijk kunnen ontspannen en bijkomen met vers water en een koud drankje, en het lezen op onze ereaders. We wachten in spanning af tot Steef zal terugkomen. Na een poosje krijg ik een sms’je: ‘gevonden!!’, en voel een gigantische last van mijn schouders afglijden, wat een opluchting!! We kunnen toch nog verder en alles is goed gekomen. Als Steef weer bij ons wordt afgezet bestellen we een heerlijk ontbijt met eieren en spek en nemen de tijd om hiervan te genieten voor we verder op pad gaan.

Waar is Mali gebleven?

Terwijl we daar eten dringt er ineens iets tot me door: Mali is niet meer bij ons! We hebben na al die dagen met onze aanloophond, een plotseling en abrupt afscheid genomen van de hond. Nadat we in de auto zijn gestapt, is Mali achtergebleven bij Marko en zijn eigen zwerfhond. We voelen ons dubbel: blij dat we niet de zorg meer hebben voor een hond die zomaar met ons meeliep, maar ook een beetje schuldig, want wat een stomme plek om achtergelaten te worden als hond. We hopen maar dat Marko een beetje goed voor hem zal zorgen.

De staat van wandelpaden in Bosnië

Na ons ontbijt zoeken we eerst een monument op, een deel van een trein van personenvervoer die mensen naar de concentratiekampen bracht. De houten wagons voelen onheilspellend, en het besef dat deze trein daadwerkelijk is gebruikt zet de haartjes in mijn nek overeind. We vervolgen de route in de richting van Bosanski Petrovac, die helaas vrijwel geheel langs de openbare weg blijkt te lopen. In een treintje lopen we achter elkaar aan, terwijl we regelmatig worden ingehaald door het verkeer. De wandelpaden in Bosnië zijn schaars. Het toerisme is nog in opkomst, en het land is nog langs niet ingericht op hikers. Zelfs de bekendere Via Dinarica die ook op drie verschillende manieren door Bosnië loopt, is vaak moeilijk te vinden. Waar we wandelpaden treffen, zijn ze vaak slecht onderhouden en begroeid of dermate overwoekerd dat ze niet meer bruikbaar zijn. Of het pad blijkt gewoonweg niet te bestaan. De graffiti markeringen op de bomen van boomkappers en houtzagers hebben we regelmatig ten onrechte aangezien voor wegmarkeringen. Als we bordjes of markeringen zien, zijn deze vaker wel dan niet weggevaagd en onleesbaar geworden.

De vermoeidheid nog in de benen

Na de lange tocht van gisteren voelt iedereen de vermoeidheid nog. Het lopen in ganzenpas en het continu geconcentreerd zijn op waar we lopen en het voorbijtrekkende verkeer, kost daarnaast extra energie. De zon brandt weer aan de hemel, en doet zeer aan mijn verbrande kuiten, die verder schroeien in de hitte. Zo nu en dan leidt dit alles tot vermoeide tranen bij de kinderen. Gelukkig krijgen we Petrovac in zicht, en hebben we twee opties: rechtdoor langs de autoweg die we al volgden, of linksaf met een omweg maar mooiere route. We laten de kinderen kiezen, die voor de kortste route kiezen. Even later word ik op een haar na van mijn sokken gereden door een auto die een andere auto inhaalt, en mij maar net mist. De schrik slaat om mijn hart en ook Fosse, die naast me loopt, is ontdaan door deze maniak.

Bosanski Petrovac

Gauw lopen we de stad in die groter en levendiger is dan we tot nu toe hebben gezien in Bosnië, met verschillende supermarkten en terrassen. Er hangt een gezellige sfeer in de kleine stadskern. Als we langs het motel lopen, waar we onze hoop op hebben voor een overnachting, blijkt deze maar liefst €250 te durven vragen voor 2 overnachtingen. We bedanken vriendelijk en proberen een hotel in het centrum. Eenmaal daar blijkt dit helemaal geen hotel te zijn, maar een restaurant, waarna we alsnog met lege handen staan. Ik zoek op airbnb, booking en google maps, en er blijkt nog een pension te zitten. Eenmaal daar doet er echter niemand open, en lijkt het volgeboekt te zijn. Wat nu? Bij mensen in de tuin kamperen? Een laatste keer zoek ik op google maps wat verder weg, en daar vind ik in het dorp ernaast alsnog een camping die zeer recent is geopend! We bellen om aan te kondigen dat we eraan komen, en genieten opgelucht van een drankje op het terras.

Opnieuw uitgenodigd

Voor we naar de camping lopen, slaan we nieuwe voorraden in en kopen een ijsje voor onderweg. Het vooruitzicht van een camping, een douche en een rustdag morgen is heerlijk, en tevreden sloffen we het laatste halfuurtje naar de camping. Als we door de laatste straatjes van Bosanski Petrovac lopen, worden we geroepen door mensen uit de tuin. Ze vragen waar we vandaan komen en waar we heengaan, ze hadden ons al gezien in de stad eerder die middag. Het blijken Bosnische Nederlanders te zijn, die ons hartelijk verwelkomen en balen dat ze al gegeten hebben, want anders hadden we zeker mee moeten eten. Het is iedere keer weer een geschenk om zo hartverwarmend welkom te worden geheten.

Kijken naar de wolken

We komen aan op de camping: Natur Camp Rasinovac, die van een Duits gezin blijkt te zijn die hier een paar jaar eerder naartoe is geëmigreerd. Oliver en Alexandra vertellen dat zij hier met andere Duitse families een grote gemeenschap van gelijkgestemden in de regio hebben opgebouwd. We zetten onze tenten op tussen de fruitbomen en genieten van de heerlijke warme douche sinds dagen. Het voelt goddelijk om al het zweet en de viezigheid van afgelopen dagen eraf te wassen. We draaien wasjes en hangen de heerlijk fris ruikende was aan de waslijn bij onze tentjes. Op onze rug staren we naar de wolken die overdrijven, en vertellen elkaar welke figuren we erin zien.

Het licht neemt langzaam af en tussen de wolken flikkeren de eerste dappere sterren al aan de hemel. De zonsondergang neemt zijn tijd, en zet de horizon op zijn gemak in prachtige, warme kleuren die traag uitdoven naarmate de nacht het overneemt. We voelen ons gelukkig, voldaan, trots. De hele dag niet hoeven lopen en lekker lanterfanten op de camping is een vooruitzicht waar we ons allemaal op verheugen.

Bijkomen op de rustdag

Op het land van Oliver en Alexandra staat een groot opblaaszwembad, waar onze kinderen zich samen met de dochter van de campingeigenaren de hele rustdag weten te vermaken. De Duitsers hebben honden en een tamme vogel, die eveneens voor het nodige vertier zorgen. We vullen onze dag met luieren, lezen, mediteren, wasjes doen en boodschappen halen. ’s Avonds gaan we uit eten en eten tot we geen pap meer kunnen zeggen. Morgen ligt een nieuwe wandeldag voor ons, we gaan richting Sanski Most waar we een paar dagen over zullen doen. Onze rugtassen zitten nokvol met nieuwe voorraden aan eten en drinken voor de komende dagen.

Het bericht Trektocht door Bosnië: Ostrelj naar Rasinovac verscheen eerst op Struin Stories.

Het lijkt een beetje een trend te worden, want ook vandaag vertrekken we later dan gepland. De wekker gaat niet af, waardoor we direct achterlopen op wat we hadden voorgenomen. Het plan is om vandaag naar het Nationaal Park Una te lopen en daar een plek te zoeken om te wildkamperen. Want als we doorlopen betekent dat minstens 32 kilometer lopen, wat vrij fors is voor een eerste wandeldag. We besluiten het gewoon aan te kijken en terplekke een beslissing te nemen. Het is 9.15u als we de rugzakken op onze rug hijsen en de auto gedag zeggen. Deze blijft de komende 3 weken stof vangen op de parkeerplaats van de camping. We lopen de poort uit, slaan linksaf, en zijn dan echt begonnen met ons avontuur. Na 100 meter moeten we allemaal al plassen van de liters water die we uit voorzorg allemaal achterover hebben geklokt.

Van pittoreske dorpjes naar langsrazend verkeer

De route loopt voornamelijk langs de dorpsweg en kruist een authentiek dorp met mooie watervalletjes. Op de hoek van de straat staat een ijskar, waar we direct een ijsje scoren en onze weg vervolgen. Het volgende stuk van de route loopt over de grote weg, met druk langsrazend verkeer, waar diverse auto’s toeterend passeren. Niet bepaald rustgevend. We moeten soms schreeuwen naar elkaar om boven het lawaai van het verkeer uit te komen. Eindelijk buigt de weg af en gaat de groene heuvel op omhoog. Maar ook dit pad is een desillusie, met links en rechts gestort vuil. We lopen langs, vermoedelijk, uit de rotswanden gehouwen schuilkelders en niet veel later wandelen we langs de eerste borden die ons waarschuwen voor niet opgeruimde mijnen.

Pas op, landmijnen

De doodskoppen in roodomrande driehoeken zijn behoorlijk confronterend en direct loop ik niet meer zo ontspannen, en luister gespannen naar de geluiden onder mijn voeten, kijk alert naar ringvormige rotzooi in het pad die ik al snel als bedreiging zie. In mijn hoofd ontstaan doemscenario’s, waarin ik ledematen zie exploderen en hoe ik vervolgens moet handelen als dat aan de orde is. Ik ben dan ook verrekte blij als we dit terrein achter ons laten en wat relaxter kunnen lopen. Het volgende obstakel dient zich al vlug aan, in de vorm van een diepe plas op ons pad, die ons dwingt onze schoenen uit te trekken en op onze slippers het water te doorkruisen. Hierna komt het pad weer uit op de provinciale weg en lopen we weer langs de langs zoevende auto’s. Gelukkig is er een strook nog aan te leggen rijbaan, waar we op veilige afstand kunnen lopen.

Sporen van de oorlog

Onderweg zien we talloze grafstenen en oorlogsmonumenten. Hele families die op dezelfde datum in 1992 zijn overleden, Canadese militairen en de ene na de andere grafzerk of herdenkingssteen in de berm langs de weg. Het oorlogsleed is nog vers en zichtbaar. We zien een man op krukken, zonder onderbeen. Slachtoffer van een landmijn? De gebouwen op onze weg zijn niet zelden doorzeefd met kogelgaten, en veel staat leeg. Steef leest boeken over de oorlog, maar ook hierin blijft de precieze aanleiding voor de oorlog onduidelijk. ‘Onze’ rol als blauwhelmen voelt als een verre verantwoordelijkheid voor al het leed dat hier heeft plaatsgevonden. Ik hoop tijdens onze tocht meer te leren over de geschiedenis.

Nationaal Park Una

Eindelijk lopen we dan het Una Nationaal Park in. Althans, er staat een houten hokje, en een man met een ontbrekende voortand heet ons enthousiast welkom. Hij lijkt buitensporig blij om ons te zien, wat me het gevoel geeft dat hij maar weinig mensen ziet. Uitgelaten deelt hij high fives uit aan Fosse en vertelt vervolgens dat de Una Regata (de hoofdweg, vermoeden we) gesloten is. Of we met de auto zijn. Op ons ontkennende antwoord geeft hij aan dat hij het door de vingers zal zien dat we te voet het park in gaan. Althans, dat maken we op uit zijn gebrekkige Engels met handen en voetentaal. ‘Maar weten jullie zeker dat je daar te voet heen wilt? Het is 15 kilometer lopen naar de watervallen. En er is wild!’, waarschuwt hij. ‘Beren, wolven…’, hij trekt een ongerust gezicht als hij dit zegt. Jaaa, tuurlijk zien we dat zitten, 15km moet geen probleem zijn, wuiven we zijn waarschuwingen weg. We moeten tenslotte toch die kant op, er is weinig andere keuze hier.

Pas op voor beren en wolven

Dus stappen we blij het park in, over een grindpad dat links en rechts wordt omsloten door zo’n dicht bos, dat er nauwelijks doorheen te kijken valt. Het dichte woud neemt bijna al het daglicht weg, waardoor het lijkt of we in de schemering lopen. Vaag zie ik dat de bomen in glooiende heuvels staan, soms met steile diepten. Tussendoor spot ik grote, grijze keien, begroeit met mos en andere planten. Het is het bos uit roodkapje: ‘blijf op de weg, want in het bos zijn de wilde dieren’. We zijn nauwelijks op weg of we treffen al een waarschuwingsbord voor beren. Even verderop zien we er nog eentje, maar nu voor wolven. Ineens valt me op dat het bos stil is, heel stil. Geen vogels, geen krekels of andere insecten. Geen enkel geluid. Onheilspellend stil. Ik kan me niet herinneren dat ik eerder zulke stilte in een bos heb ervaren. De stilte ligt als een dikke deken om ons heen en ik voel me steeds minder op mijn gemak.

De angst weg zingen

Dat bord met ‘pas op voor beren’ knaagt aan me. Uit voorzorg vertel ik aan de anderen alles wat ik ooit heb gelezen en gehoord over het omgaan met beren. Laten we vooral blijven praten jongens, geluid maken, zodat ze weten dat we eraan komen en niet ineens schrikken. Laten we gaan zingen! Ik zet wat marsliederen in, maar ben al snel door mijn repertoire heen. Gelukkig heeft Signe genoeg suggesties, en krijgen we zelfs Steef zover dat hij meedoet met ‘I like the flowers’ in canon. Uit volle borst zingen we het bos door, de angst wegzingend. We lopen langs een mooie picknicktafel op een open plek en besluiten daar te lunchen. Ik kook water voor soep, wat een gezellige herrie geeft. Zodra de brander uitgaat, komt de stilte opnieuw op ons af. Maar wacht… hoorden jullie dat ook? Kraken er takjes in de verte? Hoor ik gegrom? Oh het is een vliegtuig. Of toch niet? Nerveus blijf ik om me heen kijken. Zie ik ergens beweging?

Change of plans…

Oké, besluit ik, als we hier gaan wildkamperen ga ik óf dood doordat ik word opgevreten door een beer, óf ik ga dood van de angst voor die denkbeeldige beer. Ik wil hier dus echt niet slapen! De kinderen delen dit met mij, waardoor we ons alternatief van de flinke 32km schoorvoetend accepteren. Met gevulde buikjes vol wraps met tonijn en soep vervolgen we ons pad. De route is wat eentonig, enkel bos, bos, bos. Nergens hebben we uitzicht en het bos zelf is ook niet afwisselend.

Adembenemend mooie watervallen van Buk

Na wat een eeuwigheid lijkt, komen we dan eindelijk aan bij de watervallen van Buk. Hier zijn wat cafeetjes, waar we direct een plekje zoeken en ons tegoed doen aan koude drankjes. Het is ineens een gezellige drukte, met dagjesmensen die de watervallen komen bezoeken. De tafeltjes zitten afgeladen en de generators brullen luid om de koelkasten koud te houden en de keukens gaande. We zien de watervallen vanuit hier nog niet, en eerlijk gezegd stel ik me er weinig van voor na de wat eentonige route hiervoor. Des te groter is de verassing dan ook als we geconfronteerd worden met de machtige watervallen, groter en wilder dan ik ooit heb gezien. De watervallen strekken zich tientallen meters uit en vallen in evenzovele lagen in verschillende terrassen en kleinere stroompjes. Het is werkelijk adembenemend mooi.

Bijna op de camping!

Na ons eindeloos vergaapt te hebben aan deze natuurlijke perfectie, trekken we verder richting de camping. Ik heb op het terras gezien dat er 4km verderop ook een camping zit, in plaats van de 16 die we oorspronkelijk nog zouden moeten. Blij en met goede moed vervolgen we het pad, langs de rivier nu. Hier rijden dagjesmensen langs ons, en worden we ingehaald door rafting organisaties die dikke stofwolken opwerpen van het zandpad. De kilometers gaan traag, de fut is eruit en het tempo daalt steeds verder. We sloffen voort, we zijn moe, zijn het lopen beu en hebben trek. Inmiddels zien we dat bijna elke bewoner hier zijn stukje eigen grond heeft gebombardeerd tot ‘kamp’, en van een stuk gras op die manier een camping heeft gemaakt. Iedere keer dat ik een bordje passeer, zwicht ik bijna, maar de camping waarover ik gelezen heb kreeg goede recensies vanwege het lekkere eten, en dat is nou precies waar iedereen behoefte aan heeft, dus lopen we door.

Zelfgestookte slivovic

Eindelijk, daar bereiken we dan camping Sefik in Orasac, waar we hartelijk begroet worden door een ongelooflijk gastvrije eigenaar van Tsjechische oorsprong, die ons een plekje laat zien om de tenten op te zetten en kort erop een fles zelfgestookte slivovic onder onze neus schuift. We geven snel onze bestellingen door voor het eten, die het kwieke oude mannetje met een eeuwige glimlach vrolijk bakt op zijn grote buiten barbecue. De houten banken zitten vol campinggasten uit heel Europa, en onder invloed van de drank leren we elkaar in rap tempo kennen en zit de sfeer er goed in. De gekoelde honingslivovic is zo lekker, dat die niet meer geëvenaard wordt in de rest van de vakantie. De lucht vult zich met de geur van gebraden vlees en gegrilde vis, uitbundig gelach van vermoeide en opgeluchte gasten. Na 29km in de hitte lopen met zware tassen zijn we moe en intens dankbaar met het comfort dat we hier krijgen. We kletsen met een Hongaarse hiker, Nederlanders die in een campertje rondtrekken en zoeken rond 22u warm en gelukkig onze tenten op. Wat een topdag!

Het bericht Trektocht door Bosnië: Bihac naar Orasac verscheen eerst op Struin Stories.

Als we op vakantie gaan, plannen we eigenlijk nooit wat. Dat is er door de jaren heen steeds meer ingeslopen. We hebben ook wel vakanties gehad waarin we huisjes op verschillende locaties huurden. Maar dan zaten we ergens met slecht weer en zaten we vast aan de geboekte accommodatie. Dat gaf geen gevoel van vrijheid, maar eerder een beperking. Kijkend op de weersberichten zag ik dat het 100km verderop lekker weer was: frustrerend! Om die ervaring te voorkomen, besloten we daarna op de bonnefooi te gaan. We hadden dan wel een bestemming, vaak in de vorm van een land, en keken van tevoren af en toe wat ons leuke gebieden leken van dat land, of we hoorden suggesties van anderen die daar al eens geweest waren, of kwamen tips op internet tegen.

Avontuurlijk leven als mindset

Avontuur opzoeken is wat mij betreft vooral een instelling. Kies je voor zekerheid, of durf je je over te geven aan het onbekende? Hoe flexibel kun je omgaan met verschillende situaties? Nu klinkt het alsof wij dat met twee vingers in ons neus doen: dat klopt niet. Ook hierin ben ik nog altijd aan het leren. Afgelopen vakantie hebben we aardig wat lesjes op ons bordje gekregen, waar ik toch regelmatig op mijn achterhoofd moest krabben en mezelf tot bedaren moest roepen als zaken tegenvielen. Ik leer hierin nog elke keer, maar dit geeft juist ook weer vertrouwen. Het geeft immers niet als je, plat gezegd, op je bek gaat, want dan is er geen man overboord, je probeert het gewoon nog eens, of kiest een andere aanpak. Het vergt flexibiliteit om te denken in oplossingen en mogelijkheden, en het basale vertrouwen te hebben dat het wel goed komt. Want zeg nou zelf, wat is nou echt het ergste dat er kan gebeuren? Een nachtje in de auto slapen? Heb je tenminste een memorabele gebeurtenis om later op terug te kijken.

Oefenen in flexibiliteit

Avontuur begint thuis al. Meestal weten we niet eens wanneer we vertrekken, en die flexibiliteit geeft ruimte. Er is geen deadline, we hoeven nergens op tijd aan te komen, we hebben geen haast. Is er file, dan doen we er langer over. In ons geval betekent dat dat we wat eerder een camping opzoeken om ons tentje op te zetten. En dat kan dan zomaar eens een verborgen parel zijn waar je anders nooit was gekomen. Zo hebben we afgelopen vakantie echt súper lekkere pizza’s gegeten op onze doorreiscamping. Toch een klein cadeautje op zo’n moment. We zijn ook weleens wakker geworden aan een schitterend meer, toen we bij de schemering de avond ervoor onze tent opzetten. Dan kun je gewoon besluiten wat langer te blijven. Andere vakanties (vaker dan ons lief is trouwens) hebben we pech met het weer en regent het pijpenstelen. Dan is het fijn om op de kaart van Europa te kijken waar de zon schijnt, en de navigatie die kant op in te stellen. Al vaker hebben we de zon achterna gereisd, en lieten we het lot bepalen waar we neerstreken.

Roadtrip en rijden zolang het leuk is

In het autorijden hebben we een heel simpele afspraak: zolang het goed gaat, kunnen we doorrijden. Is het niet meer gezellig, is iedereen er klaar mee, hangt er een rotsfeer? Stoppen. Dit stoppen kan zijn om een stadje terplekke te zoeken, ergens te lunchen, of een camping voor de overnachting te zoeken. Soms is een wc-bezoekje al voldoende om de gemoederen tot bedaren te brengen. De kinderen hebben wat speelgoed achterin liggen (leesvoer en tekenmateriaal), waar ze zich aardig mee weten te vermaken. Ook muziek en meezingen zijn we allemaal voor te porren, en meestal is de sfeer daardoor prima.

Neem kleine stapjes

Als je wat meer avontuur met je gezin wilt aangaan, zou ik aanraden dat in kleine stapjes te doen. Maak kleine aanpassingen in plaats van jezelf en je gezinsleden in het diepe te gooien, met als teleurstellingen en tegenvallers tot gevolg. Als je nog nooit gekampeerd hebt, is het boeken van een camping met bijvoorbeeld een ingerichte tent al een hele stap. Of ga niet meteen 4 weken weg, maar probeer het eerst eens een weekendje uit. Er zijn daarnaast ook 1000 manieren van kamperen. We hebben eens een bakfietsvakantie gedaan, van Dordrecht naar Ameland, en gekampeerd op natuurkampeerterreinen. Dat zijn in principe altijd mooi gelegen campings, maar sommigen zijn primitief. Zo stonden we eens waanzinnig mooi in de bossen, maar zonder een douche en enkel een composttoilet in een houten hokje. Wij genoten, maar ik kan me net zo goed voorstellen dat mensen er niet aan moeten denken. En toch, misschien is het opzoeken van dat soort ervaringen dan misschien juist ook heel leerzaam 😉

Terplekke pas beslissen

We houden vooral van natuur, het buitenleven, maar ook mooie, culturele plekken spreken ons aan. Zo hadden we soms al wat ruwe stippen op de kaart gezet, waar we onze navigatie in de auto op instelden. Eenmaal in de buurt, zochten we campings in de omgeving. De ene keer bekeek ik gewoon google maps, dan weer zocht ik op internet, of had ik wat gevonden in een reisgidsje of via via gehoord. Maar net zo vaak reden we een stad of dorp in om in de VVV te vragen welke campings er in de omgeving lagen. Ook komen we soms toevallig langs een bordje langs de weg die naar een camping verwijst, die we dan desgewenst kunnen volgen.

Nieuwsgierige, open blik

Avontuur kun je natuurlijk ook in het klein zoeken. In een nieuwsgierige houding, samen met je kinderen. ‘kom, laten we daar eens gaan kijken’, is een zinnetje die we veel gebruiken. Staan we aan de heuvel, dan willen we toch even gaan kijken wat er nou áchter die heuvel zit. Komen we langs een leegstaand gebouw, kunnen we het niet laten om even naar binnen te spieken. Het kan ontzettend leuk zijn om juist je kind hierin te volgen, die een natuurlijke exploratiedrang heeft, en nog open en nieuwsgierig in de wereld staat. Zo ziet mijn zoontje een gi-gan-tische naaktslak waar wij blindelings langslopen. En mijn jongste plukt de prachtigste bloemen onderweg.

Wat voor soort camping kies je?

De campingkeuze kan veel uitmaken voor het avontuur-gehalte in de vakantie. Het is maar net waar je voor kiest, en wat je het liefst wilt. Zowel voor jezelf als voor de kinderen. Ook wij hebben weleens een all inclusive vakantie in Turkije gehad, met entertainment voor de kinderen. Trouwens, als kind heb ik regelmatig meegedaan met de knutselclub op de grote Franse campings, en daar hele leuke herinneringen aan. Het een is niet beter dan het ander, het zijn de afwegingen waarom je voor het een of het ander kiest. De afweging kan bijvoorbeeld zijn: kies je ervoor om je kinderen te laten entertainen, of wil je het prikkelen om zichzelf te leren vermaken? Een simpele camping met een grasveld en een beekje lijkt op het oog misschien saai tegenover die camping met 14 glijbanen bij het zwembad, maar doet wel een ander beroep op je kind. Ik kan eerlijk zeggen dat onze kinderen zich echt nog nooit hebben verveeld op een camping. En op sommige campings was echt niet meer dan een stuk gras. Het is ongelooflijk hoe creatief en inventief kinderen worden op die plekken. Maak je dus geen zorgen dat je kind het saai, stom of vervelend zal vinden. Dat zal misschien wel de eerste reactie zijn, zeker als dit een nieuwe ervaring is, maar dat is ook de schakeltijd die nodig is om zich aan te passen aan een nieuwe omgeving die je kind op heel andere manieren uitdaagt.

Zekerheid of spontane verrassingen?

Voor veel mensen is het vertrekken zonder enige planning al een stap die mijlenver buiten hun comfort zone ligt. Ik kan me dat heel goed voorstellen. Je wilt immers geen stress omdat je straks misschien geen geschikte plek vindt, ineens nog urenlang verder moet rijden, of dat de plek ontzettend tegenvalt. Want inderdaad, ook die ervaringen hebben we, en dat is niet altijd rozengeur en maneschijn. Door van tevoren te boeken, weet je dat alles geregeld is, weet je precies waar je aan toe bent en voorkom je onaangename verrassingen. Tenminste, dat zijn vaak de meest genoemde argumenten. Geen stress willen hebben omdat er nog onduidelijkheden of onzekerheden zijn.

Ruimte om ja te zeggen

Onze ervaring is echter dat het op avontuur gaan en de planning durven loslaten, leidt tot de meest toffe en rijke ervaringen, de leukste herinneringen. Het openhouden van al je opties, qua plek, tijd, dagen, slapen, of wat je gaat doen, maakt dat je openstaat voor alle opties. Ook degene die je nog niet op je netvlies had en waar je anders nooit op zou zijn gekomen. Die pareltjes van verrassingen en uitnodigingen waar anders geen tijd of ruimte voor zou zijn, maar die je nu gewoon kunt aannemen en onderzoeken. En, mocht het toch tegenvallen of anders uitpakken dan je hoopte, dan zit je ook nergens aan vast, wat je alle vrijheid geeft om je plan weer bij te stellen en aan te passen.

Houd je opties (een beetje) open

Maar dat vertrouwen dat het wel goed komt, groeit door het te ervaren. Begin met kleine stapjes om jezelf er ook in te laten wennen. Probeer niet alles vast te leggen, maar ergens ook opties open te houden. Je zult zien dat dit vaak tot verrassend leuke ervaringen leidt.

Zo hebben we tijdens onze laatste vakantie in Bosnië de meest bijzondere ontmoetingen gehad met de lokale bevolking. Door mensen aan te spreken, gewoon hallo zeggen, of even een fles water laten bijvullen, raken we al snel in gesprek met mensen. Deze vakantie hebben we gekampeerd bij een bewaker van een bos, waar we met elkaar bacon op een zelfgemaakt vuurtje roosterden, zijn we spontaan te gast uitgenodigd in een schattig houten huisje op het terrein van twee Bosniërs, waar we mochten overnachten, sliepen we in de tuinen bij de vriendelijkste mensen, kregen we biertjes tijdens onze wandelingen, of zaten we rond 11u ineens met de hele familie rond de tafel aan de zelfgemaakte kersensiroop en slivovic.

Vertragen, de tijd nemen

Dit komt door verschillende dingen: al wandelend ben je traag, en heb je meer tijd en aandacht voor de mensen die je tegenkomt. Er ontstaat daardoor automatisch ruimte om even een praatje te maken. Maar het komt ook door hoe je in de ervaring staat. Het is trouwens iets wat ik pas recent heb geleerd: niet direct nee zeggen, maar gewoon de opties open houden en eens ja zeggen tegen onbekende uitnodigingen. Zo kreeg ik laatst in Nederland tijdens een relaxte wandeling de vraag van de eigenaar van een leuke boekenzaak, of ik wilde dat hij me rondleidde. Voorheen zou ik altijd met een standaard ‘nee hoor, ik kijk alleen even’ hebben gereageerd en me al snel opgelaten, te veel of opgejaagd voelen. Maar nu dacht ik: waarom niet? Ik heb de tijd en ben eigenlijk wel nieuwsgierig. Het is een houding die ik nog aan het trainen ben via zen, maar die al wel af en toe lukt.

Mooie ontmoetingen

In Slovenië liepen we bijvoorbeeld een stukje van de st Jakobsroute, de pelgrimsroute die door Slovenië loopt. We haalden onze pelgrimspaspoorten op in Ljubljana, waar we direct onze eerste stempel bij de kathedraal haalden. Toevallig zag de priester ons, en kwam een praatje maken. Hij vroeg of we tijd hadden voor een rondleiding door de kathedraal, die op dat moment eigenlijk nog gesloten was. Ja, leuk! Hij nam ons mee voor een interessante rondleiding, en gaf ons tips en zegeningen voor de tocht die we gingen doen. Een bijzondere, en mooie ervaring die alleen heeft kunnen plaatsvinden door ja te zeggen tegen spontane uitnodigingen.

Het bericht Meer avontuur tijdens je vakanties verscheen eerst op Struin Stories.

Toen ik laatst zat te kletsen met iemand over onze reizen met kinderen, vroeg ze ineens: “maar hoe doen jullie dat!? Leer mij ook eens hoe je met kinderen zulke dingen onderneemt, want het lijkt mij supergaaf, maar ik zie het mijn kinderen echt niet doen. Ik moet ze al motiveren om die 5 minuten naar school te lopen.” Het zette me aan het denken. Tsja, hoe doen wij dat eigenlijk? Ik heb niet het idee dat we dit ineens hebben gedaan en er bewust iets voor hebben gedaan of gelaten. Het is er een beetje ingegroeid. Maar misschien is het wel leuk om te lezen welke ingrediënten mogelijk hebben bijgedragen aan het kunnen maken van trektochten en lange wandelingen met kinderen, met- of zonder bepakking.

Reizen vóór we kinderen hadden

Om te beginnen is het goed om een beetje context te scheppen. Toen we nog geen kinderen hadden, trokken we ook elke zomer met onze rugzak door verschillende Balkanlanden. Het langer op een plek blijven, voelde voor ons niet goed. Liever zagen we veel van de landen waar we waren en reisden met openbaar vervoer in de landen zelf, waar we van plek naar plek reisden, stadjes bezochten, maar vooral de natuur introkken. Bergen en bossen hebben me altijd al gefascineerd en hebben een magische aantrekkingskracht op me. Het liefst trokken we dan ook de bergen in voor dagtochtjes. We waren verre van ervaren klimmers, maar eerder jong en nieuwsgierig. Daar werden de zaadjes geplant voor latere avonturen.

Meer comfort bij jongere kinderen

De Balkan is ons beiden altijd blijven fascineren. De ongerepte landen, nog vrij van massatoerisme, de prachtige uitgestrekte natuur, en de eindeloos behulpzame lieve mensen, waar we keer op keer weer onder de indruk raakten van de gastvrijheid. Toen we kinderen kregen, zochten we wat meer comfort in de vorm van simpele huisjes en wat later campings voor een grote gezinstent. Het kamperen doen we sinds de kinderen al klein zijn. Het slapen op matjes, doen van de afwas, een stukkie lopen naar de wc, koude avonden met dikke vesten voor de tent, simpele maaltijden op een gasstelletje maken, ze groeiden erin op. Dat dit in feite onze norm is, maakt de overgang naar iets avontuurlijker reizen misschien ook minder drastisch.

Wandelen als gewoonte ontwikkelen

Een van de andere gewoontes die er al vroeg in kwam bij ons, was wandelen. Tijdens mijn zwangerschappen was dat zo’n beetje het enige aan beweging dat ik nog kon doen. Toen de kinderen eenmaal geboren waren, wilde ik mijn zwangerschapskilo’s zo snel mogelijk weer kwijt, dus liep ik eindeloos met de kinderenwagen naar het winkelcentrum of door de wijk heen. Bij nummer 2 en 3 gingen de oudste twee op hun driewielers, of later skates en step met me mee. Het bleef een gewoonte om te voet te blijven verplaatsen. Eenmaal wat ouder, werden we al snel opgeslokt in de zogenaamde tropenjaren. Het hele logistieke gepuzzel van het halen en brengen naar de opvang, werken, koken, huishouden en de hele zorg voor de kinderen kleurde onze dagen. Eenmaal bij het avondeten waren we vaak moe, en ook wat prikkelbaar. De valkuil van snel op elkaar reageren en irritaties lag op de loer. Ergens hebben we toen besloten na het eten een wandeling te maken. Gewoon de boel laten staan, en direct schoenen aan en naar buiten. Wat de precieze aanleiding was, weet ik niet meer, maar het was lekker weer, in de zomerperiode, waardoor we deze gewoonte direct als een succes ervaarden en lang vol konden houden.

Avondwandeling, boswandeling, winterwandeling…

De eerste wandelingen waren gewoon een rondje in de wijk, al was het maar 15 minuten. We voelden ons er altijd beter door, de kinderen raakten hun energie kwijt en we konden ze echt moe op bed leggen, waardoor het avondritueel ook gemakkelijker ging. Van lieverlee gingen we langere rondjes maken, en pakten we regelmatig de auto om in de Biesbosch of een dorp in de buurt een rondje te maken. Met periodes kwam de klad in deze gewoonte, vooral rond de herfst als het slechter weer werd. Maar vaak genoeg pakten we de gewoonte weer op, en genoten we opnieuw van leuke gesprekken tijdens het wandelen en het groen om ons heen. Dan doken we de auto in voor een lange boswandeling in de herfst, of een winterwandeling langs het strand met chocomel toe. Het deed ons steevast goed.

Te voet op ontdekkingstocht

Op vakantie doen we vrijwel alles te voet om een plek goed te leren kennen. Hebben we ergens een camping gevonden, dan is het standaard dat we op verkenning gaan over de camping en eromheen. Of kijken bij het nabijgelegen dorpje. Ook het opsporen van geocaches in de buurt is een leuke manier om de plek waar we zijn beter te kennen. Bij het bezoeken van dorpjes of stadjes, kammen we te voet de plek uit. Ongemerkt maken we daarmee al behoorlijk wat kilometers en stappen. De kinderen zijn daarmee ook al gewend aan het lopen, soms met de jongste nog in de draagzak of kinderwagen.

Buiten leven

Voordat we in ons huidige huis woonden, woonden we een halfjaar op een kleine flat die eigenlijk bedoeld was voor 2 of 3 personen, maar waar we met z’n vijven in verbleven. Het was precies in de zomerperiode, en om niet helemaal gillend gek van elkaar te worden, zochten we algauw de buitenlucht op na het eten. Ook hier liepen we eindeloos langs het Wantij, genietend van het groen. We verbleven toen sowieso vaker buiten dan binnen, vanwege het simpele feit dat we binnen vrijwel geen plek hadden. Dan zaten we met elkaar in het speeltuintje, ik met mijn boek en een kop koffie, de kinderen spelend in de wijk. Het buiten zijn en verblijven hebben we op dit soort kleine manieren een gewoonte gemaakt. Het maken van kortere wandelingen is daarom ook iets waar ze aan gewend zijn.

Geocaching

Jaren geleden maakten we kennis met geocaching, een groot succes bij de kinderen. Een soort schat zoeken, waarbij je soms puzzeltochten of coördinaten op een kaart via een app moet opsporen, en in het echt een schat vindt, in de vorm van een logboekje, maar soms ook in originele varianten. Dit geocachen is lange tijd een verslaving geweest: overal waar we kwamen, bekeken we de kaart op geocaches, en liepen we stad en land af om onze score te verhogen. Een onwijs leuk spelelement om toe te voegen aan je buiten avonturen. Bovendien zijn we via geocaching op plekken gekomen waar we anders nooit zouden komen.

Themawandelingen

Binnen geocaching heb je bijvoorbeeld ook themawandelingen die je kunt doen, waardoor je onbekende plaatsen op speelse wijze leert kennen en de leukste ontdekkingen doet. Ook tijdens vakanties gebruiken we geocaching, hoewel we de laatste jaren vaker zonder hebben gewandeld. Die themawandelingen kun je vaak ook in de lokale VVV van een stad of dorp halen. Zo hebben we in Dordrecht een speciale puzzeltocht voor kinderen, de populaire hofjesroute en natuurlijk het Rondje Dordt.

In het volgende deel neem ik je mee naar onze meer recente ervaringen met wandelen met de kinderen, het maken van meerdaagse trektochten en hikes. Ook vertel ik hoe we omgaan met de verschillende leeftijdsfases en met verschillende wensen, weerstand of tegenzin.

Het bericht Wennen aan wandelen met kinderen deel 1 verscheen eerst op Struin Stories.

Om omweg via de waterval Slap Kozjak

We zitten op camping Koren vlakbij een populaire waterval, slap Kozjak, die we als eerste zullen bezoeken. We starten onze dag echter met het laatste beetje muesli dat ik opwarm met wat in water opgeloste melkpoeder. De gekochte broodjes van de camping nemen we mee voor de lunch. We klimmen de berg waar de camping op ligt verder naar boven. Hier is de parkeerplaats voor dagjestoeristen, die soms in touringbussen vol tegelijk worden uitgeladen, om de nabijgelegen waterval te bezoeken. Ook wij maken die omweg, verwachtingsvol omdat er zoveel publiek op af komt. We moeten daardoor een stukje afwijken van de Juliana Trail, en als gezin maar liefst €12 betalen voor een bezoekje. Nu zijn de verwachtingen toch écht hooggespannen!

Kennismaking met lokale amfibieën

We lopen door een kloof, waar we nog een prachtige vuursalamander zien, en waar een gigantische kikker nét voor mijn neus wegspringt, wat mij een kreet van schrik laat maken, die lekker door de kloof nagalmt. Een beetje gegeneerd loop ik verder, en als ik achteromkijk zie ik drommen mensen om de plek van de betreffende kikker staan. I kid you not, deze vriend was écht vuistgroot en Blijdorpwaardig, dus ik snap de belangstelling van deze mensen.

Alles voor de beste selfie

Vlakbij de waterval zien we mensen hun schoenen uittrekken en broekspijpen opstropen, door het koude water waden om dichtbij de waterval te komen en de beste selfie te scoren. De waterval staat bekend om de vele kleuren en het prachtige turquoise water. Toegegeven, hij is inderdaad prachtig, zoals elke waterval toch enig ontzag inboezemt, maar met alle ophef die eraan voorafging, had ik stiekem toch iets meer verwacht. De Sopota waterval die we eerder deze week bezochten, maakte meer indruk op ons.

Een rivier oversteken

Eenmaal terug op de route, leidt deze ons naar beneden, tot op dezelfde hoogte als de Soca rivier. Hier blijkt het pad echter weggeslagen door de kracht van de rivier. Nergens is een alternatief pad te bekennen, wat betekent dat we zelf een manier moeten verzinnen om de uitloper van de rivier over te steken. Wat een avontuur! We besluiten onze weg te zoeken door op de losliggende stenen naar de overkant proberen te komen. Steef gaat samen met onze jongste voorop, en ik merk dat mijn hart in mijn keel bonkt van de spanning. En even gaat het mis, ze maakt een misstap als ze haar weg zoekt over de losliggende keien, waardoor haar been in het water verdwijnt. Gelukkig hengelt mijn man haar snel weer uit het water, en blijven ze verder droog. Vlak achter ons volgt een echtpaar, die ons voorbeeld volgt en die we een handje toesteken als we een gat moeten overbruggen tussen twee reusachtige rotsblokken.

De grenzen opzoeken

Ik voel me net Indiana Jones, of nee, Lara Croft! Wat is het gaaf om de grenzen op te zoeken, en te voelen dat je leeft, om te ontdekken dat we tot zoveel meer in staat zijn dan we denken. De kinderen zinderen van de spanning als we het pad vervolgen. Deze blijft de rest van de dag behoorlijk uitdagend. Steile klimmen in zigzagweggetjes omhoog, afgewisseld met klim- en klauterpartijen over lukraak losliggende rotsblokken. Van een pad is nauwelijks sprake. Het vergt kracht en inspanning, en vaak veel concentratie om heelhuids verder te komen op de route. We vorderen maar langzaam. Maar wát een prachtige route! Hier zitten we midden in de ongerepte natuur. Waar we gisteren op voornamelijk asfaltwegen liepen, lopen we vandaag compleet in de natuur, waar geen auto of huis of wat voor vorm van cultivering dan ook te bekennen is. Een andere hiker passeert ons de andere kant uit. Het is de tweede en laatste op de trail die we tegenkomen deze reis.

Natuurgeweld en watersporters

De Soca is hier omgeven door steile rotwanden en kliffen. Waar het pad effen is, bestaat het uit een relatief  vlakke rotsen naast elkaar, of een grindpad als het dieper in de begroeiing gaat. Steeds met de bulderende Soca op de achtergrond. Een natuurgeweld dat een contrast vormt met de lieflijke, stille natuurpracht van de dag ervoor. Onder ons zien we kajakkers en rafters, soms zien we een kajakker met de kajak en al zich een weg banen over het uitdagende pad, op zoek naar een plek om te starten. We zwaaien als gelijken naar de watersporters en genieten van hun avontuur, terwijl zij stroomversnellingen en watervalletjes trotseren, en hun best doen diverse uitstekende keien te ontwijken.

De natuur maakt hier de dienst uit

Hier domineert de natuur. Zij maakt hier de dienst uit, en het is wel duidelijk dat zij niet met zich laat sollen. Ze dwingt ons tot nederigheid en alertheid. We vergapen ons aan haar natuurschoon, maken eindeloos veel foto’s. Bebouwing is op deze rotsige steile wanden gewoonweg onmogelijk, waardoor het voelt of we terug in de tijd zijn gegaan. Zo zag het er 1000 jaar geleden waarschijnlijk ook al uit. De rivier lijkt vandaag wel nóg onstuimiger dan anders, waarschijnlijk gevoed door liters smeltwater door de zomerse temperaturen van afgelopen dagen. De dag is bewolkt, maar de temperatuur is warm, broeierig. Alsof er onweer op komst is, maar deze blijft de hele dag uit.

Groeiende voeten?

We ploegen voort en hebben het zwaar. Deze route vergt veel van ons, en door de dagen ervoor doen onze voeten pijn. Mijn tenen voelen beurs door het naar voren schuiven van mijn voeten in mijn schoenen tijdens de afdalingen. Het vraagt mijn concentratie om me ergens anders op te focussen dan op de zeurende pijntjes. Iedere keer dat ik mijn voet stoot, schiet er een pijnscheut doorheen. Het lijkt of mijn voeten door het vele wandelen zijn gegroeid en niet meer in mijn schoenen passen. Ik besef me des te meer wat een monsterprestatie onze kinderen leveren, en dat vervult me inwendig met enorme trots.

Zwaarste etappe tot nu toe

Ondanks dat deze etappe als ‘moderate’ te boek staat, voelt het als de zwaarste etappe tot nu toe, zelfs nu we hem opgedeeld hebben in twee dagen. Vandaag is het ongeveer 14 kilometer naar de volgende camping, maar de uren rijgen zich aaneen, terwijl de kilometers lijken achter te blijven. De omgeving blijft echter prachtig, en we kijken onze ogen uit. Diverse keren steken we de rivier over via hoge hangbruggen, waar we aan de ene oever in de zon over de rotsen lopen, aan de andere oever weer beschut onder de bomen in de schaduw. Aan deze schaduwzijde is de natuur anders, groen en vochtig, met bemoste rotsen en bomen die een jungle-uitstraling geven.

Het eten is bijna op

De kinderen hebben onderweg een mooie wandelstok gevonden, en ik geniet van het beeld van de tengere beentjes onder de rugzakken voor me. Het maakt me zo dankbaar dat we deze ervaringen met elkaar kunnen delen! In gedachten verzonken besef ik me ineens dat we helemaal geen ontbijt hebben voor morgen! Ik besluit om die reden 5 van onze lunchbroodjes apart te houden, zodat we morgen nog iets te eten hebben. We hebben nu echt maar weinig over. Wat noodles en droogvoer, een klein blikje tonijn en wat worstjes. Misschien nog een snicker? Maar we zullen niet doodgaan van de honger, we dragen genoeg reserves op ons lijf. Het heeft ook iets spannends om te kijken hoe we daar mee om zullen gaan.

Extra kilometers voor een ijsje

Als we een mooie groene weide passeren, besluiten we daar te lunchen en ons goed in te smeren om niet nog verder te verbranden. We lunchen met 2 broodjes per persoon, delen 2 kleine blikjes tonijn en filteren water uit de Soca. Het is niet veel, maar het is niet anders. Signe likt de blikjes tonijn leeg om niks te hoeven missen. We stappen weer door over de rotsige paden en maken een uitstap naar het dorpje Trnovo ob Soci om daar een ijsje en een drankje te scoren, waardoor we nog wat kilometers extra maken. Hier is ook een camping, maar deze is nog gesloten voor gasten, waardoor we genoodzaakt zijn nog 7 kilometer verder te lopen naar de volgende kampeermogelijkheid.

Schaapsherder

Na een heerlijk ijsje en drankje vervolgen we de route, terwijl de wolken zich soms dreigend samenpakken boven de bergtoppen. Af en toe valt er een gat in de wolken, en zien we besneeuwde bergtoppen van de Julische Alpen, terwijl de zon op de toppen schijnt. Op de heuvels staan afgelegen schuurtjes en huizen, en we komen steevast meer dieren dan mensen tegen. Een vrouwelijke schapenherder passeert ons, harde klanken uitstotend terwijl ze haar kudde langs ons voortdrijft, terwijl haar trouwe hond de eigenwijze schapen het rechte pad op stuurt.

Een stukje Alpe Adria Trail

Inmiddels lopen we bijna op gelijk niveau met de Soca, en besluiten nog een laatste stop te maken aan de oever van deze magische rivier. De kinderen werpen steentjes in het water, en we genieten van onze allerlaatste snicker voor de komende tijd. De hoge bergen kijken dreigend op ons neer. Om bij de camping te komen, moeten we de laatste kilometer van de Juliana Trail afbuigen en het Alpe Adria Trail pad volgen. Deze mondt uit in onze camping: Adrenaline Check Eco Camp. Het loopt tegen 19u als we eindelijk op onze bestemming aankomen, en ik geloof dat we met z’n allen nog nooit zo blij zijn geweest om ergens aan te komen. De eigenaar Mathis ontvangt ons heel hartelijk, terwijl ze net een potje pingpong met een groep vrienden spelen. Hij drukt ons beiden een blikje koud bier in de handen, en de kinderen een bakje ijs, terwijl hij ons rondleidt over de camping, die nét officieel open is dit seizoen. We mogen zelf een plekje kiezen om onze tentjes op te zetten.

Relaxte sfeer en hartelijke ontvangst

De camping bestaat voornamelijk uit houten cottages en luxe safaritenten, die een hoog glamping gehalte aan het geheel geven. Er hangt een relaxte sfeer op deze plek, die prachtig onderhouden is en waar alles door Mathis en zijn vrienden zelf is gemaakt, zoals de houten relaxstoelen, picknicktafels, alle huisjes, het sanitair en de fantastische overdekte buitenkeuken met vuurplaats. Steef kijkt zijn ogen uit en voelt zijn handen al jeuken. Het is duidelijk dat deze plek veel liefde en passie in zich meedraagt en we voelen ons direct thuis.

Nederlanders zitten overal

De enige andere gasten zijn een Nederlands gezin. Waar je ook komt ter wereld, Nederlanders zitten overal, hebben we al gemerkt. Ze vangen zijdelings ons relaas op over onze wandeltocht, en bieden kort daarop een deel van hun voorraad aan: pasta, een blik knakworsten, ketchup en geraspte kaas. Wat ik thuis een ‘lawaaimaaltijd’ zou noemen, verheffen we nu tot een goddelijke maaltijd. We zijn intens dankbaar met dit gebaar, en maken hier heel graag gebruik van.

Leven in overgave als het antwoord

Het is wederom een prachtig fenomeen van wat er gebeurt als we leven in overgave. Ons gas raakt op, en hier is een openbare keuken. Ons voedsel is nagenoeg op, en het wordt ons aangereikt. We smachtten naar een koud biertje, en ook deze stopt de eigenaar ons toe. Zonder dat we deze woorden hebben uitgesproken, worden onze gebeden verhoord. Voor mij is dit keer op keer de bevestiging dat het loslaten van controle, en het volledig kunnen leven in vertrouwen en overgave hét geheim is. We genieten dubbel en dwars van deze luxe en eten onze buikjes rond.

Lentefeest en vreugdevuur

Vanavond is het lentefeest. In Slovenië wordt deze dag traditioneel gevierd met een groot kampvuur, vergelijkbaar met onze paasvuren. We hebben hier eerder deze week al mensen over horen praten. Overal in het land branden de vreugdevuren en wordt traditioneel goulash gegeten de dag erop. Ook hier legt de groep vrienden een groot vuur aan, en al gauw is Fosse van de partij om te helpen. Ik ben nog bezig met de afwas en het opruimen, als ik even later aansluit bij het vuur. Hier tref ik Fosse en Meia aan, die vrolijk babbelend in het Engels een gesprek voert met de Sloveense vrienden. Ik klapper met mijn oren van verbazing! Nog geen 11 en 13 jaar, en ze redden zichzelf al in een vreemde taal, totaal niet verlegen, maar kletsend over Korfbal (dat kennen ze niet in Slovenië) en andere Hollandse praktijken.

Jong van geest

De duisternis valt in, en we zoeken de warmte bij het vuur, waar we door de groep vrienden liefdevol worden opgenomen, alsof we één van hen zijn. We delen ervaringen, de vrienden vertellen over hoe het is om in Oost Slovenië te wonen, en over de verschillen en overeenkomsten tussen onze culturen. Eerder vandaag dacht ik dat de groep vrienden een stuk jonger was, maar ik heb me vergist als blijkt dat ze allemaal een stukje ouder dan wij zijn. Dat ze jong van geest zijn, komt duidelijk terug in hun voorkomen. We delen onze visie op het leven, dat het speelse element dat we allemaal in ons dragen vaak wordt vergeten. Hoe belangrijk het is om oprechte aandacht te hebben voor elkaar, voor de natuur, de giftige werking van social media en telefoons en het zoeken naar een goede balans voor onze kinderen daarin. Een feest der herkenning.

Warmte in vuur en verbinding

Intussen regent het. Van onder onze capuchons, dicht tegen elkaar aangeschoven, zoeken we elkaars oogcontact in het schemerige licht van het vuur. De warme vlammen, de roes van de biertjes en het hartverwarmende gezelschap maakt alles bij elkaar een waardevolle ervaring. Ik zou zoveel mensen dit óók gunnen! Het loopt al tegen 22 uur als één van hen ineens de tafel begint te dekken en spareribs opdient, die de hele dag hebben gesudderd. Met onze hoofdlampjes aan, scheppen we het warme, malse vlees op, samen met de gepofte aardappels uit het vuur. Alles wordt in harmonie gedeeld, een prachtige demonstratie van Sloveense gastvrijheid. Het is al laat als we eindelijk uitgerookt onze slaapzakken in frommelen. Vies en stinkend naar de rook, de binnentent ruikt naar natte hond, onze voeten niet heel veel beter. Maar het maakt me niks uit. Ik voel me compleet.

Het bericht Dag 6 op de Juliana Trail in Slovenië, etappe 13 verscheen eerst op Struin Stories.